ผ่านไปแล้ว สำหรับงาน “มหาสงกรานต์ มหาสมัย ไทยเย็นฉ่ำ” ณ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร “ภูเขาทอง” ตั้งแต่วันที่ ๑๐ – ๑๕ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๖๙

บันทึก พิธีเจริญพระพุทธมนต์ “มหาสมัยสูตร” ณ พระอุโบสถ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร วันที่ ๑๕ เมษายน ๒๕๖๘ เวลา ๑๗.๐๐ น. -๑๙.๐๐ น. วิดีโอ | Facebook

ในวันที่ ๑๕ เมษายน ซึ่งเป็นวันสุดท้ายของงานปีใหม่ของทุกปี วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ได้จัด “พิธีเจริญพระพุทธมนต์มหาสมัยสูตร” เป็นประจำทุกปี

พิธีเจริญพระพุทธมนต์มหาสมัยสูตร”

วันพุธที่ ๑๕ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๖๙ เวลา ๑๗.๐๐ น.

พระเดชพระคุณ พระพรหมสิทธิ กรรมการมหาเถรสมาคม เจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เป็นประธานในการประกอบพิธีเจริญพระพุทธมนต์มหาสมัยสูตร ประจำปีพุทธศักราช ๒๕๖๙ ณ พระอุโบสถ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร

โดย ๔ พระเถระคณาจารย์ที่นั่งปรกอธิษฐานจิตนั้น ประกอบด้วย พระเทพปฏิภาณกวี ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร, พระราชวชิรธรรมสุนทร เจ้าคณะเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย – ปทุมวัน เจ้าอาวาสวัดสุนทรธรรมทาน, พระโสภณวิริยาภรณ์ ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร และ พระอาจารย์ธัมมโสภณะ ประเทศเนปาล

ความเป็นมาและอานุภาพ “มหาสมัยสูตร” พระพุทธมนต์เหนือยุคสมัย

มหาสมัยสูตร เป็นพระสูตรว่าด้วยสมัยเป็นที่ประชุมใหญ่ของเหล่าเทพ ในยุคของพระพุทธเจ้าแต่ละพระองค์ จะมีการประชุมใหญ่ของเหล่าเทวดาทั้งหลายเช่นนี้เพียงครั้งเดียว เทวดาทั้งหลายจึงพากันคิดว่า พวกเราจะฟังพระสูตรนี้ เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงแสดงมหาสมัยสูตรจบ เทวดาจำนวนหนึ่งแสนโกฏิได้บรรลุพระอรหัต พระสูตรนี้จึงเป็นที่รักที่ชอบใจของพวกเทวดา

เทวดาทั้งหลายต่างก็คิดว่าเป็นพระสูตรของตน เมื่อสวดพระสูตรนี้จะทำให้เหล่าเทวดาทั้งหลายประชุมกัน เมื่อเทวดาประชุมกัน ก็จะทำให้สิ่งที่ไม่ดีทั้งหลายถอยห่างออกไป เป็นการป้องกันสิ่งที่ไม่ดี ไม่ให้เข้ามาใกล้ตัวเรานั่นเอง

ก่อนหน้าที่คนไทยกำหนดเอาวันสงกรานต์เป็นวันขึ้นปีใหม่ พิธีสวดมหาสมัยเป็นพิธีสวดมนต์ใหญ่ประจำปี เนื่องในวาระขึ้นปีใหม่ของคนไทย ถือว่าเป็นพิธีที่สำคัญที่ทางบ้านเมืองจะต้องร่วมกันจัดขึ้นเพื่อให้เกิดความเป็นสิริมงคล และเกิดความร่มเย็นเป็นสุขแก่อาณาประชาราษฎร์ สำหรับประชาชนในท้องถิ่น พอถึงวันสงกรานต์ ต่างก็จัดให้มีพิธีสวดมหาสมัยขึ้นในหมุ่บ้านหรือชุมชนของตนเช่นกัน แตกต่างกันไปตามความนิยมของที่นั้นๆ นอกจากนั้น เมื่อถึงฤดูฝนใหม่ ก่อนจะลงนาหว่านไถ คนไทยยังนิยมพระมาสวดมหาสมัยสูตร เพื่อความเป็นสิริมงคลก่อนลงมือหว่านไถในฤดูกาลใหม่อีกด้วย

พิธีเจริญพระพุทธมนต์มหาสมัยสูตรที่วัดสระเกศ สืบเนื่องมาตั้งแต่เริ่มสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ ด้วยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ ๑ เมื่อครั้งดำรงพระยศเป็น สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก ได้ประกอบพิธีเจริญพระพุทธมนต์ เสกน้ำพระพุทธมนต์ เป็นเวลา ๓ วัน ๓ คืน ที่บริเวณสระน้ำวัดสะแก ซึ่งเป็นที่ตั้งวัดสระเกศในปัจจุบัน

จากนั้นจึงประกอบพิธีสรงน้ำมูรธาภิเษก ก่อนปราบดาภิเษก ขึ้นครองราชย์ผ่านพิภพเป็นปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี ภายหลังเมื่อพระองค์ได้สถาปนากรุงรัตนโกสินทร์แล้ว ทรงเปลี่ยนนาม “วัดสะแก” เป็น “วัดสระเกศ” เพื่อเฉลิมพระเกียรติให้ต้องตามสถานที่ที่พระองค์ประกอบพิธีมูรธาภิเษก วัดสระเกศจึงถือได้ว่าเป็นจุดเริ่มต้นแห่งการสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ และราชวงศ์จักรี

คณะสงฆ์วัดสระเกศได้ยึดถือและรักษาประเพณีการเจริญพระพุทธมนต์ เพื่อประกอบพิธีทำน้ำพระพุทธมนต์ในวาระที่สำคัญ ตามพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ ๑ สืบต่อมา

ครั้นถึง รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓ โปรดให้มีพิธีเจริญพระพุทธมนต์ มหาสมัยสูตรขึ้น โดยโปรดให้ประกอบพิธี ณ พระวิหารพระอัฏฐารส วัดสระเกศ ในช่วงเทศกาลสงกรานต์ อันเป็นเทศกาลปีใหม่ ตามธรรมเนียมโบราณของชาวไทย เพื่อนำน้ำพระพุทธมนต์ไปแจกจ่ายให้พุทธศาสนิกชนนำไปประพรมบ้านเรือน เรือกสวนไร่นา ตลอดจนการรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ เพื่ออวยชัยให้เกิดสิริมงคลแก่กันและกัน มีความร่มเย็นเป็นสุขตลอดไป

มหาสมัยสูตร คือ พระสูตรขนาดยาวในพระไตรปิฎกที่กล่าวถึงการประชุมครั้งใหญ่ของเหล่าเทวดาและพรหม เพื่อเข้าเฝ้าพระพุทธองค์ ณ ป่ามหาวัน และมีบทบาทสำคัญในการประกอบพิธีเจริญพระพุทธมนต์รับปีใหม่ไทยที่วัดสระเกศ โดยเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) เป็นผู้พลิกฟื้นประเพณีการสวดมหาสมัยสูตรขึ้นมาอีกครั้ง

ประวัติและความสำคัญ

เนื้อหาของมหาสมัยสูตร

พระสูตรนี้กล่าวถึงเหตุการณ์ การประชุมครั้งใหญ่ของเหล่าเทวดาครั้งสำคัญในสมัยของพระพุทธเจ้า ขณะที่พระพุทธองค์ประทับที่ ป่ามหาวัน ใกล้กรุงกบิลพัสดุ์ พร้อมพระอรหันต์ ๕๐๐ องค์

เทพชั้นสุทธาวาส ๔ องค์ ตระหนักว่าเทวดาจาก ๑๐ โลกธาตุ มาจะประชุมเพื่อเข้าเฝ้า จึงเข้าร่วมและกล่าวคาถาสรรเสริญ พระพุทธองค์ทรงประกาศชื่อและลำดับเทวดา รวมถึงยักษ์ นาค คนธรรพ์ อสูร และพรหม โดยละเอียด

ส่วนหนึ่งของพระสูตรเน้น ผู้ที่ถึงพระพุทธเจ้าเป็นสรณะจะไม่ไปสู่อบายภูมิ และเทวดาที่มาฟังพระสูตรจะบรรลุพระอรหัต

