เปิดตำนาน “มหาสมัยสูตร” สุดยอดพระพุทธมนต์รับปีใหม่ไทย และปฐมบทการชุมนุมครั้งใหญ่ของเหล่าเทวดา ณ วัดสระเกศ
เมื่อก้าวย่างเข้าสู่เดือนเมษายนของทุกปี ฤดูร้อนของเมืองไทย มักคลายร้อนด้วยสายน้ำแห่งเทศกาลสงกรานต์ แต่นอกจากความสนุกสนานรื่นเริงแล้ว ในมิติของความเชื่อและศรัทธา วันปีใหม่ไทยยังมาพร้อมกับพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์ที่สืบทอดมาตั้งแต่ต้นกรุงรัตนโกสินทร์ นั่นคือ “พิธีเจริญพระพุทธมนต์มหาสมัยสูตร” บทสวดที่เชื่อกันว่า เป็นที่รักยิ่งของเหล่าเทวดา
คณะสงฆ์วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ประชุมเตรียมงาน
พิธีเจริญพระพุทธมนต์มหาสมัยสูตร
และการจัดกิจกรรมเนื่องในเทศกาลสงกรานต์
ประจำปีพุทธศักราช ๒๕๖๙ ระหว่างวันที่ ๑๐-๑๕ เมษายน ๒๕๖๙
เมื่อวันพฤหัสบดี ที่ ๑๙ เดือน มีนาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙ เวลา ๑๘.๐๐ น. ณ ศาลาเฉลิมพระเกียรติ
พระเดชพระคุณพระพรหมสิทธิ เจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร มอบหมายให้ พระปัญญาวชิราภรณ์ ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ เป็นประธานในการประชุมคณะผู้ช่วยเจ้าอาวาส คณะทำงาน และผู้ที่เกี่ยวข้อง เพื่อหารือการดำเนินงานในด้านต่าง ๆ ของวัด พร้อมทั้งวางแนวทางการปฏิบัติงานให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย
โดยในการประชุมครั้งนี้ มีวาระสำคัญ ได้แก่
๑. พิธีบำเพ็ญกุศล เพื่อน้อมถวายเป็นพระราชกุศล แด่ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓ เนื่องในวันเสด็จพระราชสมภพเมื่อวันจันทร์ที่ ๓๑ มีนาคม พุทธศักราช ๒๓๓๑
๒. พิธีเจริญพระพุทธมนต์มหาสมัยสูตร และการจัดกิจกรรมเนื่องในเทศกาลสงกรานต์ ประจำปีพุทธศักราช ๒๕๖๙ ระหว่างวันที่ ๑๐-๑๕ เมษายน ๒๕๖๙
๓. เมืองสุขสยาม ไอคอนสยามขออนุญาตใช้พระวิหารพระอัฏฐารสฯ ในการประดิษฐาน “หลวงพ่อเงิน” (องค์จำลอง) จากวัดปากน้ำ (บุ่งสระพัง) จังหวัดอุบลราชธานี เป็นการชั่วคราว ตั้งแต่ที่ ๔-๘ เมษายน ๒๕๖๙
