๒๖๔๙ ปี ต้นพระศรีมหาโพธิ์ “พระมหาเจดีย์มีชีวิต”
“ต้นพระศรีมหาโพธิ์
ไม่ใช่เป็นเพียงแค่ต้นไม้ต้นหนึ่ง เท่านั้น”
พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)
ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศราชวรมหาวิหาร
พระราชกิจจาภรณ์ กล่าวต่อมาว่า
หากแต่ต้นพระศรีมหาโพธิ์ คือ “พระมหาเจดีย์ที่มีชีวิต” เกิด เจริญงอกงาม เติบโต และดำรงอยู่ในฐานะสหชาติของพระพุทธองค์ และถูกใช้เป็นสถานที่ประทับนั่งตรัสรู้ ในฐานะ “ปริโภคเจดีย์” ณ เมืองคยา รัฐพิหาร สาธาณรัฐอินเดีย ในวันวิสาขปุณฺณมีบูชา เมื่อราวสองพันห้าร้อยยี่สิบสี่ปีก่อน
ในวันมาฆบูชา วันอังคารที่ ๓ มีนาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙ ขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๔
คณะสงฆ์วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหารจัดกิจกรรมฟื้นฟูต้นพระศรีมหาโพธิ์ สมัยรัชกาลที่ ๒ เนื่องในวันมาฆบูชา วันอังคารที่ ๓ มีนาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙ ณ ลานโพธิ์ลังกา วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร โดยในช่วงเช้า เวลา ๐๗.๐๐ น. จะมีพิธีตักบาตรที่ลานโพธิ์ลังกา พร้อมทั้งเปิดลานโพธิ์ให้ประชาชนได้มาสวดมนต์ นั่งสมาธิ และเวียนเทียนรอบต้นโพธิ์ลังกาได้ตลอดทั้งวัน
นอกจากนั้น จะมีการจัดแสดงนิทรรศการความเป็นมาของต้นโพธิ์ลังกา พันธุ์พระศรีมหาโพธิ์ เพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับลักษณะเปลือกและใบของโพธิ์ลังกา ซึ่งจะมีความแตกต่างจากเปลือกและใบของโพธิ์ขี้นก หรือโพธิ์ประจำถิ่น ที่กำลังคุกคามต้นพระศรีมหาโพธิ์อย่างหนักหน่วงอยู่ในเวลานี้
และในช่วงค่ำ เวลา ๑๙.๐๐ น. จะมีพิธีเวียนเทียนขึ้นไปสักการะพระบรมสารีริกธาตุ บนองค์พระเจดีย์บรมบรรพต ภูเขาทอง
ซึ่งในวันมาฆบูชาปีนี้ ตรงกับวันที่ ๓ มีนาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙ วัดสระเกศฯ ชวนชมความงามของพระจันทร์สีอิฐ บนเจดีย์ภูเขาทอง ตาม ปรากฏการณ์ “จันทรุปราคาเต็มดวง” ตั้งแต่ ๑๘.๒๓ – ๑๙.๐๒ น. เป็นต้นไป อีกด้วย
จากนั้น เวลา ๒๐.๐๐ น. จะมีการแสดงธรรมกัณฑ์พิเศษ ประกอบ แสง สี เสียง บอกเล่าเรื่องราวประวัติศาสตร์ของต้นพระศรีมหาโพธิ์ นับตั้งแต่วันเกิดโดยสหชาติร่วมกับพระมหาบุรุษ ผ่านการเดินทางอันยาวนานนับพัน ๆ ปี กว่าจะถึงแผ่นดินสยาม ในรัชสมัยของล้นเกล้าฯ รัชกาลที่ ๒ และเจริญงอกงาม เติบโตอยู่อย่างเงียบ ๆ บนผืนแผ่นดินไทยต่อมาอีกร่วม ๒๐๐ ปี
