บทที่ ๑๔ การปรากฏของปีติและสุข
การปรากฏของปีติและสุขในการปฏิบัติ จะเปรียบก็เหมือนนั่งอยู่ในครอบแก้ว หรือเหมือนมีภาวะครอบแก้วปรากฏซ้อนขึ้นมาครอบตัวเราไว้ ไม่มีส่วนไหนของร่างกายที่ไม่อยู่ในครอบแก้ว เมื่อเกิดปีติและสุขก็ไม่มีส่วนไหนของร่างกายที่ปีติและสุขจะไม่แผ่ปกคลุมร่างกายเอาไว้ ท่านเปรียบเหมือนการถูกเทน้ำรดราดลงมาตั้งแต่ศีรษะ น้ำจะไหลลงมาทั่วร่างกาย ไม่มีส่วนไหนของร่างกายที่จะไม่ถูกน้ำราดรด
ลองนึกถึงภาพที่ฝนตกหนักๆ น้ำฝนกระโจนจากชายคาลงสู่พื้น เราออกไปยืนอยู่ระหว่างชายคา แล้วปล่อยให้น้ำฝนจากชายคากระโจนใส่ศีรษะ ไม่มีส่วนไหนของร่างกายเราจะไม่ถูกน้ำฝนกระทบ ปีติและสุขที่เกิดจากความสงบก็จะมีอาการอย่างนี้
สุดทางจงกรม : สมาธิเบื้องต้นสำหรับลงมือปฏิบัติ (มหาสติปัฏฐาน ๔) บทที่ ๑๔ การปรากฏของปีติและสุข ประพันธ์โดย พระราชกิจจาภรณ์ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร) “ญาณวชิระ”
ส่วหนึ่งจากคำนำ “สุดทางจงกรม”
สุดทางจงกรมเป็นหนังสือเกี่ยวกับการปฏิบัติสมาธิในเบื้องต้น โดยอาศัยหลักมหาสติปัฏฐาน ๔ เป็นแนวทาง เป็นภาคต่อจากเล่ม “สมาธิเบื้องต้นสำหรับชาวบ้าน ภาค ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับสมาธิ” ที่ได้พิมพ์ไปแล้ว เมื่อปีพุทธศักราช ๒๕๕๒
สำหรับเนื้อหาในหนังสือ “สุดทางจงกรม” เป็นการหยิบเอาข้อคิดจากการปฏิบัติมารวบรวมไว้ เพื่อเป็นแนวทางสำหรับผู้เริ่มสนใจในทางปฏิบัติเหมือนการทำแผนที่สภาวะอารมณ์ที่เกิดขึ้นขณะปฏิบัติสมาธิ แล้วทำเครื่องหมายตรงจุดที่สำคัญเป็นสัญลักษณ์เอาไว้
ผู้เขียนใช้เวลาเรียบเรียงขณะถูกคุมขังอยู่ในเรือนจำ ระหว่างพุทธศักราช ๒๕๖๑ – ๒๕๖๒ รวมระยะเวลาที่ถูกขุมขัง ๔๕๐ วัน ช่วงเวลานั้นเหมือนกำลังลอยคออยู่กลางทะเลลึก ทั้งยังต้องเผชิญกับคลื่นมหาสมุทรของพายุร้ายที่ถาโถมเข้ามาไม่หยุดหย่อน
ท่ามกลางค่ำคืนที่มืดมิดไม่เห็นฝั่ง
“ความหวัง คือ แสงสว่างเดียวที่ยังหลงเหลืออยู่
แม้มองไม่เห็นฝั่งก็จะไปให้ถึงฝั่ง”
ในระหว่างนั้น ได้ใช้สมาธิภาวนาเป็นเครื่องดำรงอยู่ เพื่อเตรียมจิตให้พร้อมในการเผชิญหน้ากับความทุกข์เข็ญใดๆ บรรดามี ซึ่งกำลังรออยู่ข้างหน้า หลังออกจากการนั่งสมาธิในแต่ละวัน ได้บันทึกสภาวะจิตขณะนั้นๆ เอาไว้ แล้วนำมาเรียบเรียงเป็นหนังสือ ชุด สมาธิเบื้องต้นสำหรับชาวบ้าน จนเสร็จสิ้นบริบูรณ์
เนื่องจากมีข้อจำกัดหลายอย่าง จึงทำให้การจดบันทึกและการเรียบเรียงหนังสือเป็นไปด้วยความยากลำบาก ต้องใช้วิธีจดบันทึกใส่ใบคำถามเกี่ยวกับปัญหาในทางคดีที่ทนายสอบถามเข้ามาบ้าง จดบันทึกใส่กระดาษสำนวนคดีบ้าง จดบันทึกใส่กระดาษใบนำส่งอาหารที่ญาติโยมส่งเข้ามาถวายบ้าง ตามแต่จะนึกอะไรขึ้นมาได้ และหยิบฉวยสิ่งใดทัน
ภาษาจึงดูกระท่อนกระแท่น กระโดดไปกระโดดมา ตามสภาวการณ์ที่เป็นไปในขณะนั้น
เมื่อนำมาเรียบเรียงเพื่อจัดพิมพ์เป็นหนังสือได้ปรับปรุงถ้อยคำและขยายความให้ชัดขึ้น แต่ก็พยายามคงสำนวนดั้งเดิมตามที่จดบันทึกเอาไว้ เพื่อรักษาร่องรอยความจริงแห่งธรรมที่เกิดขึ้นในภาวะขณะนั้น
สมาธิเบื้องต้นสำหรับการลงมือปฏิบัติ (สติปัฏฐาน ๔ )
ผู้เขียน : พระราชกิจจาภรณ์ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม) “ญาณวชิระ”
ปีที่พิมพ์ : มกราคม ๒๕๖๘
จัดพิมพ์ โดย : สถาบันพัฒนาพระวิทยากร เลขที่ ๓๔๔ อาคารสันติวัคคีย์ แขวงบ้านบาตร เขตป้อมปราบ กรุงเทพมหานคร ๑๐๑๐๐
