“ขอให้ท่านทั้งหลาย เชื่อตามที่พระพุทธเจ้าสอน พยายามประคองให้จิตของเราสงบให้มากที่สุด เท่าที่จะทำได้ อย่างที่โบราณท่านสอนว่า แม้แต่จะสิ้นลมหายใจ ก็ต้องมีคนบอกว่า อรหัง ๆ ชี้นำทาง ให้เห็นว่า เป็นทางไปของพระพุทธเจ้าเป็นอย่างนี้ แล้วจะเกิดความรู้สึกว่า จิตใจโล่ง
“จิตโล่งแล้ว ถ้าไปเกิดใหม่ ก็ไปเกิดดี
ถ้าจิตไม่โล่ง ไปปเกิดใหม่ ก็จะตรงกันข้ามกับที่ดี”
“ท่านทั้งหลายก็ต้องการที่ดีเหมือนกัน อาตมาก็ต้องการที่ดีเหมือนอย่างท่าน ท่านทั้งหลายก็ต้องการเหมือนอาตมา คือ ไม่มีใครสักคนเดียวที่อยากให้ทุกข์ อาตมาก็ไม่อยากทุกข์ ทั้ง ๆ ที่ไม่อยากทุกข์ บางทีก็หลงไปหยิบเอาความทุกข์มาใส่ไว้ในใจตน หยิบเอาความทุกข์ของคนอื่นมาเป็นความทุกข์ของตัวเอง
“พระพุทธเจ้าท่านสอนว่า ให้ทำด้วยความรู้สึกว่า เราทำอะไร ก็ให้รู้ตัวอยู่ว่าเราทำอะไร เมื่อรู้ตัวว่าเราทำอะไร ก็เป็นเรื่องของสติสัมปชัญญะ คำว่า “สติสัมปชัญญะ” แม้เป็นคำบาลี แต่ท่านทั้งหลายพอจะเข้าใจ เพราะใช้ในภาษาไทยมาก” 
(จากหนังสือ “สุขทุกข์อยู่ที่ใจ” : สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) อดีตประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช พิมพ์ครั้งที่ ๘ โดย สำนักพิมพ์อนันตะ พุทธศักราช ๒๕๕๖ )
๓ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ คณะสงฆ์วัดสระเกศ ฯ เริ่มสร้าง “พิพิธภัณฑ์ชาติภูมิ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)” ที่เกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี
เมื่อวันพฤหัสบดีที่ ๓ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ พระเดชพระคุณ พระพรหมสิทธิ (ธงชัย สุขญาโณ) เจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร และกรรมการมหาเถรสมาคม พร้อมด้วยคณะสงฆ์วัดสระเกศ ฯ เดินทางไปยังบ้านเกิดเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) เพื่อเตรียมสร้าง “พิพิธภัณฑ์ชาติภูมิ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)” ที่เกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี
วันพฤหัสบดี ที่ ๓ เดือน ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ เวลา ๐๙.๓๙ น.
คณะสงฆ์วัดสระเกศ ฯ เริ่มสร้าง “พิพิธภัณฑ์ชาติภูมิ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)” ที่เกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี
พระเดชพระคุณพระพรหมสิทธิ เจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร กรรมการมหาเถรสมาคม เป็นประธานประกอบพิธีลงไม้มงคล “อาคารพิพิธภัณฑ์ชาติภูมิ” สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) ณ บ้านเฉวง ตำบลบ่อผุด อำเภอเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี ซึ่งเป็นบ้านเกิดเจ้าประคุณสมเด็จฯ ในวันพฤหัสบดี ที่ ๓ เดือน ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗
โดยพระเดชพระคุณพระพรหมสิทธิ ได้มอบทุนตั้งต้นในการสร้าง “อาคารพิพิธภัณฑ์ชาติภูมิ” สมเด็จพระพุฒาจารย์(เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) จำนวน ๒,๐๐๐,๐๐๐ บาท (สองล้านบาทถ้วน)
พระปัญญาวชิราภรณ์ ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ได้เป็นตัวแทนลูกหลานชาวเกาะสมุยกล่าวรายงาน ความตอนหนึ่งว่า
เนื่องด้วยคณะสงฆ์วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร และคณะศิษยานุศิษย์ ในหลวงพ่อเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) พร้อมด้วยบรรดาญาติพี่น้อง หลาน ๆ และ ชาวเกาะสมุยทุกท่าน ต่างก็มีความสำนึกระลึกถึงพระคุณของหลวงพ่อเจ้าประคุณสมเด็จฯ อย่างสูงยิ่งตลอดมา ด้วยสำนึกในกตัญญูกตเวทิตาธรรมที่หลวงพ่อเจ้าประคุณสมเด็จฯ ได้พร่ำสอนอยู่อย่างสม่ำเสมอ
ดังนั้น คณะสงฆ์วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร โดยการนำของพระเดชพระคุณพระพรหมสิทธิ ผู้เป็นเจ้าอาวาสวัดสระเกศ รูปปัจจุบัน จึงได้มีเจตนาปรารภอย่างแรงกล้าในการที่จะก่อสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์เพื่อเป็นอนุสรณ์เครื่องระลึกถึง ถวายแต่หลวงพ่อเจ้าประคุณสมเด็จฯ ให้ตั้งอยู่ในชาติภูมิ ถิ่นกำเนิดของหลวงพ่อเจ้าประคุณสมเด็จฯ ไว้บนเกาะสมุยแห่งนี้
จึงได้นำความประสงค์ดังกล่าวไปปรึกษากับคุณเบญจมาศ โชคคณาพิทักษ์ ผู้เป็นหลานสาวของหลวงพ่อเจ้าประคุณสมเด็จฯ ซึ่งได้ปรารถเรื่องดังกล่าวกับคณะสงฆ์วัดสระเกศมาโดยตลอด ได้มีความเห็นร่วมกันว่าควรก่อสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์บนที่ดินแปลงนี้ ซึ่งเป็นที่มรดกประจำตระกูล และอยู่ในพื้นที่บ้านเฉวง อันเป็นชาติภูมิ ถิ่นกำเนิดของหลวงพ่อเจ้าประคุณสมเด็จฯ ใกล้เคียงสถานถิ่นเดิมมากที่สุด
โดยรูปแบบโครงการที่จะดำเนินการเป็นเบื้องต้นนั้นจะก่อสร้างบ้านทรงจีนไหหลำเลียนแบบบ้านหลังที่ให้กำเนิดหลวงพ่อเจ้าประคุณสมเด็จฯ เสมือนจริง วัตถุประสงค์เพื่อเป็นอาคารพิพิธภัณฑ์ที่ทำการหลังแรกก่อน
ต่อจากนั้นจะได้ดำเนินการก่อสร้างอาคารที่เป็น พิพิธภัณฑ์ดังที่วางรูปแบบไว้ โดยกระผมได้ว่าจ้างสถาปนิกให้ออกแบบบ้านทรงจีนไหหลำดังที่กล่าวตามคำบอกเล่าของคุณเบญจมาศ โชคคณาพิทักษ์ จนได้แบบใกล้เคียงบ้านหลังที่เป็นชาติภูมิที่กำเนิดมากที่สุด แล้วมอบให้คุณเบญจมาศฯ ยื่นแบบขออนุญาต และได้รับใบอนุญาตให้ก่อสร้างได้แล้ว เมื่อเดือนมิถุนายน ๒๕๖๗ ที่ผ่านมา จึงได้ตรวจดูดิถีฤกษ์มงคลในการประกอบพิธีลงไม้มงคล และยกเสาเอกเสาโทอาคารพิพิธภัณฑ์ ตามจารีตประเพณีของวัดสระเกศที่ได้ปฏิบัติสืบกันมา จึงได้วันอันเป็นมงคลคือวันนี้