จากนั้น คณะชาวเมืองสุขสยาม ไอคอนสยาม จะร่วมกันทอดผ้าป่าเพื่อบูรณะต้นพระศรีมหาโพธิ์ “พระมหาเจดีย์ที่มีชีวิต” ให้กลับมาเจริญงอกงามอยู่บนผืนแผ่นดินไทยอีกครั้ง
ว่ากันว่า โพธิ์ต้นหนึ่งจะมีช่วงอายุราว ๗๐๐ ปี ก่อนจะสิ้นอายุขัย โดยการแตกหน่อให้กับโพธิ์อีกต้นได้เจริญงอกงามเติบโตสืบต่อไป
พระราชาผู้ทรงปฏิญาณตนเป็นพุทธมามกะหลายพระองค์ในอดีต มีพระเจ้าอโศกมหาราช และพระเจ้าปรณวรมา เป็นต้น ทรงทุ่มเทชีวิตทั้งชีวิตเพื่อรักษาหนึ่งชีวิตของต้นพระศรีมหาโพธิ์ และส่งต่อภารกิจให้กับชนรุ่นต่อไป ด้วยทรงศรัทธาว่า ต้นพระศรีมหาโพธิ์เป็นสถานที่ซึ่งพระพุทธเจ้า ประทับนั่งตรัสรู้ จึงเป็น “บริโภคเจดีย์” เป็นเจดีย์มีชีวิตที่เป็นตัวแทนของพระพุทธเจ้า
ต้นพระศรีมหาโพธิ์ เกิดวันเดียวกันกับวันที่พระมหาโพธิสัตว์ประสูติ หยั่งรากลงดิน เจริญงอกงามเติบโต แผ่กิ่งก้านสาขา อยู่ท่ามกลางผืนป่าอันเงียบสงบ รอการมาของพระมหาบุรุษผู้เป็นสหชาติ
ท่านอาจารย์เจ้าคุณพระราขกิจจาภรณ์ กล่าวต่อมาว่า เมื่อพระมหาบุรุษเสด็จออกผนวชเพื่อแสวงหาโมกขธรรม ขณะมีอายุ ๒๙ ปี และตรัสรู้ที่โคนต้นพระศรีมหาโพธิ์ในอีก ๖ ปีถัดมา ขณะตรัสรู้พระพุทธองค์มีพระชนมายุ ๓๕ ปี ขณะนั้นต้นพระศรีมหาโพธิ์ก็เติบโตเต็มที่มีอายุได้ ๓๕ ปี แผ่กิ่งก้านสาขาแข็งแกร่งพอที่จะต้านทานลมฝนให้กับพระมหาบุรุษ และเมื่อพระพุทธเจ้าปรินิพพานด้วยพระชนมายุ ๘๐ ปี ขณะนั้น ต้นพระศรีมหาโพธิ์ก็มีอายุ ๘๐ ปี เท่ากับอายุของพระพุทธเจ้า
แม้พระพุทธเจ้าจะปรินิพพานล่วงไปแล้ว แต่ต้นพระศรีมหาโพธิ์ยังคงมีชีวิต ยืนเด่นต้านทานสายลมแห่งการเปลี่ยนแปลง ทำหน้าที่สืบต่ออายุพระพุทธศาสนา ผ่านกาลเวลา อยู่ต่อมานับพันปี ปรากฏเสมือนหนึ่งพระพุทธองค์ยังทรงพระชนม์อยู่
ใน พ.ศ.๒๓๖ พระเจ้าอโศกมหาราชโปรดให้พระสังฆมิตตาเถรี อัญเชิญกิ่งด้านขวาของพระศรีมหาโพธิ์ จากพุทธคยา เดินทางโดยเรือไปเกาะลังกา พระเจ้าเทวานัมปิยติสสะ กษัตริย์แห่งลังกา เสด็จลงน้ำถึงพระอุระไปรอรับหน่อพระศรีมหาโพธิ์ด้วยพระองค์เอง ขณะนั้นต้นพระศรีมหาโพธิ์มีอายุได้ ๓๑๖ ปี
ต่อมาในปีพุทธศักราช ๒๓๕๗ ปีจอ ฉศก จุลศักราช ๑๑๗๖ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ ๒