อานุภาพและประเพณีการสวด

มหาสมัยสูตรเป็นพระสูตรสำคัญที่รวม ประวัติศาสตร์ พระพุทธศาสนา เทวดา และพิธีการอันเป็นสิริมงคล การสวดมหาสมัยสูตร ไม่เพียงสร้างความร่มเย็นแก่ผู้สวดและสถานที่ แต่ยังเป็นจุดเริ่มต้นประเพณีการสวดมนต์รับปีใหม่ไทย ตามวัดสระเกศจนถึงปัจจุบัน ถือเป็น พระพุทธมนต์มหามงคลที่เหล่าเทวดาและประชาชนร่วมสวดเพื่อความสุขและความเจริญ

เปิดตำนาน “มหาสมัยสูตร” สุดยอดพระพุทธมนต์รับปีใหม่ไทย และปฐมบทการชุมนุมครั้งใหญ่ของเหล่าเทวดา ณ วัดสระเกศ

เมื่อก้าวย่างเข้าสู่เดือนเมษายนของทุกปี ฤดูร้อนของเมืองไทย มักคลายร้อนด้วยสายน้ำแห่งเทศกาลสงกรานต์ แต่นอกจากความสนุกสนานรื่นเริงแล้ว ในมิติของความเชื่อและศรัทธา วันปีใหม่ไทยยังมาพร้อมกับพิธีกรรมศักดิ์สิทธิ์ที่สืบทอดมาตั้งแต่ต้นกรุงรัตนโกสินทร์ นั่นคือ “พิธีเจริญพระพุทธมนต์มหาสมัยสูตร” บทสวดที่เชื่อกันว่า เป็นที่รักยิ่งของเหล่าเทวดา

“มหาสมัยสูตร” ไม่ใช่บทสวดมนต์ที่จะได้ยินกันบ่อย ๆ ในงานบุญทั่วไป เนื่องจากเป็นพระสูตรขนาดยาว จึงไม่นิยมนำมาสวด แต่จะถูกนำมาใช้เฉพาะในวาระสำคัญระดับบ้านเมือง หรือการเริ่มต้นสิ่งใหม่ ๆ

ความเชื่อที่ฝังรากลึกในสังคมไทย คือ พระสูตรนี้เป็นบทที่รวบรวมรายนามของเทวดา พรหม ยักษ์ และนาค จากทั้ง ๑๐ โลกธาตุ เมื่อใดที่เสียงสวดมหาสมัยสูตรดังกังวานขึ้น เหล่าเทวดาจะพากันมาชุมนุมเพื่อฟังธรรม และเมื่อทวยเทพผู้สร้างบารมีมารวมตัวกัน พลังแห่งความดีงามนั้นก็จะช่วยดันสิ่งอัปมงคล เสนียดจัญไร และภัยอันตรายต่าง ๆ ให้ถอยร่นออกไป เกิดเป็นความร่มเย็นเป็นสุขแก่สถานที่นั้น ๆ

หากย้อนกลับไปถึงจุดกำเนิด พระสูตรนี้มีที่มาที่น่าตื่นเต้นไม่แพ้กัน

เรื่องราวเริ่มต้นจากความขัดแย้งของพระญาติสองฝั่งของพระพุทธเจ้า คือ พระญาติฝั่งพระพุทธบิดากับฝั่งพระพุทธมารดา (ศากยะและโกลิยะ) ที่ทะเลาะกันเพื่อแย่งน้ำในแม่น้ำโรหิณีไปทำนาจนเกือบเกิดสงครามเลือด พระพุทธเจ้าได้เสด็จไปห้ามทัพและแสดงธรรมจนทั้งสองฝ่ายได้สติ นำมาสู่การถวายราชกุมารรวม ๕๐๐ องค์ให้ออกบวช

เมื่อพระบวชใหม่ทั้ง ๕๐๐ รูปได้ไปจำพรรษาที่ป่ามหาวันและบรรลุเป็นพระอรหันต์พร้อมกันทั้งหมด ข่าวนี้ได้สะเทือนไปถึงสวรรค์ เหล่าเทวดาทุกชั้นฟ้าจึงเกิดการรวมตัวครั้งประวัติศาสตร์เพื่อลงมาเข้าเฝ้าชื่นชมบารมีของเหล่าพระอรหันต์ พระพุทธองค์จึงทรงแสดง “มหาสมัยสูตร” (ซึ่งแปลว่า การประชุมใหญ่) เพื่อประกาศรายนามเทวดาแต่ละกลุ่ม พร้อมกับขับไล่ “เสนามาร” ที่ลอบแฝงตัวมาในการชุมนุม

สำหรับประเทศไทย พิธีสวดมหาสมัยสูตรมีความผูกพันกับหน้าประวัติศาสตร์การสร้างบ้านเมืองอย่างลึกซึ้ง บอกเล่าสืบต่อกันมาในวัดสระเกศ

ในสมัยรัชกาลที่ ๑ ก่อนการปราบดาภิเษก พระองค์โปรดให้จัดพิธีสวดบทนี้ที่บริเวณสระน้ำวัดสะแก (ปัจจุบัน คือ วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร) ยาวนานถึง ๓ วัน ๓ คืน นัยว่า เพื่อให้เหล่าเทวดาได้มาชุมนุมใหญ่ในเหตุการณ์สำคัญ

ครั้นต่อมา ในสมัยรัชกาลที่ ๓ ทรงฟื้นฟูพิธีนี้ให้ยิ่งใหญ่ขึ้นในช่วงเทศกาลสงกรานต์ เพื่อทำน้ำพระพุทธมนต์แจกจ่ายให้ราษฎรนำไปประพรมเรือกสวนไร่นาและบ้านเรือนก่อนลงมือหว่านไถในฤดูกาลใหม่

ในปัจจุบัน หากอยากสัมผัสความขลังของพิธีโบราณ ทางวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ยังคงจัดพิธีสวดมหาสมัยสูตรขึ้นเป็นประจำในวันที่ ๑๕ เมษายน ของทุก ๆ ปี ซึ่งตรงกับ “วันเถลิงศก” หรือวันเปลี่ยนจุลศักราชใหม่ เพื่อมอบสิริมงคลให้แก่ประชาชนที่มาร่วมงาน

ต้นธารแห่ง “สวดมนต์ข้ามปี”

แม้ในยุคต่อมา ประเทศไทยจะเปลี่ยนวันขึ้นปีใหม่เป็นวันที่ ๑ มกราคม ตามแบบสากล ทำให้การสวดมหาสมัยในช่วงสงกรานต์ของชุมชนทั่วไปลดน้อยลงไป แต่คติความเชื่ออันงดงามที่ว่า “การสวดมนต์รับปีใหม่ นำมาซึ่งความร่มเย็น” ไม่ได้หายไปไหน ทว่าได้ถูกนำมาประยุกต์และต่อยอด จนกลายเป็นรากฐานสำคัญของกิจกรรม “สวดมนต์ข้ามปี” ในคืนวันที่ ๓๑ ธันวาคม ที่มีพุทธศาสนิกชนเข้าร่วมนับล้านคนทั่วประเทศในปัจจุบัน โดยเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) อดีตประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช และเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

พิธีสวดมหาสมัยสูตร จึงเป็นพิธีโบราณที่มีสายใยที่เชื่อมโยงประวัติศาสตร์ ความเชื่อ และการหลอมรวมจิตใจของคนไทยเข้าไว้ด้วยกัน ในทุกๆ การเริ่มต้นใหม่ของชีวิต

บันทึก พิธีเจริญพระพุทธมนต์ “มหาสมัยสูตร” ณ พระอุโบสถ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร วันที่ ๑๕ เมษายน ๒๕๖๘ เวลา ๑๗.๐๐ น. -๑๙.๐๐ น. วิดีโอ | Facebook

The post “มหาสมัยสูตร ๒๕๖๙” ณ วัดสระเกศ บันทึกการชุมนุมเทวดาครั้งใหญ่ และครั้งเดียวในสมัยพุทธกาล appeared first on Manasikul Online.

วันพฤหัสบดีที่ ๒๙ มกราคม พุทธศักราช ๒๕๖๘ เวลา ๑๘.๐๐ น.

