โรหิตัสสสูตร ว่าด้วยโรหิตัสสเทพบุตร

จาก พระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๑ พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ ๑๓ [ฉบับมหาจุฬาฯ] อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต

                          ไม่ว่าในเวลาไหน ที่สุดแห่งโลก

                          ใครก็ถึงไม่ได้ด้วยการไป

                          และเมื่อยังไม่ถึงที่สุดแห่งโลก

                          ย่อมไม่มีการเปลื้องตนจากทุกข์

                          เพราะเหตุนั้นแล ผู้รู้แจ้งโลก มีปัญญาดี

                          ถึงที่สุดแห่งโลก อยู่จบพรหมจรรย์

                          สงบระงับ รู้ที่สุดแห่งโลก

                          ย่อมไม่หวังทั้งโลกนี้และโลกหน้า

ในพระไตรปิฏกจารึกไว้ว่า ในสมัยก่อนพุทธกาล มีมาณพหนุ่มคนหนึ่ง ชื่อ โรหิตัสสะ เขาอยากรู้ความเป็นจริงของโลกว่าที่สุดของโลกหรือที่สุดของจักรวาลอยู่ที่ไหน เมื่อเรียนจบศิลปวิทยาทั้ง ๑๘ สาขาแล้ว เขาก็พยายามศึกษาค้นคว้าด้วยตัวเอง โดยออกบวช ตั้งใจฝึกสมาธิอย่างจริงจัง จนสามารถทำฌานสมาบัติให้เกิดได้ เป็นนักบวชที่มีฤทธิ์มีเดช สามารถเหาะเหินเดินอากาศไปได้ตามความปรารถนา เวลาจะไปแสวงหาอาหารและผลไม้ ท่านก็จะเหาะไปยังป่าหิมพานต์ หรือไม่ก็เหาะข้ามไปยังอุตตรกุรุทวีป แล้วก็กลับมาบำเพ็ญภาวนาต่อในมนุษย์โลก

ดังในพระไตรปิฎก ความว่า ” ข้าพระองค์เป็นฤๅษีชื่อโรหิตัสสะ เป็นบุตรของผู้ใหญ่บ้าน มีฤทธิ์ เหาะได้ ความเร็วของข้าพระองค์นั้นเปรียบได้กับนายขมังธนู ผู้ยิงธนูแม่นยำ ศึกษามาดีแล้ว ผู้เชี่ยวชาญ ฝึกซ้อมมาดี พึงยิงลูกศรเบาให้ผ่านเงาตาลด้านขวางไปได้โดยไม่ยากฉะนั้น การย่างเท้าแต่ละก้าวของข้าพระองค์เปรียบได้กับระยะทางจากทะเลด้านตะวันออกถึงทะเลด้านตะวันตกฉะนั้น ความปรารถนาอย่างนี้ว่า ‘เราจักถึงที่สุดแห่งโลกด้วยการไป’ เกิดแก่ข้าพระองค์นั้น นั้นแล เว้นจากการกิน การดื่ม การเคี้ยว การลิ้ม การถ่ายอุจจาระ ปัสสาวะ การหลับ และการบรรเทาความเหน็ดเหนื่อย มีอายุ ๑๐๐ ปี ดำรงชีพอยู่ได้ตั้ง ๑๐๐ ปี ดำเนินไปได้ตั้ง ๑๐๐ ปี ยังไม่ถึงที่สุดแห่งโลกก็ตายเสียก่อนในระหว่างทาง”

ท่านโลหิตตัสสะ ฝึกทำสมาธิจนใช้งานได้แคล่วคล่อง นึกอยากไปไหนก็ไปได้ทันที เมื่อมีฤทธานุภาพมากแล้ว จึงตั้งใจว่าจะเดินทางไปให้สุดโลก จึงได้เข้าฌานสมาบัติ แล้วเหาะไปเรื่อยๆ โดยไม่หยุดพักในระหว่างทาง มีปีติสุขอยู่ในฌานเป็นอาหาร ไม่ต้องนอนหลับ แต่พักผ่อนในฌาน ท่านใช้เวลาเดินทางอยู่อย่างนั้นเป็นเวลานานถึง ๑๐๐ ปี จากจักรวาลหนึ่งไปยังอีกจักรวาลหนึ่ง ท่องเที่ยวไปในสังสารวัฏ ทั้งภพน้อยภพใหญ่ ก็ยังไม่ถึงที่สุดแห่งโลก

