ชวนอ่าน หนังสือ “พิธีชีวิต” คณะศิษย์จัดพิมพ์โดยเสด็จพระราชกุศล งานพระเมรุพระศพเจ้าพระคุณสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก (อยู่ ญาโณทยมหาเถระ) สมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ ๑๕ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร (พุทธศักราช ๒๔๑๗ – ๒๕๐๘)

ชวนอ่าน หนังสือ “พิธีชีวิต”

คณะศิษย์จัดพิมพ์โดยเสด็จพระราชกุศล

งานพระเมรุพระศพเจ้าพระคุณสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ

สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก (อยู่ ญาโณทยมหาเถระ)

สมเด็จพระสังฆราชพระองค์ที่ ๑๕ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

(พุทธศักราช ๒๔๑๗-๒๕๐๘)

ณ พระเมรุหน้าพลับพลาราชอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส

วันที่ ๒๐ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๐๘

เจ้าพระคุณสมสมเด็จพระสังฆราช ญาโณทยมหาเถระ ทรงมีพระเกียรติคุณเป็นที่ปรากฏนานัปการ นอกจากจะทรงมีความเชี่ยวชาญในอักขรสมัยไพรัชพากย์หลายภาษาแล้ว พระองค์ยังทรงมีความเชี่ยวชาญในคัมภีร์โหราศาสตร์พยากรณ์เป็นเอก ทั้งยังทรงมีกุศโลบายพิธีในการแก้ไขปูมดวงชะตาที่ปรากฏตามคัมภีร์โหราศาสตร์พยากรณ์นั้นด้วย และทรงถ่ายทอดพิธีการดังกล่าวสืบต่อกันมาเป็นการเฉพาะภายในสำนักวัดสระเกศ  อันเป็นที่มาของหนังสือ ”พิธีชีวิต“ ซึ่งถูกเรียบเรียงขึ้น จากการสนองงานพระองค์ท่านในโอกาสต่าง ๆ ของพระเถระในสำนักวัดสระเกศ

และต่อมา มีผู้ให้ความสนใจมากขึ้น จึงได้มีการเผยแพร่ออกไปยังบุคคลอื่น ๆ อย่างกว้างขวาง

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) เป็นผู้หนึ่งซึ่งเคยได้รับการถ่ายทอดวิชาโหราศาสตร์จากเจ้าพระคุณสมเด็จพระสังฆราช และมีความเชี่ยวชาญในศาสตร์แห่งโหรตามตำรับของสำนักวัดสระเกศ เคยเล่าเอาไว้ว่า

“เจ้าพระคุณสมเด็จพระสังฆราช ทรงอธิบายว่า  โหราศาสตร์นั้นเป็นคันฉ่องส่องดวงชะตา ส่วนพิธีชีวิตเป็นวิธีการแก้ไข โหราศาสตร์จะแม่นหรือไม่แม่นอยู่ที่ญาณโหรสถิต และญาณโหรจะสถิตหรือไม่นั้น อยู่ที่จิตมีฌาน สมเด็จพระสังฆราชจึงทรงให้เพ่งฌาน“

ภายในกุฏิที่จำวัด พระองค์จะมีแผ่นกลม ๆ เจาะรูทะลุตรงกลาง ห้อยอยู่หน้าต่าง สำหรับเพ่งกสิณ หลังจากเดินจงกรมเสร็จแล้ว ก็จะมานั่งเพ่งแผ่นนี้ บางคนเรียกว่า “แผ่นกสิณ” บ้าง “แผ่นบัญชร“ บ้าง  ”แผ่นโหรบัญชร“ บ้าง ตามแต่ใครจะเรียก

บางคนถึงกับเรียกตำราโหราศาสตร์พยากรณ์ของเจ้าพระคุณสมเด็จพระสังฆราช ว่า ”คัมภีร์โหรบัญชร” ด้วยเหตุที่พระองค์ทรงมองไปที่หน้าต่าง และทรงเพ่งแผ่นกสิณซึ่งห้อยอยู่ระหว่างช่องหน้าต่าง นั่นเอง