ณ ศาลาบำเพ็ญกุศล ๒

พระเดชพระคุณพระพรหมสิทธิ กรรมการมหาเถรสมาคม เจ้าคณะภาค ๑๑ เจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร มอบหมายให้ พระราชอุปเสณาภรณ์ และคณะผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศฯ พร้อมด้วยคณะทำงานจากสุขสยาม ได้ประชุมปรึกษาหารือร่วมกับ ชุมชนซอยบรมบรรพต (ซอยโรงไม้) ในโครงการความร่วมมือระหว่าง ชุมชนโรงไม้ วัดสระเกศ  และ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ร่วมพลิกฟื้น ย่านโรงไม้ ฟื้นฟูวัฒนธรรม

โดยการ “นำสิ่งที่เคยทำอยู่แล้ว” กลับมาเล่า กลับมาแบ่งปันและทำให้คนรุ่นใหม่ได้เห็นคุณค่า สืบสานประเพณีตรุษจีน เชิดชูความสัมพันธ์ไทย – จีน

ทั้งนี้มีกำหนดจัดงานในวันที่ ๑๕ ถึง ๑๙ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๖๙ ณ ซอยบรมบรรพต วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร แขวงบ้านบาตร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร

การจัดกิจกรรมสักการะบูชาหลวงพ่อพระอัฏฐารสศรีสุคตทศพลญาณบพิตรในเทศกาลตรุษจีน ระหว่างวันที่ ๑๕ – ๑๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๙ รวม ๕ วัน

วัตถุประสงค์

จากการที่คณะทำงานส่งเสริมกิจกรรมพิเศษของวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ได้ประชุมปรึกษาหารือเพื่อหาแนวทางในการจัดกิจกรรมส่งเสริมด้านการท่องเที่ยวภายในวัดสระเกศและชุมชนรอบบริเวณวัดให้เป็นที่ปรากฏ ทั้งในระยะสั้นและระยะยาวมาเป็นลำดับนั้น ได้มีข้อพิจารณาว่า

๑. แต่เดิมมาชุมชนซอยโรงไม้วัดสระเกศ เคยจัดให้มีการไหว้ในเทศกาลตรุษจีน และมีการแสดงงิ้ว เป็นต้นแต่ปัจจุบันไม่ปรากฏว่ามีการจัดงานเทศกาลดังกล่าว อาจจะมีสาเหตุจากหลายประการด้วยกัน

๒. คติของชาวจีน ในวันไหว้ ต้องได้ไหว้หลวงพ่อพระพุทธรูปองค์ใหญ่ คือ หลวงพ่อโต หรือ ชำปอกงพระพุทธไตรรัตนนายก ที่วัดกัลยาณมิตร วรมหาวิหาร เป็นต้น โดยการกราบไหว้สักการะนั้น เพื่ออธิษฐานขอพรให้เดินทางปลอดภัย มีมิตรไมตรีที่ดี มีความร่มเย็นเป็นสุข เจริญรุ่งเรืองค้าขายร่ำรวย เป็นต้น

หลวงพ่อโต ชำปอกง วัดกัลยาณมิตร คือพระพุทธรูปนั่งองค์ใหญ่ ฉันใด ที่วัดสระเกศ ก็มีหลวงพ่อโตพระพุทธรูปยืนองค์ใหญ่ ฉันนั้นเหมือนกัน คือ หลวงพ่อพระอัฏฐารสศรีสุคตทศพลญาณบพิตร หลวงพ่อยืนองค์ใหญ่ในคติที่ว่า “ปีใหม่ได้กราบไหว้หลวงพ่อโตพระพุทธรูปยืนองค์ใหญ่ เพื่อความเจริญมั่นคง มีชีวิตยืนยาว ปราศจาก ทุกข์ โศก โรค ภัย ค้าขายร่ำรวยเจริญรุ่งเรืองวัฒนาสถาพรตลอดปีและตลอดไป”

พระอัฏฐารส ประดิษฐานที่พระวิหาร พระอัฏฐารส ศรีสุคตทศพลญาณบพิตร วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

๓. ด้วยเหตุแห่งพระมหากรุณาที่พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระมหาเจษฎาราชเจ้า รัชกาล ที่ ๓ แห่งราชจักรีวงศ์ พระองค์ทรงเป็นพระมหากษัตริย์ ที่ได้รับสมัญญานามว่า “เจ้าสัว” หมายถึง เศรษฐี หรือ กษัตริย์นักการค้า ทรงแต่งเรือสำเภาไปค้าขายกับจีนจนประสบความสำเร็จอย่างสูง ทรงเก็บรวบรวมรายได้ส่วนพระองค์จากการค้าขาย ใส่ถุงผ้าสีแดงเก็บไว้ข้างพระแท่นที่บรรทม เงินถุงแดงนั้นได้เป็นเงินไถ่สยามประเทศจากการรุกรานของฝรั่งเศสในสมัย ร.ศ.๑๑๒ ปรากฏพระเกียรติคุณแผ่ขจรขจายเป็นที่ทราบกันโดยทั่วไปแล้วนั้น

และในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวนั่นเอง พระองค์ได้โปรดเกล้า ๆ ให้อัญเชิญพระอัฏฐารสพระพุทธรูปยืนปางห้ามญาติสูง ๑๘ ศอก จากวัดวิหารทองเมืองพิษณุโลก มาประดิษฐาน ณ วัดสระเกศ เมื่อ พ.ศ.๒๓๖๘ ตันรัชกาลของพระองค์ เป็นการแสดงถึงพระราชศรัทธาอย่างแรงกล้าที่มีต่อการทำนุบำรุงพระศาสนา และเพื่อความเป็นสิริมงคลแก่พระนครหลวงแห่งใหม่ในยุคต้นกรุงรัตนโกสินทร์ เมื่อได้อัญเชิญพระอัฏฐารสมาไว้ ณ วัดสระเกศแล้ว พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จมาถวายผ้าพระกฐินพระราชทานโดยทางชลมารคแล้วเสด็จขึ้นมากราบสักการะพระอัฏฐารสก่อน จึงเข้าสู่พระอุโบสถเพื่อถวายผ้าพระกฐิน เป็นประจำทุกปีในรัชกาลของพระองค์

๔. ประกอบกับ ในปีนี้ องสรพจนสุนทร (ดร.พิสิษฐ์ เถี่ยนบ้าว) ผู้ช่วยปลัดขวาอนัมนิกาย เจ้าอาวาสวัดธรรม ปัญญารามบางม่วง ตำบลบางช้าง อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม ได้กราบขออนุญาตจากพระเดชพระคุณพระพรหมสิทธิ เพื่ออัญเชิญพระยูไลไภษัชยคุรุพุทธเจ้า (หลวงพ่อหมอยา) องค์จำลอง ขนาดหน้าตัก ๑๒ นิ้วมาประดิษฐาน ณ พระวิหารพระอัฏฐารสเพื่อให้พี่น้องชาวไทยเชื้อสายจีนได้กราบไหว้ในเทศกาลตรุษจีน หากมีดอกผลรายได้เกิดขึ้นจากการดังกล่าวนั้น จักได้นำไปสนับสนุนการศึกษาของพระภิกษุสามเณรคณะอนัมนิกายที่เรียนอยู่ในโรงเรียนพระปริยัติธรรมต่อไป

๕. จากหลายเหตุผลดังกล่าวแล้วนั้น คณะกรรมการฯ จึงกำหนดจัดงานกราบไหว้สักการะบูชาหลวงพ่อพระอัฏฐารสศรีสุคตทศพลญาณบพิตรในเทศกาลตรุษจีน ในระหว่างวันที่๑๕-๑๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๙ เป็นเวลา ๕ วัน

สถานที่จัดงาน ได้แก่ พระวิหารพระอัฏฐารสศรีสุคตทศพลญาณบพิตร, ถนนซอยโรงไม้ และถนนรอบบรมบรรพตโดยการ ขึ้นป้ายแดงมงคล ห้อยโคมแดง เต็งลั้ง ประดับประดาให้เป็นเทศกาลตรุษจีน มีจำหน่ายอาหารบ้าง แต่ไม่มากในแนวคิดที่ว่า “ไม่ต้องการให้คนอื่นมาขายของหน้าร้านเรา แต่ต้องการให้ร้านค้าในถนนซอยโรงไม้ ไม่ปิดร้าน และเป็นผู้ขายของในเทศกาลตรุษจีนนี้เอง”

The post ๑๕ – ๑๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๙ สักการบูชาหลวงพ่อพระอัฏฐารสฯ วัดสระเกศ ฟื้นฟูวัฒนธรรม วัด บ้าน ชุมชนโรงไม้ สืบสานประเพณีตรุษจีน เชิดชูความสัมพันธ์ไทย – จีน appeared first on Manasikul Online.

“เกิดเป็นคน ควรมีความเพียรพยายามอยู่ร่ำไป

จนกว่าจะประสบผลสำเร็จ

นรชนผู้มีปัญญา

แม้ประสบทุกข์ ก็ไม่ไร้ซึ่งความหวัง”

“พระมหาชนก” จากหนังสือ “ทศชาติ” ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ฉบับ ญาณวชิระ

เมื่อครั้งที่พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นพระมหาชนก ในหนังสือ “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับ “ญาณวชิระ” หน้า ๑๐๑ เล่าว่า

ณ อุทยานอัมพวัน

หลังจากที่พระมหาชนกได้กลับมาครองเมืองมิถิลาแล้ว อยู่มาวันหนึ่ง คนดูแลสวนได้นำผลไม้นานาชนิด ตลอดจนดอกไม้หลากพรรณมาถวาย พระมหาชนกทอดพระเนตรเห็นแล้ว ทรงยินดี ปรารถนาจะเสด็จประพาสพระราชอุทยาน  คนดูแลสวนจึงเตรียมการรับเสด็จ ตามพระราชประสงค์ พระมหาชนกประทับบนคอช้าง เสด็จออกจากพระนคร มีข้าราชบริพารตามเสด็จ เป็นจำนวนมาก

ขณะพระองค์ เสด็จผ่านประตูพระราชอุทยาน ได้ทอดพระเนตรเห็นต้นมะม่วง ๒ ต้น แผ่กิ่งก้านสาขาเขียวชอุ่ม สง่างาม ต้นหนึ่งไม่มีผล อีกต้นหนึ่งมีผล ต้นที่มีผลนั้น เป็นมะม่วงที่มีรสหอมหวาน ไม่มีใครกล้าเก็บผลมะม่วงจากต้นนั้น เพราะพระราชายังไม่ได้เสวย

พระมหาชนกประทับบนคอช้าง รับสั่งให้คนดูแลสวน เก็บผลมะม่วงผลหนึ่ง มาให้เสวย  มะม่วงนั้นมีรสชาติโอชาหอมหวานดุจรสทิพย์ พระองค์ทรงตั้งใจว่า เมื่อกลับออกจากอุทยานจะเสวยเพิ่มอีก แล้วเสด็จเข้าสู่พระราชอุทยาน ชมสถานที่อื่น ๆ อุปราช ปุโรหิต อำมาตย์ และ ข้าราชบริพาร ตลอดจนตะพุ่นช้าง ตะพุ่นม้า ที่ตามเสด็จ เมื่อรู้ว่า พระราชาเสวยมะม่วงแล้ว  ครั้นพระองค์เสด็จคล้อยไปหน่อยหนึ่ง ต่างก็รุมกัน ยื้อแย่งผลมะม่วงที่เหลือ ทำให้ใบมะม่วงร่วง กิ่งฉีก หักเกลื่อน ไม่เหลือสภาพต้นมะม่วงที่สง่างามเหมือนเดิม ส่วนมะม่วงอีกต้น ซึ่งไม่มีผล กลับยืนต้น แผ่กิ่งก้านสาขาเขียวครึ้มสง่างาม

ครั้นพระราชา เสด็จออกจากพระราชอุทยาน ตั้งใจว่า จะเสวยมะม่วงเพิ่มอีก กลับเห็น ต้นมะม่วงที่ให้ผลดกหนา อยู่ในสภาพน่าหดหู่เช่นนั้น ส่วนต้นที่ไม่มีผล กลับยืนต้น แผ่กิ่งก้านสาขา เขียวครึ้มสง่างาม จึงตรัสถามเหล่าอำมาตย์ว่า เกิดอะไรขึ้น

เมื่ออำมาตย์กราบทูลให้ทราบถึงสาเหตุที่ต้นมะม่วงกลายสภาพเป็นเช่นนี้ จึงเกิดความสังเวชใจว่า “ต้นมะม่วงต้นหนึ่ง ยังคงแผ่กิ่งก้านสาขาสง่างาม เพราะไม่มีผล แต่อีกต้นที่มีผลดกหนา ถูกยื้อแย่งใบร่วงกิ่งฉีกหักเกลื่อน ราชสมบัติ ก็เหมือนต้นมะม่วงมีผล ต้องคอยเฝ้าหวงแหน ทำให้เกิดความกังวลใจ

การบวช เหมือนต้นมะม่วงไร้ผล เพราะไม่มีผลประโยชน์ให้แสวงหา ภัยย่อมมี แก่ผู้มีความกังวล และภัยย่อมไม่มี แก่ผู้ไม่มีความกังวล”

พระมหาชนก ทรงอธิษฐานจิตมั่นว่า “เราจะไม่เป็นเหมือนต้นมะม่วงมีผล แต่จะเป็นเหมือนต้นมะม่วงไม่มีผล เราจะสละราชสมบัติ ออกบวช”…

ตั้งแต่วันที่พระองค์ทอดพระเนตรเห็นต้นมะม่วง ที่ประตูพระราชอุทยาน ก็ทรงดำริว่า  “การบวชเป็นบรรพชิต ประเสริฐกว่าการเป็นพระราชา เราจะออกบวช” จึงรับสั่งมหาดเล็กเป็นความลับ ให้ซื้อผ้ากาสาวพัสตร์และบาตรดินมาจากตลาด อย่าให้ใครรู้ ให้เรียกเจ้าพนักงาน  ภูษามาลามาปลงผมและหนวด พระราชทานบ้านส่วย เป็นรางวัลแก่พนักงานภูษามาลา แล้วโปรดให้กลับไป

จากนั้น พระองค์ทรงนุ่งผ้ากาสาวพัสตร์ผืนหนึ่ง ห่มผืนหนึ่ง และพาดผืนหนึ่ง ที่พระอังสา  สวมบาตรดินในถุง คล้องพระอังสา ทรงถือไม้เท้า เสด็จจงกรมกลับไปกลับมาบนปราสาท  ตามอย่างลีลาพระปัจเจกพุทธเจ้า ตลอดทั้งวัน ทรงเปล่งอุทานว่า

“โอ การบรรพชา เป็นสุขอย่างยิ่ง

 เป็นสุขอันประเสริฐเหลือเกิน”

“พระมหาชนก” จากหนังสือ “ทศชาติ” ปณิธานมหาบุรุษไม่่เปลี่ยนแปลง ฉบับ ญาณวชิระ

เรื่องมะม่วงสองต้น ใน “พระมหาชนก” ทำให้พระองค์ตัดสินใจออกบวช เป็นคติธรรมที่ทำให้พระองค์เห็นว่า การมีลาภ ยศ สรรเสริญนั้น เป็นสิ่งที่ไม่ปลอดภัย ด้วยเป็นที่หมายปองยื้อแย่งของผู้คนทั้งหลายไม่มีที่สิ้นสุด และจะนำมาซึ่งความทุกข์จากการทำร้ายกันเพราะแย่งชิงสมบัตินั้น คือ ต้นมะม่วงที่มีผลดก ก็ถูกรุมทึ้งจนยับเยิน ส่วนต้นมะม่วงที่ไม่มีผลนั้น ก็ยืนยงมั่นคงตระหง่านสง่างาม

การเห็นสัจธรรมของพระมหาชนก นำไปสู่การออกบวชทุกภพชาติของพระโพธิสัตว์ต่อมา ตามปณิธานของพระองค์ในครั้งแรก ตั้งแต่เกิดเป็นสุเมธดาบสผู้ตั้งจิตอธิษฐานที่จะบรรรลุอนุตรสัมมาสัมโพธิญาณในชาติสุดท้าย ยอมถวายตนเป็นทางบนน้ำคลำให้กับพระปัจเจกพุทธเจ้าทีปังกรทรงเหยียบย่างผ่านไปในครั้งกระโน้น

เมื่อพระองค์ประสูติเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ พระองค์ทรงตระหนักรู้ในทุกข์อย่างแสนสาหัสจากความเกิด แก่ เจ็บ และตายของผู้คน ตลอดจนความคลุมเคลือในจิตที่เต็มไปด้วยความทุกข์หาทางออกไม่ได้ ว่าทุกข์นั้นมันคืออะไร และจะขจัดมันให้หมดไปได้อย่างไร นั่นคือความต่อเนื่องจากการแสวงหาหนทางในการออกจากทุกข์ในสังสารวัฏอันหาที่สุดมิได้มากว่า ๔ อสงไขยแสนมหากัป อีกครั้งจนประสบความสำเร็จในชาติสุดท้าย แล้วพระองค์ทรงนำความลับในธรรมชาติที่ค้นพบอันสามารถไขความทุกข์ออกจากโลกนี้ได้มาบอกกับมนุษยชาติจนถึงปัจจุบันผ่านไปสองพันหกร้อยกว่าปี