ลูกธนูที่นายขมังธนูยิงออกจากแล่ง ว่ามีความเร็วปานใด ท่านยังมีความเร็วยิ่งกว่านั้นเป็นแสนเป็นล้านเท่า แต่ถึงกระนั้น ก็ไม่สามารถไปให้สุดจักรวาลได้ ต้องหมดอายุขัยลงในระหว่างทางนั่นเอง

เมื่อสิ้นชีวิตแล้วก็ได้ไปบังเกิดในโลกสวรรค์ เป็นเทพบุตร ผู้มีรัศมีกายสว่างไสว เมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จอุบัติขึ้นในโลก โรหิตตัสสเทพบุตรได้ออกจากวิมาน มาถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้า ซึ่งกำลังประทับอยู่ที่เชตวันมหาวิหาร อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี

ครั้งนั้น โรหิตัสสเทพบุตร ในยามราตรีก็มีวรรณะงามยิ่ง ทำพระเชตวันทั้งสิ้นให้สว่างไสว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควร ได้กราบทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยปัญหาที่ค้างคาใจมานานว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระองค์สามารถจะทรงรู้ ทรงเห็น หรือ ทรงถึงที่สุดแห่งโลก ที่สัตว์ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัติด้วยการไป และการมาหรือไม่อย่างไร

“มีสถานที่ใด ที่ไม่มีการเกิด การแก่ การเจ็บ และการตายบ้างไหม ข้าพระองค์ได้เดินทางตลอดหลายชีวิต ตั้งแต่เมื่อเป็นมหาฤาษี แต่ต้องตายเสียในระหว่างทาง ยังไม่สามารถเดินทางให้พ้นจากโลก พ้นจากภพได้เลย แล้วจะมีมนุษย์ที่สามารถไปให้ถึงที่สุดโลก ได้หรือไม่พระเจ้าข้า”

พระพุทธองค์ตรัสว่า “ท่านเทพบุตร ที่สุดโลกนั้น บุคคลไม่อาจไปได้ด้วยการเดินทางไกล ถ้าหากตถาคตยังไม่บรรลุถึงที่สุดของโลกแล้ว ก็จะไม่กล่าวถึงการกระทำที่สุดทุกข์ ก็แต่บัดนี้ ตถาคตบัญญัติโลก เหตุให้เกิดโลก การดับของโลก และทางที่ให้ถึงความดับโลก ว่ามีอยู่ในเรือนกายยาววา หนาคืบ กว้างศอก ที่มีใจครองนี้”

ถ้าไม่กระทำที่สุดแห่งทุกข์ ก็ยังต้องท่องเที่ยวไปในภพน้อยภพใหญ่ อนันตกาล

             ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ พระผู้มีพระภาคตรัสเรื่องนี้ไว้ดียิ่งนักว่า เทพบุตร เราไม่กล่าวที่สุดแห่งโลกที่สัตว์ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัติว่า ‘พึงรู้ พึงเห็น พึงถึงได้’ ด้วยการไป พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “เทพบุตร เราไม่กล่าวที่สุดแห่งโลกที่สัตว์ไม่เกิด ไม่แก่ ไม่ตาย ไม่จุติ ไม่อุบัติว่า ‘พึงรู้ พึงเห็น พึงถึงได้’ ด้วยการไป เราไม่กล่าวว่า การที่บุคคลยังไม่ถึงที่สุดแห่งโลกจะทำที่สุดแห่งทุกข์ได 

อนึ่ง เราบัญญัติโลก ๑. ความเกิดแห่งโลก ๒. ความดับแห่งโลก ๓. และข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งโลก ๔. ในร่างกายที่มีประมาณวาหนึ่ง มีสัญญา มีใจนี้เอง”

เชิงอรรถ :

๑ โลก ในที่นี้หมายถึงทุกขสัจ (องฺ.จตุกฺก.อ. ๒/๔๕/๓๔๕)

๒. ความเกิดแห่งโลก หมายถึงสมุทัยสัจ (องฺ.จตุกฺก.อ. ๒/๔๕/๓๔๕)

๓. ความดับแห่งโลก หมายถึงนิโรธสัจ (องฺ.จตุกฺก.อ. ๒/๔๕/๓๔๕)

๔. ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับแห่งโลก หมายถึงมัคคสัจ (องฺ.จตุกฺก.อ. ๒/๔๕/๓๔๕)

ที่มา : โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เล่ม : ๒๑ หน้า : ๗๔

โดยสรุป ที่พระพุทธเจ้าตรัสกับ โรหิตัสสะเทพบุตรก็คือ ที่สุดแห่งโลก ก็คือ เกิดที่ใจ ดับที่ใจ (ดับที่ใจ ก็คือ ดับกิเลสตัณหาที่เกาะกุมใจ)

The post เมื่อ โรหิตัสสะ ถามพระพุทธเจ้าว่า “ที่สุดแห่งโลกที่มนุษย์จะไปถึงมีไหมและจะต้องทำอย่างไร ” พระพุทธเจ้าทรงตอบว่า… appeared first on Manasikul Online.

