“ในอนาคต สำหรับผู้บวชเรียน อาตมาคิดว่า คงจะเปลี่ยนไปมาก จากสิ่งที่เกิดขึ้นกับพระสงฆ์ในวันนี้ ผู้ที่จะบวชเรียนแต่วัยเยาว์จะน้อยลง พ่อแม่คงให้บวชยากขึ้น และเด็กๆ เองก็คงจะถูกคาดหวังให้ได้รับการศึกษาทางโลกแต่เพียงอย่างเดียว ซึ่งต่างจากในอดีตกาลจนมาถึงยุคอาตมาเมื่อสามสิบกว่าปีก่อน ซึ่งอาจเป็นยุคท้ายๆ แล้วของการบวชเป็นสามเณรตั้งแต่เด็กๆ แล้วอยู่ยาวในเพศบรรพชิตจนสิ้นอายุขัย”

ท่านอาจารย์เจ้าคุณพระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร สะท้อนมุมมองภาพของพระสงฆ์บนแผ่นดินไทย ให้ผู้เขียนฟังขณะที่ไปกราบเยี่ยมท่าน และบันทึกธรรมคำสอนของท่านไว้ เมื่อวันที่ ๓ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๖๑ ซึ่งเป็นช่วงที่ท่านและคณะสงฆ์จากวัดสระเกศ ๕ รูป ถูกจำกัดอิสรภาพอยู่ในเรือนจำกว่า ๔๐๐ วัน โดยไม่ได้มีความผิด

หลังการกลับมาของท่าน จึงเป็นหมุดหมายสำคัญในการก้าวย่างเพื่อเผยแผ่พระพุทธศาสนาต่อไป ตามรอยธรรมองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพื่อยังประโยชน์ให้ผู้คนได้พบกับพระธรรมที่จะช่วยให้ชีวิตพบกับความสงบเย็นในที่สุด ท่ามกลางโลกที่ผู้คนต่างไร้ที่ยึดเหนี่ยวจิตใจจนสร้างความวุ่นวายยุ่งเหยิงให้กับตนเองและผู้อื่นจนยากจะเยียวยา …

หากทว่า คำสอนจากพระพุทธเจ้าในบวรพระพุทธศาสนานี่เองที่ได้ช่วยผู้คนบนโลกมากว่า ๒๖๐๐ ปีให้พ้นทุกข์ในสังสารวัฏมาแล้วนับไม่ถ้วน คือคำตอบ

เมื่อกลับมาอ่านอีกครั้งจึงเห็นว่า ควรจะนำมาเผยแผ่ให้เห็นความเสียสละชีวิตเพื่อธรรมของท่านและคณะสงฆ์ในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาทุกด้านจนถูกกลั่นแกล้ง ซึ่งไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้นในยุคของเราเท่านั้น หากทว่า พระสงฆ์ผู้เสียสละตนช่วยเหลือผู้คนไม่น้อยต่างถูกทำร้าย ใส่ความสารพัด พระป่าที่ปกป้องผืนป่าก็ถูกขับไล่ออกจากป่า

และเมื่อไม่นานมานี้ วันที่ ๒ กรกฎาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙ พระธุดงค์ธรรมยาตรา ๑๐ รูป ผู้ก้าวเดินเพื่อสันติภาพอยู่บนถนนทางหลวงบริเวณบ้านนาเวียงแก ตำบลนาสีนวล อำเภอเมือง จังหวัดมุกดาหาร ถูกรถกระบะซึ่งขับโดยเด็กอายุเพียง ๑๑ ปีที่เป็นออทิสติกชนจนมรณภาพ และมีพระภิกษุอีกหลายรูปกับฆราวาสอีกหลายท่านบาดเจ็บสาหัส

ในอีกซีกโลกหนึ่ง วันเดียวกันนั้นเอง ลอบกา รังเซน (Lobga Rangzen) นักเคลื่อนไหวชาวทิเบต ซึ่งเคยบวชเป็นพระมาก่อน ได้จุดไฟเผาตัวเองเพื่อประท้วงเรียกร้องอิสรภาพและเอกราชของประเทศทิเบต เมื่อวันที่ ๒ กรกฎาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙ (ตามเวลาท้องถิ่น) บริเวณด้านหน้าสำนักงานใหญ่องค์การสหประชาชาติ (UN) ในนครนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา ก่อนที่เขาจะเสียชีวิตในเวลาต่อมาที่โรงพยาบาล การเสียสละชีวิตของท่าน แม้จะต้องเจ็บปวดอย่างแสนสาหัสจนลมหายใจสุดท้าย ทำให้เห็นถึงจิตอันยิ่งใหญ่ที่อยู่เหนือความตายที่ปรารถนาจะช่วยเหลือเพื่อนร่วมชาติให้ได้อยู่ในบ้านเกิดอย่างอบอุ่นในดินแดนหลังคาโลกอันเป็นหมุดหมายสุดท้ายของชีวิตอย่างมีอิสรภาพ

อีกทั้งการเดินธุดงค์ Walk for Peace ในสหรัฐอเมริกาที่นำโดยพระอาจารย์ปัญญาการะ หรือ พระปัณณากะระ ภิกขุ (Bhikkhu Paññākāra) ชาวเวียดนาม ผู้ช่วยเจ้าอาวาสศูนย์วิปัสสนา Huong Dao Vipassana Bhavana Center (วัดฮวองดาว) เมืองฟอร์ตเวิร์ท รัฐเท็กซัส สหรัฐอเมริกา พร้อมด้วยพระไทย พระลาว พระพม่า ๑๙ ได้ออกเดินธุดงค์ธรรมยาตรา ตั้งแต่วันที่ ๒๖ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๘ จากเมืองฟอร์ตเวิร์ธ รัฐเท็กซัส ผ่าน ๑๐ รัฐในสหรัฐอเมริกา มุ่งหน้าสู่กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. ระยะทางรวมกว่า ๓,๗๐๐ กิโลเมตร หรือประมาณ ๒๓๐๐ ไมล์ ระหว่างทางในช่วงแรก พระมหาดำ รมสาร พระสงฆ์ชาวลาว ประสบอุบัติเหตุถูกรถพุ่งชนระหว่างการเดินจาริกธุดงค์ข้ามสหรัฐอเมริกา ส่งผลให้ท่านต้องถูกตัดขาซ้าย แม้จะประสบอุบัติเหตุอย่างรุนแรง ท่านได้แสดงความเมตตาและให้อภัยผู้ขับขี่รถคันดังกล่าวจากหัวใจอันบริสุทธิ์

ท่านกล่าวว่า ถ้าขาขาดไปหนึ่งข้าง แล้วกู้คืนสันติภาพให้หัวใจคนนับล้านได้ ก็ถือว่าคุ้มค่า

หัวใจของพระโพธิสัตว์ เป็นเช่นนี้ Walk for Peace ได้ช่วยให้คนทุกข์ในอีกฝั่งหนึ่งของโลกคลายทุกข์จากภาวะซึมเศร้า ความเจ็บปวดทางใจจากความสูญเสีย ความโดดเดี่ยวของผู้คน ฯลฯ ได้มากมายมหาศาล และท่านยังมีปณิธานที่จะสร้างธรรมเจดีย์ในสหรัฐอเมริกา เพื่อจารึกพระไตรปิฎกหลายภาษา ไว้บนแผ่นหินให้อยู่คู่โลกใบนี้ไปอีก ๔,๐๐๐ ปี เพื่อช่วยเหลือคนทุกข์ให้ออกจากสังสารวัฏตามรอยธรรมที่พระพุทธเจ้าค้นพบเมื่อสองพันหกร้อยกว่าปีก่อน

สันติภาพบนโลกนี้ จึงต้องแลกด้วยหยาดเหงื่อ หยาดน้ำตา ชีวิตและความตายมาโดยตลอดจนถึงปัจจุบัน

และเมื่อวันที่ ๕ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๕๖๙ ที่ผ่านมา คณะสงฆ์โครงการ Walk for Peace นำโดยพระอาจารย์ปัญญาการะได้เข้ารับพระราชทานรางวัล “เสาอโศกผู้นำศีลธรรม” ประจำปี ๒๕๖๙ โดยพิธีจัดขึ้น ณ หอประชุมราชมงคล มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี (มทร.ธัญบุรี) อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี

ดังที่ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) เขียนไว้ในหนังสือ “เย็นหิมะในรอยธรรม” ตอนหนึ่งว่า พระพุทธศาสนาในเมืองไทย มีภัยรอบด้าน

ในโลกปัจจุบัน การรักษาพระพุทธศาสนาเอาไว้ให้ได้นั้น จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องให้พระเณรได้มีความรู้ มีการศึกษาทั้งธรรมะ และวิชาการทางโลก ความรู้อย่างพระก็ต้องรู้เพราะเป็นเรื่องของศาสนา แต่ก็ต้องรู้ความรู้ชาวบ้านของเขาด้วย ในขณะเดียวกันก็ต้องมีการวางแผนเพื่อให้พระพุทธศาสนาไปอยู่ตามต่างประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก

ผู้ที่จะรับภาระหน้าที่อันหนักหน่วงนี้ได้ ก็คือ “พระเณร” นั่นเอง จึงจำเป็นจะต้องให้พระเณรมีการศึกษา รู้เท่าทันสิ่งที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน

อายุยังน้อยต้องเรียน เรียนอะไรก็ได้ที่ไม่ขัดต่อพระธรรมวินัย อย่าอยู่เฉย ๆ เพราะพระเณรจะต้องรับภาระธุระพระศาสนา แต่หลวงพ่อแก่แล้ว คนแก่จะทำอะไรได้ แค่ให้หายใจอยู่เฉยๆ ก็ยังแย่แล้ว

พระพุทธศาสนาเมืองไทยมีภัยรอบด้าน ซึ่งกำลังแทรกเข้ามาทุกรูปแบบ พระพุทธศาสนาอาจจะล้มลงวันใดก็ได้ แต่พระก็ยังเหมือนปลาอยู่ในน้ำเย็น จึงตายใจว่าพระพุทธศาสนาตั้งมั่นเจริญรุ่งเรืองในเมืองไทย เลยไม่รู้สึกถึงความล่มสลาย ซึ่งกำลังใกล้เข้ามา

“ให้มองไปอีก ๕๐ ปีข้างหน้า โดยกำหนดดูผลแห่งความเปลี่ยนแปลงครั้งละ ๑๐ ปี ในทุก ๑๐ ปี ก็ต้องดูความเปลี่ยนแปลงในแต่ละปี และในแต่ละปีนั้น ก็ต้องดูความเปลี่ยนแปลงในทุกวันอีกด้วย จนกว่าจะถึง ๕๐ ปี เพื่อให้คาดการณ์ว่าอีก ๕๐ ปี ข้างหน้าจะเกิดอะไรขึ้น

“ถ้าสิ่งนั้นจะเกิดขึ้นกับพระพุทธศาสนาอย่างเคยเกิดขึ้นในอดีต แล้วเราจะทำอย่างไร มองให้เห็นความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในอดีต ความเปลี่ยนแปลงของชีวิต ของสังคม และของโลก

“ความเปลี่ยนแปลงมีอยู่ตลอดเวลา แม้กระทั่งกับพระพุทธศาสนา มิเช่นนั้นแล้ว พระพุทธศาสนาในอินเดีย ในปากีสถาน บังกลาเทศ และในอัฟกานิสถาน เป็นตัวอย่าง ก็คงไม่ล่มสลาย

“ถ้าสามารถมองเห็นความเปลี่ยนแปลงของชีวิต ของสังคมและของโลกที่จะเกิดในอีก ๕๐ ปีข้างหน้า ก็จะทำให้สามารถเห็นความเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดขึ้นกับพระพุทธศาสนาในเมืองไทยได้ด้วย ซึ่งก็คือ อนาคตของพระพุทธศาสนาทั้งหมดนั่นเอง

“เหตุการณ์ที่เกิดกับพระสงฆ์ ที่มหาวิทยาลัยนาลันทาในอดีต จนเป็นเหตุให้พระยอมสละชีวิตเพื่อพระพุทธศาสนาต้องถูกฆ่าตายหมู่พร้อมกันมากกว่า ๘,๐๐๐ องค์ เหตุการณ์นี้ เป็นสิ่งที่พระและชาวไทย ควรจะนำมาเตือนสติอยู่เสมอว่า “อย่าประมาท” อย่านึกว่า เมืองไทยเป็นเมืองพุทธ มองไปที่ไหนก็มีแต่วัด มองไปที่ไหนก็เห็นแต่จีวรเหลืองอร่าม แล้วเหตุการณ์อย่างมหาวิทยาลัยนาลันทาจะเกิดขึ้นไม่ได้

“น้ำร้อนปลาเป็น

น้ำเย็นปลาตาย”

“ชั่วเพียงวินาทีเดียว ทุกอย่างก็พลิกได้ นี่มองอย่างประวัติศาสตร์ ประวัติศาสตร์มันเกิดขึ้นมาแล้ว อย่าประมาท ต้องเตรียมพร้อมอยู่เสมอ

“การพัฒนาประเทศไทย ทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงอย่างมากในทางบ้านเมือง ไม่เว้นแม้กระทั่งพระพุทธศาสนา” จากหนังสือ “เย็นหิมะในรอยธรรม” เขียนโดย สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

    ท่านอาจารย์เจ้าคุณพระราชกิจจาภรณ์ กล่าวต่อมาว่า เพราะเมื่อก่อน การศึกษาฝากไว้กับพระหลวงปู่ หลวงตา ฝากไว้กับวัด ฝากไว้กับพระพุทธศาสนา เป็นบวร แต่เมื่อหกสิบปีก่อน ที่รัฐบาลสมัยนั้นมาเน้นเรื่อง งานคือเงิน เงินคืองาน บันดาลสุข สภาพสังคมก็ค่อยๆ เปลี่ยนไป เมื่อเปลี่ยนวันหยุดจากวันโกน วันพระ มาเป็นวันเสาร์-อาทิตย์  แม้ว่าจะมีการรณรงค์ให้เข้าวัดวันเสาร์-อาทิตย์ก็ตาม แต่ก็ไม่ได้ผล ยิ่งทำให้วันโกนกับวันพระค่อยๆ หายไป และหมดความสำคัญลงไปในที่สุด

         ” นี่เป็นจุดเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ที่ไม่ค่อยมีคนเห็น และก็ชัดขึ้นในวันนี้ เมื่อสังคมต่างคนต่างอยู่มากขึ้น พระอยู่ส่วนพระ โยมก็อยู่ส่วนโยม การเกื้อกูลกันแบบสมัยก่อนหายไป กลายเป็นความสัมพันธ์รูปแบบใหม่ เป็นกลุ่มๆ

          “การเปลี่ยนแปลงของการบวชเรียนจึงเปลี่ยนไปเช่นเดียวกัน ในอนาคต นอกจากผู้ที่จะบวชเรียนแต่เยาว์วัยจะน้อยลง  ผู้ที่จะบวชก็จะเป็นผู้ที่ศึกษามามาก จนกว่าจะตัดสินใจบวช ซึ่งก็จะไม่มีรากของการอุปัฏฐากครูบาอาจารย์ หรือได้ใกล้ชิดเรียนรู้วัตรปฏิบัติหลวงปู่หลวงตาเหมือนเมื่อก่อน

“คนรุ่นใหม่ที่จะบวชก็อาจใช้ปัญญามาก แต่ก็อาจมีจุดอ่อนเกี่ยวกับความศรัทธาก็อาจทำให้บวชไม่ได้นาน หากไม่อดทนพอ เหมือนการปลูกต้นไม้ ในอนาคตจะเป็นการตัดต่อกิ่ง ตอนกิ่งไปต่อต้นใหม่ มากว่าที่จะปลูกจากเมล็ดพันธุ์ที่ค่อยๆ เติบโตอย่างแข็งแรง มีวุฒิภาวะของความเข้าใจในวิถีบรรพชิตที่ไม่ได้มาจากเหตุผลเพียงอย่างเดียว แต่เป็นความศรัทธาอย่างเต็มเปี่ยมที่ได้รับการปลูกฝังมาจากพ่อแม่ปู่ย่า ตายายที่พาไปวัดตั้งแต่เล็กแต่น้อย แล้ววิถีเช่นนี้กำลังจะหมดไปในสังคมไทยในอนาคต

          “สิ่งที่เกิดขึ้น และกำลังเปลี่ยนแปลงไป ไม่ใช่ว่าไม่ดี หรือดีกว่า แบบเดิม แต่เป็นเพียงการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญอีกครั้งหนึ่งเท่านั้นเอง” พระราชกิจจาภรณ์ กล่าว และกล่าวต่อมาว่า พระสงฆ์เราจึงมีภาระที่แบกอยู่บนบ่าไม่เพียงภาวนาส่วนตนให้พ้นทุกข์ในสังสารวัฏ หากยังต้องช่วยเหลือผู้คนให้พ้นทุกข์จากสังสารวัฏด้วยพระธรรมที่นำไปประพฤติปฏิบัติได้จริงในชีวิตประจำวัน

ดังที่พระพุทธองค์ตรัสไว้ในปัจฉิมวาจาว่า “วยธมฺมา สงฺขารา อปฺปมาเทน สมฺปาเทถ : สังขารทั้งหลายมีความเสื่อมสลายไปเป็นธรรมดา ท่านทั้งหลายจงยังประโยชน์ตนและประโยชน์ท่าน ให้ถึงพร้อมด้วยความไม่ประมาทเถิด”

มโนปณิธาน พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ตอนที่ ๙๑ “จุดเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญของพระสงฆ์บนผืนแผ่นดินไทยและโลกใบนี้”

The post มโนปณิธาน พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ตอนที่ ๙๑ “จุดเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญของพระสงฆ์บนผืนแผ่นดินไทยและโลกใบนี้” appeared first on Manasikul Online.

แสงแรกแห่งอรุณรุ่งค่อย ๆ สาดส่องเหนือชุมชนบ้านปากน้ำบุ่งสระพัง จังหวัดอุบลราชธานี เช้าวันนี้ ชาวบ้านต่างทยอยออกมาจับจองพื้นที่ริมถนน เตรียมสำรับอาหารคาวหวานเพื่อรอใส่บาตรพระสงฆ์ตามวิถีพุทธที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน

ในเช้าวันนี้ พระเดชพระคุณพระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ได้เมตตาเดินทางเยี่ยมเยียนพี่น้องประชาชนในชุมชนปากน้ำบุ้งสระพัง พร้อมออกบิณฑบาตร่วมกับคณะพระสงฆ์ ท่ามกลางบรรยากาศอันเรียบง่ายและอบอุ่นของวิถีชนบทอีสาน

ระหว่างเส้นทางบิณฑบาต พระเดชพระคุณได้หยุดทักทายและสนทนากับบรรดาผู้เฒ่าผู้แก่ที่ออกมานั่งรอใส่บาตรตั้งแต่เช้าตรู่ หลายท่านแม้อายุจะล่วงเลยเข้าสู่วัยชรา แต่ยังคงรักษาศรัทธาในพระพุทธศาสนาอย่างมั่นคง บางท่านนั่งอยู่บนเสื่อริมถนน บางท่านใช้ไม้เท้าพยุงกาย แต่ทุกคนล้วนเปี่ยมด้วยรอยยิ้มแห่งความสุขเมื่อได้มีโอกาสถวายภัตตาหารแด่พระสงฆ์

พระราชกิจจาภรณ์ได้แสดงความห่วงใย สอบถามสารทุกข์สุกดิบ รับฟังเรื่องราวการดำเนินชีวิต และให้กำลังใจแก่ผู้สูงอายุในชุมชนด้วยความเมตตาและเป็นกันเอง สร้างความปลาบปลื้มใจแก่ชาวบ้านเป็นอย่างยิ่ง

ภาพของพระสงฆ์เดินเรียงแถวรับบิณฑบาตท่ามกลางแสงอาทิตย์ยามเช้า ประกอบกับภาพของผู้สูงอายุที่ยังคงยึดมั่นในประเพณีทำบุญตักบาตร สะท้อนให้เห็นถึงความงดงามของวิถีพุทธ ความกตัญญูต่อพระศาสนา และความผูกพันอันแน่นแฟ้นระหว่างคณะสงฆ์กับชุมชน

การลงพื้นที่เยี่ยมเยียนในครั้งนี้ นอกจากจะเป็นการธำรงรักษาขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงามแล้ว ยังเป็นการเติมพลังใจแก่ประชาชน โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ให้ได้รับความอบอุ่นจากพระเมตตาของคณะสงฆ์ อันเป็นภาพแห่งศรัทธาที่งดงามและน่าประทับใจยิ่ง ณ ชุมชนบ้านปากน้ำบุ้งสระพัง จังหวัดอุบลราชธานี

เริ่มต้นเช้าวันใหม่ด้วยการแบ่งปัน

“ชาวบ้านขาดพระไม่ได้ฉันใด

พระก็ขาดชาวบ้านไม่ได้ ฉันนั้น “

ย้อนกลับไปในปีพุทธศักราช ๒๕๕๘

พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ พระวิจิตรธรรมาภรณ์ เมตตาให้ความรู้เกี่ยวกับอานิสงส์ของการบิณฑบาต และการใส่บาตร ลงในคอลัมน์ ธรรมโอสถ เขียนโดย มนสิกุล โอวาทเภสัชช์ นิตยสาร เนชั่นสุดสัปดาห์ ปีที่ ๒๓ ฉบับที่ ๑๑๙๙ วันที่ ๒๒ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๘ ตอนหนึ่งว่า …

    เรื่องการบิณฑบาตนั้น เราต้องแยกออกเป็นสองส่วน คือ ในสังคมเมือง และสังคมชนบท

       “เนื่องจากว่า เงื่อนไขของคนในสังคมเมืองมีความสลับซับซ้อนมาก คนตื่นขึ้นมามีแต่ความรีบเร่ง ต้องไปส่งลูกแต่เช้าเพื่อไปให้ทันโรงเรียน  คนที่ไปทำงานก็ต้องแข่งขันกับเวลา แข่งกับท้องถนนเพื่อที่จะไปให้ทันกันการเข้าทำงาน  เพราะฉะนั้น คนที่สามารถก้าวข้ามความสลับซับซ้อนตรงนี้ได้ ก็คือ ต้องยกระดับจิตขึ้นอีกชั้นหนึ่ง จึงจะทำกิจเหล่านี้ได้ เพราะการเปลี่ยนแปลงของสังคมเมืองได้เปลี่ยนวิถีชีวิตของพระสงฆ์และประชาชนไปบ้าง ก็ต้องมีการปรับรูปแบบกันไป “

       ท่านอธิบายต่อมาว่า บางที ประชาชนก็เลือกไปทำทานในรูปแบบอย่างอื่นแทนการตักบาตร  เนื่องจากเงื่อนไขสังคมเมืองเป็นอย่างนี้  คนก็เลือกในการไปถวายสังฆทาน  หยอดตู้บริจาคแทนรูปแบบการตักบาตร  แต่วิถีชีวิตของคนในสังคมชนบท  ยังเป็นวิถีชีวิตที่การตักบาตรกับพระสงฆ์ยังมีความเกี่ยวข้องกันอยู่มาก

       “ตัวอาตมาเอง แม้จะอยู่ในกรุงเทพฯ เวลากลับต่างจังหวัดก็ได้ไปบิณฑบาต การบิณฑบาต ไม่ใช่แค่ต้องการไปรับอาหารจากญาติโยมเท่านั้น แต่ว่า ถือโอกาสไปเยี่ยมโยม  เดินออกจากประตูวัด  ก็ไปตามเส้นทางเดินตามหมู่บ้าน  เราก็ได้มีโอกาสเจอผู้คน โยมก็ทักทายเรา เราก็ทักทายโยม  เป็นวิถีชีวิตที่พระและชาวบ้านอาศัยการบิณฑบาตนี้ให้มีความใกล้ชิดกันมาก”

       ตั้งแต่ท่านบรรพชาเป็นสามเณรที่วัดปากน้ำ (วัดในหมู่บ้าน) ต่อมาไปอยู่วัดป่าพระพิฆเณศวร์ ซึ่งเป็นวัดร้างในป่า ห่างจากหมู่บ้านราว ๓ กิโลเมตร บริเวณบ้านปากน้ำ (บุ่งสระพัง) ตำบล กุดลาด อำเภอ เมือง จังหวัด อุบลราชธานี  ท่านเล่าว่า วิถีการบิณฑบาตนั้น มีความสำคัญยิ่งมาจนถึงทุกวันนี้

       “อาตมาเดินบิณฑบาตออกจากวัดป่า ตั้งแต่ตีห้าครึ่ง เพราะต้องเดินเข้ามาในหมู่บ้าน  หมายความว่า ตีสี่ก็ต้องตื่นแล้ว  ทำกิจต่างๆ  เช่น กวาดศาลา แล้วก็ตั้งน้ำใช้ น้ำฉัน  จากนั้นค่อยเดินออกมา ก่อนจะเข้าหมู่บ้านก็ต้องรอว่าชาวบ้านเขาพร้อมตอนเวลาไหน รับบาตรเสร็จก็เดินกลับ ใช้เวลาเดินไปกลับประมาณ ๖ กิโลเมตร เวลาออกจากหมู่บ้านคนก็ต้องผ่านป่า ผ่านทุ่งนาเข้าไป

“เป็นช่วงเวลาที่เราได้ตรึกตรองบางสิ่งบางอย่าง ผู้คน วิถีชีวิต ใบไม้ ต้นหญ้า กรวดหิน สิ่งเหล่านี้ เป็นสิ่งที่เรานำมาพินิจพิจารณาบางสิ่งบางอย่าง  ทำให้เรามีจิตที่ละเอียดลง ผู้คนสองข้างทาง ต้อนวัวควายลงทุ่งลงท่า เป็นชีวิตที่งดงามมาก พอเราเดินไปสัมผัสสิ่งเหล่านี้ ตัวเราก็มีจิตทีละเอียดลออกับสิ่งที่เรียกว่าเป็นชีวิต ทำให้เราได้สัมผัสผู้คน กับทุกสิ่งทุกอย่าง

       “จนกระทั่งถึงปัจจุบันนี้ วิถีชนบทก็ยังเป็นแบบเดิมตอนที่อาตมาเป็นสามเณรอยู่ ประชาชนก็จะมานั่งกันเป็นกลุ่มๆ อย่างนี้ แล้วพระก็เดินบิณฑบาต ร่วม ๓๐ ปี ของการใช้ชีวิตเป็นพระเป็นเณร  ชาวบ้านก็อยู่อย่างนี้ของเขา  แล้วก็เลี้ยงพระเลี้ยงเณรในชุมชน ในชุมชนมีวัด วัดก็ต้องเกื้อกูลกับชาวบ้าน  ชาวบ้านก็เกื้อกูลกับวัด มีงานบางสิ่งบางอย่างที่เกิดขึ้นในชุมชน พระก็ต้องไปช่วย  ตอนเป็นเณร หน้าฝนถนนขาด หลวงพ่อเจ้าอาวาส ก็จะพาพระเณรไปช่วยกันทำถนน  ยังเป็นภาพที่ติดตาอยู่ตอนเป็นเณรที่ไปช่วยชาวบ้าน ในการถมถนน”

       สิ่งเหล่านี้เป็นมุมหนึ่งที่สังคมไทยในเมือง ในปัจจุบันอาจจะไม่เคยเห็น ท่านอาจารย์เจ้าคุณพระราชกิจจาภรณ์ สะท้อนว่า ส่วนวิถีชีวิตในชนบทที่พระสัมพันธ์กับชาวบ้านอีกมุมหนึ่ง พระท่านยังทำอย่างนี้อยู่

       “หมู่บ้านในประเทศไทยประมาณ ๗๐,๐๐๐ หมู่บ้าน วัด ณ เวลานี้ก็มีประมาณ ๔๐,๐๐๐ กว่าวัด เราอาจจะตัดวัดในชุมชนเมืองออกไป ประมาณ ๔,๐๐๐ – ๕,๐๐๐ วัด วัดที่เหลือประมาณ ๓๐,๐๐๐ วัด เป็นวัดที่กระจายตัวอยู่ตามชุมชนทั่วประเทศไทย  พระเหล่านี้ก็ยังมีวิถีชีวิตที่เกี่ยวเนื่องกับชาวบ้าน ซุกตัวอยู่เงียบๆ ในมุมใดมุมหนึ่งของสังคมใดสังคมหนึ่ง ในประเทศไทย แล้วต่างเกื้อกูลกันและกัน ชาวบ้านขาดพระไม่ได้ฉันใด พระก็ขาดชาวบ้านไม่ได้ ฉันนั้น “

มโนปณิธาน พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ตอนที่ ๙๐ “แสงแรกแห่งอรุณ กับ รอยยิ้มแห่งความปีติ” ชาวบ้านใส่บาตรยามเช้า ณ บ้านปากน้ำบุ่งสระพัง จังหวัดอุบลราชธานี

The post มโนปณิธาน พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ตอนที่ ๙๐ “แสงแรกแห่งอรุณ กับ รอยยิ้มแห่งความปีติ” ชาวบ้านใส่บาตรยามเช้า ณ บ้านปากน้ำบุ่งสระพัง จังหวัดอุบลราชธานี appeared first on Manasikul Online.

๒๗ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙ เป็นวันล้ออายุ หรือ วันคล้ายวันเกิดท่านอาจารย์พุทธทาสภิกขุ ๒๗ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๔๙ ครบรอบ ๑๒๐ ปี ชาตกาลพุทธทาสภิกขุ

จึงขอนำธรรมโอสถ ซึ่งท่านได้แสดงธรรมบรรยายเรื่อง “การเดินทางด้วยปัญญา” ณ โรงธรรมวัดธารน้ำไหล เมื่อวันที่ ๒๘ กรกฎาคม พุทธศักราช ๒๕๐๘อ จากหนังสือ “ภาษาคน – ภาษาธรรม” ที่ได้คัดบางส่วนมาลงในวารสาร ธรรมมาตา ปีที่ ๑๙ เล่มที่ ๒ มกราคม – เมษายน พุทธศักราช ๒๕๖๙ ดังนี้

มีปัญญามองเห็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา นี่แหละ คือ หนทางที่แท้จริงไปสู่ความดับทุกข์

เมื่อมีปัญญาเข้าใจถูกต้องในสิ่งทั้งหลายทั้งปวงที่เป็นสังขาร หรือเป็นธรรมชาติเหล่านั้นแล้ว เมื่อนั้นแหละ คนเราจะประพฤติปฏิบัติทางกาย ทางวาจา ทางใจ ชนิดที่เป็นความถูกต้องอย่างยิ่ง คือ ไม่ใช่เป็นการทำตามระเบียบ ตามธรรมเนียม ตามแบบพิธีโดยที่ยังไม่เข้าใจ

หรือถ้าจะกล่าวอีกอย่างหนึ่งก็ว่า เพราะคนมองเห็น อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา แล้วปล่อยเขาไปเถอะ จะไม่มีทางที่จะทำอะไรผิดทางกาย ทางวาจา หรือทางใจ เพราะอำนาจของความรู้เรื่อง อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา นั่นเอง เป็นเครื่องกำกับเอาไว้

คือ เมื่อรู้ หรือเข้าใจ หรือเห็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตาอย่างถูกต้องแล้ว คนเราจะคิดผิด หรือหวังผิด หรือพูดผิด หรือทำผิด เป็นได้อย่างไรกัน เพราะว่าปัญญานั้นมองเห็นความไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตาอยู่ชัด ๆ แล้ว จึงหลงผิดอะไรไม่ได้ ทำไปตามปัญญานั้น ก็มีแต่ความถูกต้อง

เพราะฉะนั้น จึงเป็นศีล สมาธิ ปัญญาขึ้นมาเอง หรือว่าเป็นอริยมรรคมีองค์ ๘ ขึ้นมาเอง หรือว่าเป็นกุศลกรรม ๑๐ ประการ (กุศลกรรมบถ ๑๐) ขึ้นมาเอง ดังนี้เป็นต้น

นี้จะทำให้ท่านทั้งหลายมองเห็นได้ว่า ถ้าสมมุติว่า เราจะลงมาจากยอด ก็คือเราลงมาจากยอดของปัญญาที่มองเห็น อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา แล้วก็ทำอะไรข้างล่าง หรือข้างใต้นี่ถูกหมด

ทีนี้อีกทางหนึ่ง เราจะตั้งต้นจากข้างล่างคือฐานราก เราก็ต้องสร้างฐานรากที่กาย ที่วาจา หรือที่ใจ ให้เป็นการประพฤติปฏิบัติชนิดที่เป็นไปในลักษณะที่จะทำให้เราเกิดปัญญาเพิ่มขึ้นทุกวัน

เพราะฉะนั้นถ้ายังเป็นชาวบ้านธรรมดา เป็นปุถุชนคนเคลาอยู่ตามสามัญแล้ว ก็จงเชื่อ จงพยายามปฏิบัติตามกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการนั้นเรื่อยไป ไม่เท่าไหร่ก็จะมีปัญญาเกิดขึ้นตามลำดับ เพราะว่ามันเป็นการเดินที่ถูกทาง ในที่สุดก็จะถึงยอด คือ ได้รับปัญญา ได้เกิดปัญญา ที่มองเห็น อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา อีกนั่นเอง

เพราะเหตุฉะนี้แหละ เราจะมองดูจากปลายทางมาต้นทาง หรือจะมองจากต้นทางไปปลายทาง มันก็ควรจะได้ทั้งนั้น แล้วแต่ใครเกิดมามีพื้นเพอุปนิสัย มีอินทรีย์ มีสติปัญญา มากน้อยอย่างไรนั้นมากกว่า และสำหรับบุคคลที่ได้เกิดมาในโลกนี้ มีอายุยืนยาวมาป่านนี้แล้ว ก็ควรจะมีปัญญาอย่างใดอย่างหนึ่งเพิ่มขึ้นทุกวัน ๆ จนกระทั่งบัดนี้ พอที่จะมองเห็นได้ว่า สังขารไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตาได้อย่างไร หรือว่าการปรุงแต่งไม่หยุดนั้นเป็นความทุกข์อย่างไร การไม่ปรุงแต่งเป็นความไม่ทุกข์อย่างไร

นี่แหละเป็นคำตอบที่พอแล้ว สำหรับจะช่วยให้มองเห็นว่า ทำไมพระพุทธเจ้าจึงได้ตรัสสิ่งที่เรียกว่า ทาง หรือ หนทาง นี้ไว้ในลักษณะต่าง ๆ กัน ในอันดับสูง ได้ตรัส สติปัฏฐาน ๔ ว่าเป็นเอกายนมรรค หรือ หนทางอันประเสริฐ สำหรับบุคคลผู้เดียว เดินทางไปในทางเส้นเดียว เพื่อถึงจุดหมายปลายทางเพียงสิ่งเดียว อย่างนี้ก็มีคือ ได้ตรัสสติปัฏฐานทั้ง ๔ นั้นว่า เป็นตัวทาง และยังมี ทาง ที่ตรัสไว้ในชื่ออื่นอีกมากมาย ไม่จำเป็นที่จะต้องประมวลมาในที่นี้ให้มากเกินไป จนทำความฟั่นเฝือนรำคาญ

เพียงแต่ต้องการให้ท่านทั้งหลายมองเห็นว่า สิ่งที่เรียกว่า ทาง นั้น จะเป็นทางที่แท้จริงขึ้นมา ก็ต่อเมื่อมีปัญญาเห็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา เข้ามาเจืออยู่ด้วย

ถ้าไม่อย่างนั้นแล้ว ยังไม่เป็นหนทางที่แท้จริง จะเป็นเพียงการตระเตรียม หรือ ต้นทาง เพียงอย่างเดียวเท่านั้น

หมายความว่า ถ้ายังไม่มีปัญญาที่จะมองเห็น อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา การเดินทางนั้นก็ไม่รู้ว่าจะเดินไปทางไหน มีแต่จะเดินเข้าหาสิ่งซึ่งเป็น อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา มากขึ้น แล้วก็จะมีความทุกข์ซับซ้อนมากขึ้นเท่านั้น

แต่ถ้ามองเห็นเสียบ้างว่า สังขารทั้งหลายไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตาแล้ว จิตใจก็จะเดินทางหลีกห่างออกจากสังขารเหล่านั้น ไปตามแนวทางที่จะข้ามพ้น หรืออยู่เหนือสิ่งเหล่านั้น ไม่ให้ความเป็นอนิจจัง ทุกคขัง อนัตตา นั้นทำอันตรายตนได้

นี่แหละ คือ หนทางที่แท้จริง ที่หลีกออกไปจากความทุกข์ ไปสู่ความดับทุกข์

The post “การเดินทางด้วยปัญญา” ๑๒๐ ปี ชาตกาลท่านอาจารย์พุทธทาส ๒๗ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙ appeared first on Manasikul Online.