การดังกล่าวมาทั้งปวงนี้ได้รับการอุปถัมภ์และสนับสนุนทุนทรัพยในการดำเนินการก่อสร้างทั้งหมด ซึ่งมีคุณแม่พรรณีและคุณเบญจมาศ โชคคณาพิทักษ์ เป็นผู้ตั้งต้นให้ จากนั้น บรรดาญาติพี่น้อง หลาน ๆ และชาวเกาะสมุยทุกท่าน จะได้ร่วมสมทบทุนให้การดำเนินการบรรลุวัตถุประสงค์ดังที่ได้ตั้งเจตนาไว้เป็นเบื้องต้น ทุกประการ
บัดนี้ ได้เวลาอันเป็นอุดมมงคลฤกษ์ คือ ฤกษ์ดี ยามดี ตามที่ได้กำหนดไว้แล้ว จึงขอกราบอาราธนาพระเดชพระคุณ พระพรหมสิทธิ ผู้เป็นประธานในพิธี ได้เมตตาประกอบ พิธีลงไม้มงคล และประกอบพิธียกเสาเอกเสาโท เพื่อก่อสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์หลวงพ่อเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) ให้ปรากฏเป็นทิฏฐานุคติ สืบต่อไปชั่วกาลนาน
๓ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ คณะสงฆ์วัดสระเกศ ฯ เริ่มสร้าง “พิพิธภัณฑ์ชาติภูมิ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)” ที่เกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี
สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) เป็นพระมหาเถระที่ได้รับการกล่าวนามถึงมากที่สุดรูปหนึ่ง ในประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนาบนผืนแผ่นดินไทย ด้วยความเป็น “ต้นแบบแห่งสงฆ์” ที่พุทธบริษัทปรารถนาจะได้พบเห็น อันเป็นหนึ่งในทัสนานุตริยะที่เป็นมงคลยิ่ง โดยเจ้าประคุณสมเด็จฯ เป็นผู้ริเริ่มวางรากฐานแนวคิดนำพระพุทธศาสนาก้าวเข้าสู่ยุคใหม่ และนำพระพุทธศาสนาไปเผยแผ่ทั่วทุกมุมโลก
ต้นกำเนิดของครอบครัว
สมัยก่อนชาวจีนโพ้นทะเลเป็นนักเดินเรืออีกชนชาติหนึ่งที่เข้ามาพึ่งพาอาศัยโพธิสมภารในแผ่นดินไทยบนเกาะสมุย นอกจากประกอบอาชีพประมง ทำไร่ ทำสวนแล้ว ยังประกอบอาชีพค้าขายอันเป็นอุปนิสัยของชาวจีนโดยทั่วไป
ปัจจุบันบ้านของบรรพชนที่เกาะไหหลำยังถูกรักษาไว้ให้อยู่ในสภาพดังเดิม โดยภายในบ้านได้นำภาพของโยมบิดาของเจ้าประคุณสมเด็จฯไปไว้บนแท่นบูชาของบรรพชน
สำหรับชาวจีนที่อาศัยอยู่ในเกาะสมุยเป็นนักเสี่ยงโชคที่แสวงหาแผ่นดินทอง เพื่อทำการค้าขายส่วนมากเป็นพ่อค้าทางเรือแล่นเรือส่งสินค้าจากกรุงเทพมหานคร แวะรับส่งสินค้าที่สงขลาแล้วมุ่งหน้าสู่สิงคโปร์ และออกจากสิงคโปร์ แวะรับส่งสินค้าที่สงขลาแล้วเข้าสู่กรุงเทพมหานคร สินค้าก็มีมะพร้าว ข้าวสาร ผลิตผลทางการเกษตรตลอดจนเครื่องอุปโภคบริโภคอื่น ๆ
ในคราวนั้นมีตระกูลที่สืบเชื้อสายมาจากครอบครัวชาวจีนครอบครัวหนึ่ง “แซ่โหย่ว” หรือ “แซ่หยาง” เดินทางโดยเรือสำเภา แสวงหาทำเลทองเพื่อทำการค้าขายผ่านกรุงเทพ ฯ และแวะพักที่เกาะสมุยเหมือนพ่อค้าสำเภาทั่วไปได้เห็นเกาะสมุยมีภูมิประเทศดี น้ำท่าพืชพันธุ์ธัญญาหารอุดมสมบูรณ์จึงได้ตกลงใจลงหลักปักฐานตั้งบ้านขึ้นที่ริมชายหาดเฉวง ตำบลเฉวง โดยยึดอาชีพชาวประมง ทำสวนมะพร้าว และทำการค้าขายสืบเชื้อสายมาบนเกาะแห่งนี้ กลายเป็นตระกูล “โชคชัย” ในปัจจุบัน