ความรู้ทางโหราศาสตร์นั้นจะเปรียบก็เหมือนคันฉ่องเอาไว้ส่องดวงชะตาชีวิต เมื่อส่องดูแล้ว ดีร้ายอย่างไร ก็มีวิธีการแก้ไข ซึ่งปรากฏอยู่ใน“พิธีชีวิต” เล่มนี้

อนึ่ง การสวดนพเคราะห์ซึ่งกำลังเป็นที่นิยมแพร่หลายกันอยู่ในปัจจุบัน ก็เป็นหนึ่งในกุศโลบายพิธีตามที่ปรากฏอยู่ในหนังสือ “พิธีชีวิต” เล่มนี้

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)  ยังเล่าเอาไว้ด้วยว่า นอกจากท่านอาจารย์ธานินทร์ กรัยวิเชียร ที่ได้เรียนวิชาโหราศาสตร์จากเจ้าพระคุณสมเด็จพระสังฆราช แล้ว ก็ยังมี อากงขื่อ หยุ่นจี้ (แซ่ปัง) ซึ่งเป็นสัทธิวิหาริกในเจ้าสมเด็จพระสังฆราช ที่ได้เรียนวิชาโหราศาสตร์จากพระองค์ท่านโดยตรง  (อุปสมบทอยู่ในช่วงประมาณ  พุทธศักราช ๒๔๗๕)

อากงขื่อ หยุ่นจี้ มีอายุถึง ๑๐๑ ปี (เสียชีวิตในปี พุทธศักราช ๒๕๔๙ )

ในคำชี้แจง ได้ระบุที่มาของการเรียบเรียงหนังสือพิธีชีวิตเพื่อจัดพิมพ์โดยเสด็จพระราชกุศล งานพระเมรุพระศพเจ้าพระคุณสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช ญาโณทยมหาเถระเอาไว้ว่า

“…ในงานพระเมรุ พระศพ สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ ( อยู่ ญาโณทยมหาเถระ ป.ธ.๙) สมเด็จพระสังฆราช ซึ่งกำหนด ณ วันที่ ๒๐ พฤศจิกายน ๒๕๐๘ นี้ ท่านเจ้าคุณพระมหาคณานุศิษฏ์ (เทียบ วรญาโณ ป.๖) ได้มาติดต่อปรารภว่า ในงานนี้สมควรพิมพ์หนังสือที่เกี่ยวกับพิธีและโหราศาสตร์เป็นที่ระลึก ในฐานะที่เจ้าประคุณสมเด็จฯ ทรงเชี่ยวชาญในการทั้งสองนั้น จัดเป็นส่วนหนึ่งของคณะศิษยานุศิษย์ คือให้ขอให้ข้าพเจ้าช่วยเรียบเรียงขึ้น

ข้าพเจ้าสนองรับด้วยความยินดีอย่างยิ่ง เรื่อง “พิธีชีวิต” จึงได้บังเกิดขึ้น ดังที่ท่านถืออยู่ในมือ

อันที่จริงเรื่องนี้ ข้าพเจ้าได้เรียบเรียงขึ้นโดยรวมหนังสือเล่มเล็ก ๆ สองเล่มเข้าด้วยกัน กล่าวคือ เล่มหนึ่ง ชื่อ พิธีรีตอง เคยพิมพ์แจกในงานศพของบิดา อีกเล่มหนึ่ง ชื่อ สัปดาห์แห่งชีวิต เคยพิมพ์แจกในงานศพมารดา และงานอื่นๆ มาแล้ว แต่ในบัดนี้รวมเป็นเล่มเดียวกันให้ชื่อว่า พิธีชีวิต พิมพ์เป็นที่ระลึกโดยเสด็จพระราชกุศลในงานพระเมรุพระศพของเจ้าประคุณสมเด็จฯ ผู้ทรงเป็นพระอุปัชฌาจารย์และลุงของข้าพเจ้า จึงรู้สึกเป็นเกียรติอย่างสูง และเป็นที่น่ายินดีอย่างยิ่ง ที่ได้มีส่วนร่วมอยู่ในงานอันสำคัญนี้