บันทึกความทรงจำ : สนทนาธรรมกับอาจารย์สมพร เทพสิทธา (๑)

สืบสานปณิธาน “ ชีวิตนี้เพื่อชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ”

รำลึก ๑๐๐ ปี ชาตกาล อาจารย์สมพร เทพสิทธา

(๓ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๔๖๘ – ๒๕๖๘)

ในช่วงที่อาจารย์สมพร เทพสิทธา อายุ ๙๓ ย่างเข้าสู่ ๙๔ ในปีพุทธศักราช ๒๕๖๒

เมื่อวันที่ ๒ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๒ ผู้เขียนได้มีโอกาสสนทนาธรรมกับท่าน ในช่วงวันเวลาที่ท่านพอมีเวลาว่างแล้ว ซึ่งเป็นจุดกำเนิดเพจอาจารย์สมพร เทพสิทธา ในเฟซบุ๊ก โดยคุณนพพร เทพสิทธา ซึ่งเป็นบุตรชายเมตตาให้จัดทำขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์ดังนี้

 ๑. เชิดชูคุณงามความดีของป๋า และตอบแทนกตัญญูกตเวทิตา

 ๒. เผยแพร่ผลงานของป๋าให้ผู้คนได้รับรู้ ได้นำไปปฏิบัติ

๓. เป็นตัวอย่างปูชนียบุคคลที่ประเทศไทยเราควรจะรับรู้ว่าป๋าได้ทำคุณประโยชน์ให้กับพระพุทธศาสนา ให้กับประเทศชาติอย่างไร

ซึ่งสร้างไว้ในเฟซบุ๊ก เป็นการสรุปเนื้อหาเป็นตอน ๆ แล้วอ้างอิงจากหนังสือที่ป๋าเขียน เผยแพร่ในหลากหลายมุมมองซึ่งสะท้อนความคิด ปณิธานชีวิตตั้งแต่วัยเยาว์จวบจนลมหายใจสุดท้ายแห่งชีวิต

ในวันนั้น อาจารย์สมพร เทพสิทธาให้มุมมอง แง่คิด มองจากอดีต ปัจจุบัน และอนาคตอย่างลุ่มลึกแม้ท่านคืนสู่ธรรมชาติไปแล้ว ๕ ปีกว่า ตั้งแต่วันที่ ๑๓ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๓  แต่ท่านก็มองอนาคตจากวันนั้นจนถึงวันนี้อย่างชัดเจน

          อาจารย์สมพร เทพสิทธา เล่าว่า วันที่ ๓ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๒ ก็จะอายุ ๙๔ ปีแล้ว จะบอกให้ทราบว่า แม้อายุจะมาก ก็เป็นห่วงประเทศชาติมาก เพราะได้ผ่านการทำงานมามากมาย เห็นชาติบ้านเมืองมานาน เห็นว่า ประเทศชาติมีการเปลี่ยนแปลงอย่างมากมาย และการเปลี่ยนแปลงบางอย่างก็เป็นเรื่องที่น่าเป็นห่วง เป็นที่น่าวิตก แล้วคนรุ่นปัจจุบันก็มีความคิด ความเข้าใจที่เปลี่ยนไปเยอะจากเมื่อก่อนอย่างน่าเป็นห่วง อาจจะหลงผิดไปได้

          หลายคนบอกว่า เดี๋ยวนี้สังคมไทยได้เปลี่ยนไปแล้ว โลกเปลี่ยนแล้ว พฤติกรรมของคนก็เปลี่ยน เพราะฉะนั้น ประเทศไทยเราก็น่าจะเปลี่ยน

การเปลี่ยนแปลงเป็นสิ่งที่จำเป็น แต่การเปลี่ยนแปลง มีทั้งที่ไปในทางที่ดีขึ้น เจริญขึ้น ในทางตรงกันข้ามก็เปลี่ยนแปลงไปในทางที่เสื่อม ทำให้บ้านเมืองเสียหาย เพราะฉะนั้น คนไทยยุคใหม่จะต้องเข้าใจว่าเราจะเปลี่ยนแปลงอะไร เพื่อรับกับการเปลี่ยนแปลงของโลก แต่เราควรจะคงอะไรไว้ที่เป็นเอกลักษณ์ของชาติ และควรทำให้เข้มแข็งขึ้น ไม่ต้องไปเปลี่ยนแปลง  

และนี่คือปัญหาของคนสองรุ่น ที่คนรุ่นใหม่อยากจะเปลี่ยนแปลง แต่คนรุ่นเก่าอยากจะคงไว้ ซึ่งผมเห็นว่า ไม่เห็นว่าจะต้องทะเลาะอะไรกัน ถ้าเห็นแก่ประโยชน์ของประเทศชาติเป็นใหญ่ ไม่น่าจะต้องทะเลาะกัน

ในหลวงรัชกาลที่ ๙ ได้รับสั่งไว้ให้กับสภายุวพุทธิกสมาคมแห่งชาติ ในพระบรมราชูปถัมภ์ เกี่ยวกับเรื่อง “ชาติ” โดยเฉพาะ แล้วผมก็อัญเชิญไปอ่านในการประชุมสภายุวพุทธิกสมาคมแห่งชาติฯ ทั่วประเทศ ทุกสองปี สามปี ทุกครั้งผมจะขอพระบรมราโชวาทจากพระองค์ท่านไปอ่าน ยังจำได้ว่า มีพระบรมราโชวาทองค์หนึ่ง ซึ่งผมจำไว้มาจนถึงทุกวันนี้  แม้เวลาจะผ่านไปหลายสิบปีแล้ว พระองค์ทรงรับสั่งตอนหนึ่งว่า

“ขณะนี้บ้านเมืองเรามีการเปลี่ยนแปลงที่น่าวิตกมาก  การเปลี่ยนแปลงที่น่าวิตก ก็คือความคิด ความประพฤติ และจิตใจของคน ได้เปลี่ยนแปลงไปทางที่เสื่อม ซึ่งเป็นอาการที่น่าวิตก…”

พระองค์ท่านก็ยกตัวอย่างการเปลี่ยนแปลงบางอย่างว่า การเปลี่ยนแปลงที่น่าวิตกก็คือความคิดของคนเปลี่ยน เมื่อก่อนสังคมยกย่องคนดีมีศีลธรรม

สมัยผมเป็นเด็กๆ จะยกย่องคนดี มีคุณธรรม แต่ในปัจจุบันนี้ สังคมทั่วไปไม่ได้ยกย่องคนดี คนมีคุณธรรม ไม่ได้ยกย่องคนที่มีความซื่อสัตย์สุจริตเหมือนเมื่อก่อน

สังคมเดี๋ยวนี้ยกย่องคนสามประเภท ๑. คนที่มีเงิน  ๒. คนมีอำนาจ และ ๓.ยกย่องคนที่มีชื่อเสียง โดยไม่ได้พิจารณาเลยว่า คนเหล่านี้เป็นคนดีหรือไม่ดี ถ้ามีเงิน มีอำนาจ มีชื่อเสียง ต่อให้เป็นคนเลว ประพฤติตนไม่เหมาะสม ก็เคารพยกย่องนับถือ…

  (โปรดติดตามตอนต่อไป)

๑๐๔๕. เพจสมพร เทพสิทธา

ด้วยความรัก ความศรัทธา และความระลึกถึง ตอนที่ ๙๒๓.

(วันจันทร์ที่ ๑๑ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙ แรม ๑๐ ค่ำ เดือน ๖)

The post  “ผมเป็นห่วงประเทศชาติมาก” บันทึกความทรงจำ : สนทนาธรรมกับอาจารย์สมพร เทพสิทธา (๑) appeared first on Manasikul Online.

“แก่นพุทธศาสตร์”

ศาสตร์แห่งความว่างจากความทุกข์

พุทธทาสภิกขุ

รำลึก  ๖๐ ปี ยูเนสโก แห่งสหประชาชาติ ประกาศ

“แก่นพุทธศาสตร์” ปาฐกถาธรรมของพุทธทาสภิกขุ

หนังสือดีเด่นประจำปีพุทธศักราช ๒๕๐๘

จัดพิมพ์โดย สำนักพิมพ์สุขภาพใจ

หนังสือที่ทำให้ชาวโลกทึ่งกับการค้นพบตัวเองของพระพุทธเจ้า

เมื่อสองพันหกร้อยกว่าปีก่อน

นำมาสู่ศาสตร์แห่งชีวิตในการดับทุกข์สำหรับมนุษย์ทุกคน

ที่ท่านพุทธทาสภิกขุนำมาอธิบาย แจกแจงอย่างละเอียด

เพื่อช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์ให้ออกจากกรงขังในสังสารวัฏ…

พลิกของคว่ำให้หงาย พบใบไม้ในกำมือ ของขวัญจากพระพุทธเจ้า ที่พระองค์ทรงค้นพบ “ความว่าง” จากความทุกข์ในใจ ด้วยหลักการปฏิบัติอันง่ายที่ได้ปักหมุดอยู่ใน “แก่นพุทธศาสตร์” ซึ่งท่านพุทธทาสภิกขุนำมาอธิบายไว้อย่างลัดสั้น เพื่อนำไปใช้ดับทุกข์เล็ก ทุกข์น้อย ไปจนถึงทุกข์ใหญ่ ๆ คือ ความเกิด ความแก่ ความเจ็บป่วย และ ความตายในขณะจิตหนึ่ง

ดังที่ท่านกล่าวไว้ตอนหนึ่งว่า ถ้าเอาตามหลักที่พระพุทธเจ้าตรัส ก็มีหลักง่ายๆ คือ หลักที่พระพุทธเจ้าท่านตรัสแก่สาวก ชื่อ พาหิยะ ว่า

“ดูกรพาหิยะ, เมื่อใดเธอได้เห็นรูป สักว่าตาเห็น , ได้ฟังเสียง สักว่าหูได้ยิน, ได้ดมกลิ่น ก็สักแต่ว่าได้กลิ่น, ได้ลิ้มรส ก็สักแต่ว่าได้ชิม, ได้สัมผัสผิวหนังก็สักแต่ว่าเป็นการกระทบทางผิวหนัง, จะนึกคิดขึ้นมาในใจก็สักแต่ว่า รู้สึกตามธรรมชาติขึ้นมาในใจ, เมื่อเป็นดังนี้แล้ว เมื่อนั้นตัวเธอจักไม่มี (คือตัวกูไม่มี), เมื่อตัวเธอไม่มี การวิ่งไปทางโน้นหรือวิ่งมาทางนี้ หรือหยุดอยู่ที่ไหนก็ตาม มันก็ไม่มี, นั่นแหละ คือที่สุดของความทุกข์, นั่นแหละ คือนิพพาน”,

เมื่อใดเป็นอยู่อย่างนั้น เมื่อนั้นเป็นนิพพาน ถ้าเป็นถาวรก็เป็นนิพพานถาวร, ถ้าเป็นชั่วคราว ก็เป็นนิพพานชั่วคราว นี่แปลว่า เป็นหลักเพียงอย่างเดียวไม่มีอย่างอื่น

การกลับมาของ “แก่นพุทธศาสตร์” อมตธรรม เหนือกาลเวลา อกาลิโก รำลึก ๖๐ ปี หนังสือชนะเลิศรางวัลจากยูเนสโก แห่งสหประชาชาติ ประจำปีพุทธศักราช ๒๕๐๘ เล่มนี้ รวบรวมปาฐกถาธรรมของพุทธทาสภิกขุ ๓ ครั้ง ที่แสดงแก่แพทย์ พยาบาล และนักศึกษา ณ โรงพยาบาลศิริราช ระหว่างปีพุทธศักราช ๒๕๐๔ – ๒๕๐๕  จัดพิมพ์อยู่ในเล่มนี้ทั้งหมดแล้ว โดย สำนักพิมพ์สุขภาพใจ  

รวบรวมไว้ในสามหัวข้อที่เป็น “คู่มือชีวิต” นำจิต-วิญญาณให้เป็นอิสระจากโรคทางใจทั้งปวง  เสมือนมีแพทย์ประจำตัวที่ช่วยให้ท่านผู้อ่านแก้ปัญหาทุกข์ทางความคิดปรุงแต่งสารพัดที่ยังแก้ไม่ได้

ด้วยการทำความเข้าใจแก่นพุทธศาสตร์สามหัวข้อใหญ่ คือ ๑. “ใจความทั้งหมดของพระพุทธศาสนา”  ซึ่งท่านพุทธทาสภิกขุได้สรุปใบไม้ในกำมือที่พระพุทธเจ้าทรงค้นพบนั้น คือ อะไร และจะนำหลักธรรมทั้งหมด ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์มานำมาแก้ไขความทุกข์ได้อย่างไรในชั่วขณะหนึ่งลมหายใจเข้า-ออก   

แล้วพลิกไปศึกษาหัวข้อที่ ๒ คือ “ ความว่าง” ที่ช่วยให้มีหนทางในออกจากความทุกข์ทั้งปวงได้ แม้แต่ในขณะอ่าน “แก่นพุทธศาสตร์” ก็สามารถพบความว่างจากความคิดในใจในขณะนั้น ซึ่งช่วยให้หยุดความทุกข์จากความคิดปรุงแต่งได้โดยฉับพลันในชั่วขณะหนึ่ง  

ซึ่งท่านพุทธทาสภิกขุกล่าวว่า  “ ความว่าง”  มีหลายความหมายมาก และความหมายหนึ่งก็คือ  “ปัญญา” แล้ว “ปัญญา” นี่แหละที่เกิดขึ้นในขณะจิตว่างจากความคิด หรือว่างจากตัวกูของกู ก็สามารถแก้ปัญหาได้ทุกอย่าง แม้แต่ความตายที่จ่อลมหายใจเข้า-ออกในขณะนี้ ด้วยการกลับมาอยู่กับความว่างจากตัวตน อิสรภาพจากความตาย – ความเกิด ก็ปรากฏในขณะนั้น การจากโลกนี้ไปในขณะที่จิตว่างจากความยึดมั่นถือมั่นในตัวตน ย่อมทำให้อยู่เหนือการเกิดและการตาย

คราวนี้ คงสงสัยว่า “ปัญญา” ที่เกิดจาก “ความว่าง” จากความคิดปรุงแต่งจะปรากฏได้อย่างไร

ท่านพุทธทาสภิกขุ อธิบายไว้ในหัวข้อที่ ๓ เรื่องวิธีปฏิบัติเพื่อเป็นอยู่ด้วยความว่าง โดยสรุปว่า การปฏิบัติเพื่อเป็นอยู่ด้วยความว่างนั้น ก็มาจากการสังเกตในชีวิตประจำวันนี่เอง ด้วยการกลับมามีสติกับลมหายใจเข้า – หายใจออก แล้วสังเกตบ่อยๆ ไม่ว่าเราจะทำอะไร ให้สังเกตทั้งความคิด และการกระทำ จะช่วยให้เรามีสติอยู่ในขณะนั้น หรือเรียกว่ามีสติอยู่ในปัจจุบัน  ไม่ว่าจะเป็นการเดิน ยืน นั่ง นอน รับประทานอาหาร แปรงฟัน ฯลฯ ทำอะไรก็ตามอยู่ให้สังเกต เมื่อสังเกตบ่อยๆ ก็จะเกิดสติต่อเนื่องรวมตัวกันเป็นสมาธิ  ซึ่งเป็นบาทฐานของการเกิดปัญญาอย่างทันท่วงทีในการระงับกิเลสไม่ให้เกิด หรือระงับความทุกข์จากความคิดได้ก่อน  

ดังนั้น เมื่อจะทำอะไรก็ตาม เมื่อสังเกตบ่อย ๆ สติจะมาเร็วขึ้นๆ ทำให้ไม่ประมาท  อาจกล่าวได้ว่า นี่คือการเจริญสติ สมาธิ และฝึกวิปัสสนาในชีวิตประจำวันก็ได้

ในหัวข้อที่สาม  “วิธีปฏิบัติเพื่อเป็นอยู่ด้วยความว่าง” คือความต่อเนื่องจากหัวข้อที่สอง เป็นการอธิบายหลักการปฏิบัติลัดสั้นเพื่อให้เกิดความว่างอย่างรวดเร็วในการเตรียมตัวดับไม่เหลือในปัจจุบันขณะ และดับไม่เหลือในช่วงการป่วยไข้ระยะสุดท้ายของชีวิต หรือแม้แต่ความตายจากทุกรูปแบบที่อาจเกิดขึ้นได้ในเสี้ยววินาที  

การฝึกเพื่อเป็นอยู่ด้วยจิตว่าง คือหัวใจของการปฏิบัติทางพระพุทธศาสนาที่มุ่งนำจิตเราไปสู่พระนิพพาน หรือความว่างจากความทุกข์ในสังสารวัฏ ตามรอยองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทุกลมหายใจเข้า-ออก ที่พระองค์ทรงค้นพบความลับในธรรมชาติแล้วนำมาบอก มาสอน มาเผยแผ่แก่มนุษยชาติเพื่อความปลอดภัยในวัฏสงสารมากว่า ๒๖๐๐ ปีแล้ว