ผู้นำครอบครัวตระกูลโชคชัยได้ตั้งร้านค้าขายเครื่องอุปโภคบริโภคต่างๆ ตลอดจนรับซื้อสินค้าจากชาวเกาะเพื่อขายต่อให้กับพ่อค้าเรือส่งเข้ากรุงเทพฯ บ้าง สงขลาบ้าง นครศรีธรรมราชบ้าง ส่งออกสิงคโปร์บ้าง ตามแต่พ่อค้าเรือคนไหนต้องการอะไร บางทีเดินทางไกลเอง จากกรุงเทพ ฯ ไปสิงคโปร์ จากสิงคโปร์ไปกรุงเทพ ฯ ต้องทำหมูเค็มใส่ไหลงเรือสำเภา เพื่อเป็นเสบียงเดินทางให้กินได้นานแรมเดือน จนครอบครัวกลายเป็นตระกูลคหบดีที่ มีที่ดินครอบครองจำนวนมากและมีความมั่นคงทางการเงินตระกูลหนึ่งของเกาะสมุย
ความฝันของโยมแม่
ณ หมู่บ้านชายหาดเฉวง ตำบลเฉวง อำเภอเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ ถือกำเนิดในตระกูลโชคชัยเมื่อวันที่ ๑๑ มกราคม พ.ศ. ๒๔๗๑ ตรงกับวันศุกร์ ปีมะโรง เป็นบุตรคนที่ ๕ ในจำนวนบุตรธิดา ๗ คนของตระกูล โยมบิดา ชื่อ นายเลี่ยน โชคชัย โยมมารดา ชื่อ นางยี โชคชัย
*หนังสือสุทธิ เกิดวันศุกร์ ที่ ๑๑ มกราคม ๒๔๗๑
*มีบันทึกด้วยลายมือ เกิดวันศุกร์ ที่ ๘ มีนาคม ๒๔๗๑ เวลาทุ่มเศษ
ค่ำคืนที่เด็กชายเกี่ยวลืมตาดูโลกนั้น มารดาฝันเห็นปลาใหญ่รูปร่างแปลกพิกล ดำมุดผุดว่ายเล่นน้ำทะเลลึกมาแต่ไกล ครั้นขึ้นฝั่งกลับกลายเป็นช้างเผือกงางอนงามหมอบอยู่หาดทรายหน้าบ้าน ฝูงสัตว์นานาชนิด ทั้งสัตว์บกสัตว์น้ำต่างมาชุมนุมกัน ส่งเสียงระงมเต็มหาดเป็นที่อัศจรรย์
ญาติพี่น้องต่างมีความยินดีเป็นอย่างยิ่งที่ได้บุตรชาย ซึ่งจะเป็นผู้สืบต่อธุรกิจค้าขายของตระกูลต่อไป นายเลี่ยน โชคชัย (อุ่ยเหลี่ยน แซ่เอี้ยว หรือ หยาง) ผู้เป็นบิดา และนางยี โชคชัย (แซ่ภู่) ผู้เป็นมารดาได้ให้ชื่อบุตรชายว่า “เกี่ยว” เพื่อเป็นมงคลนามว่าบุตรชายได้ถือกำเนิดในช่วงที่ครอบครัวมีฐานะทางเศรษฐกิจเป็นหลักฐานมั่นคงพรั่งพร้อมทุกอย่างตามฐานะที่คนในสมัยนั้นจะพึงมีพึงได้ เป็นบุพนิมิตว่า บุตรชายถือกำเนิดมาเพื่อเกี่ยวเอาโชคลาภมาสู่วงศ์ตระกูล
เด็กชายเกี่ยว ได้รับการเลี้ยงดูทะนุถนอมกล่อมเกลา ในอ้อมกอดของบุพการีผู้ก่อกำเนิดได้รับความผาสุกตามสภาพที่จะพึงมีพึงเป็น เฉกเช่นบิดามารดามีให้แก่บุตรด้วยความอบอุ่นรวมกับพี่ๆ น้องๆ บนเกาะสมุยถิ่นกำเนิด
จากหนังสือ “วิถีแห่งผู้นำ : สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถร) เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) จัดพิมพ์โดย สถาบันพัฒนาพระวิทยากร อาคารสันติภัควีย์ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร กรุงเทพฯ
ช่องทางติดตามข่าวสารและกิจกรรมของ วัดสระเกศ ราชวรมหารวิหาร กรุงเทพฯ https://www.facebook.com/watsraket/ # วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร
