วันนี้วันพระ วันศุกร์ที่ ๙ กรกฎาคม พ.ศ.๒๕๖๔ แรม ๑๕ ค่ำ เดือน ๘ ขอน้อมธรรมะจากสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) มาฝาก จากธรรมนิพนธ์ “ธรรมะให้ลูกดี” หน้า ๒๙-๓๐ เรื่อง “ความร่มเย็นเป็นสุข”

“ความร่มเย็นเป็นสุข”

ประเทศไทยของเรา ทราบกันโดยทั่วไปว่า เป็นประเทศที่รักความสงบ และมีความร่มเย็นมาโดยลำดับ การที่เป็นอย่างนี้ ก็เพราะคนในบ้านเมืองเรา ตั้งแต่โบราณมา มีความรู้สึกต่อกันและกันในทางที่ดีงาม

แม้จะมีข้อผิดพลาดบกพร่องระหว่างกันและกัน ก็ถือในลักษณะเหมือนลิ้นกับฟัน คนอยู่ในประเทศเดียวกัน เหมือนลิ้นกับฟันอยู่ในปากเดียวกัน อาจมีกระทบกระทั่งกันบ้าง และที่เป็นอย่างนี้ ก็เป็นลักษณะธรรมดาของสังคม

แต่ที่ผ่านมา ประเทศไทยของเรา ก็รู้จักยับยั้งชั่งใจ รู้จักให้อภัยซึ่งกันและกัน ตามที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๙ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้ทรงแนะนำพระราชทานพระบรมราโชวาทไว้ ขอให้เราที่อยู่ร่วมกันในประเทศ ที่มีความสุขมาโดยลำดับได้พยายามปฏิบัติร่วมกัน เพื่อที่จะให้เกิดความร่มเย็นเป็นสุข

อย่าถือดี อย่าถือเด่น อย่าถือการแก่งแย่ง ว่าเป็นสิ่งประเสริฐ ให้ถือว่า ความสามัคคี ความปรองดองกัน ความรักกัน เป็นสิ่งประเสริฐ และเป็นคุณลักษณะพิเศษของไทยเรามาโดยลำดับ

ประเทศไทยของเรา ยอมรับนับถือพระพุทธศาสนา มาตั้งแต่แรกเริ่มเกิดประเทศไทยขึ้นในโลก จึงได้ถือตามหลักคำสอนในทางพระพุทธศาสนา มุ่งความสามัคคีปรองดอง ซึ่งกันและกัน ตามที่พระพุทธเจ้าตรัสสอน

ขอให้พี่น้องชาวไทย ไม่ว่าจะอยู่ส่วนใดๆ ของประเทศก็ตาม หรือแม้ในสามจังหวัดภาคใต้ ซึ่งเป็นปัญหาอยู่ในขณะนี้ ได้มีความรู้สึกร่วมกันว่า

“เราจะต้องร่วมกันสร้างความสามัคคี ร่วมกันแก้ไขปัญหา ให้เกิดความสงบร่มเย็น”

เพราะว่าบ้านเมืองของเรา ไม่ได้ปรารถนาอย่างอื่น ปรารถนาอย่างเดียวว่า เราจะต้องอยู่กันด้วยความสงบสันติสุข และที่เป็นอย่างนั้นได้ ก็ต้องมีความสามัคคีปรองดอง ให้อภัยซึ่งกันและกัน ไม่ถืออารมณ์ชั่ววูบชั่วคราวเป็นเรื่องสำคัญ

ถ้าเราสามารถที่จะประคับประคองความคิดให้เป็นอย่างที่พระพุทธเจ้าสอน อย่างที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวพระราชทานพระบรมราโชวาท

“บ้านเราก็จะกลับมาสงบร่มเย็นเหมือนอย่างเดิม”

ขอให้เราทั้งหลายที่อยู่ร่วมกัน ในประเทศของเราได้ร่วมมือกัน ให้มีความสามัคคีปรองดองกัน ขอให้ความสงบสุขได้เกิดขึ้นในประเทศไทยของเรา เหมือนอย่างที่มีมาแต่ก่อน และยั่งยืนต่อไป ไม่มีที่สิ้นสุด ให้เป็นประเทศที่เป็นตัวอย่างแห่งการอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข

ท่านทั้งหลายเป็นปัจจัยส่วนหนึ่ง ไม่ต้องมุ่งมองผู้อื่น คือตัวท่านเอง ต้องปฏิบัติให้เกิดความสามัคคี

“เพื่อความร่มเย็นแห่งบ้านเมืองเรานั่นเอง”

“ความร่มเย็นเป็นสุข” จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง ” ธรรมะให้ลูกดี” : สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ)

The post “ความร่มเย็นเป็นสุข” จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง ” ธรรมะให้ลูกดี” : สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) appeared first on Manasikul Online.

“ชาติ” : ความรู้สึกที่ดีงามต่อแผ่นดิน

(ตอนที่ ๒)

“การบวช เป็นการสืบต่อพระพุทธศาสนาให้ยืนยาวออกไป”

จากธรรมนิพนธ์เรื่อง “ธรรมะให้ลูกดี”

: สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ)

การบวช

การบวช เป็นบุญ เป็นกุศล เป็นความดี เมื่อเกิดเป็นบุญกุศล เป็นความดีขึ้นแล้ว นอกจากจะได้ส่วนตัว ยังจะเป็นบุญ เป็นกุศลไปถึงมารดา บิดาผู้มีพระคุณ เป็นต้น อีกด้วย

เมื่อบุญกุศลไปถึงแก่ท่าน ก็ชื่อว่าเป็นการตอบแทนพระคุณของท่าน โบราณจึงกล่าวว่า

“การบวชเป็นการตอบแทนพระคุณของมารดาบิดา”

และเมื่อบวชไปแล้ว ได้ปฏิบัติดี ปฏิบัติชอบ ก็ชื่อว่าเป็นการสืบต่อพระพุทธศาสนาให้ยืนยาวออกไป แม้ชั่วระยะเวลาของการบวช ก็เป็นการทำชีวิตของผู้บวชให้ดีตามไปด้วย

ใจจะดีได้ต้องอาศัยการฝึกหัด

การบวชนั้น ต้องทำตามแบบอย่างที่พระพุทธเจ้าทรงวางไว้ในเบื้องต้น ท่านได้นำผ้ากาสาวพัสตร์เข้ามา กล่าวคำขอบรรพชาว่า

“อะหังภันเต ปัพพัชชัง ยาจามิ”

แปลว่า

“ข้าแต่ท่านผู้เจริญ กระผมขอบรรพชา”

หมายถึง การบรรพชาเป็นสามเณรก่อนที่จะบวชเป็นพระ การบวชเป็นสามเณรจะสำเร็จได้ ต้องอาศัยคุณสมบัติ ๒ ประการ คือ “มีความเข้าใจในพระรัตนตรัย” และ “มีความเชื่อ ความเลื่อมใสอย่างแรงกล้า”

เมื่อมีคุณสมบัติ ๒ ประการนี้แล้ว เปล่งวาจารับไตรสรณคมน์ จบวาระที่ ๓ ก็สำเร็จเป็นสามเณร

เป็นสามเณรก็ดี เป็นพระก็ดี จะต้องรักษาข้อปฏิบัติ ซึ่งมีอยู่มาก จะรักษาได้ก็ต้องอาศัยใจ ใจต้องดี ใจจะดีได้ก็ต้องอาศัยการฝึกหัด เพราะฉะนั้น ผู้บวชใหม่จึงนิยมเรียนพระกรรมฐาน มีบทภาวนา ๕ ประการ ดังนี้

เกสา (ผม)

โลมา (ขน)

นะขา (เล็บ)

ทันตา (ฟัน)

ตะโจ (หนัง)

พระพรหมของบุตรธิดา

พระพุทธองค์ทรงสอน เรื่อง ความสำคัญของบิดา มารดา ปรากฏใน “พระไตรปิฎก” ทั้งใน “พระวินัย” “พระสูตร” และ “พระอภิธรรม” เช่น ใน “สพรหมสูตร” เป็นต้น ทรงยกย่อง บิดา มารดา ไว้ในฐานะที่สูง เช่น ทรงยกย่องว่า …

“เป็นพระพรหมของบุตร ธิดา”

ทรงปฏิบัติด้วยพระองค์เอง ตามที่ทรงสอน เช่น ทรงปฏิบัติใน “พระเจ้าสุทโธทนะ” พรุะพุทธบิดา เป็นเหตุให้ผู้นับถือพระพุทธศาสนา ปฏิบัติต่อบิดา มารดา ตามที่ทรงสอน และปฏิบัติตามพระพุทธจริยา ที่พระองค์ทรงปฏิบัติ

สังคมไทยตั้งแต่ระดับครอบครัว ที่ปฏิบัติตามที่กล่าวมาแล้ว จึงมีความมั่นคง แนบแน่น ดังความมั่นคง แนบแน่น ระหว่างบิดา มารดา กับบุตรธิดา

“เป็นเหตุให้ความมั่นคง ร่มเย็นเป็นสุข แก่ชาติบ้านเมือง โดยส่วนรวม”

ตราบใดที่สังคมไทยยังปฏิบัติตามที่พระพุทธเจ้าทรงสอน และตามที่พระพุทธองค์ทรงปฏิบัติ ประเทศชาติบ้านเมืองก็จะมั่นคง และร่มเย็นเป็นสุขอยู่ตราบนั้น

(โปรดติดตามตอนต่อไป)

“ชาติ” : ความรู้สึกที่ดีงามต่อแผ่นดิน (ตอนที่ ๒) “การบวช เป็นการสืบต่อพระพุทธศาสนาให้ยืนยาวออกไป” จากธรรมนิพนธ์เรื่อง “ธรรมะให้ลูกดี” : สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ)

The post “ชาติ” : ความรู้สึกที่ดีงามต่อแผ่นดิน (ตอนที่ ๒) “การบวช เป็นการสืบต่อพระพุทธศาสนาให้ยืนยาวออกไป” จากธรรมนิพนธ์เรื่อง “ธรรมะให้ลูกดี” : สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) appeared first on Manasikul Online.

คำนำสำนักพิมพ์

ความสงบร่มเย็นของสังคมไทย เกิดจากการที่บรรพบุรุษไทยหล่อหลอมชาติขึ้น “จากธรรมะขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า” เราเชื่อกันว่า พระพุทธศาสนาเป็นเรือนใจไทยทั้งชาติ ตราบใดที่ธรรมะยังคงงดงามในจิตใจของคนไทยทั้งแผ่นดิน ความสงบร่มเย็น ก็ยังคงอยู่บนผืนแผ่นดินไทย ตราบนั้น

“ธรรมะให้ลูกดี” เป็นอีกหนึ่งผลงาน ที่สำนักพิมพ์ได้จัดพิมพ์ขึ้นจากคติธรรมที่ “เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ)” ปรารภในโอกาสต่างๆ เป็นผลงานต่อจากเรื่อง “สมาธิหลักของใจ” ของเจ้าประคุณสมเด็จฯ ที่สำนักพิมพ์ได้จัดพิมพ์ไปแล้ว

สำนักพิมพ์อนันตะมีความภาคภูมิใจ และเป็นมงคลอย่างยิ่งที่มีโอกาสเผยแพร่งานอันทรงคุณค่านี้ ให้กว้างขวางออกไปสู่สาธารณชน ด้วยความมุ่งหวังที่จะส่งเสริมให้พระพุทธศาสนาเจริยรุ่งเรืองเป็นนิรันดร์สืบไป

สำนักพิมพ์อนันตะ

ชาติ : ความรู้สึกที่ดีงาม…ต่อแผ่นดิน

๑. คุณธรรม “ความกตัญญู” คือความดี

ธรรมะให้ลูกดี

พระพุทธองค์ตรัสว่า “การให้ธรรมะเป็นธรรมทาน ชนะการให้ทุกอย่าง” การให้ธรรม คือ การบอกทางที่จะเดินไปสู่ความดี คุณพ่อ คุณแม่ สอนลูกให้ลูกเป็นลูกที่ดี

” คือการบอกทางแห่งความดี”

“คือ การให้ธรรมเป็นทาน นั่นเอง”

คุณธรรม

คุณธรรม คือ ความดีนั่นเอง มุ่งถึงความดีที่เกิดในจิตใจ เช่น ความกตัญญู ความมีเมตตา เป็นต้น แต่ก็แสดงออกมาให้ปรากฏไว้ทางการกระทำ และการพูดให้รู้ว่ามีความกตัญญู เมื่อจิตมีคุณธรรมต่างๆ มากขึ้น จะเป็นสื่อให้จิตสูงขึ้นไปโดยลำดับ จนถึงความดีที่สูงสุด คือ

“พระนิพพาน”

แม้ไม่ถึงพระนิพพาน ความดีที่มีอยู่ในจิตก็จะประคับประคองชีวิตเสมือนพี่เลี้ยงนางนม ผู้มีจิตใจในลักษณะดังกล่าว ย่อมเอื้ออำนวยให้บำเพ็ญประโยชน์ ทั้งในส่วนตน และส่วนรวม

เหตุแห่งความสุขสวัสดีในชีวิต

สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสสอนให้บุคคล ผู้ปรารถนาความสุขสวัสดีบำเพ็ญกุศล ซึ่งเป็นเหตุแห่งความสุขสวัสดี บุญกุศลอยู่ที่การกระทำ การพูด และความคิด ที่เป็นไปตามหลักธรรม นั่นเอง รวมเรียกกันว่า

“การประพฤติปฏิบัติธรรม”

ความสุขสวัสดี เป็นสิ่งที่ปรารถนาโดยทั่วไป

ความปรารถนาดีต่อกัน เรียกว่า “ความมีเมตตา” เป็นการประพฤติปฏิบัติธรรมอย่างหนึ่ง เป็นเหตุให้เกิดความสุขสวัสดีในชีวิต เช่น บุตร ธิดา ต้องการความปรารถนาดีจากบิดา มารดา จึงขอพรจากท่าน บิดา มารดา มีความปรารถนาดีต่อบุตร ธิดา จึงอธิษฐานให้ลูกได้รับพรที่ดี

พลังจิตที่ปรารถนาดีต่อกันของทั้งสองฝ่ายรวมกัน ทำให้เกิดความสุขสวัสดี จึงมีประเพณีขอพร และให้พร ที่ถือปฏิบัติกันมาจนถึงปัจจุบัน

พรพระธรรม

ทุกท่านมีความรู้สึกตรงกันทั้งประเทศ และทั้งโลก ว่าต้องการให้มีชีวิตที่งดงาม เจริญรุ่งเรือง ก้าวหน้า และร่มเย็นเป็นสุข แต่ที่จะเป็นอย่างนั้นได้ ก็ต้องอาศัยการฏิบัติชีวิตของตนให้เหมาะสมโดยเฉพาะ “องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า” ได้ตรัสสอนคนทั้งหลายไว้ว่า พระองค์ไม่ทรงมองเห็น เหตุที่จะทำให้ถึงความสุขสวัสดี คือ ความเจริญรุ่งเรือง ก้าวหน้า ร่มเย็น เป็นสุข ที่เกินไปกว่าหลักธรรม ๔ ประการได้แก่

“ปัญญา” ประการหนึ่ง

“ความเพียร” ประการหนึ่ง

“ความระมัดระวัง” ประการหนึ่ง

และ “ความเสียสละ” ประการหนึ่ง

หลักธรรมทั้ง ๔ ประการนี้ เป็นที่ทราบกันอยู่โดยทั่วไป ไม่ใช่เรื่องยากลุ่มลึก แต่จะปฏิบัติเพื่อให้เกิดเป็นเหตุแห่งความสุขสวัสดี ความเจริญรุ่งเรืองก้าวหน้า ร่มเย็น เป็นสุข ได้แค่ไหน เพียงใด