การหนีออกจากเวียงวังในครั้งนั้น เพื่อแสวงหาโมกขธรรมตั้งแต่พระองค์ทรงมีพระชนมายุ ๒๙ ชันษา ตอนที่พระนางยโสธราคลอดเจ้าชายราหุล พระราชบุตรของพระองค์ ทรงอุทานว่า “บ่วงเกิดขึ้นแล้ว” จึงเป็นสิ่งสำคัญของมนุษย์มากที่สุดในโลก เพราะเป็นการออกมหาภิเนษกรมณ์ครั้งสุดท้ายในสังสารวัฏ อันหมายถึง การเสด็จออกบวชของเจ้าชายสิทธัตถะ เพื่อที่จะบรรลุอนุตรสัมมาสัมโพธิญาณ ไม่กลับมาเวียนว่ายตายเกิดอีกในที่สุด

เมื่อวันที่ ๒๔ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ เวลา ๑๖.๐๐น. สามเณรพุทธศากยบุตร “ฮ่องธรรม ฮ่องคำอิสาน” ณ พุทธสถานฮ่องธรรม ตำบลทุ่งไชย อำเภออุทุมพรพิสัย จังหวัดศรีสะเกษ พร้อมด้วย พระมหาติ่ง มหิสฺสโร,ดร. ประธานสงฆ์ / ประธานมูลนิธิบุญพระศาสนาสงเคราะห์ และคณะสงฆ์ เข้ากราบพระอาจารย์เทอด ญาณวชิโร นามปากกา “ญาณวชิระ” และพระครูสิริวิหารการ ก่อนเข้าศึกษาพระปริยัติธรรมฯ  และรับมอบหนังสือลูกผู้ชายต้องบวช จากพระอาจารย์

นำความปีติและเป็นกำลังใจแก่สามเณรน้อยเป็นอย่างมาก ในการศึกษาเรียนรู้ชีวิตในร่มกาสาวพัสตร์ ศึกษาพระธรรมตามรอยพระพุทธเจ้า และพระสงฆ์ อันเป็นพ่อแม่ครูอาจารย์ที่ช่วยดูแลสามเณรไปจนกว่าจะเล่าเรียนจนจบเพื่อค้นพบตนเอง และนำจิตออกจากทุกข์ให้ได้ในที่สุด

บรรพ์ที่  ๒ ความเข้าใจเรื่องการบวช

จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง “ลูกผู้ชายต้องบวช” เรียบเรียงโดย ญาณวชิระ : อดีตพระราชกิจจาภรณ์ (พระอาจารย์เทอด ญาณวชิโร) จัดพิมพ์โดย สถาบันพัฒนาพระวิทยากร วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ฉบับธรรมทาน อุปถัมภ์การจัดพิมพ์โดย บริษัท โตโยต้าบัสส์ จำกัด

จากวิธีการ สู่ความมุ่งหมาย

และอุดมการณ์แห่งการบวชในพระพุทธศาสนา

ตามตัวอักษร การบวช มาจากคำภาษาบาลีว่า

ปัพพัชชา  หรือ บรรพชา ที่คุ้นเคยในภาษาไทย เรียกตามภาษาชาวบ้านทั่วๆ ไปว่า บวช  

คำว่า “บวช” นี้ เป็นคำที่ใช้เรียกทั้งการบรรพชาและอุปสมบท  อุปสมบทเป็นพระภิกษุหรือบรรพชาเป็นสามเณรก็ตาม  ล้วนเรียกกันว่า  “บวช”  ทั้งสิ้น

 ในปัจจุบันแยกใช้ต่างกัน โดยเรียกตามขั้นตอนการบวช คำว่า บรรพชา ใช้สำหรับการบวชเป็นสามเณร ส่วนคำว่า อุปสมบท ใช้สำหรับการบวชเป็นพระภิกษุ

เดิมทีเดียวในตอนต้นพุทธกาลคำสองคำนี้ไม่ได้แยกกัน แต่จะเรียกผู้บวชว่า ผู้ได้รับการบรรพชาอุปสมบท เมื่อมีผู้ศรัทธาออกบวชมาก คณะสงฆ์ใหญ่ขึ้น พระพุทธองค์จึงมอบให้คณะสงฆ์เป็นผู้มีอำนาจในการบวชกุลบุตรกุลธิดา ผู้ที่จะบวชต้องผ่านการกลั่นกรองจากคณะสงฆ์ก่อน  รูปแบบการบวชจึงเปลี่ยนไป

            คำว่า บรรพชา หรือ บวช แปลตรงตัวว่า การงดเว้น  ผู้ที่บวชแล้วต้องงดเว้น จึงเรียกว่า บรรพชิต  คือ เว้นจากการมีชีวิตความเป็นอยู่อย่างชาวบ้านทั่วๆ ไป การใช้ชีวิตอย่างพระภิกษุดูเหมือนว่าทวนกระแสสังคม   แต่ก็เข้ากับยุคสมัยได้อย่างกลมกลืนและงดงาม   

คำว่า งดเว้นนี้เองเป็นจุดเริ่มต้นของการใช้ชีวิตตามหลักพุทธธรรม เป็นวิถีชีวิตแห่งการศึกษาค้นคว้า ฝึกฝน อบรม และขัดเกลาตนตามแนวทางพระพุทธศาสนา โดยใช้ระบบการพัฒนาแบบศีล สมาธิ และปัญญา ที่เรียกว่าไตรสิกขา เป็นกรอบในการขัดเกลา เพื่อนำไปสู่การเข้าใจโลกและชีวิตตามความเป็นจริง รู้จักทำใจและปล่อยวางในบางเหตุการณ์ที่ผ่านเข้ามาในชีวิต อยู่ในสังคมก็ไม่ถูกกระชากให้กระเด็นกระดอนไปตามกระแสสังคม ไม่ระเริงหลงจนเกินไปเมื่อถึงคราวประสบสุข  ไม่สยบยอมก่นเศร้าร้าวฉานจนโลกจะแตกไปเป็นเสี่ยงๆ ให้ได้ เมื่อถึงคราวที่มีทุกข์ทับ   ไม่สุขจนขาดสติ และไม่ทุกข์จนขาดปัญญา

           คนเราเกิดได้เพราะมีพ่อแม่เป็นผู้ให้กำเนิด แต่ชีวิตความเป็นพระภิกษุเป็นชีวิตที่เกิดโดยธรรม อาศัยธรรมวินัยจึงเกิดได้ ดังที่พระพุทธเจ้าตรัสแก่วาเสฎฐสามเณรและภารทวาชสามเณรที่บุพพารามว่า 

 “วาเสฏฐะทั้งหลาย อนึ่ง ศรัทธาของบุคคลใดแลตั้งมั่นในตถาคต หยั่งรากฝังลงลึกลงดำรงอยู่ได้อย่างมั่นคง  ทั้งสมณะ  พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือใครๆ ก็ตามในโลกนี้ ชักนำเขาไปทางอื่นไม่ได้ บุคคลนั้นสมควรกล่าวด้วยความภูมิใจอย่างนี้ว่า “เราเป็นบุตร เป็นโอรสที่เกิดจากพระโอษฐ์ เกิดมาจากธรรม เนรมิตมาจากธรรม เป็นทายาทโดยธรรมของพระผู้มีพระภาคเจ้า” ข้อนี้เป็นเพราะเหตุไร?  เป็นเพราะคำว่า ธรรมกายก็ตาม พรหมกายก็ตาม ธรรมภูตก็ตาม พรหมภูตก็ตามนี้ เป็นคำสำหรับใช้เรียกแทนชื่อ  ตถาคต ทั้งนั้นแล” (อัคคัญญสูตร ๑๑/๙๑/๕๕)

            ชีวิตที่เกิดโดยธรรมตามที่ตรัสนี้ พระพุทธองค์แสดงไว้ในโอวาทปาติโมกข์, เป็นชีวิตแห่งความสงบเสงี่ยมเรียบง่าย  อ่อนน้อมถ่อมตน สำรวมระวัง ไม่กระทบกระทั่ง ไม่กล่าวร้าย ไม่ทำร้าย รู้จักประมาณในอาหาร มีที่นั่งที่นอนอันสะอาดสงัดไม่ระคนด้วยหมู่คณะ ไม่เป็นไปเพื่อขวนขวายแสวงหาพวกพ้องบริวาร มีความเพียรเพ่งพินิจ ไม่อิจฉาริษยา ไม่พยาบาทปองร้าย แม้ปฏิบัติธรรมบำเพ็ญสมาธิอยู่ก็ไม่เป็นไปเพื่อต้องการโอ้อวดคนอื่นว่าตนเองปฏิบัติธรรม ไม่เป็นไปเพื่อดูหมิ่นคนอื่นว่าเขาไม่ปฏิบัติธรรม อุทิศชีวิตเพื่อประโยชน์และสันติสุขแก่สังคม สมกับพระดำรัสที่พระพุทธองค์ตรัสแก่สาวกเมื่อครั้งแรกที่ทรงส่งไปประกาศพระศาสนาว่า

            “พระภิกษุทั้งหลาย เราพ้นแล้วจากบ่วงทั้งปวง ทั้งที่เป็นของทิพย์และเป็นของมนุษย์  แม้พวกเธอเองก็พ้นแล้วจากบ่วงทั้งปวง ทั้งที่เป็นของทิพย์และเป็นของมนุษย์ พระภิกษุทั้งหลาย ขอให้พวกเธอทั้งหลายเที่ยวจาริกรอนแรมไป เพื่อประโยชน์ เพื่อความสุขแก่ชนเป็นอันมาก   เพื่ออนุเคราะห์แก่ชาวโลก เพื่อประโยชน์ เพื่อความเกื้อกูล เพื่อความสุขแก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย อย่าไปทางเดียวกันสองรูป  ดูก่อนพระภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจงแสดงธรรมให้งดงามในเบื้องต้น ให้งดงามในท่ามกลาง ให้งดงามในที่สุด จงประกาศพรหมจรรย์ พร้อมทั้งอรรถะพร้อมทั้งพยัญชนะบริสุทธิ์บริบูรณ์สิ้นเชิง…แม้เราก็จักไปยังตำบลอุรุเวลาเสนานิคม เพื่อแสดงธรรมเหมือนกัน” (๔/๓๙-๔๐/๓๒) 

           พระพุทธพจน์บทนี้ เป็นเสมือนสุนทรพจน์ที่ประกาศอุดมการณ์ของความเป็นพระภิกษุไว้อย่างสมบูรณ์และชัดเจนที่สุด  เป็นเครื่องยืนยันว่า ชีวิตความเป็นพระภิกษุเป็นชีวิตที่มีเป้าหมาย และมีแนวทางเพื่อนำไปสู่เป้าหมายนั้นอย่างชัดเจน มีความตื่นตัวอยู่เสมอ พร้อมจะฝึกฝนพัฒนาตน เพื่อให้เข้าใจโลกและชีวิตที่ไหลเวียนไปตามกระแสแห่งไตรลักษณ์ ยกระดับจิตใจให้สูงขึ้นจนอยู่เหนือกระแสการเปลี่ยนแปลงของโลกและชีวิต  อุทิศกำลังกายและกำลังใจเพื่อประโยชน์เพื่อสันติสุขของสังคมส่วนรวม

พระพุทธพจน์ดังกล่าว เป็นทั้งปณิธานแห่งชีวิตของความเป็นพระภิกษุในพระพุทธศาสนา และเป็นทั้งอุดมการณ์ที่พระพุทธองค์ทรงประทานให้แก่สาวกผู้เจริญรอยตามแบบอย่างวิถีชีวิตของพระองค์ ให้สาวกได้ตระหนักถึงการมีชีวิตอยู่อย่างมีคุณค่า

วิธีการบวชในพระพุทธศาสนา

การบวชในตอนต้นพุทธกาลยังไม่มีรูปแบบที่ชัดเจน โดยพระพุทธองค์เป็นผู้บวชให้ เนื่องจากพระสงฆ์ยังมีจำนวนไม่มาก  เมื่อมีผู้ออกบวชมาก และจำนวนพระสงฆ์มากขึ้น  จึงทรงมอบอำนาจการบวชให้สงฆ์เป็นผู้ตัดสิน ต่อมาการบวชจึงมีรูปแบบที่ชัดเจนและรัดกุมยิ่งขึ้น  ในพระพุทธศาสนามีการอุปสมบท  ๓  วิธี  คือ

๑. การบวชด้วยพิธีเอหิภิกขุอุปสัมปทา   การอุปสมบทด้วยการเปล่งวาจาว่า  “ท่านจงเป็นพระภิกษุเถิด” วิธีนี้พระพุทธองค์เป็นผู้บวชให้ด้วยพระองค์เอง  ในต้นพุทธกาล ภายหลังการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า  พระองค์ได้ออกเทศน์สั่งสอนประชาชน  จนมีผู้ศรัทธาขอบวชด้วยเป็นจำนวนมาก   แต่สมัยนั้นยังไม่มีรูปแบบการบวชเป็นพระภิกษุที่ชัดเจน พระพุทธองค์จึงตรัสเพียงว่า “ท่านจงเป็นพระภิกษุเถิด”  พระพุทธดำรัสนี้จึงเป็นพิธีอุปสมบทในยุคต้นพุทธกาล  แต่อย่างไรก็ตาม  พระพุทธดำรัสนี้มี ๒ แบบ คือ

      สำหรับผู้ขอบวชที่ได้บรรลุพระอรหัตแล้ว พระพุทธองค์ตรัสว่า  “ขอท่านจงเป็นพระภิกษุมาเถิด  ธรรมอันเรากล่าวดีแล้ว  ท่านจงประพฤติพรหมจรรย์”  พอจบวาจานี้ก็สำเร็จเป็นพระภิกษุ

      สำหรับผู้ขอบวชที่ยังไม่ได้บรรรลุพระอรหัตพระพุทธองค์ตรัสว่า  “ขอท่านจงเป็นพระภิกษุมาเถิด  ธรรมอันเรากล่าวดีแล้ว  ท่านจงประพฤติพรหมจรรย์ เพื่อกระทำที่สุดแห่งทุกข์ (๑) โดยชอบเถิด”    พอจบวาจานี้ก็สำเร็จเป็นพระภิกษุ  เพราะผู้ขอบวชที่ยังไม่ได้บรรลุพระอรหัต  ยังต้องมีหน้าที่ประพฤติพรหมจรรย์  โดยมีการบรรลุธรรมเป็นเป้าหมาย  พระพุทธเจ้าจึงตรัสว่า“เพื่อกระทำที่สุดแห่งทุกข์โดยชอบเถิด”  สำหรับผู้ขอบวชที่ยังไม่ได้บรรลุธรรม   ยังมีภาระต้องปฏิบัติธรรมเพื่อบรรลุพระอรหัต อันเป็นที่สุดแห่งการประพฤติพรหมจรรย์

๒. การบวชด้วยการให้ไตรสรณคมน์ คือ การบวชด้วยการเปล่งวาจาขอถึงสรณะ ๓  คือ  พระพุทธ  พระธรรม  พระสงฆ์  ว่าเป็นที่พึ่ง  โดยผู้ขอบวชตั้งใจปฏิญาณว่า 

พุทธัง สะระณัง  คัจฉามิฯ  ธัมมัง  สะระณัง  คัจฉามิฯ   สังฆังสะระณัง  คัจฉามิฯ   คำแปล  ข้าพเจ้าขอถึงพระพุทธเจ้าว่าเป็นที่พึ่งที่ระลึก  ข้าพเจ้าขอถึงพระธรรมว่าเป็นที่พึ่งที่ระลึก  ข้าพเจ้าขอถึงพระสงฆ์ว่าเป็นที่พึ่งที่ระลึก  

จบการเปล่งวาจาขอถึงพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่งที่ระลึกครบ ๓ วาระ  การอุปสมบทก็เป็นอันสำเร็จเรียบร้อยสมบูรณ์บริบูรณ์  วิธีนี้ทรงอนุญาตให้พระสาวกเป็นผู้บวชให้กุลบุตรที่มาขอบวช  ภายหลังทรงยกเลิกพิธีบวชแบบไตรสรณคมน์  และอนุญาตให้ใช้เป็นพิธีบวชสามเณร  โดยสามเณรรูปแรกที่ได้รับการบวชแบบไตรสรณคมน์  คือ สามเณรราหุล