 ซึ่งท่านพุทธทาสได้ขุดเพชรจากพระไตรปิฎกออกมาแล้วอธิบายสภาวะนิพพานด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย โดยหยิบยก “สุญญตา” อันหมายถึง “ความว่าง” จากตัวกูของกู หรือว่างจากอัตตาตัวตน มาช่วยให้เราไปให้พ้นจากความยึดมั่นถือมั่นในทุกสิ่งทุกอย่าง

ดังที่พระพุทธเจ้าตรัสว่า สพฺเพ ธมฺมา นาลํ อภินิเวสาย  อันมีความหมายว่า ธรรมะทั้งปวง ไม่ควรยึดมั่นถือมั่น  หรือ สรรพสิ่งไม่ควรยึดมั่นถือมั่น  ซึ่งถือเป็น “แก่นพุทธศาสตร์” ที่ทำให้เราเข้าถึงความจริงในระดับโลกุตระได้ในสภาพที่เราเป็นฆราวาส โดยนำ “แก่นพุทธศาสตร์” หรือ “ความว่างจากตัวกูของกู” ที่เป็นยาระงับสรรพโรค มาแก้ทุกข์ทางใจ อันจะทำให้เกิดปัญญาในการใช้ชีวิตอย่างรู้เท่าทันความทุกข์ได้ทุกเรื่องทุกคราวไปจนลมหายใจสุดท้ายก็แยกธาตุ แยกขันธ์ และจากโลกนี้ไปด้วยความว่างจากความทุกข์  ก็คือ ว่างจากความยึดมั่นถือมั่นในทุกสิ่งทุกอย่างที่จะหน่วงเหนี่ยวจิตเราผูกไว้ในสังสารวัฏ 

ท่านพุทธทาสภิกขุจึงให้กำลังใจฆราวาสที่ไม่ได้บวชเรียน และไม่มีเวลาไปปฏิบัติธรรมที่วัดหรือไปภาวนาในคอร์สต่างๆ ว่า

“สุญญตา” = “ความว่าง” คือ ของขวัญสำหรับฆราวาส         

คำถามก็มีต่อมาอีกว่า แล้วเมื่อมีความทุกข์มาก ๆ ในใจ จะพบกับความว่างจากความทุกข์ได้อย่างไร

เพราะ “ความทุกข์”  เป็นสิ่งที่มนุษย์ทุกคนล้วนต้องเผชิญ แต่บ่อยครั้งเรามักแก้ปัญหาทุกข์ด้วยการสร้างทุกข์เพิ่มโดยไม่รู้ตัว จนบางครั้งถึงแก่ชีวิตก็มี จากความโกรธ ความโลภ ความหลง ความไม่ได้ดั่งใจ สารพัดเรื่อง ที่เราต้องเอาคืน เมื่อมีความแค้น และความแค้นนั้นคือ ไฟที่เราสุมไว้ในใจมากขึ้นโดยไม่รู้ว่าจะดับมันอย่างไร

 ในหนังสือ “แก่นพุทธศาสตร์” ท่านพุทธทาสภิกขุได้อธิบายความทุกข์จากความแค้น ว่าเป็นโรคชนิดหนึ่ง คือเป็นโรคทางวิญญาณ  และในปัจจุบัน ท่านบอกว่า คนเราเป็นโรคทางวิญญาณกันหนักขึ้นทั้งส่วนตัวและส่วนรวม

“เพราะเมื่อทุกคนเป็นโรคทางวิญญาณแล้ว  โลกนี้ทั้งโลกก็เป็นโรคทางวิญญาณไปหมด  เพราะฉะนั้นสิ่งที่เรียกว่าวิกฤตกาลถาวรก็เข้ามาแทนที่ของสันติภาพถาวร…อย่าพูดถึงสันติภาพถาวรให้ป่วยการเลย เพราะว่าสองฝ่ายเป็นโรคทางวิญญาณ

  คือทั้งฝ่ายที่เรียกตัวเองว่าเป็นฝ่ายถูก  และฝ่ายอื่นว่าเป็นฝ่ายผิดนั้น  ทั้งสองฝ่ายเป็นโรคทางวิญญาณ ซึ่งถ้าอธิบายเป็นภาษาคนก็คือ โรค “ตัวกู-ของกู” นั่นเอง จึงมีแต่เรื่องที่จะสร้างความทุกข์ขึ้นทั้งแก่ตนเองและผู้อื่น  เป็นเหมือนเครื่องจักรผลิตความทุกข์ขึ้นมาในโลก  แล้วโรคทางวิญญาณนี้จะสงบได้อย่างไร”

ท่านพุทธทาสภิกขุเสนอการแก้ไขไว้ว่า ต้องทำให้ทุกคนในโลกนี้หยุดเป็นโรคทางวิญญาณ  หรือ โรคตัวกู-ของกู ให้ได้

แล้วจะมีอะไรมาแก้ ?

การแก้มันต้องมีหยูกยาที่มีไว้เฉพาะโรคนี้ คือ ธรรมะกำมือเดียวในพระพุทธศาสนา  ที่จะต้องเข้าถึงให้ได้ นั้นก็คือ “สพฺเพ ธมฺมา นาลํ อภินิเวสาย” อันมีความหมายว่า สิ่งทั้งหลายทั้งปวงอันใครๆ ไม่ควรเข้าไปยึดมั่นถือมั่น ว่าเป็นตัวเรา หรือของเรา

เพราะการยึดมั่นถือมั่นนี้ เป็นตัวเหตุให้เกิดทุกข์ ในขณะยึดมั่นถือมั่นอยู่นั่นแหละเป็นความทุกข์ แล้วในขณะที่ไม่ยึดมั่นถือมั่น คือ ว่างจากความยึดมั่นถือมั่นอยู่นั้น ในขณะนั้นไม่มีทุกข์

การปฏิบัติก็ปฏิบัติเพื่อไม่ให้เกิดความยึดมั่นถือมั่นให้เด็ดขาดลงไป

ท่านพุทธทาสภิกขุกล่าวไว้เช่นนั้น

การกลับมาของ “แก่นพุทธศาสตร์”

อมตธรรม เหนือกาลเวลา อกาลิโก

รำลึก ๖๐ ปี หนังสือชนะเลิศรางวัลจากยูเนสโก แห่งสหประชาชาติ

 ประจำปีพุทธศักราช ๒๕๐๘

“แก่นพุทธศาสตร์” ปาฐกถาธรรมของพุทธทาสภิกขุ ๓ ครั้ง ที่แสดงแก่แพทย์ พยาบาล และนักศึกษา ณ โรงพยาบาลศิริราช ระหว่างปีพุทธศักราช ๒๕๐๔ – ๒๕๐๕ 

จัดพิมพ์อยู่ในเล่มนี้ทั้งหมดแล้ว โดย สำนักพิมพ์สุขภาพใจ 

“ใจความทั้งหมดของพระพุทธศาสนานั้นหมายความว่า เป็นหลักที่มีความมุ่งเฉพาะไปยังความดับทุกข์…ถ้าเป็นสิ่งที่ไม่เป็นไปเพื่อดับทุกข์ พระพุทธเจ้าท่านทรงปฏิเสธไม่ยอมเกี่ยวข้องด้วย…” พุทธทาสภิกขุ

The post “แก่นพุทธศาสตร์ : พุทธทาสภิกขุ” ศาสตร์แห่งการดำเนินชีวิตเพื่อการพ้นทุกข์ ศิลปะแห่งการดับไฟในใจตน appeared first on Manasikul Online.

มโนปณิธาน พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร ) ได้รับการตีพิมพ์มาแล้วสองครั้ง ครั้งแรกในนิตยสาร เนชั่นสุดสัปดาห์ ปีที่ ๒๕ ฉบับที่ ๑๓๐๐ วันที่ ๒๘ เมษายน พ.ศ.๒๕๖๐ คอลัมน์ ธรรมวิจัย ในครั้งนั้น คือ ตอนที่ ๒ ความฝันในวัยเยาว์

และการตีพิมพ์ครั้งที่สองใน นสพ.คมชัดลึก คอลัมน์ มโนปณิธาน หน้าธรรมวิจัย วันอังคารที่ ๔ กรกฎาคม พ.ศ.๒๕๖๐ )

จึงขอนำฉบับที่ตีพิมพ์มาแล้วทั้งสองครั้งมาฝากท่านผู้อ่าน ในวันที่ผู้เขียนรำลึกถึงคำสอนของท่านและนำมาฝึกปฏิบัติตนเสมอ และด้วยความที่ท่านมองภาพรวมของพระพุทธศาสนาอย่างงดงาม

ไม่ว่าจะเป็นทรายเม็ดหนึ่ง อิฐก้อนหนึ่ง ก็มาจากแรงศรัทธาของชาวบ้าน ในการนำมาหลอมรวมเป็นพระเจดีย์ ก็คือศูนย์รวมจิตใจของผู้ที่ปฏิบัติจนเห็นธรรมที่ปรากฎในจิตแล้ว จึงมาช่วยกันสร้างพระเจดีย์ขึ้นเพื่อเป็นเครื่องระลึกถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระอริยสงฆ์ ผู้เต็มเปี่ยมไปด้วยความเมตตากรุณา ในการสอน ในการเผยแผ่ธรรมอันนำความสงบเย็นใจให้เกิดขึ้นตลอดสายกว่า ๒๖๐๐ ปีล่วงมา

แม้บางช่วงเวลา พระเจดีย์ถูกทำลายไป เศษอิฐ หิน ปูน ทราย ที่กระจายเกลื่อนกล่น ก็คือพระเจดีย์องค์เล็กๆ มากขึ้นๆ จนมาถึงทุกวันนี้ ผู้เขียนจึงขอสร้างพระเจดีย์อักษราฝากไว้กับพระพุทธศาสนา เพื่อให้ชนรุ่นหลังได้เรียนรู้ภูมิปัญญาบูรพาจารย์ในบวรวิถีพระพุทธศาสนาต่อไป ตราบชั่วกาลนาน …

(๓ ) ความฝันในวัยเยาว์

        เด็กชายเทอด วงศ์ชะอุ่ม เกิดเมื่อวันที่ ๑๖  กุมภาพันธ์ ๒๕๑๔   เป็นบุตรของคุณพ่อเกิน และคุณแม่หนูเพชร วงศ์ชะอุ่ม มีพี่น้องทั้งหมด ๔  คน หลังจากเรียนจบชั้นประถมปีที่ ๖  ก็บรรพชาเป็นสามเณรตั้งแต่อายุ ๑๒ ปีย่าง  ๑๓ ปี ที่วัดปากน้ำ(บุ่งสระพัง) ตำบลกุดลาด อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี

        ท่านเล่าให้ฟังว่า การบวชเป็นความฝันตั้งแต่เด็กๆ เคยตามโยมแม่ไปใส่บาตรตอนเช้าอยู่บ่อยครั้ง ชอบแอบมองจีวรพระ รู้สึกปลอดภัย อยากสัมผัส กลับบ้านก็เล่นเอาผ้าห่มมาห่อตัวทำเป็นจีวรแล้วถือกะละมังเดินไปมาเหมือนพระบิณฑบาต แต่โยมพ่อกับโยมแม่ไม่อยากให้บวช ด้วยความที่เข้าใจว่า การบวชต้องอดข้าวเย็น ต้องลำบาก ท่านคงไม่อยากให้ลำบาก คงกลัวว่าจะอดทนไม่ได้

“หนังสือสุทธิ” สามเณรเทอด วงศ์ชะอุ่ม
ปัจจุบันยังใช้หนังสือสุทธิเล่มที่บวชเป็นสามเณร
ตอนมาอยู่วัดสระเกศ เมื่ออายุครบบวชพระ ต้องเปลี่ยนหนังสือสุทธิตามการบวชพระ
ก็เขียนเล่มใหม่มาให้หลวงพ่อสมเด็จลงนามพระอุปัชฌาย์
ท่านบอกว่า ไปเอาเล่มเดิมมา ไม่ต้องเปลี่ยน อาจารย์เดิมของเรา จะได้อยู่กับเราตลอดไป

     “อาตมาสนิทกับ โยมปู่(พ่อใหญ่)กับโยมย่า(แม่ใหญ่) โยมทั้งสอง จิตใจดีอย่างน่าประหลาด ไม่เคยว่าร้ายใครๆ มองโลก มองคนในแง่ดีมาตลอด เมื่อก่อนชอบนอนอยู่ทุ่งนากับโยม พอถึงวันพระต้องคอยเก็บดอกพุทธป่าให้โยมแม่ใหญ่ ๒ ชุด ชุดหนึ่งไปบูชาพระที่วัด อีกชุดหนึ่งโยมจะบูชาที่หัวนอนก่อนนอน

      “ช่วงเย็นราวบ่ายสามโมง พระตีกลองแลง(ย่ำกลองตอนเย็น)ชาวบ้านก็จะรู้ว่าวันพระมาถึงอีกแล้ว ถึงทำนา ทำไร่ ทำสวนอยู่ก็จะวางมือจากงาน อาบน้ำอาบท่า ไปวัดสวดมนต์ทำวัตรเย็นแล้วฟังพระเทศน์ คนรับศีลอุโบสถก็จะค้างคืนที่วัด ส่วนคนที่ไม่รับอุโบสถก็กลับบ้าน

      “โยมย่าไม่รับศีลอุโบสถ พอกลับมาบ้าน ก็นำดอกไม้อีกชุดที่อาตมาเก็บเตรียมไว้ให้บูชาพระที่หัวนอน เวลาพระย่ำกลองฟังแล้วไพเราะจับใจ เด็กๆ ชอบฮัมปากไปตามจังหวะเสียงพระย่ำกลอง สะท้อนไปตามสายน้ำ ทุ่งนา ป่าไม้ พอตอนเช้าก็มีเสียงระฆังดังสะท้อนมาอีก บอกว่าพระจะออกบิณฑบาต เสียงระฆังกังวานไพเราะไม่แพ้เสียงย่ำกลอง

      “มีหน้าหนาวครั้งหนึ่ง นอนอยู่ทุ่งนากับโยมพ่อใหญ่โยมแม่ใหญ่ รุ่งเช้าโยมคงกลัวว่าหลานจะหนาวจึงก่อกองไฟให้ พอตื่นมาก็นั่งอังไฟ เวลาแสงอาทิตย์จับขอบฟ้าแสงสีเหลืองทองกระทบมาตามซังข้าว พร้อมกับเสียงระฆังดังก้องมาจากวัด

จำได้ว่า เห็นเหมือนมีตัวอะไรลอยอยู่ในอากาศตามจังหวะระฆังเต็มไปหมด อาตมาต้องลุกขึ้นออกไปวิ่งไล่จับ … พอเข้าโรงเรียน ครูเขียนตัวโน้ตให้ท่องบนกระดานดำ จึงรู้ว่า ที่เห็นอยู่กลางทุ่งนั้นเป็นโน้ตเพลง ซึ่งน่าประหลาดใจมาก”

        ไม่น่าแปลกใจว่า เมื่อครั้งแผ่นดินไหวที่เนปาลอย่างรุนแรงเมื่อวันที่ ๒๕ เมษายน  ๒๕๕๘ กำลังของพระธรรมทูตในประเทศอินเดีย ได้ลงพื้นที่เดินทางไปช่วยเหลือเยียวยาผู้คนหลังประสบภัยธรรมชาติอย่างต่อเนื่องทั้งในด้านปัจจัยสี่  โดยมีเจ้าคุณเทอดคอยช่วยเหลืออยู่ข้างหลัง และเป็นที่ปรึกษาในการแต่งเพลง “แสงแห่งดาว” (Light of Stars) โดยศิลปินโฮป แฟมิลี่ ที่ฟังแล้วเป็นกำลังใจในการเผชิญกับทุกอย่างที่เกิดขึ้นอย่างกล้าหาญ และเราทุกคนต่างเป็นแสงให้แก่กันและกันได้ ในยามที่หมดไฟ หรือ โลกมืดมิด

        ท่านเล่าว่า ความอ่อนโยนและอบอุ่นในวัยเยาว์ เป็นรากฐานสำคัญที่ทำให้มีความมั่นคงภายในใจเป็นอย่างมากในวันนี้ และความอบอุ่นเช่นนั้นเอง 

ท่านมาพบอีกทีในแววตาของหลวงพ่อสมเด็จวัดสระเกศ ซึ่งเป็นพระอุปัชฌาย์ของท่าน ที่ทำให้ไฟแห่งอุดมการณ์ในการเผยแผ่ธรรมะไม่เคยมอดดับลง

(จากคอลัมน์ มโนปณิธาน  หน้าธรรมวิจัย นสพ.คมชัดลึก วันที่ ๔ กรกฎาคม พ.ศ.๒๕๖๐ โดย มนสิกุล โอวาทเภสัชช์ )

มโนปณิธาน พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) บทที่ ๓ . ความฝันในวัยเยาว์ โดย มนสิกุล โอวาทเภสัชช์

The post มโนปณิธาน พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) บทที่ ๓ . ความฝันในวัยเยาว์ appeared first on Manasikul Online.