เพื่อจะอัญเชิญไปประดิษฐาน ณ เมืองสุขสยาม ไอคอนสยาม ให้ประชาชนคนไทยและนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติได้สักการะ สรงน้ำ ขอพรเพื่อความเป็นสิริมงคลให้กับชีวิต เนื่องในเทศกาลมหาสงกรานต์ ในงาน “สุขสยาม สนุกสนาน สงกรานต์ บ้านฉัน” ระหว่างวันที่ ๑ – ๑๕ เมษายน ๒๕๖๙ ภายใต้ Concept “มหาสงกรานต์ มหาศรัทธาแห่งแม่น้ำมูล สู่ปฐพีบุญลุ่มน้ำเจ้าพระยา”
ทั้งนี้ ที่ประชุมได้ร่วมกันพิจารณาแนวทางการเตรียมความพร้อมการจัดกิจกรรมเนื่องในเทศกาลสงกรานต์ ประจำปีพุทธศักราช ๒๕๖๙ ดังนี้
• ร่วมทำบุญก่อเจดีย์ข้าวสาร เพื่อความเป็นสิริมงคล ณ ศาลาบำเพ็ญกุศล ๒
• เขียนชื่อ-นามสกุลบรรพบุรุษ ทำพิธีบังสุกุลอุทิศส่วนกุศลแก่ญาติผู้ล่วงลับ
• สรงน้ำพระ ขอพรเพื่อความเจริญรุ่งเรืองในเทศกาลปีใหม่ไทย
• กิจกรรมถนนสายน้ำ บนถนนโรงไม้วัดสระเกศ และลานโพธิ์ลังกา
สำหรับพิธีบังสุกุลอุทิศส่วนกุศลแก่ญาติผู้ล่วงลับ พุทธศาสนิกชนที่อยู่ทางไกล สามารถ ทำบุญออนไลน์ได้ โดยการเขียนชื่อ-นามสกุลบรรพบุรุษผู้ล่วงลับ เพื่อทางวัดจะได้ทำพิธีบังสุกุล ในวันอังคารที่ ๑๕ เมษายน ๒๕๖๙ เวลา ๑๕.๐๐ น. โดยสามารถร่วมพิธีบังสุกุล พร้อมกรวดน้ำอุทิศส่วนกุศลผ่านไลฟ์สดทางเพจวัดสระเกศราชวรมหาวิหาร ตามวันเวลาดังกล่าว
เปิดตำนาน “มหาสมัยสูตร” สุดยอดพระพุทธมนต์รับปีใหม่ไทย และปฐมบทการชุมนุมครั้งใหญ่ของเหล่าเทวดา ณ วัดสระเกศ
สำหรับ “มหาสมัยสูตร” ไม่ใช่บทสวดมนต์ที่จะได้ยินกันบ่อย ๆ ในงานบุญทั่วไป เนื่องจากเป็นพระสูตรขนาดยาว จึงไม่นิยมนำมาสวด แต่จะถูกนำมาใช้เฉพาะในวาระสำคัญระดับบ้านเมือง หรือการเริ่มต้นสิ่งใหม่ ๆ
ความเชื่อที่ฝังรากลึกในสังคมไทย คือ พระสูตรนี้เป็นบทที่รวบรวมรายนามของเทวดา พรหม ยักษ์ และนาค จากทั้ง ๑๐ โลกธาตุ เมื่อใดที่เสียงสวดมหาสมัยสูตรดังกังวานขึ้น เหล่าเทวดาจะพากันมาชุมนุมเพื่อฟังธรรม และเมื่อทวยเทพผู้สร้างบารมีมารวมตัวกัน พลังแห่งความดีงามนั้นก็จะช่วยดันสิ่งอัปมงคล เสนียดจัญไร และภัยอันตรายต่าง ๆ ให้ถอยร่นออกไ1ป เกิดเป็นความร่มเย็นเป็นสุขแก่สถานที่นั้น ๆ
หากย้อนกลับไปถึงจุดกำเนิด พระสูตรนี้มีที่มาที่น่าตื่นเต้นไม่แพ้กัน
เรื่องราวเริ่มต้นจากความขัดแย้งของพระญาติสองฝั่งของพระพุทธเจ้า คือ พระญาติฝั่งพระพุทธบิดากับฝั่งพระพุทธมารดา (ศากยะและโกลิยะ) ที่ทะเลาะกันเพื่อแย่งน้ำในแม่น้ำโรหิณีไปทำนาจนเกือบเกิดสงครามเลือด พระพุทธเจ้าได้เสด็จไปห้ามทัพและแสดงธรรมจนทั้งสองฝ่ายได้สติ นำมาสู่การถวายราชกุมารรวม ๕๐๐ องค์ให้ออกบวช