โปรดให้เลือกพระภิกษุผู้ชอบเที่ยวธุดงค์ ได้พระอาจารย์ดีกับพระอาจารย์เทพจากสำนักวัดสระเกศ เป็นหัวหน้าสมณทูตออกไปสืบพระศาสนาที่ลังกา พร้อมด้วยคณะสงฆ์รวม ๘ รูป พระอาจารย์ดีกับพระอาจารย์เทพไปอยู่เป็นเวลา ๓ ปี
ครั้นกลับมาได้นำหน่อต้นโพธิ์ลังกา พันธุ์พระศรีมหาโพธิ์ เมืองอนุราธบุรีมาถวายรัชกาลที่ ๒ จำนวน ๓ ต้น และในปีพุทธศักราช ๒๓๖๑ ทรงโปรด ฯ ให้ปลูกไว้ที่วัดสระเกศ ๑ ต้น อยู่ที่ลานโพธิ์หน้าพระอุโบสถ ปรากฏอยู่จนทุกวันนี้
ขณะนั้น ต้นพระศรีมหาโพธิ์มีอายุ ๒๔๔๑ ปี
และตั้งแต่ พ.ศ. ๒๓๖๑ อันเป็นปีที่หน่อโพธิ์ลังกา พันธุ์พระศรีมหาโพธิ์ ถูกปลูกลงบนผืนแผ่นดินไทย จนถึงปัจจุบัน นับโดยปีได้ ๒๐๘ ปี
นับโดยอายุจากต้นพระศรีมหาโพธิ์ต้นที่พระพุทธเจ้าประทับนั่งตรัสรู้มีอายุได้ ๒๖๔๙ ปี โดยรวมปีที่เกิดร่วมสหชาติกับพระพุทธเจ้าอีก ๘๐ ปี นั้นด้วย (พ.ศ.๒๕๖๙+ อายุพระพุทธเจ้า ๘๐)
ในบรรดาสหชาติทั้ง ๗ ที่เกิดวันเดียวกันกับพระพุทธเจ้านั้น ต้นพระศรีมหาโพธิ์ คือ สิ่งมีชีวิตเพียงหนึ่งเดียว ที่อยู่ทันพระพุทธเจ้า และมีชีวิตอยู่มาจนถึงปัจจุบัน
พุทธศาสนิกชนชาวไทยควรภูมิใจว่า เรามีต้นพระศรีมหาโพธิ์ต้นเดียวกันกับต้นที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้ อยู่บนผืนแผ่นดินไทย
นับแต่วันที่พระพุทธเจ้าปรินิพพาน ต้นพระศรีมหาโพธิ์ มีอายุได้ ๘๐ ปี
นับแต่วันที่พระเจ้าอโศกมหาราชโปรดให้พระสังฆมิตตาเถรี อัญเชิญไปปลูกยังเกาะลังกา ต้นพระศรีมหาโพธิ์ มีอายุได้ ๓๑๖ ปี
นับแต่วันที่ล้นเกล้ารัชกาลที่ ๒ ได้รับจากกษัตริย์ลังกาแล้วปลูกลงบนผืนแผ่นดินไทย ณ ลานโพธิ์ลังกา วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ต้นพระศรีมหาโพธิ์มีอายุได้ ๒๔๔๑ ปี
และนับโดยปีปัจจุบัน ต้นพระศรีมหาโพธิ์มีอายุถึง ๒๖๔๙ ปี
บัดนี้ ต้นโพธิ์ลังกาพันธุ์พระศรีมหาโพธิ์ ถูกคุกคามโดยโพขี้นก อันเป็นโพประจำถิ่น ทั้งยังถูกเบียดเบียนจากเห็ดราจึงแคระแกร็นอ่อนล้าลงทุกขณะ จึงขอเชิญชวนพุทธศาสนิกชนชาวไทย มาร่วมแรงร่วมใจกันการบูรณะ ฟื้นฟูต้นพระศรีมหาโพธิ์ให้กลับมาเป็น “พระมหาเจดีย์ที่มีชีวิต” แผ่กิ่งก้านสาขาเจริญงอกงาม ทำหน้าที่สืบต่ออายุพระพุทธศาสนา แทนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสืบไป
กำหนดการกิจกรรมวัดสระเกศ บูรณะต้นพระศรีมหาโพธิ์
๐๗.๐๐ น. พิธีตักบาตรพระสงฆ์ที่ลานโพธิ์ลังกา
ตลอดวัน : เปิดลานโพธิ์ลังกาให้ประชาชนสวดมนต์ นั่งสมาธิ และเวียนเทียนรอบต้นโพธิ์
ทั้งวัน : นิทรรศการความเป็นมาของต้นโพธิ์ลังกาพันธุ์พระศรีมหาโพธิ์ อธิบายลักษณะใบที่แตกต่างจากโพธิ์ขี้นกหรือโพธิ์ท้องถิ่น
๑๙.๐๐ น. พิธีเวียนเทียนขึ้นสักการะพระบรมสารีริกธาตุบนองค์พระเจดีย์บรมบรรพต ภูเขาทอง
๒๐.๐๐ น. การแสดงธรรมกัณฑ์พิเศษประกอบแสง สี เสียง เล่าเรื่องประวัติศาสตร์ต้นพระศรีมหาโพธิ์ จากพุทธคยา สู่ลังกา และมาถึงแผ่นดินไทยในรัชสมัยรัชกาลที่ ๒
สำนักงานเลขานุการวัดสระเกศ โทร. ๐๖๒-๓๔๖๕-๖๓๒, ๐๘๔-๖๓๕-๑๔๕๒ และ ๐๘๒-๙๕๙-๙๓๕๙
กราบขอบพระคุณ ช่อง YouTube Jariyatam Channel
๒๖๔๙ ปี ต้นพระศรีมหาโพธิ์ เจดีย์ที่มีชีวิต
เมื่อวันที่ ๒๖ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๖๙ พระอาจารย์กาญจน์ สุญาณิกโพธิ ป. ได้บันทึกเทปเล่าประวัติความเป็นมาของ “ต้นพระศรีมหาโพธิ์” ตลอดจนเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวเนื่อง เพื่อเผยแพร่ให้พุทธศาสนิกชนได้ศึกษาเรียนรู้
ได้บันทึกเทปเล่าประวัติความเป็นมาของ “ต้นพระศรีมหาโพธิ์”
ตลอดจนเหตุการณ์สำคัญทางประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวเนื่อง เพื่อเผยแพร่ให้พุทธศาสนิกชนได้ศึกษาเรียนรู้
ต้นพระศรีมหาโพธิ์ เป็นสัญลักษณ์แห่งการตรัสรู้ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ณ ใต้ร่มเงาแห่งต้นโพธิ์ ณ พุทธคยา ประเทศอินเดีย สถานที่ตรัสรู้ที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของพระพุทธศาสนา
ต้นพระศรีมหาโพธิ์ มิใช่เพียงต้นไม้ต้นหนึ่ง หากแต่เป็น “พระมหาเจดีย์ที่มีชีวิต” เป็นปริโภคเจดีย์ สถานที่ซึ่งพระพุทธองค์ประทับนั่งบำเพ็ญเพียรจนกระทั่งตรัสรู้อนุตรสัมมาสัมโพธิญาณในวันวิสาขบูชาเมื่อสองพันหกร้อยกว่าปีก่อน…
“พุทธศาสนิกชนชาวไทยควรภูมิใจว่า เรามีต้นพระศรีมหาโพธิ์ต้นเดียวกับต้นที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้ อยู่บนผืนแผ่นดินไทย” ชวนกันมาเจริญสติ สมาธิ ภาวนาเจริญพระพุทธมนต์ และบูรณะพระมหาเจดีย์ที่มีชีวิต สมัยรัชกาลที่ ๒ ในวันมาฆบูชา ๓ มีนาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙ ณ ลานโพธิ์ลังกา วัดสระเกศฯ