และ…ใจมนุษย์ 

โดย พระครูสมุห์สุพัฒน์ อนาลโย

มนุษย์มักคิดว่า…

เราเป็นสัตว์ประเภทหนึ่งที่อาศัยอยู่ในโลกใบนี้​ที่แตกต่างจากสัตว์อื่นทั่วไป​ 

ซึ่งเรียกตนเองว่าเป็นสัตว์ประเสริฐ​ ฉลาด​ มีความรู้​ ความสามารถเหนือกว่าสัตว์อื่น​

  แต่บางครั้งบางเวลาใจมนุษย์ตกต่ำลงไม่ต่างจากสัตว์เหล่านั้นเลย

และอาจจะยิ่งกว่าสัตว์เสียอีก

แท้จริงแล้ว ธรรมชาติอยู่เหนือกว่าสรรพสัตว์ทั้งปวง​ ถ้าเรารู้จักเคารพซึ่งกันและกัน​ ก็จะอยู่ร่วมกันพึ่งพิงอาศัยกัน​ได้  แต่เมื่อมีความหวาดระแวงกัน​ ไม่มีความเชื่อใจไว้วางใจกัน​  ไม่ให้อภัยแก่กัน​ คิดเบียดเบียนกัน​   จะแสวงหาความสงบสุขทางกายและใจได้ยาก​ 

และความเห็นแก่ตัวจากมนุษย์นี้เอง นำไปสู่ความเสียหายของระบบสิ่งแวดล้อมธรรมชาติ ด้วยความละโมบ ทำให้ธรรมชาติเสื่อมโทรมลง​ ผู้ที่รับผลของกรรมนั้นอย่างเต็มๆ ก็กลับคืนสู่มนุษย์นั่นเอง​ในทุกทาง เรื่องของฝุ่น เป็นเพียงส่วนหนึ่งของการถูกทำลายธรรมชาติโดยน้ำมือมนุษย์เท่านั้น เพราะมนุษย์ ยังเบียดเบียนกันและกันโดยการโกงค่าแรง เบียดเบียนแรงงาน ทำธุรกิจไม่ซื่อตรง อาศัยกฏหมายทำร้ายกันเองในนามของวาทกรรมความถูกต้อง แต่ไม่ถูกธรรม ตรงกับพุทธพจน์ประโยคที่ว่า​

กัมมุนา​ วัตตติ โลโก สัตว์โลกย่อมเป็นไปตามกรรม

“กระทำกรรมอย่างไร… ​ก็ได้รับผลของกรรมตามนั้น”

ยัง​ กัมมัง​ กะริสสามิ.เราทำกรรมอันใดไว้

ตัสสะ​ ทายาโท​ ภะวิสสามิ. เราจะต้องได้รับผลของกรรมนั้น

ดังเรื่องเล่าว่า​

ในป่าใหญ่มีสิงโตและเสือเป็นเพื่อนรักกันอาศัยอยู่ใต้ต้นไม้ใหญ่ต้นหนึ่ง​  สัตว์ทั้งสองตัวออกไปล่าสัตว์ได้มาก็แบ่งกันกินใต้ต้นไม้นั้นทุกๆ วัน​

หลายวันผ่านไป…ซากศพที่อยู่ใต้ต้นไม้นั้นได้ส่งกลิ่นเหม็นอบอวนเป็นอย่างมาก​  จนเทวดาที่อยู่ที่ต้นไม้นั้นทนกลิ่นเหม็นไม่ไหว​ จึงออกมาหารือกับเทวดาที่เป็นพระโพธิสัตว์ว่า​

 “เราต้องไล่เจ้าสิงโตกับเสือไปให้ไกลจะไม่มีกลิ่นเหม็นนี้มารบกวนใจอีก”  

เทวดาพระโพธิสัตว์ว่า​

“ไม่เป็นไรหรอก​ เรากับเขาก็อาศัยกันและกันอยู่” 

ส่วนเทวดาอีกองค์หนึ่ง​พูดว่า​ “ไม่ยอม” 

หลังจากนั้น​  ก็ได้เนรมิตรตนเป็นผีสางขับไล่สัตว์ทั้งสองตัวด้วยอาการต่างๆ​ ให้ออกไปในที่สุด​ สิงโตและเสือหนีไปจากต้นไม้นี้​   หลายเดือนผ่านไปชาวบ้านทราบข่าวว่าสิงโตและเสือไม่อยู่แล้วก็เข้าไปตัดไม้ต้นใหญ่ไปแปรรูปเป็นอย่างอื่น​ 