สามเณรราหุลจึงเป็นสามเณรรูปแรกในพระพุทธศาสนา

โดยมีพระสารีบุตรเป็นองค์อุปัชฌาย์

๓. ญัตติจตุตถกัมมอุปสัมปทา  คือ  การอุปสมบทที่สงฆ์ร่วมกันให้การอุปสมบทด้วยวิธีสวดประกาศกรรม ๔ จบทั้งญัตติ การอุปสมบทแบบญัตติจตุตถกัมมอุปสัมปทา  เป็นการอุปสมบทโดยผ่านมติสงฆ์ พระพุทธองค์ทรงมอบอำนาจให้สงฆ์เป็นผู้มีอำนาจในการที่จะให้การอุปสมบทแก่กุลบุตร  มิใช่มอบอำนาจให้พระสาวกรูปใดรูปหนึ่ง และเป็นวิธีที่ใช้อุปสมบทมาจนถึงปัจจุบัน

ความมุ่งหมาย และอุดมการณ์แห่งการบวช

     การบวชมาจากคำภาษาบาลีว่า ปัพพัชชา  หรือ ปวช  

เราคุ้นเคยกับคำว่า บรรพชา หรือ บวช   เป็นคำผสมระหว่างคำว่า ป+วช  = ปวช  ป แปลว่า ทั่ว,เป็นเบื้องหน้า  หรือ สิ้นเชิง ส่วนคำว่า วช แปลว่า ไป หรือ เว้น  รวมกันแล้วได้ความว่า  ไปทั่ว,ไปเป็นเบื้องหน้า หรือไปโดยสิ้นเชิง, เว้นทั่ว, เว้นเป็นเบื้องหน้า,หรือเว้นโดยสิ้นเชิงก็ได้

            คำว่า ไปทั่ว ไปโดยสิ้นเชิง หรือไปเป็นเบื้องหน้า  หมายถึง ไปใช้ชีวิตตามรอยบาทพระศาสดา เพื่อมุ่งหน้าไปสู่ความเป็นอิสรภาพอย่างแท้จริง ไม่พะวักพะวงอยู่กับความสุขที่สุขๆ ดิบๆ ไปจากการมีวิถีชีวิตอย่างชาวบ้าน คือ ไปจากการครองเรือนสู่ความเป็นผู้ไม่มีเรือน  ไปจากความเป็นผู้มีทรัพย์สมบัติ สู่ความไม่เป็นผู้ไม่มีทรัพย์สมบัติ  แม้แต่เครื่องนุ่งห่มก็เปลี่ยนไป คำพูดก็เปลี่ยนไป ไม่มีความสนุกสนานรื่นเริง ไร้ญาติ ไร้สมบัติ เลิกขาดแม้กระทั่งกิริยามารยาทและความนึกคิดอย่างชาวบ้าน ชีวิตความเป็นพระภิกษุจึงเป็นชีวิตที่ไปจากเรือนโดยสิ้นเชิง  ดังปรากฏในบททำวัตรเช้าว่า

จิรปรินิพฺพุตมฺปิ  ตํ  ภควนฺตํ  อุทฺทิสฺส  อรหนฺตํ  สมฺมาสมฺพุทธํ  สทฺธา  อคารสฺมา  อนคาริยํ ปพฺพชิตา  ตสฺมึ  ภวคติ  พฺรหฺมจริยํ  จราม  ภิกฺขูนํ  สิกขาสาชีวสมาปนฺนา

เราอุทิศเฉพาะพระผู้มีพระภาค อรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า แม้ปรินิพพานนานแล้วพระองค์นั้น มีศรัทธาจึงออกจากเรือนบวช เป็นผู้ไม่มีเรือน ประพฤติพรหมจรรย์ ในพระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น ถึงพร้อมด้วยสิกขาและการดำเนินชีวิตอย่างพระภิกษุทั้งหลาย

          คำว่า ถึงพร้อมด้วยสิกขานี้หมายถึงชีวิตที่ต้องศึกษา ฝึกหัด ขัดเกลา   พัฒนาตนเอง   ดำเนินชีวิตอย่างพระภิกษุ   ไม่มีญาติ  เป็นอนาคาริก คือ ไม่มีเรือน กิจกรรมอย่างใดอย่างหนึ่งที่คนครองเรือนทำกัน กิจกรรมเช่นนั้นเป็นสิ่งที่บรรพชิตทำไม่ได้ ต้องงดเว้นโดยสิ้นเชิง การอยู่ครองเรือนชื่อว่าจะประพฤติปฏิบัติธรรมให้สมบูรณ์ จึงมิใช่เรื่องง่าย ตามที่พระพุทธเจ้าตรัสว่า

“ฆราวาสเป็นที่คับแคบเป็นทางมาแห่งธุลี ส่วนการบรรพชาเป็นโอกาสสว่าง ผู้อยู่ครองเรือน จะประพฤติพรหมจรรย์ให้บริสุทธิ์ด้วยดี เหมือนสังข์ที่เขาขัดดีแล้วไม่ได้ ถ้าไฉนเราพึงปลงผมและหนวดครองผ้าย้อมฝาดออกจากเรือน บวชเป็นผู้ไม่มีประโยชน์เกี่ยวข้องด้วยเรือน” (๑๓/๖๖๙/๗๓๘ )

ชีวิตการครองเรือนเป็นชีวิตที่มากไปด้วยความครุ่นคิดปรารถนา  เต็มไปด้วยความเร่าร้อน ดิ้นรนแสวงหา มากไปด้วยความทะเยอทะยาน ระคนไปด้วยพวกพ้อง  ยุคสมัยเปลี่ยนแปลงไป ผู้อยู่ครองเรือนก็ต้องดิ้นรนเพื่อให้ได้มาซึ่งสิ่งที่เป็นค่านิยมของสังคม  ชีวิตจึงหมุนอยู่ตลอดเวลา

           แต่บรรพชิตเป็นชีวิตที่ตรงกันข้าม เป็นชีวิตที่เรียบง่ายสงบเสงี่ยม  เต็มไปด้วยความสำรวมระวังอยู่ตลอดเวลา ตัดสายใยแห่งอดีต ไม่หมกมุ่นครุ่นคิดถึงอนาคต ระงับความเร่าร้อน สยบการดิ้นรนแสวงหา ปลีกตัวอยู่ท่ามกลางความสงบสงัดเงียบ ไม่ระคนด้วยหมู่คณะ ทรมานตนด้วยศีล ฝึกหัดขัดเกลาจิตใจด้วยสมาธิและปัญญา เป็นชีวิตที่(เสมือนว่า)ไร้ญาติขาดมิตร  ไร้แม้เรือนนอน ชีวิตพระสงฆ์จึงเป็นชีวิตที่เหมือนถูกทอดทิ้งให้โดดเดี่ยวท่ามกลางยุคสมัย  

             คำว่า ไร้ญาติขาดมิตรไร้แม้เรือนนอนนี้ ยังมีสิ่งที่จะต้องกล่าวเพิ่มเติมอีก  ความจริงก็ไม่ได้หมายความว่าบวชแล้วจะต้องตัดพ่อตัดลูกตัดแม่ตัดลูก ตัดพี่ตัดน้องไม่ต้องมองหน้าไม่ต้องนับญาติกันอีก เพราะหลักธรรมญาติสังคหะ หรือหลักการสงเคราะห์ญาตินั้นเป็นธรรมที่พระพุทธเจ้าทรงสรรเสริญ แต่หมายความว่าผู้บวชต้องตัดความอาลัยในญาติพี่น้อง ตัดอาลัยในกิจการบ้านเรือนอันจะเป็นเหตุให้เกิดปลิโพธ คือ ความกังวล เครื่องผูกพันหรือหน่วงเหนี่ยวเป็นเหตุให้ใจพะวักพะวน ไม่อาจบำเพ็ญสมณธรรมให้เจริญงอกงามไพบูลย์ได้