เมื่อวานนี้ วันอาทิตย์ที่ ๑๖ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๕๖๗ พระศรีวิสุทธิมุนี รองเจ้าคณะจังหวัดอุบลราชธานี เจ้าอาวาสวัดปากน้ำ (บุ่งสระพัง) ทอดผ้าป่าระดมทุนจัดซื้ออุปกรณ์ทางการแพทย์ให้กับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพชุมชนตำบลปากน้ำ บ้านปากน้ำ บุ่งสระพัง จังหวัดอุบลราชธานี

มีผู้ร่วมบริจาคเป็นจำนวนเงิน ๗๔๗,๕๔๙ บาท ( เจ็ดแสนสี่หมื่นเจ็ดพันห้าร้อยสี่สิบเก้าบาทสี่สิบสตางค์)

โดยในพิธีทอดผ้าป่าเพื่ออุปกรณ์การแพทย์ในครั้งนี้ มีบุคคลสำคัญของจังหวัดอุบลราชธานี ร่วมพิธี ดังนี้

ส.ส. วรสิทธิ์  กัลตินันท์ 

ส.ส. อุบลราชธานี เขต ๑

นายปรีดา  อุ่นอุดม นายอำเภอเมืองอุบลราชธานี

นายแพทย์อุทัย นิปัจการสุนทร นายแพทย์สาธารณสุข อำเภอเมืองอุบลราชธานี

นางสาวกชกร ทองเรือง กำนันตำบลกุดลาด

นายสุวรรณ บุญจูง นายก ฯ อบต.กุดลาด

ส.จ.อนันท์ วนันโท สจ.อุบลราชธานี เขต ๕

และ นายนพดล ศุภโกศล ผอ.รพสต.ปากน้ำ

นอกจากนั้น ยังปรากฏว่า หลวงตาสินทรัพย์ จรณธมฺโม (หลวงตาสิ้นคิด) เจ้าอาวาสวัดป่าบ่อน้ำพระอินทร์ ร่วมเป็นเจ้าภาพทอดผ้าป่าสามีคคี เป็นจำนวนเงิน ๑๐๐,๐๐๐ บาท (หนึ่งแสนบาทถ้วน) และคณะศิษยานุศิษย์เสนาสนะวัตรเจ้าสัว ร่วมเป็นเจ้าภาพทอดผ้าป่าสามีคคี เป็นจำนวนเงิน ๑๐๐,๐๐๐ บาท (หนึ่งแสนบาทถ้วน) อีกด้วย

สำหรับโรงพยาบาลชุมชนตำบลปากน้ำ บ้านปากน้ำแห่งนี้ ท่านเจ้าคุณพระมงคลธรรมวัฒน์ (บุญจันทร์ จตฺตสลฺโล) อดีตเจ้าอาวาสวัดปากน้ำ บ้านปากน้ำ บุ่งสระพัง จังหวัดอุบลราชธานี เป็นผู้นำชาวบ้านสร้างขึ้นเมื่อกว่า ๕๐ ปีมาแล้ว

ท่านเจ้าคุณพระมงคลธรรมวัฒน์เป็นผู้จัดหาสถานที่ และได้ขอแรงชาวบ้านจัดสร้างอาคารโรงพยาบาลให้กับชุมชน  ท่านเป็นพระเถระผู้นำชุมชน ซึ่งเป็นพระสงฆ์เพียงไม่กี่รูปในยุคนั้น ที่ยกย่องให้ได้รับรางวัลการพัฒนาชุมชนตนเองดีเด่น

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลปากน้ำ ดูแลประชาชนตั้งแต่เกิดจนถึงวาระสุดท้ายของชีวิต มีพื้นที่รับผิดชอบมากถึง ๘ หมู่บ้าน ด้วยสถานการณ์ปัจจุบัน ชุมชนขยายตัวใหญ่ขึ้นอย่างรวดเร็ว มีประชาชนที่โรงพยาบาลต้องดูแลมากกว่า ๕,๖๕๐ คน

อีกทั้งยังพบว่า มีผู้สูงอายุติดเตียงและผู้ป่วยดูแลต่อเนื่องที่บ้านเพิ่มมากขึ้น ถึงแม้จะมีการสร้างอาคารโรงพยาบาลขึ้นใหม่ แต่อาคารสถานที่ก็ยังไม่เพียงพอต่อการบริการประชาชน อีกทั้งเตียงผู้ป่วย อุปกรณ์ทางการแพทย์ก็ยังขาดแคลนอีกด้วย

พระศรีวิสุทธิมุนี รองเจ้าคณะจังหวัดอุบลราชธานี จึงร่วมกับคณะกรรมการพัฒนาโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลปากน้ำ จัดทอดผ้าป่าขึ้น

สำหรับปัจจัยจากการทอดผ้าป่าในครั้งนี้ ทางโรงพยาบาลจะได้นำไปจัดซื้ออุปกรณ์ทางการแพทย์ เพื่อให้บริการแก่ประชาชนต่อไป

“ร่วมแรงร่วมใจ บุญสำเร็จได้ด้วยความเพียร” ๑๖ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๕๖๗ วัดปากน้ำ (บุ่งสระพัง) ทอดผ้าป่าสามัคคี จัดซื้ออุปกรณ์ทางการแพทย์ให้กับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพชุมชน ตำบลปากน้ำ จังหวัดอุบลราชธานี

การทำบุญ ปรากฏอยู่ในพระไตรปิฎกหลายตอน ในอรรถกถา ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ ติกนิบาตร  ทุติยวรรค ปุญญกิริยาวัตถุสูตร  ติกนิบาตวรรณนา  วรรควรรณนาที่ ๒ อธิบายเกี่ยวกับ บุญกิริยาวัตถุ ๑๐ ซึ่งได้มีการอธิบายและสรุปความปรากฏอยู่ใน พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ โดย สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต) ตอนหนึ่งว่า บุญกิริยาวัตถุ สิ่งที่เป็นที่ตั้งแห่งการทำบุญ, เรื่องที่จัดเป็นการทำบุญ, ทางทำความดี,
หมวด ๓ คือ
๑. ทานมัย ทำบุญด้วยการให้
๒. สีลมัย ทำบุญด้วยการรักษาศีลและประพฤติดี
๓. ภาวนามัย ทำบุญด้วยการเจริญภาวนา ;
หมวด ๑๐ คือ
๑. ทานมัย ทำบุญด้วยการให้
๒. สีลมัย ทำบุญด้วยการรักษาศีลและประพฤติดี
๓. ภาวนามัย ทำบุญด้วยการเจริญภาวนา
๔. อปจายนมัย ด้วยการประพฤติอ่อนน้อม
๕. เวยยาวัจจมัย ด้วยการช่วยขวนขวายรับใช้
๖. ปัตติทานมัย ด้วยการเฉลี่ยส่วนความดีให้ผู้อื่น
๗. ปัตตานุโมทนามัย ด้วยความยินดี ความดีของผู้อื่น
๘. ธัมมัสสวนมัย ด้วยการฟังธรรม
๙. ธัมมเทสนามัย ด้วยการสั่งสอนธรรม
๑๐. ทิฏฐุชุกัมม์ ด้วยการทำความเห็นให้ตรง

การทำทาน เป็นทั้งข้อ ๑ ในหมวด ๓ และหมวด ๑๐ แสดงให้เห็นถึงความสำคัญในการทำทานเป็นอย่างมาก เพราะเป็นทางแห่งความดีทางหนึ่งที่ช่วยลดละความตระหนี่ ทำแล้วจิตใจเบิกบาน

ในธรรมนิพนธ์ เรื่อง “หลักการทำบุญและปฏิบัติธรรมในชีวิตประจำวัน” เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ตอนหนึ่ง ท่านอธิบายว่า การทำบุญ ก็คือ การทำความดีอย่างหนึ่ง

ทำความดี

คุณธรรมพื้นฐานของชีวิตมนุษย์ข้อที่ ๒ คือ พยายามทำความดีให้เจริญงอกงามไพบูลย์ในจิตใจ ซึ่งก็ได้แก่ การทำบุญให้ทาน บำเพ็ญสาธารณประโยชน์ต่อสังคม ไม่เป็นคนตระหนี่ถี่เหนียว การให้ทาน ก็คือ การสงเคราะห์ผู้อื่นและสัตว์อื่นด้วยวัตถุสิ่งของ เรียกว่า “อามิสทาน” นับตั้งแต่ ญาติพี่น้อง พวกพ้อง สมณะพราหมณ์ผูทรงศีล และสัตว์เดรัจฉาน ตลอดจนภูตผีปีศาจ ดวงวิญญาณทั้งหลายตามโอกาสและเหมาะสมแก่ฐานะของคน นั้นๆ

นอกจากนั้น  ยังมีทานอีกอย่างหนึ่งคือ การให้ธรรมะเป็นทาน ซึ่งก็รวมถึงการให้หนังสือ  สื่อธรรมะต่างๆ ตลอดจนการแนะนำ สั่งสอนให้ผู้อื่นคิดดี ทำดี ให้ เขาสามารถครองชีวิตอยู่ได้ด้วยความดีงาม เป็นการสงเคราะห์โดยธรรมเรียกว่า “ธรรมทาน” เป็นการให้ปัญญาแก่เขาได้ดำเนินชีวิตอย่างถูกต้องและมีคุณค่า

โดยที่สุด  แม้การให้โอกาสทางการศึกษาแก่ผู้อื่น  ก็จัดเข้าในธรรมทานเช่นกันเพราะถือว่าเป็นการให้ปัญญา ทำให้เขาได้รู้ว่า  อะไรคือความถูกผิด  และเลือกทำแต่สิ่งที่ถูกต้องดีงามด้วยตัวเขาเอง

การให้ธรรมเป็นทานนี้ พระพุทธเจ้าตรัสว่า  ชนะการให้ทั้งปวง 

สัพพะทานังธัมมะทานัง ชินาติ

แปลว่า การให้ธรรมเป็นทานชนะการให้ทั้งปวง

คือ ไม่มีการให้ใดจะประเสริฐเท่าให้ธรรมะ

และธรรมะข้อหนึ่งก็คือ การให้ทานนั่นเอง ดังนั้น บุญกิริยาวัตถุ ๑๐ ทำได้ทุกข้อ ทำข้อใดข้อหนึ่งให้เต็มเปี่ยมบริบูรณ์ จิตใจอยู่ในบุญ ก็เป็นบุญจริงๆ นะ ดังที่เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) กล่าวไว้เสมอว่า

“เป็นบุญจริงๆ นะ”

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ)

The post “ร่วมแรงร่วมใจ บุญสำเร็จได้ด้วยความเพียร” ๑๖ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๕๖๗ วัดปากน้ำ (บุ่งสระพัง) ทอดผ้าป่าสามัคคี จัดซื้ออุปกรณ์ทางการแพทย์ให้กับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพชุมชน ตำบลปากน้ำ จังหวัดอุบลราชธานี appeared first on Manasikul Online.

ราชกิจจานุเบกษา หน้า ๑ เล่ม ๑๔๑ ตอนที่ ๑๙ ข ๑๖ พฤษภาคม ๒๕๖๗

ประกาศ

สถาปณาสมณศักดิ์ และพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ

พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว

พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ มหิศรภูมิพลราชวรางกูร กิติสิริสมบูรณอดุลยเดช สยามินทราธิเบศรราชวโรดม บรมนาถบพิตร พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ประกาศว่า

 ตามที่ พระพรหมสิทธิ (ธงชัย สุขโข) และพระศรีคุณาภรณ์ (บุญทวี คำมา) ถูกกล่าวหาว่ากระทำการทุจริตและถูกดำเนินคดีอาญา และได้มีพระราชโองการถอดถอนสมณศักดิ์ เมื่อวันที่ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๖๑ นั้น

 บัดนี้ ศาลมีคำพิพากษาคดีถึงที่สุดแล้ว ไม่ปรากฏว่ามีการทุจริตเบียดบังเอาเงินไปเป็นประโยชน์ของตน โดยพฤติการณ์ถือได้ว่าไม่ใช่ความผิดร้ายแรง และมิได้มีการเบียดบังทรัพย์เป็นของตน ประกอบกับไม่มีการกล่าวคำลาสิกขาและสละสมณเพศ ทั้งปรากฏข้อเท็จจริงว่า ยังคงดำรงตนอย่างพระภิกษุโดยตลอดระหว่างถูกคุมขัง จึงมีสภาวะเป็นพระภิกษุ มีสถานะเป็นพระธงชัย สุขญาโณ และพระมหาบุญทวี ปญญาว์โส ซึ่งมหาเถรสมาคมมีมติรับทราบแล้ว เมื่อวันที่ ๑๓ พฤษภาคม ๒๕๖๗

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ ตรี แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๕๐๕ แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๖๑

 จึ่งทรงพระกรุณาโปรดสถาปนาสมณศักดิ์ และพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์ ดังนี้

  ๑. ให้ พระธงชัย สุขญาโณ ดำรงสมณศักดิ์ เป็นพระราชาคณะเจ้าคณะรอง มีราชทินนามตามที่จารึกในหิรัญบัฏว่า พระพรหมสิทธิ กิตติธรรมประยุต วิสุทธิศีลาจาร สุวิธานวรกิจจานุกิจ วิสิฐวิเทศศาสนวราทร มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี สถิต ณ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร พระอารามหลวง กรุงเทพมหานคร

 ๒. ให้ พระมหาบุญทวี ปญฺญาวํโส วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร พระอารามหลวงกรุงเทพมหานคร เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญ มีนามว่า พระศรีคุณาภรณ์ 

โดยให้ถือว่าไม่เคยถูกถอดถอนสมณศักดิ์และราชทินนามมาก่อน

ทั้งนี้ ตั้งแต่วันที่ ๑๕ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗

ประกาศ ณ วันที่ ๑๖ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ เป็นปีที่ ๙ ในรัชกาลปัจจุบัน

ที่มา https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/30586.pdf

วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

ประวัติพระศรีคุณาภรณ์

(บุญทวี ปญฺญาวํโส)

วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

๑. สถานะเดิม

                บุญทวี นามสกุล คำมา เกิดเมื่อวันที่ ๑๖ มิถุนายน ๒๕๒๐   อายุ ๔๗ ปี อำเภองาว จังหวัดลำปาง

๒. การบรรพชา – อุปสมบท

 พ.ศ. ๒๕๓๓ ได้เข้ารับการบรรพชาเป็นสามเณรที่วัดพระแก้ว จังหวัดเชียงราย

  จากนั้น พ.ศ. ๒๕๔๑ ได้ย้ายมาสังกัดและจำพรรษา ณ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร กรุงเทพมหานคร

และต่อมา เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๔๓ ได้รับการอุปสมบทเป็นพระภิกษุ ณ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร โดยมีเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ)  อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ, อดีตประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช เป็นพระอุปัชฌาย์  ได้รับนามฉายาว่า “ ปญฺญาวํโส ”

๓. การศึกษา

  พ.ศ. ๒๕๓๕ สำเร็จการศึกษานักธรรมชั้นเอก สำนักเรียนวัดป่างิ้ว  จังหวัดเชียงราย

  พ.ศ. ๒๕๓๙ สำเร็จการศึกษาเปรียญธรรม ๗ ประโยค สำนักเรียน  วัดยานนาวา กรุงเทพมหานคร

   พ.ศ. ๒๕๔๕ สำเร็จการศึกษาอนุปริญญา มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา สาขาวิทยาการคอมพิวเตอร์

    พ.ศ. ๒๕๔๖ สำเร็จการศึกษาปริญญาตรี มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช สาขาวิทยาการจัดการ

    พ.ศ. ๒๕๔๘ สำเร็จการศึกษาปริญญาโท มหาวิทยาลัยเกริก สาขา     การบริหารการตลาด

๔. การสนองงานภายในวัดสระเกศ 

๑. เป็นครูสอนโรงเรียนพระปริยัติธรรม

๒. เป็นพระภิกษุผู้ถวายการอุปัฏฐากประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช (สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ))

๓. เป็นเลขานุการแม่กองงานพระธรรมทูต รูปที่ ๔

๔. เป็นผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

๕. เป็นรองประธานอำนวยการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์

 ๖. เป็นรองประธานคณะกรรมการอำนวยการพัฒนาหลักสูตรพระวิทยากรสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์

  ๗. เป็นผู้ช่วยเลขานุการสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์

  ๘. เป็นคณะกรรมการเขียนแผนยุทธศาสตร์ สำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ

  ๙. เป็นรองประธานอำนวยการพัฒนาหลักสูตรพระธรรมทูตสายต่างประเทศ เชิงปฏิบัติการ สำนักงานส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์

  ๑๐. ได้รับพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราชแต่งตั้งให้เป็นผู้ช่วยหัวหน้าสำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ

๕. การสนองงานคณะสงฆ์

พ.ศ. ๒๕๓๖ เป็นอาจารย์สอนความรู้นักธรรมชั้นเอก ประจำสำนักเรียนวัดป่างิ้ว จังหวัดเชียงรายพ.ศ. ๒๕๓๗ เป็นอาจารย์สอนความรู้ภาษาบาลี ระดับชั้นเปรียญธรรม ๓ ประโยค ประจำสำนักเรียนวัดป่างิ้ว จังหวัดเชียงราย

 พ.ศ. ๒๕๓๘ เป็นอาจารย์สอนความรู้ภาษาบาลี ระดับชั้นเปรียญธรรม ๔ ประโยค ประจำสำนักเรียนวัดป่างิ้ว จังหวัดเชียงราย

  พ.ศ. ๒๕๔๒ เป็นอาจารย์สอนความรู้ภาษาบาลี ระดับชั้นประโยค ๑-๒ ประจำสำนักเรียนวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร กรุงเทพมหานคร

   พ.ศ. ๒๕๔๓ – ๒๕๔๕ เป็นอาจารย์สอนความรู้ภาษาบาลี ระดับชั้นเปรียญธรรม ๓ ประโยค ประจำสำนักเรียนวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร  กรุงเทพมหานคร

   พ.ศ. ๒๕๔๓ – ๒๕๕๖ ได้รับมอบหมายจากคณะสงฆ์วัดสระเกศ ให้เป็นพระภิกษุผู้ถวายการอุปัฏฐากเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ และอดีตประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

     พ.ศ. ๒๕๔๕ – ๒๕๖๐ เป็นกรรมการอำนวยการเรียนการสอนพระปริยัติธรรม แผนกนักธรรม-บาลี และเป็นกรรมการอำนวยการสอบบาลีสนามหลวง เปรียญธรรม ๖ ประโยค ของแม่กองบาลีสนามหลวง สนามสอบส่วนภูมิภาค สนามสอบวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร กรุงเทพมหานคร

  พ.ศ. ๒๕๕๒ มหาเถรสมาคม ได้มีบัญชาแต่งตั้งเป็นเลขานุการแม่กองงานพระธรรมทูต รูปที่ ๔

   พ.ศ. ๒๕๕๔ ได้รับพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราช แต่งตั้งเป็นผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ฝ่ายการศึกษา