เทวดาก็ไม่มีวิมานอยู่เดือดร้อนก็มาหาเทวดาพระโพธิสัตว์ถามว่าเราจะทำอย่างไรดีก็เลยบอกเทวดานั้นว่าให้เจ้าไปเชิญสิงโตและเสือให้กลับมาอยู่ที่เดิมให้ได้ผลปรากฏว่าสัตว์ทั้งสองตัวนั้นไม่กลับมาอีกเลย

จะเห็นได้ว่าป่าไม้ต้องอาศัยสัตว์​เพื่อรักษาเผ่าพงไพรให้เขียวสวยงามเพิ่มความอุดมเป็นเครื่องประดับให้โลกน่าอยู่  สัตว์ก็อาศัยป่าไม้เป็นที่หลับนอนที่กิน​  เมื่อขาดสิ่งใดสิ่งหนึ่งความสมดุลของธรรมชาติก็ไม่สมบูรณ์ถูกทำลายให้ดับสูญพันธุ์ไป​

ส่วนต้นไม้ต้องใช้ระยะเวลาปลูกให้เติบโตสักประมาณ​ ๓๐​ ปีได้​ แต่เวลาที่ทำลายนั้นไม่ถึงชั่วโมงชั่วพริบตาก็เหลือแต่ตอไม้ไว้ให้ดูต่างหน้า​ 

การทำลายป่าก็สลับซับซ้อน บางทีชาวบ้านเป็นเพียงผู้รับจ้างมีรายได้เพียงน้อยนิด แต่ผู้สั่งตัดตัวจริงอยู่เบื้องหลัง ได้ประโยชน์มหาศาลจากป่าไม้โดยอาศัยการจ้างชาวบ้าน และผู้ที่เคราะห์ร้ายถูกจับก็กลายเป็นชาวบ้าน ส่วนผู้ร้ายตัวจริงลอยนวล นี่แหละช่องว่างของกฎหมายที่ทำอะไรคนมีอำนาจไม่ค่อยได้

บุคคลที่หมั่นสะสมทำความดีมาหลายปี  เมื่อพลาดพลั้งเพียงครั้งเดียว คนก็ตีตรามองไม่ดีตลอดชีวิต อันนี้ไม่ควร เราควรให้อภัยต่อกันเพื่อเริ่มต้นใหม่

เพราะมนุษย์อาศัยธรรมหล่อเลี้ยงจิตใจ​ หากมนุษย์ไม่มีธรรมะอยู่ในใจแล้วก็เป็นได้เพียงแค่คนเท่านั้น​ 

ดังนั้น​ ไม่มนุษย์และสัตว์ทั้งหลาย ป่าไม้ภูเขาที่เป็นธรรมชาติ ต้องอิงอาศัย​พึ่งพากัน​ หากขาดความพอดีตอนไหนก็จบกันที่ตรงนั้น​ บุคคลที่รักษาธรรมะ​ ธรรมะจะย้อนกลับมาปกป้องรักษาเราเช่นกัน​

สังคมจะสงบสุขอยู่ร่วมกันฉันพี่น้อง​ได้และประกอบด้วยคุณธรรมครองใจคนคือ​

“รู้จักแบ่งปันเอื้อเฟื้อแผ่​ พูดจาไพเราะเพราะพริ้ง​ 

มีจิตอาสาสาธารณะ​ และวางตนเสมอต้นเสมอปลาย”

พระจ๊อดส์

๑๔​ พฤษภาคม​ พ.ศ. ๒๕๖๒

“จะเห็นได้ว่า…

ป่าไม้ต้องอาศัยสัตว์​เพื่อรักษาเผ่าพงไพรให้เขียวสวยงามเพิ่มความอุดมเป็นเครื่องประดับให้โลกน่าอยู่  สัตว์ก็อาศัยป่าไม้เป็นที่หลับนอนที่กิน​  เมื่อขาดสิ่งใดสิ่งหนึ่งความสมดุลของธรรมชาติก็ไม่สมบูรณ์ถูกทำลายให้ดับสูญพันธุ์ไป​ มนุษย์ก็เช่นกัน ควรถ้อยทีถ้อยอาศัยกัน ”

The post ธรรมะกับธรรมชาติในป่าใหญ่ และ…ใจมนุษย์ โดย พระครูสมุห์สุพัฒน์ อนาลโย appeared first on Manasikul Online.