เมื่อพระบวชใหม่ทั้ง ๕๐๐ รูปได้ไปจำพรรษาที่ป่ามหาวันและบรรลุเป็นพระอรหันต์พร้อมกันทั้งหมด ข่าวนี้ได้สะเทือนไปถึงสวรรค์ เหล่าเทวดาทุกชั้นฟ้าจึงเกิดการรวมตัวครั้งประวัติศาสตร์เพื่อลงมาเข้าเฝ้าชื่นชมบารมีของเหล่าพระอรหันต์ พระพุทธองค์จึงทรงแสดง “มหาสมัยสูตร” (ซึ่งแปลว่า การประชุมใหญ่) เพื่อประกาศรายนามเทวดาแต่ละกลุ่ม พร้อมกับขับไล่ “เสนามาร” ที่ลอบแฝงตัวมาในการชุมนุม
สำหรับประเทศไทย พิธีสวดมหาสมัยสูตรมีความผูกพันกับหน้าประวัติศาสตร์การสร้างบ้านเมืองอย่างลึกซึ้ง บอกเล่าสืบต่อกันมาในวัดสระเกศ
ในสมัยรัชกาลที่ ๑ ก่อนการปราบดาภิเษก พระองค์โปรดให้จัดพิธีสวดบทนี้ที่บริเวณสระน้ำวัดสะแก (ปัจจุบัน คือ วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร) ยาวนานถึง ๓ วัน ๓ คืน นัยว่า เพื่อให้เหล่าเทวดาได้มาชุมนุมใหญ่ในเหตุการณ์สำคัญ
ครั้นต่อมา ในสมัยรัชกาลที่ ๓ ทรงฟื้นฟูพิธีนี้ให้ยิ่งใหญ่ขึ้นในช่วงเทศกาลสงกรานต์ เพื่อทำน้ำพระพุทธมนต์แจกจ่ายให้ราษฎรนำไปประพรมเรือกสวนไร่นาและบ้านเรือนก่อนลงมือหว่านไถในฤดูกาลใหม่
ในปัจจุบัน หากอยากสัมผัสความขลังของพิธีโบราณ ทางวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ยังคงจัดพิธีสวดมหาสมัยสูตรขึ้นเป็นประจำในวันที่ ๑๕ เมษายน ของทุก ๆ ปี ซึ่งตรงกับ “วันเถลิงศก” หรือวันเปลี่ยนจุลศักราชใหม่ เพื่อมอบสิริมงคลให้แก่ประชาชนที่มาร่วมงาน
ต้นธารแห่ง “สวดมนต์ข้ามปี”
แม้ในยุคต่อมา ประเทศไทยจะเปลี่ยนวันขึ้นปีใหม่เป็นวันที่ ๑ มกราคม ตามแบบสากล ทำให้การสวดมหาสมัยในช่วงสงกรานต์ของชุมชนทั่วไปลดน้อยลงไป แต่คติความเชื่ออันงดงามที่ว่า “การสวดมนต์รับปีใหม่ นำมาซึ่งความร่มเย็น” ไม่ได้หายไปไหน ทว่าได้ถูกนำมาประยุกต์และต่อยอด จนกลายเป็นรากฐานสำคัญของกิจกรรม “สวดมนต์ข้ามปี” ในคืนวันที่ ๓๑ ธันวาคม ที่มีพุทธศาสนิกชนเข้าร่วมนับล้านคนทั่วประเทศในปัจจุบัน
พิธีสวดมหาสมัยสูตร จึงเป็นพิธีโบราณที่มีสายใยที่เชื่อมโยงประวัติศาสตร์ ความเชื่อ และการหลอมรวมจิตใจของคนไทยเข้าไว้ด้วยกัน ในทุกๆ การเริ่มต้นใหม่ของชีวิต
เปิดตำนาน “มหาสมัยสูตร” สุดยอดพระพุทธมนต์รับปีใหม่ไทย และปฐมบทการชุมนุมครั้งใหญ่ของเหล่าเทวดา ณ วัดสระเกศ