   พ.ศ. ๒๕๕๗ ได้รับมอบหมายจากคณะสงฆ์วัดสระเกศ ให้เป็นเจ้าคณะ ๖ (อาคารตติยกวี) ให้เป็นผู้ปกครอง กำกับ ดูแล พระภิกษุ สามเณร และ ศิษย์วัด ภายในคณะ ๖

    พ.ศ. ๒๕๕๘ ได้รับคำสั่งแต่งตั้งจากเจ้าอาวาสวัดสระเกศ (พระพรหมสิทธิ) ให้เป็นคณะกรรมการบูรณะพระอารามวัดสระเกศ ตามคำสั่งเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร คำสั่งที่ ๑๖/๒๕๕๘ ลงวันที่ ๒๓ ธันวาคม ๒๕๕๘

   พ.ศ. ๒๕๕๘ ได้รับพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราช แต่งตั้งเป็นผู้ช่วยเลขานุการสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์

     พ.ศ. ๒๕๕๘ ได้รับแต่งตั้งเป็นกรรมการดำเนินงานศูนย์ช่วยเหลือผู้ประสบภัยแผ่นดินไหว ประเทศเนปาล

    พ.ศ. ๒๕๕๘ ได้รับพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราช แต่งตั้งเป็นผู้ช่วยหัวหน้าสำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ

 พ.ศ. ๒๕๕๘ ได้รับแต่งตั้งจากประธานดำเนินงานสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์  วัดสระเกศ ให้เป็นคณะทำงานโครงการศูนย์กลางการเผยแผ่กิจการพระพุทธศาสนา

พ.ศ. ๒๕๕๙ ได้รับแต่งตั้งจากประธานดำเนินงานสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์  วัดสระเกศ ให้เป็นรองประธานกรรมการคณะกรรมการอำนวยการพัฒนาหลักสูตร พระวิทยากร

พ.ศ. ๒๕๕๙ ได้รับแต่งตั้งจากประธานดำเนินงานสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์  วัดสระเกศ ให้เป็นรองประธานคณะกรรมการอำนวยการดำเนินโครงการจัดตั้งสถาบันพัฒนาพระวิทยากร

 พ.ศ. ๒๕๕๙ ได้รับแต่งตั้งจากประธานดำเนินงานสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์   วัดสระเกศ ให้เป็นคณะกรรมการเขียนแผนยุทธศาสตร์สำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ

พ.ศ. ๒๕๖๐ ได้รับแต่งตั้งจากประธานดำเนินงานสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์  วัดสระเกศ ให้เป็นรองประธานอำนวยการพัฒนาหลักสูตรพระธรรมทูตสายต่างประเทศเชิงปฏิบัติการ

พ.ศ. ๒๕๖๐ ได้รับแต่งตั้งจากประธานดำเนินงานสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์  วัดสระเกศ ให้เป็นรองประธานอำนวยการพัฒนาหลักสูตรผู้นำการเปลี่ยนแปลงบนรากฐานคุณธรรมจริยธรรม

๖. สมณศักดิ์

 พ.ศ. ๒๕๕๔ ได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ พระราชทานสมณศักดิ์ให้เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญ มีราชทินนามที่ “พระศรีคุณาภรณ์”  

  พ.ศ.๒๕๖๑ ได้มีประกาศราชกิจจานุเบกษา ลงวันที่ ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๖๑ ให้ถอดถอนสมณศักดิ์พระศรีคุณาภรณ์ (บุญทวี คำมา) วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร 

พ.ศ. ๒๕๖๗ ราชกิจจานุเบกษา ประกาศให้ พระมหาบุญทวี ปญฺญาวํโส วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร พระอารามหลวงกรุงเทพมหานคร เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญ มีนามว่า พระศรีคุณาภรณ์ โดยให้ถือว่าไม่เคยถูกถอดถอนสมณศักดิ์และ ราชทินนามมาก่อน ทั้งนี้ ตั้งแต่วันที่ ๑๕ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ ประกาศ ณ วันที่ ๑๖ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ เป็นปีที่ ๙ ในรัชกาลปัจจุบัน

“ขุนเขาย่อมมีวันทลาย สายน้ำย่อมมีวันเปลี่ยนทาง แต่ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแแปลง” ภาคพิเศษ ๒ “ชีวิตและการเดินทางของพระศรีคุณาภรณ์ (บุญทวี ปญฺญาวํโส)”

รำลึกวันมหาปีติ

“ขุนเขาย่อมมีวันทลาย สายน้ำย่อมมีวันเปลี่ยนทาง แต่ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแแปลง” จากหนังสือ “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ ได้เรียบเรียงขึ้นใหม่ จัดพิมพ์ขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๙๐ พรรษา ๑๒ สิงหาคม ๒๕๖๕

และได้นำทูลเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ ๒๐ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๕ เวลา ๒๐.๒๓ น.

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี เสด็จออก ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต พระราชทานพระบรมราชวโรกาสให้ นายวิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี นำ พระสงฆ์ และคณะบุคคล เฝ้าและเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท ถวาย และทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายหนังสือ “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับญาณวชิระ พระพุทธรูป และทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายเงิน เพื่อทรงใช้สอยตามพระราช อัธยาศัย

ซึ่งคณะพระเถระ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร
ประกอบด้วย

พระธงชัย สุขญาโณ (อดีตพระพรหมสิทธิ)
พระมหาสังคม ญาณวฑฺฒโน (อดีตพระราชอุปเสณาภรณ์
พระมหาเทอด ญาณวชิโร (อดีตพระราชกิจจาภรณ์)
พระมหาบุญทวี ปญฺญาวํโส (อดีตพระศรีคุณาภรณ์)
พระมหาสมจิตร จิตฺตธมฺโม (พระครูสิริวิหารการ)

ได้เรียบเรียงเรื่องราวในหนังสือขึ้น เพื่อระลึกถึงพระคุณของพระพุทธศาสนาและพระปณิธานอันแน่วแน่ ของพระโพธิสัตว์ ที่ได้ทรงบำเพ็ญพระบารมี ๑๐ ประการ และน้อมรำลึกในพระราชจริยาวัตรของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ได้ทรงบำเพ็ญต่อบวรพระพุทธศาสนา ด้วยพระวิริยะอุตสาหะ เพื่อบูชาพระไตรรัตน์ให้ดำรงอยู่คู่ประเทศไทยสืบไป

วันอาทิตย์ที่ ๑๙ เดือน พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ เวลา ๑๖.๐๐ น.

ขอเรียนเชิญทุกท่าน ร่วมแสดงมุทิตาจิต

กำหนดการ

พิธีอัญเชิญหิรัญบัฏ พัดยศ และเครื่องประกอบสมณศักดิ์ พระราชาคณะเจ้าคณะรอง

ถวายแด่พระพรหมสิทธิ (ธงชัย สุขญาโณ)

อัญเชิญสัญญาบัตร พัดยศ ถวายแด่พระศรีคุณาภรณ์ (บุญทวี ปญฺญาวํโส)

และถวายสัญญาบัตร พัดยศ แด่พระครูสิริวิหารการ (สมจิตร จิตฺตธมฺโม)

วันอาทิตย์ที่ ๑๙ เดือน พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ เวลา ๑๖.๐๐ น.

ณ พระอุโบสถวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร

เวลา ๑๕.๓๐ น.           

–   พระสงฆ์ และพุทธศาสนิกชน พร้อม ณ พระอุโบสถวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

–   เจ้าหน้าที่สำนักอาลักษณ์และเครื่องราชอิสริยาภรณ์ และเจ้าหน้าที่สำนักงาน

    พระพุทธศาสนาแห่งชาติ ตั้งขบวนอัญเชิญหิรัญบัฏ, เครื่องประกอบสมณศักดิ์,

    สัญญาบัตร และพัดยศ ณ ลานโพธิ์ลังกา หน้าพระอุโบสถวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

เวลา ๑๖.๐๐ น.          

  –   ขบวนอัญเชิญหิรัญบัฏ, เครื่องประกอบสมณศักดิ์, สัญญาบัตร และพัดยศ เข้าสู่พระอุโบสถวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร  

  –   ประธาน ฯ  จุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัย

–   ประธาน ฯ กราบพระรัตนตรัย

–   ประธาน ฯ เปิดกรวยถวายเครื่องราชสักการะเบื้องหน้าพระบรมฉายาลักษณ์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว / ถวายความเคารพ

–   นั่ง ณ เก้าอี้ 

–   เจ้าหน้าที่สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ อาราธนาศีล

 –   ประธานสงฆ์ ให้ศีล จบแล้ว

–   เจ้าหน้าที่สำนักอาลักษณ์และเครื่องราชอิสริยาภรณ์ อัญเชิญหิรัญบัฏ พร้อมเครื่องประกอบสมณศักดิ์ ถวายแด่พระพรหมสิทธิ

–   เจ้าหน้าที่สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ถวายสัญญาบัตรแด่พระพรหมสิทธิ

–   ผู้อำนวยการสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ถวายพัดยศแด่พระพรหมสิทธิ

ลำดับต่อจากนั้น

–   เจ้าหน้าที่สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ถวายสัญญาบัตรแด่พระศรีคุณาภรณ์

–   ผู้อำนวยการสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ถวายพัดยศแด่พระศรีคุณาภรณ์

 ลำดับต่อจากนั้น

–   เจ้าหน้าที่สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ถวายสัญญาบัตรแด่พระครูสิริวิหารการ

–   ผู้อำนวยการสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ถวายพัดยศแด่พระครูสิริวิหารการ

–   ในขณะนั้น พระสงฆ์ทรงสมณศักดิ์ เจริญชัยมงคลคาถา เสร็จแล้ว  

–   ผู้มีเกียรติถวายเครื่องไทยธรรมแด่พระสงฆ์เจริญชัยมงคลคาถา

–   พระสงฆ์ทั้งนั้น อนุโมทนา

–   พระพรหมสิทธิ ถวายอดิเรก

–   ประธาน ฯ กรวดน้ำ รับพร

–   เสร็จพิธี   –

–   พระพรหมสิทธิ มอบของที่ระลึก

–   คณะสงฆ์วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ประกอบพิธีสามีจิกรรมถวายพระพรหมสิทธิ

เวลา ๑๗.๐๐ น.  

   –   ตั้งขบวนอัญเชิญหิรัญบัฏ เครื่องประกอบสมณศักดิ์ สัญญาบัตร และพัดยศ ออกจากพระอุโบสถ ผ่านลานโพธิ์ลังกา ด้านหน้าพระอุโบสถ ถนนเส้นกลางวัด หยุด ณ พระตำหนักสมเด็จพระสังฆราชญาโณทยมหาเถระ

    –   จัดตั้งประดิษฐานบนโต๊ะหมู่บูชา

   –   พระพรหมสิทธิ จุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัย

    –   กราบพระรัตนตรัย   

–   พระพรหมสิทธิ จุดธูปเทียนเครื่องทองน้อยเบื้องหน้าพระแท่นประดิษฐานพระอัฐิ เจ้าพระคุณสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช (ญาโณทยมหาเถระ) 

  –   พระพรหมสิทธิ, พระศรีคุณาภรณ์ และพระครูสิริวิหารการ ถวายพานธูปเทียนแพ กระทำสามีจิกรรมเบื้องหน้าพระแท่นประดิษฐานพระอัฐิเจ้าพระคุณสมเด็จ พระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช (ญาโณทยมหาเถระ) , เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (อุปเสณมหาเถระ) พร้อมบูรพาจารย์วัดสระเกศ

–   เจ้าหน้าที่ลาดผ้ารองโยง

–   เจ้าหน้าที่ลาดผ้าภูษาโยง

–   พระพรหมสิทธิ และผู้มีเกียรติทอดผ้าไตรบังสุกุล

–   พระสงฆ์ทรงสมณศักดิ์ พิจารณาผ้าไตรบังสุกุล

–   พระสงฆ์ทั้งนั้น อนุโมทนา

–   กรวดน้ำ รับพร

–   เสร็จแล้ว ตั้งขบวนอัญเชิญสัญญาบัตร และพัดยศ ออกจากพระตำหนักสมเด็จพระสังฆราชญาโณทยมหาเถระ เข้าสู่ศาลาการเปรียญ

 –   จัดตั้งประดิษฐานบนโต๊ะหมู่บูชา

    –   พระพรหมสิทธิ, พระศรีคุณาภรณ์ และพระครูสิริวิหารการ ถวายพานธูปเทียนแพ กระทำสามีจิกรรมเบื้องหน้าแท่นประดิษฐานรูปเหมือนเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

    –   ผู้มีเกียรติ พุทธศาสนิกชน และคณะศิษยานุศิษย์ ถวายมุทิตาแด่พระพรหมสิทธิ

    –   มอบของที่ระลึก

             –   เสร็จพิธี   –

หมายเหตุ  การแต่งกาย  – ข้าราชการ ชุดปกติขาว  – ประชาชนทั่วไป ชุดสุภาพ – สุภาพสตรี ชุดไทย สีเหลือง

ประสานงาน  พระครูศรีพิสุทธิศาสตร์ (พระอาจารย์อนุชา)  โทร. ๐๘-๒๙๕๙-๙๓๕๙ , พระครูปลัดพุทธิวงศ์วรวัฒน์ (พระอาจารย์ตาล)  โทร. ๐๖-๔๙๑๙-๖๑๙๕ , พระครูสิทธิสรกิจ (พระอาจารย์พิสุทธิ์)  โทร. ๐๘-๑๘๕๐-๒๙๙๙ และ พระมหาฤทธิชัย ญาณิทฺธิโก (พระอาจารย์เอวิส)  โทร. ๐๘-๔๖๓๕-๑๔๕๒

The post “ขุนเขาย่อมมีวันทลาย สายน้ำย่อมมีวันเปลี่ยนทาง แต่ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแแปลง” ภาคพิเศษ ๒ “ชีวิตและการเดินทางของพระศรีคุณาภรณ์ (บุญทวี ปญฺญาวํโส)” appeared first on Manasikul Online.

บันทึกไว้ในความทรงจำ…วันที่ ๖ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙

ฯพณฯอำพล เสนาณรงค์ องคมนตรี ผู้แทนพระองค์อัญเชิญพวงมาลาของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ ๙ และ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และพระบรมวงศานุวงศ์ พระราชทานวางหน้าหีบศพพระราชทานแก่ ศาสตราจารย์อุบาสิกาคุณรัญจวน อินทรกำแหง เมื่อเวลา ๑๗.๒๕ น. วันที่ ๖ พฤษภาคม ๒๕๕๙ ณ วัดสระเกศ ราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร  นับเป็นเกียรติยศแก่ผู้วายชนม์ วงศ์ตระกูล และศิษยานุศิษย์ทุกๆคนเป็นอย่างยิ่ง เหล่าข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายจักสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณครั้งนี้ไว้ตลอดไป (กราบขอบพระคุณเพจ ธรรมาศรมธรรมมาตา)

อาจาริยบูชา ๘ ปี แห่งการละขันธ์ ( ๒ พฤษภาคม ๒๕๕๙ – ๒๕๖๗) ๑๐๓ ปี ชาตกาล ศาสตราจารย์อุบาสิกาคุณรัญจวน อินทรกำแหง (๒๘ พฤษภาคม ๒๔๖๔ – ๒๕๖๗)

จากรายงานพิเศษ นิตยสารเนชั่นสุดสัปดาห์ ปีที่ ๒๔ ฉบับที่ ๑๒๔๙ วันที่ ๖ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ เขียนโดย มนสิกุล โอวาทเภสัชช์ และภาพถ่ายโดย สมคิด ชัยจิตวนิช

ไปแล้วด้วยดี

แม่ทัพธรรมหญิง

อุบาสิกา คุณรัญจวน อินทรกำแหง

  “ขอขอบพระคุณและอนุโมทนาในกุศลจิต ที่ทุกท่านได้แสดงกตเวทิตาร่วมแสดงความอาลัยถึงคุณแม่รัญจวนที่เคารพอย่างสูง…เราควรร่วมแสดงความยินดีและภาคภูมิใจเป็นอย่างยิ่ง  เพราะท่านไปอย่างมีสติสัมปชัญญะครบถ้วนบริบูรณ์ อาจหาญสมเป็นแม่ทัพธรรมหญิงท่านหนึ่งในพระศาสนาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

  “คำพูดสุดท้ายที่ท่านกล่าวย้ำซ้ำหลายรอบด้วยระดับเสียงที่แผ่วลงๆ เป็นลำดับ มีอยู่ประโยคเดียวอย่างมั่นคงจนถึงนาทีสุดท้ายคือ…เห็นพระพุทธเจ้า เห็นพระธรรมเจ้า เห็นพระสังฆเจ้า เป็นการจบที่สงบ  สบายและสง่างามที่สุด ในเวลา ๑๕.๒๐ น. วันจันทร์ที่ ๒ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ ณ โรงพยาบาลศิริราช ”

ข้อความของ ศิษย์ผู้ดูแลจนถึงนาทีสุดท้าย มากว่า ๒๗ ปี ที่ไม่ประสงค์เอ่ยนาม บอกกล่าวถึงวาระสุดท้ายแห่งชีวิตของอุบาสิกา คุณรัญจวน อินทรกำแหง ให้เราได้ทราบว่า เมื่อการปฏิบัติจริง ผลย่อมจริง

ศิษย์ผู้ดูแลอย่างใกล้ชิดยังกล่าวอีกว่า ประหนึ่งเป็นการทิ้งทวน เป็นการให้ของขวัญตอบแทนลูกศิษย์ทุกคนที่ดูแลว่า ให้มั่นใจนะ สิ่งที่แม่ปฏิบัติมาเป็นอย่างนี้เอง

“เราสัมผัสได้ตรงนั้น คือท่านรู้ว่า ท่านกำลังจะไป ท่านชัดเจน แล้วท่านก็กำหนดเลยว่าเห็นพระพุทธเจ้า เห็นพระธรรมเจ้า เห็นพระสังฆเจ้า เสียงท่านมั่นคง เต็มกำลังของสังขารที่มี ท่านกล่าวอย่างนี้ถึงสามชุด แล้วเสียงก็ค่อยๆ แผ่วลง ตามกำลังที่ลดลง จนเหลือปากที่บริกรรมนิดๆ แล้วก็เงียบไป อย่างกระจ่างแจ้งและสง่างาม

“เป็นบุญตาจริงๆ ที่ได้ดูแลท่านมาจนถึงวาระสุดท้ายของชีวิต ก็เลยอยากจะบอกกล่าวเป็นกำลังใจให้ลูกศิษย์ท่านทั่วประเทศ และทุกคนที่ก้าวสู่หนทางธรรมนี้ว่า เมื่อปฏิบัติอย่างถึงที่สุดแล้วจะได้ใช้อย่างแน่นอน เพราะคำสอนที่คุณแม่ให้ทั้งชีวิตเป็นประโยชน์อนันตกาล สำหรับคนรุ่นต่อๆ ไปด้วย “

จากนั้นเมื่อวันที่ ๓ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ ที่ผ่านมา มีพิธีรดน้ำสรีระสังขารอุบาสิกา คุณรัญจวน ที่ศาลาใหญ่ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เวลา ๑๗.๐๐ น. แล้วในเวลา ๑๘.๓๐ น. พระอาจารย์ชยสาโร ปัจจุบัน พระธรรมพัชรญาณมุนี (ฌอน ชยสาโร) แสดงธรรม ก่อนการสวดพระอภิธรรมในเวลา ๑๙.๐๐ น. ซึ่งการสวดพระอภิธรรมมีไปจนถึงวันที่ ๖ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ โดยมีแสดงธรรมเทศนาก่อนสวดพระอภิธรรมทั้งสามวัน เว้นวันที่ ๕ พฤษภาคม เป็นวันฉัตรมงคล (ในรัชกาลที่ ๙ ปีพุทธศักราช ๒๕๕๙) งดสวดอภิธรรม และวันเสาร์ที่ ๗ พฤษภาคม เวลา ๑๓.๓๐ น. พระอาจารย์สุธรรม สุธัมโม ปัจจุบัน พระราชวชิรธรรมาจารย์ เจ้าอาวาสวัดป่าหนองไผ่ จังหหววัดสกลนคร และเจ้าอาวาสวัดป่าบ้านตาด จังหวัดอุดรธานี แสดงธรรม  เวลา ๑๔.๐๐ น.