พิธีชีวิต ได้รับการปรับปรุงและเพิ่มเติมหลายอย่าง เช่น พิธีพุทธาภิเษก ทำบุญงานศพ คำพยากรณ์ย่อ เป็นต้น ซึ่งส่วนใหญ่ ข้าพเจ้าได้เรียบเรียงจากแบบแผนของเจ้าประคุณสมเด็จฯ ทั้งบางสิ่งบางอย่างก็ได้เคยปฏิบัติการพิธีร่วมกับเจ้าประคุณสมเด็จฯ มาด้วย

จึงเชื่อว่า หนังสือนี้จักอำนวยประโยชน์ แก่ผู้ได้รับแจกไม่มากก็น้อย แต่มีข้อที่ควรชี้แจงให้ทราบว่า การพิธีย่อมมีแต่กต่างกัน แล้วแต่แบบแผนและความนิยมของใคร ต้องดูกาละเทศะและบุคคลเป็นสำคัญ ส่วนที่เกี่ยวข้องกับโหราศาสตร์นั้นเล่า ก็เป็นแต่เพียงขั้นต้น แบบประถมพยาบาล สมควรปรึกษากับผู้รู้ซึ่งเป็นเสมือนหนึ่งนายแพทย์ต่อไป

ในการเรียบเรียงเรื่องนี้ ข้าพเจ้าขอกราบขอบพระคุณท่านเจ้าคุณพระสุธรรมธีรคุณ (วงศ์ จนฺทวํโส ป.๕) ผู้ให้ความกระจ่างเรื่องพุทธาภิเษก และท่านเจ้าคุณพระมหาคณานุศิษฏ์ ผู้มาติดต่อและช่วยเหลือ จนเป็นเหตุให้พิธีชีวิตสำเร็จลงด้วยความเรียบร้อย

ผู้เรียบเรียง…“

ทั้งนี้ พระมหาคณานุศิษฏ์ กล่าวไว้ในคำปราภของ ”หนังสือพิธีชีวิต“ ในนามคณะศิษย์ ว่า

“…ในงานออกพระเมรุ พระศพสมด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราชญาโณทยมหาเถระ สกลมหาสังฆปริณายก วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ณ พระเมรุพลับพลาอิสริยาภรณ์ ในวันเสาร์ที่ ๒๐ พฤศจิกายน ๒๕๐๘

“ข้าพเจ้า ในนามของคณะศิษย์ ได้ปรารภที่จะจัดพิมพ์หนังสือที่เกี่ยวกับพิธีและโหราศาสตร์ ซึ่งท่านเจ้าประคุณสมเด็จ ฯ ทรงเชี่ยวชาญเป็นอย่างมาก อันจัดเป็นส่วนหนึ่งของคณะศิษย์ เพื่อโดยเสด็จพระราชกุศลในงานนี้ จึงขอความเห็นชอบจากท่านเจ้าคุณพระธรรมเจดีย์ รักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดสระเกศ และท่านเจ้าคุณพระเทพคุณาภรณ์ ผู้ช่วยเจ้าอาวาส และได้รับความเห็นชอบและร่วมมือด้วยดี จึงขอให้คุณเอี่ยม ยูวะนิยม ผู้ได้ชื่อว่าได้รับถ่ายทอดวิชาทั้งสองนี้ จากท่านเจ้าประคุณสมเด็จฯ ไว้เป็นอันมาก ช่วยเรียบเรียงจากหนังสือสัปดาห์แห่งชีวิตและพิธีรีตอง ซึ่งเคยพิมพ์แจกเมื่องานศพบิดามารดา ครั้งดำรงสมณศักดิ์เป็นพระปริยัติโศภณ โดยดัดแปลงแก้ไขให้ดีกว่าเดิมและรวมเป็นเล่มเดียวกันและให้ชื่อใหม่ว่า “พิธีชีวิต” ก็ได้รับความร่วมมือด้วยดีทั้งจากผู้เรียบเรียง และจากโรงพิมพ์ ตลอดถึงคณะศิษย์ทุกคน จึงขออนุโมทนาด้วยเป็นอย่างยิ่ง

หวังว่าหนังสือเล่มนี้ จักอำนวยคุณประโยชน์ให้กับผู้หวังประโยชน์จากหนังสือเล่มนี้เป็นอย่างดี

พระมหาคณานุศิษฏ์

ในนามคณะศิษย์

๒๐ พ.ย. ๒๕๐๘…“