“ขึ้นอยู่กับตนเอง”

ในโอกาสนี้ ขอพูดขยายความถึงหลักธรรม ๔ ประการนี้ พอที่จะให้ได้พิจารณาว่า จะปฏิบัติได้แค่ไหน เพียงไร ซึ่งกล่าวไว้แล้วว่า ไม่ใช่เป็นสิ่งลุ่มลึกอะไรมากมาย

ประการแรก “ปัญญา”

ทราบกันอยู่ทั่วไปแล้วว่า ทุกคนที่เกิดมาล้วนมีปัญญาด้วยกันทั้งนั้น แต่ว่าจะประคับประคองปัญญาของตนให้เป็นไปในทางที่ถูกต้องดีงาม เพื่อชีวิตที่ดีงามได้อย่างไร จึงควรที่จะเตือนตนเองอยู่เสมอว่า จะทำ จะพูด หรือจะคิด ต้องใช้ปัญญา มีเหตุมีผลนักปราชยืทางศาสนากล่าวไว้ว่า ปัญญาที่มีอยู่แล้วนั้น ไม่ใช่เพื่อนำไปแกงกิน เหมือนกับอาหารอื่นๆ แต่มีไว้สำหรับให้เป็นประโยชน์แก่ชีวิตตนเอง ผู้ที่ดำเนินชีวิตอย่างธรรมดาสามัญ เพียงแค่นึกว่า ต้องมีเหตุผล

“ใช้ปัญญาอยู่ในทุกกรณี ก็พอประคับประคองตนเองได้”

“ปัญญาอย่างสูงสุด” ในทางพระพุทธศาสนาหมายถึง “ปัญญาที่จะเอาชนะสิ่งทั้งหลาย” ไม่ให้มีอำนาจเหนือชีวิตจิตใจตนเอง ในชีวิตจิตใจของตนเอง ให้มีแต่ความผ่องใส ก็พอประคับประคองชีวิตได้ นั่นเป็นปัญญาสูงสุด

ประการที่สอง “ความเพียร”

ทุกคนจะสำเร็จได้ต้องอาศัยความพากเพียรพยายาม ซึ่งเป็นที่เข้าใจกันโดยทั่วไป

ประการที่สาม “ความระมัดระวัง”

ซึ่งเป็นธรรมดาประการหนึ่ง ที่พระพุทธเจ้าทรงสอน ให้ทุกคนมีความระมัดระวัง ระวังในทุกกรณี ในทุกเรื่อง

ประการสุดท้าย คือ “ความเสียสละ”

เมื่อเกิดอยู่ร่วมกันในคนจำนวนมาก ความเสียสละของแต่ละคน เป็นความเกื้อกูลต่อชีวิตของคนแต่ละคน ให้สามารถอยู่ร่วมกันได้ แต่ต้องเป็นความเสียสละ ที่มีเหตุผล พอดี พองาม จึงจะเป็นความเสียสละ ตามหลักในพระพุทธศาสนา

“หลักธรรมที่กล่าวโดยย่อนี้ เป็นเหตุที่จะให้ชีวิตถึงความเจริญรุ่งเรืองก้าวหน้า ร่มเย็นเป็นสุขสวัสดีนั่นเอง”

“ชาติ : ความรู้สึกที่ดีงามต่อแผ่นดิน” (๑) คุณธรรม “ความกตัญญู” คือความดี จากธรรมนิพนธ์เรื่อง “ธรรมะให้ลูกดี” : สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช /ฉบับพิมพ์ครั้งที่ ๖ พ.ศ.๒๕๕๖ /สำนักพิมพือนันตะ

The post “ชาติ : ความรู้สึกที่ดีงามต่อแผ่นดิน” (๑) คุณธรรม “ความกตัญญู” คือความดี จากธรรมนิพนธ์เรื่อง “ธรรมะให้ลูกดี” : สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) appeared first on Manasikul Online.