พระราชทานเพลิงศพ วันที่ ๑๒ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ เวลา ๐๗.๓๐ น. พิธีบังสุกุล ณ วัดป่าหนองไผ่ จังหวัด สกลนคร เวลา ๑๐.๐๐ น. และลอยอังคาร ณ แม่น้ำโขง จังหวัดนครพนมในเวลาต่อมา

อุบาสิกาแพทย์หญิง เสริมทรัพย์ ดำรงรัตน์ หนึ่งในผู้ร่วมก่อตั้งธรรมาศรมธรรมมาตา เพื่อเป็นอาศรมสำหรับสตรีผู้สละโลก อุทิศชีวิตแด่พระธรรม สวนโมกขพลาราม ตามดำริของท่านอาจารย์พุทธทาส ซึ่งมีการจัดคอร์สอบรมอานาปานสติภาวนาสำหรับลูกผู้หญิงในโครงการ “ฝึกอบรมตนเพื่อความมีชีวิตพรหมจรรย์ที่หมดจดงดงาม”มากว่า ๒๐ ปีแล้ว กล่าวถึงการสานต่อโครงการธรรมมาตาในครั้งกระโน้นว่า ท่านอาจารย์ธรรมทาส น้องชายของท่านอาจารย์พุทธทาส ขอให้ท่านอาจารย์รัญจวน ดำเนินงานเกี่ยวกับธรรมมาตาต่อหลังจากท่านอาจารย์พุทธทาสมรณภาพ ท่านจึงเสมือนเป็นแม่ทัพธรรมของธรรมมาตาที่สำคัญในการสร้างหลักสูตรการสอน ที่จะทำให้ลูกผู้หญิงผู้เข้าอบรมได้ฝึกปฏิบัติอย่างเต็มที่เป็นเวลา ๓-๔ เดือนในแต่ละปี

“ที่ผ่านมา ถึงแม้เมื่อท่านอายุมาก สุขภาพถดถอยตามอายุขัย ท่านก็ยังเมตตา เป็นห่วง ให้คำแนะนำ มาโดยตลอด ลูกศิษย์จากธรรมมาตาทุกคนมากราบสรีระท่านด้วยความซาบซึ้งในความเมตตา ห่วงใยเสมอมา ท่านทำหน้าที่ครูอย่างสมบูรณ์จนวาระสุดท้ายของชีวิตที่ได้พบท่านเมื่อวันที่ ๒ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ ท่านก็ไม่ได้กล่าวอะไรนอกจากบอกว่า จะไปละนะ “

เป็นความงดงามจริงๆ ของท่านอาจารย์รัญจวนที่ทำให้ดู อยู่ให้เห็น เย็นให้สัมผัสมาตลอดอายุของท่านจนถึงเวลานาทีสุดท้ายแห่งชีวิตในวัย ๙๔ ปี กับสติสัมปชัญญะที่บริบูรณ์พร้อม

แม่ชีศันสนีย์ เสถียรสุต ผู้ก่อตั้งเสถียรธรรมสถาน อีกหนึ่งในลูกศิษย์ของท่านอาจารย์รัญจวน ได้จัดทำนิทรรศการ ระลึกถึงคุณแม่รัญจวนในวันพระราชทานเพลิงศพ ๗ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ และนำไปจัดที่เสถียรธรรมสถานต่อจนถึงช่วงวันเกิดของท่านอาจารย์รัญจวน คือวันที่ ๒๘ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ ด้วยการนำเรื่องราวที่ท่านอาจารย์รัญจวนได้เกื้อกูลทางธรรมให้กับเสถียรธรรมสถานมาโดยตลอด

“เรานั่งอ่านจดหมายของคุณแม่รัญจวนแล้วซาบซึ้ง คุณแม่เขียนถึงเราขึ้นต้นว่า ลูกตุ๊กที่รัก และลงท้ายว่า ด้วยความระลึกถึงเสมอ… จากแม่ ทุกครั้ง ท่านกล่าวถึงวันสตรีสากล กล่าวถึงเรื่องสถานะแม่ชีไทย ที่เราเคยทำงานด้วยกัน ตลอดเวลาที่ได้ทำงานกับท่านตั้งแต่ปีพ.ศ. ๒๕๓๒ – ๒๕๓๓ ได้เรียนรู้ความอาจหาญของคุณแม่ และได้สัมผัสกับความเย็นอย่างสม่ำเสมอ ทำให้พบว่า เมื่อประพฤติธรรม ธรรมะย่อมคุ้มครอง คือ ท่านไม่ได้เป็นคนมีธรรม แต่เป็นคนที่ประพฤติอยู่ตลอดเวลา …การที่เราได้ทำงานกับคุณแม่รัญจวนที่ท่านให้การเกื้อกูล กับเสถียรธรรมสถาน เป็นอะไรที่หมดสงสัย “

จึงขอยกคำกล่าวของศิษย์ผู้ใกล้ชิดที่ได้อยู่กับท่านอาจารย์รัญจวนในช่วงเวลาสุดท้ายของชีวิตอีกสักนิดว่า ดังนั้น ในช่วงเวลานี้ เราไม่ควรเสียใจกับการจากไปของท่าน แต่ควรจะทำจิตให้เบิกบานด้วยธรรม

“เพราะท่านได้พิสูจน์ให้เราเห็นอย่างประจักษ์แจ้งว่า ท่านสามารถอยู่กับเวทนากันแรงกล้าได้ และผ่านสิ่งเหล่านี้ไปอย่างงดงาม ธรรมะที่ประพฤติมาตลอดชีวิตเป็นจริงทำได้จริง ”

ผู้อาจหาญทางโลกและทางธรรม

      ศาสตรจารย์อุบาสิกาคุณรัญจวน อินทรกำแหง เกิดเมื่อบ่ายวันเสาร์ที่ ๒๘ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๖๔ ที่บ้านคุณยาย สมัยก่อนคือ ตำบลบางรัก อำเภอบางรัก จังหวัดพระนคร

เริ่มรับราชการเป็นครูโรงเรียนมัธยม ต่อมาเป็นศึกษานิเทศก์ฝ่ายห้องสมุด เลขานุการกรมวิสามัญศึกษา และผู้อำนวยการกองการสัมพันธ์ต่างประเทศ กระทรวงศึกษาธิการ ในขณะเดียวกันก็เป็นอาจารย์สถาบันการศึกษาหลายแห่ง อาทิ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ โรงเรียนเสนาธิการกองทัพอากาศ และวิทยาลัยการทัพอากาศ เป็นต้น

นอกจากนี้ยังเป็นที่ปรึกษาในการจัดตั้งภาควิชาบรรณารักษ์ศาสตร์ และสำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง นายกสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทย ๓ สมัย กรรมการมูลนิธิการศึกษาไทย-อเมริกัน เลขาธิการคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก)

ในปี พ.ศ. ๒๕๑๒ ได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตติยจุลจอมเกล้า ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๕๒๔ ได้รับพระราชทานปริญญาบัตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขา วิชาบรรณารักษ์ศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง

เส้นทางการปฏิบัติธรรม

ท่านเริ่มต้นชีวิตการเป็นครู ตั้งแต่อายุ ๑๙ ปี ทำงานอยู่ในแวดวงการศึกษามาโดยตลอด จนเมื่อได้สัมผัสชัดด้วยใจในสิ่งที่เรียกกันว่า “ความทุกข์” จึงได้สลัดชีวิตทางโลกเข้าสู่ชีวิตของผู้ประพฤติธรรมภายใต้การอบรมของท่านพระอาจารย์ชา สุภัทโท แห่งวัดหนองป่าพงจังหวัดอุบลราชธานี

 เมื่อหลวงพ่อท่านพระอาจารย์ชาอาพาธหนัก ไม่สามารถจะสอนและอบรมธรรมต่อไปได้ จึงได้ไปมอบตนเป็นศิษย์ของท่านอาจารย์พุทธทาสภิกษุแห่งสวนโมกขพลาราม อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี ตั้งแต่ พุทธศักราช ๒๕๒๕ และได้อยู่ศึกษาปฏิบัติธรรม ณ สวนโมกขพลาราม จนกระทั่งท่านอาจารย์พุทธทาสภิกขุล่วงลับไป

ณ สวนโมกข์นี้ นอกจากการศึกษาและปฏิบัติธรรมในส่วนตนแล้ว ยังได้เป็นกำลังสำคัญผู้หนึ่งในการอบรมอานาปานสติภาวนา ทั้งแก่ชาวไทยและชาวต่างประเทศ ตามที่สวนโมกข์ได้จัดเป็นประจำทุกเดือน

และในช่วงเวลาระหว่างนั้นจัดรายการ “ธรรมสนทนา” ทางสถานีวิทยุโทรทัศน์ ช่อง ๑๑ ตั้งแต่พุทธศักราช ๒๕๓๐ เป็นรายการที่ได้รับความนิยมจากผู้ชมทุกระดับ

และได้รับการสนองตอบจากผู้ชมว่า “พูดธรรมะเข้าใจง่าย แต่ก็ถึงแก่นของพระธรรม”

ศาสตรจารย์อุบาสิกา คุณรัญจวน มีหลักในการเผยแผ่ธรรมะว่า ต้องให้ผู้ฟังได้มีความรู้และความเข้าใจที่ถูกต้องถึงหัวใจคำสอนของพระพุทธศาสนา จึงจะสามารถนำมาปฏิบัติจนเกิดความสุขสงบเย็นที่แท้จริงได้

นอกจากนี้ยังมีงานเขียนที่ได้รับความนิยมหลายเรื่อง เช่น ภาพชีวิตจากนวนิยาย ,วรรณกรรมวิจารณ์, ลอยธรรมะมาลัย, สวนโมกข์ทำไม? ทำไมสวนโมกข์? ,เป็นต้น และในรูปแบบของวรรณกรรมธรรมะเล่มเล็ก เรียบเรียงจากธรรมบรรยายในที่ต่างๆ ได้พิมพ์แจกเป็นธรรมทานแล้วมากกว่า ๒๐ เรื่อง

เมื่อปีพุทธศักราช ๒๕๓๗ ได้รับรางวัลวรรณกรรมไทยชมเชยของมูลนิธิธนาคารกรุงเทพ จากเรื่อง “สวนโมกข์ทำไม? ทำไมสวนโมกข์?”

ปี ๒๕๔๒ ได้รับรางวัลจากคณะกรรมการกองทุนศึกษาเพื่อสันติภาพ พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตโต) และการประกาศเชิดชูเกียรติว่า “เป็นบุคคลที่มีผลงานดีเด่น ในด้านการสร้างสันติภาพและสันติสุขในสังคมไทย” เป็นบุคคลแรกที่ได้รับรางวัลนี้ ปี ๒๕๔๔ ได้รับรางวัล “ผู้ใช้ภาษาไทยดีเด่นผ่านสื่อวิทยุโทรทัศน์” จากรายการธรรมสนทนาทางสถานีโทรทัศน์ ช่อง ๑๑ เนื่องในวันภาษาไทยแห่งชาติ

ปี ๒๕๔๖ ได้รับรางวัล “นราธิป” อันเป็นรางวัลวรรณกรรมดีเด่น สำหรับนักเขียนอาวุโส จากสมาคมนักเขียนแห่งประเทศไทย

และปี -๕๔๘ ได้รับการยกย่องเป็น International Outstanding Woman in Buddhism จากองค์การสหประชาชาติ เนื่องในวันสตรีสากลแห่งโลก

ก่อนล่วงลับที่โรงพยาบาลศิริราช เมื่อราวห้าโมงเย็นวันที่ ๒ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ เวลา ๑๕.๒๐ น. ท่านพำนักปฏิบัติธรรมอยู่ที่วัดป่าหนองไผ่ ตำบลดงมะไฟ อำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร ซึ่งมีพระอาจารย์สุธรรม สุธัมโม เป็นเจ้าอาวาส

(เพียงพร : คัดทานจากหนังสือ ห้าสิบปีสวนโมกข์ ท่านอาจารย์รัญจวน อินทรกำแหง แจกเป็นธรรมทานในการอบรมมาตาภาวนา ที่สวนโมกข์กรุงเทพฯ สวนรถไฟ จตุจักร)

อาจาริยบูชา ๘ ปี แห่งการละขันธ์ ( ๒ พฤษภาคม ๒๕๕๙ – ๒๕๖๗) ๑๐๓ ปี ชาตกาล ศาสตราจารย์อุบาสิกาคุณรัญจวน อินทรกำแหง (๒๘ พฤษภาคม ๒๔๖๔ – ๒๕๖๗)

The post อาจาริยบูชา ๘ ปี แห่งการละขันธ์ ( ๒ พฤษภาคม ๒๕๕๙ – ๒๕๖๗) ๑๐๓ ปี ชาตกาล ศาสตราจารย์อุบาสิกาคุณรัญจวน อินทรกำแหง (๒๘ พฤษภาคม ๒๔๖๔ – ๒๕๖๗) appeared first on Manasikul Online.

“กางเกงอุบลลายผาแต้ม”
บอกเล่าเรื่องราวอีสานผ่านผืนผ้า

    กระแสความนิยมกางเกงช้างเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว จนถูกนำมาเป็นหนึ่งในนโยบาย Soft Power  ที่รัฐบาลผลักดัน ให้เกิด ๑ ลาย ๑ จังหวัด 

     มีการพัฒนาคุณภาพกางเกง ทั้งลวดลาย สีสัน และเนื้อผ้าที่นำมาตัดเย็บ ตลอดจนมีการออกแบบดีไซน์ให้เหมาะกับอากาศประเทศไทย สะดวกต่อเคลื่อนไหวในทุกอิริยาบถ

     บางจังหวัดมาแบบฟูลออฟชั่น  จัดเต็มทั้งยางยืด เชือกผูกแบบนอกใน พร้อมกระเป๋าข้าง เรียกว่า เก็บทุกรายละเอียด 

    นอกจากจะสู้กันด้านคุณภาพแล้ว  เรื่องราวที่ใส่ลงไป ก็เป็นอีกสิ่งหนึ่งที่ถูกชูขึ้นมาเป็นจุดเด่น เพื่อสร้างคุณค่าให้กับกางเกง

     

สำหรับ “กางเกงอุบลลายผาแต้ม”

ได้ฉีกตัวออกมาจากขนบกางเกงช้าง

เลือกหยิบเอาวิถีความเป็นอุบล มาเป็นจุดเด่น

โดยผูกเรื่องราววิถีความเป็นอีสานใส่ลงไป

เพื่อให้ผืนผ้ามีชีวิต

ทำให้ “กางเกงอุบลลายผาแต้ม” มีเส้นเรื่องเป็นของตัวเอง

         ทวิช สังข์อยู่ เล่าถึงที่มาของการออกแบบกางเกงอุบล “ลายผาแต้ม” ว่า มีแรงบันดาลใจมาจากการสนทนากับน้องสาวที่ร้านกาแฟแพรว “แพรวคอฟฟี่” บ้านปากน้ำ (บุ่งสระพัง) ตำบลกุดลาด อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี  จึงได้นำเอาวิถีชีวิตชาวอีสาน มาเป็นฐานความคิดในการออกแบบ

        การดีไซน์ก็ให้เหมาะกับอากาศประเทศไทย เน้นความสะดวกต่อเคลื่อนไหวในทุกอิริยาบถ เนื้อผ้าที่เลือกใช้ ต้องมีความพริ้วไหว เพื่อให้เกิดคลื่นริ้วผ้า เวลาเดินจะทำให้เหมือนปลากำลังแหวกว่ายตามกัน เหมือนควายกำลังชนกัน เหมือนกองคาราวานเกวียนกำลังเดินตามกัน

        กางเกงแต้มอุบล จึงมีทั้งวัวควาย,เกวียน และชีวิตชาวนา โดยใช้ฮูปแต้ม ผาแต้ม ขับเน้นให้อัตลักษณ์ความเป็นอุบลราชธานี เด่นชัดยิ่งขึ้น เรียกกันว่า “กางเกงวัวควายลายผาแต้ม”

        แต่สิ่งที่ขาดไม่ได้ คือ การนำดอกสะแบงมาผูกกับลายกางเกง เพราะเป็นดอกไม้ที่แสดงถึงความผูกพันของคนอีสานที่มีต่อถิ่นฐานบ้านเกิด

ที่มาของสีกางเกงอุบล ลายผาแต้ม

  ทวิช สังข์อยู่ เล่าถึงจุดเด่นของกางเกงอุบลลายผาแต้มว่า ออกแบบมาตั้งแต่การเลือกใช้โทนสีหลัก การให้สีกางเกงแต่ละสีต้องมีความหมาย โดยเลือกใช้โทนสีจากแม่น้ำมูล "มูลสีคราม" สีเขียวจากดอกบัวตูม สีดินจากผาแต้ม และสีดำจากสีถ่าน  เป็นสีหลักในการออกแบบ  และได้ใช้วิธีดึงสีจากภาพเขียนตามสิมในภาคอีสาน มาเทียบค่าสี แล้วใส่น้ำหนักแสงลงไป เพื่อให้ใกล้เคียงกับระยะการมองเห็นจริงมากที่สุด

    สีที่ใช้ จะเน้นโทนสีที่สะดุดตา เพื่อสร้างแรงจูงใจในการมอง อย่างแดงสีดิน จะเป็นสีที่สุกสว่าง มีความเข้มลึก ใช้วิธีเติมดำลงไป ยิ่งเวลากระทบกับแสง และพริ้วไหวไปตามการประทะของลม ยิ่งทำให้กางเกงมีความโดดเด่น

     การเติมดำลงไปในอัตราส่วนที่พอเหมาะ นอกจากจะเป็นการเพิ่มน้ำหนักสีให้ได้ความลึก เหมาะกับระยะการมองเห็นแล้ว ยังช่วยการดร๊อปของสี ขณะนำไปพิมพ์ลงบนผิวผ้าอีกด้วย

     การใช้ “แดงสีดิน”  ในกางเกงลายผาแต้ม มาจากโทนสีดิน ที่ใช้ในฮูปแต้ม ผาแต้ม  อำเภอโขงเจียม ซึ่งเป็นภาพจำของจังหวัดอุบลราชธานี สื่อความหมายถึงการแสดงความเคารพต่อผืนแผ่นดิน และธรรมชาติ ที่เราพึ่งพาอาศัยทำมาหาเลี้ยงชีพ

      "ครามสีมูล" มาจากโทนสีของแม่น้ำมูล “โขงสีปูน มูลสีคราม” สื่อความหมายถึง แม่น้ำที่เป็นเหมือนเส้นเลือดใหญ่ หล่อเลี้ยงชีวิตชาวอุบลมาตั้งแต่บรรพกาล จนชาวอุบลเรียกตัวเองว่า "ลูกแม่มูล"

      นอกจากสีครามจะเป็นสัญลักษณ์ของสีแม่น้ำมูลแล้ว สีคราม ไม่ว่าจะเป็น “ฟ้าคราม” "น้ำเงินคราม" "เขียวคราม" หรือ "แดงคราม" ยังถูกนำมาย้อมเป็นสีเสื้อผ้า เครื่องนุ่งห่ม ของชาวอีสานอีกด้วย   
 
      จากการสอบถามข้อมูลคนเฒ่าคนแก่ในหมู่บ้านปากน้ำ พบว่า ชาวบ้านในอดีต นิยมเลี้ยงครั่งที่ต้นแกนา เพื่อนำมาย้อมผ้า โดยนำฟางข้าวไปผูกไว้ตามกิ่งต้นแก เพื่อให้ครั่งมาเกาะแล้วใช้กิ่งต้นแกสร้างรัง เป็นการเลี้ยงครั่งตามธรรมชาติ

     ด้วยความที่ครั่งให้สีแดงเข้ม บางครั้ง ชาวบ้านก็เรียกแดงครั่งตามภาษาปากว่า “แดงคราม”

     "เขียวบัวตูม" มาจากโทนสีดอกบัวตูม ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ประจำจังหวัดอุบลราชธานี สื่อความหมายถึง ความอุดมสมบูรณ์  ความรุ่งเรือง และความงดงามของเมืองแห่งธรรม

ทวิช สังข์อยู่ อธิบายเพิ่มว่า ที่จริงลายแต้มอุบล ควรจะมีดอกบัวและต้นเทียนพรรษา ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของเมืองอุบล แต่เลือกใช้สีดอกบัวตูมเป็นสัญลักษณ์แทน เนื่องจากเห็นว่า ดอกบัว และ เทียนพรรษา อยู่ในฐานะของกราบไหว้บูชา จึงเลี่ยงที่จะนำมาใส่บนกางเกง

“ดำสีถ่าน” มาจากโทนสีถ่าน ที่ชาวอีสานเผาถ่านเลี้ยงชีพ ซึ่งพบเห็นโดยทั่วไป สื่อความหมายถึง ความหนักแน่น ขยัน อดทน

วิถีชีวิตชาวอีสาน คือ แรงบันดาลใจการออกแบบลายผ้าแต้มอุบล

ทวิช สังข์อยู่ ได้เล่าถึงที่มาของลวดลายกางเกงแต้มอุบล เอาไว้ ดังนี้

ฮูปแต้มดวงตาสวรรค์ในลายผ้า

   ดวงตาสวรรค์ หนึ่งในฮูปแต้ม บนผาแต้ม เป็นดวงตาที่เฝ้ามองความเป็นไปของลูกหลานชาวเมืองอุบล มานับพัน ๆ ปี ได้ถูกนำมารังสรรค์ ขึ้นใหม่ ให้กลับมาโลดแล่นอีกครั้ง ผ่านการออกแบบลวดลายบนผืนผ้า
    หากมองลึกลงไปในฮูปแต้มดวงตา เราจะรู้สึกสัมผัสได้ ถึงแววตาของผู้เฒ่าใจดี เฉกเช่นเดียวกับดวงตาของพ่อใหญ่-แม่ใหญ่ ที่เฝ้ามองลูกหลาน ด้วยความห่วงใย เอื้ออาทร แต่ดวงตาบนผาแต้ม เฝ้ามองผู้คนมารุ่นแล้วรุ่นเล่า นับพัน ๆ ปี

ฮูปแต้มชาวนาในลายผ้า

   ภาพชีวิตชาวนาเมื่อหลายพันปี ถูกส่งต่อสู่ปัจจุบัน ผ่านฮูปแต้ม  แสดงถึงความผูกพันระหว่างคน ควาย และผืนนา ที่มีมาอย่างยาวนาน

    แม้ผ่านมานับพันปี ชีวิตชาวนาก็ไม่ได้ต่างไปจากฮูปแต้ม ผู้คนยังมีชีวิตผูกพันอยู่กับควาย ทุ่งนา และต้นข้าว 

    วิถีชีวิตชาวนาอีสานในแต่ละปี หมดจากหน้านา  ก็ตัดไม้เผาถ่าน หมดจากเผาถ่าน เข้าเมษาหน้าสงกรานต์ ก็แห่ดอกไม้ สรงน้ำพระ ฝนแรกฮวยรดหน้าดิน หอมกลิ่นฝนใหม่ อบอวลไปทั่วทุ่ง  ก็ขึ้นไฮ่ ไถไฮ่สักหลุมหยอดปอด

   พอถึงเดือนพฤษภา ฝนเริ่มหนาเม็ด ปอขึ้นสูงเท่าเอว ก็เสียหญ้าปอ แล้วใส่ปุ๋ยเร่งให้ปอโต จากนั้นก็แบกไถ แบกคราดลงนา ตกกล้าดำนา พอดำนาเสร็จ ถึงเดือนตุลาคม ปอโตได้ที่ ก็ตัดมัดใส่เกวียนขนลงแช่น้ำ ปอเปื่อย ก็ลอกปอ ตีปอ หาบขึ้นราวตากให้แห้ง แล้วมัดใส่เกวียนขนไปชั่งกิโลขาย

    ต้องฝืนอาบน้ำทั้งลม ทั้งหนาว ต้องใช้เฟืองแห้ง-ใช้ซางมะพร้าวขัดถูตัว ล้างกลิ่นปอเน่า 

    ผ่านมานับพันปี ชีวิตชาวนาก็ไม่ได้ต่างไปจากฮูปแต้ม ยังคงผูกพันอยู่กับวัวควาย  ผืนนา  และต้นข้าว

ฮูปแต้ม ตุ้ม ปลาบึก เต่า รอยมือ และ สายน้ำ ในลายผ้า

     “ตุ้ม” คือ เครื่องมือจับปลาชนิดหนึ่ง  สานจากริ้วไผ่ รูปร่างคล้ายข้อง มีงาแซงอยู่ด้านข้าง เป็นลิ้นสำหรับดักปลา ถักจากด้ายและริ้วไผ่

    ฮูปแต้มตุ้มดักปลา  ปลาบึก เต่า รอยมือ และ สายน้ำ เป็นภาพเขียนที่แสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างคนกับเครื่องมือหากินทางน้ำ ที่มีมาอย่างยาวนานนับพันปี
 
    ตุ้มมีหลายชนิด หลายขนาด ทั้งชนิดสานตาห่าง ใช้ในน้ำลึก สำหรับดักปลาใหญ่ และชนิดสานตาถี่ ใช้ในน้ำตื้น สำหรับดักปลาเล็ก เรียกว่า “ตุ้มลาน”  

    เหยื่อสำหรับใส่ตุ้มล่อปลา จะทำจากข้าวปลาย ปั้นเป็นก้อน แล้วนึ่งให้สุก ใส่ไว้ในตุ้ม แล้วหย่อนลงไว้ในน้ำ ให้ปลาเข้ามากินเหยื่อทางลิ้นตุ้ม 

    ส่วนตุ้มอีกชนิดหนึ่ง ทำรองรับปลาที่ก้นหลี่ ไม่มีเหยื่อล่อ จะมีขนาดใหญ่และยาว เรียกว่า “ตุ้มต่งปลา”

     การหาปลาของชาวอุบล มีหลากหลายวิธี ตั้งแต่แบบพึ่งพิงวิธีธรรมชาติ ไปจนถึงใช้เครื่องมือจับปลา เช่น กางมอง ไหลมอง ลงเยาะ ใส่บั้งลัน ใส่จั่น ใส่ลอบ ลงต้อน ใส่ไซ ใส่เบ็ด สักสุ่ม ส้อนสวิง ส้อนกะแหง่ง เป็นต้น

   ฮูปแต้มตุ้มดักปลา ปลาบึก เต่า รอยมือ และ สายน้ำ  ถูกนำมารังสรรค์ขึ้นมาใหม่ ผ่านลวดลายบนผืนผ้า

ดอกสะแบงในลายผ้า

     ดอกสะแบง เป็นดอกไม้ที่เป็นสัญลักษณ์ของความเป็นอีสาน เป็นดอกไม้ที่สะท้อนถึงความผูกพันที่คนอีสานมีต่อถิ่นฐานบ้านเกิด 

    เมื่อถึงเดือนเมษาเข้าหน้าแล้ง  ดอกสะแบงออกดอกแดงเต็มต้น ทุ่งนาอีสานยามนี้ เปลวแดดเป็นตัวเต้นยิบ ๆ  ลมหัวกุดหอบเฟืองแห้งขึ้นบนอากาศ ดอกสะแบงหลุดจากขั้ว หมุนคว้างตามกัน สุดแรงลม ตกลงกองทับถมกันแดงเต็มพื้น มวลความเงียบเหงา แผ่ปกคลุมไปทั่วผืนนา เดินไปทางไหน ก็ได้กลิ่นใบไม้ และหญ้าแห้ง อบน้ำหมอกโชยติดจมูก

      คนอยู่ทางบ้านเห็นดอกสะแบง ก็ใจวี่ใจวอน คิดถึงคนไกลบ้าน  ส่วนคนไกลบ้าน ออกไปทำงานหาเงินส่งกลับมาจุนเจือครอบครัว นึกถึงดอกสะแบงกลางทุ่ง ก็คิดถึงคนอยู่ทางบ้าน 

   นอกจากนั้น ถึงหน้าบุญเดือนสี่ หรือบุญผะเหวด บางท้องที่ยังนิยมเก็บดอกสะแบงมาย้อมสี ร้อยพวงมาลัยประดับประดาตามศาลาหรือบริเวณวัดอีกด้วย

     ดอกสะแบง เป็นดอกไม้ที่สะท้อนถึงความผูกพัน ที่คนอีสานมีต่อถิ่นฐานบ้านเกิดได้แจ่มชัด การผูกลวดลายกางเกงด้วยดอกสะแบง จึงเป็นส่วนผสมที่ลงตัว ของการออกแบบกางเกงอุบลลายผาแต้ม 

งัวเกวียนในลายผ้า

    เกวียน คือ พาหนะที่มีความจำเป็นในการเดินทางของผู้คนในยุคก่อน บ้านไหนเฮือนไหนมีเกวียน ก็สะดวกในการไปนาไปไร่ ทั้งยังใช้รับจ้างขนไม้ ขนถ่าน ขนข้าว ขนปอ หาเงินมาจุนเจือครอบครัวได้อีกด้วย

    คนมีนาไกล ไปมาลำบาก ต้องมีเกวียนเอาไว้เทียวนา 

     แต่ถึงแม้จะมีเกวียนก็ไม่ใช่ว่าจะขับเกวียนเทียวนาทุกวัน หากไม่ขนข้าวของ หรือขนฝุ่นใส่นา*ก็จะไม่เอาเกวียนไปนา ต่างคนต่างเดิน ไล่วัวไล่ควายตาม ๆ กันไป (*ฝุ่น คือ ปุ๋ยคอก)

     บางคนไม่มีเกวียน ก็มีรถเข็ญ พอได้ขนข้าวขนของไปนาไปไร่ ตื่นเช้ามาได้ยินเสียงไก่ขัน ลุกนึ่งข้าวเป่าไฟ อย่าให้ทันแดดออก ต้องรีบเร่งไล่วัวไล่ควายออกจากคอกเมือนา ก่อนครูบาตอกโปง พ่อแม่ ปู่ ย่า ตายาย สอนกันมาอย่างนั้น

     ภาพคนขับเกวียน เป็นวิถีชีวิตชาวอีสานที่คุ้นตามาในอดีต ถูกปลุกให้กลับมามีชีวิตอีกครั้ง ผ่านลวดลายบนผืนผ้า

งัวควายในลายผ้า

    งัวควายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตคนอีสาน เป็นทั้งเพื่อน เป็นทั้งความหวังของครอบครัว 

     คนอีสานมีวัวควายไว้เป็นเพื่อน เห็นวัวเห็นควายเดินตามไร่ตามนาแล้ว ทำให้นาไม่เงียบเหงา มีวัวควายไว้ขี้ใส่นา  วัวควายขี้ใส่นา เหยียบย่ำไปมา ก็เป็นปุ๋ย  ถึงเวลาทำนา ข้าวก็งาม มีวัวควายแล้ว เหมือนมีข้าวมีของอยู่ในเรือน มีวัวควายอยู่ในบ้าน ทำให้สบายใจ 

    การมีวัวมีควายอยู่ในคอก นอกจากจะเป็นเครื่องมือในการทำไร่ไถนาแล้ว  จำนวนวัวควายในคอก ยังบ่งบอกถึงสถานะทางครอบครัวอีกด้วย 

    เวลาลูกออกเรือนไปมีครอบครัว  วัวควาย คือ ทรัพย์สินที่พ่อแม่จะแบ่งให้ลูก ไปสร้างเนื้อสร้างตัว

    เมื่อวัวควายมีความสำคัญกับวิถีชีวิตคนอีสาน การค้าขายวัวควาย จึงกลายเป็นอีกหนึ่ง ในช่องทางการทำมาหาเลี้ยงชีพของคนอีสาน

     รูปแบบการค้าวัวค้าควาย มีการเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย ผู้ที่ยึดอาชีพค้าวัวค้าควาย เรียกว่า “นายฮ้อยวัวนายฮ้อยควาย”  

    ในอดีต นายฮ้อยบางคน เดินทางค้าขายวัวควายข้ามจังหวัด จนชำนาญทาง ก็หันมารับจ้างคุมกองคาราวานเกวียน ขนของไปขายข้ามจังหวัดห่างไกล 

    ด้วยความที่นายฮ้อยเดินทางไปต่างถิ่น ต้อนวัวต้อนควายไปขาย ทำให้รู้จักภูมิประเทศและผู้คนมากมาย จึงกลายเป็นคนกว้างขวาง  ชีวิตของนายฮ้อยจึงโลดโผน เต็มไปด้วยตำนาน และเรื่องเล่าการผจญภัย ระหว่างการเดินทาง

   การเลือกใช้เกวียนเป็นหนึ่งในลวดลายบนผืนผ้ากางเกงอัตลักษณ์อุบล จึงเหมือนการปลุกคาราวานเกวียนให้กลับมามีชีวิตอีกครั้ง

กางเกงอุบลลายผาแต้ม

ที่ต่อยอดมาจากกางเกงช้าง

ได้ฉีกขนบกางเกงช้าง

ออกมาสร้างเส้นเรื่องลวดลายเป็นของตัวเอง

ให้ผืนผ้าบอกเล่าเรื่องราววิถีชีวิตชาวบ้าน

กำลังจะกลายเป็นแนวทางใหม่

ของการออกแบบลายกางเกงประจำท้องถิ่น

กางเกงอุบลลายผาแต้ม บอกเล่าเรื่องราวอีสานผ่านผืนผ้า

ออกแบบโดย ทวิช สังข์อยู่

The post “กางเกงอุบลลายผาแต้ม” บอกเล่าเรื่องราวอีสานผ่านผืนผ้า appeared first on Manasikul Online.