โดยปกติคนเรามักคิดถึงญาติพี่น้อง ร่ำร้องถึงคนที่รัก หมกมุ่นครุ่นคิดถึงคนคุ้นเคย รัญจวนถึงเหตุการณ์ในอดีต คิดถึงบ้านเรือนและกิจกรรมต่างๆ ที่เคยกระทำในบ้านเรือน การที่ท่านให้ตัดความอาลัยในญาติพี่น้องซึ่งเป็นเรื่องที่ทำได้ยากยิ่งในทางปฏิบัตินั้น ก็เพื่อเป็นอุบายสอนให้รู้จักการฝึกหัดควบคุมจิตใจของเราเป็นเบื้องต้นนั่นเอง  พระพุทธเจ้าตรัสว่า

“ผู้มากไปด้วยกิเลสเครื่องเศร้าหมองใจไร้การบังคับควบคุมตนเอง ไม่มีสัจจะ ถึงนุ่งห่มผ้ากาสาวพัสตร์ก็หาคู่ควรแก่เขาไม่เลย”

“ผู้สำรอกกิเลสเครื่องเศร้าหมองใจ มั่นคงในศีล รู้จักบังคับควบคุมตนเอง และมีสัจจะนั่นแหละ จึงควรนุ่งห่มผ้ากาสาวพัสตร์” (๒๕/๑๖/๑๑)

            การบวชจึงเป็นเรื่องของการฝึกบังคับควบคุมจิตใจ แม้ในครั้งพระพุทธกาลเคยมีพระภิกษุหนุ่มรูปหนึ่ง บวชแล้วเกิดความรู้สึกว่าตัวเองโดดเดี่ยวเหมือนถูกทอดทิ้ง ทั้งๆ มีญาติก็เหมือนคนที่ไร้ญาติ มีสมบัติก็เหมือนคนไร้สมบัติ พระภิกษุรูปดังกล่าวเป็นราชบุตรของกษัตริย์วัชชี  ละทิ้งชีวิตวัยหนุ่มของตนเองซึ่งพรั่งพร้อมบริบูรณ์อย่างลูกกษัตริย์ทั้งหลาย ออกบวชในพระพุทธศาสนา 

วันหนึ่งท่านออกไปปฏิบัติธรรมอยู่กลางป่า  ท่ามกลางราตรีอันเงียบสงัด   ท่านได้ยินเสียงมหรสพเฉลิมฉลองอยู่ภายในเมืองไพศาลีดังสะท้อนผ่านค่ำคืนเข้ามาสู่ป่าที่ท่านกำลังบำเพ็ญสมณธรรมอยู่  ท่านเกิดความรู้สึกหงอยเหงาเปล่าเปลี่ยวใจ ว่าตนเองเหมือนคนถูกทอดทิ้งให้โดดเดี่ยวอยู่กลางป่า ในขณะที่ผู้คนเป็นอันมากในเมืองกำลังสนุกสนานรื่นเริงไปกับการใช้ชีวิตอย่างสำเริงสำราญ ท่านเองกลับมาอยู่ท่ามกลางป่าคนเดียว พลันความคิดก็กระหวัดนึกไปถึงเครื่องประดับผ้าโพกที่เคยใช้เมื่อครั้งเป็นราชกุมาร จึงรำพึงออกมาเป็นบทกวีว่า 

            “เราคนเดียวโดดเดี่ยวอยู่กลางดงลึก  เหมือนท่อนไม้ที่เขาทิ้งไว้กลางป่า ในยามราตรีที่เขาสนุกสนานรื่นเริงกันเช่นนี้ ใครหนอ! จะโง่เขลาไปกว่าเรา” (๒๕/๒๙๖/๗๘๔)

           รุกขเทวดาผู้รักษาป่าแห่งนั้น เฝ้าเอาใจช่วยในการบำเพ็ญสมณธรรมของท่านอยู่ รู้ใจพระภิกษุหนุ่มที่กำลังกลัดกลุ้มรุ่มร้อนเช่นนั้น จึงกล่าวเชิงเตือนสติเป็นบทกวีตอบออกไปว่า

             “ท่านอยู่ป่าคนเดียว  เหมือนท่อนไม้ที่เขาทิ้งไว้กลางป่าก็จริงหรอก    แต่คนเป็นอันมากก็ชื่นชมยินดีต่อท่าน เหมือนสัตว์นรกชื่นชมยินดีต่อคนที่ไปสวรรค์”  (๒๕/๒๙๗/๗๘๕)

            เมื่อได้ฟังดังนั้นท่านจึงเกิดฉุกคิดขึ้นมาได้ เพ่งพินิจพิจารณาตรึกตรองโดยแยบคาย บำเพ็ญเพียรจนได้บรรลุสมณธรรมแล้ว  จึงทราบข้อความที่รุกขเทวดากล่าวอย่างแจ่มแจ้งด้วยตัวท่านเอง พร้อมกับได้รำพึงเป็นบทกวีว่า     

            “แม้ดีจริงหนอ เราคนเดียวโดดเดี่ยวอยู่กลางดงลึก เหมือนท่อนไม้ที่เขาทิ้งไว้กลางป่า     แต่คนเป็นอันมากกลับยินดีต่อเรา เหมือนสัตว์นรกชื่นชม ยินดีต่อคนผู้ไปสวรรค์” (๒๖/๒๗๔/๑๙๙)

            การบวชจึงเป็นการดำเนินชีวิต ตามเบื้องรอยบาทพระบรมศาสดา เพื่อแสวงหาอิสรภาพทางจิตวิญญาณ  ปลดปล่อยจิตใจให้อยู่เหนือการบีบคั้นตามแรงเหวี่ยงของกระแสสังคม และการจะปลดปล่อยจิตใจให้เป็นอิสรภาพได้ต้องเริ่มด้วยการฝึกหัดควบคุมจิตใจตามกระบวนการของศีล สมาธิ และปัญญา

            รูปแบบของการฝึกควบคุมจิตใจในสมัยพุทธกาล สำหรับผู้บวชใหม่ ท่านเรียกกัมมัฏฐานนี้ว่า “ตจปัญจกกัมมัฏฐาน”  หรือ “มูลกัมมัฏฐาน” คือ กัมมัฏฐานเบื้องต้นสำหรับผู้บวชใหม่ใช้ฝึกสมาธิ ด้วยการเอาสติไปแยกพิจารณาส่วนประกอบต่างๆ ของร่างกาย เริ่มโดยพิจารณา ผม (เกสา) ขน(โลมา) เล็บ(นะขา) ฟัน (ทันตา) และหนัง (ตะโจ) เป็นคำบริกรรมว่าทวนกลับไปกลับมาเพื่อให้จิตเป็นสมาธิ  วิธีดังกล่าวเป็นรูปแบบที่ใช้มาแต่พุทธกาล แม้ในปัจจุบัน พระอุปัชฌาย์ก็ยังสอนผู้บวชใหม่ 

            การบวชจึงเป็นการสละความเป็นผู้มีทรัพย์สมบัติ  หมายถึง การยอมรับในการดำเนินชีวิตที่ไม่ต้องประกอบอาชีพเพื่อพอกพูนทรัพย์  ดำเนินชีวิตโดยอาศัยปัจจัยเครื่องเลี้ยงชีพที่เกิดจากศรัทธาของผู้อื่นตามแต่จะหาได้ เป็นผู้เลี้ยงง่าย ไม่ให้เกิดความลำบากแก่ผู้อื่น

            เป็นการสละวงศาคณาญาติ  หมายถึง  ตัดความอาลัยในหมู่ญาติ ไม่เกี่ยวข้องด้วยการสงเคราะห์อย่างชาวโลก อันทำให้เกิดความกังวล ไม่สามารถบำเพ็ญกิจสงฆ์ได้

เป็นการเลิกละการนุ่งห่มประดับประดาอย่างฆราวาส  หมายถึง การใช้เครื่องนุ่งห่มอย่างพระภิกษุต้องมุ่งที่ประโยชน์ของสิ่งนั้น  ถึงแม้ห่มจีวรแต่มุ่งว่าต้องสวยงาม นุ่มนวล ก็ผิดวัตถุประสงค์ของการนุ่งห่มอย่างพระภิกษุ  เป็นการเลิกละการกินอย่างฆราวาส  หมายถึง  การฉันไม่ใช่เพียงเพื่ออิ่ม เพื่อความเอร็ดอร่อย หรือเข้ากับค่านิยมของยุคสมัย แต่จุดมุ่งหมายอยู่ที่ให้ร่างกายดำรงอยู่ได้เพื่อทำหน้าที่ของตนให้สมบูรณ์

            เป็นการเลิกละการใช้สอยอย่างฆราวาส  หมายถึง เครื่องใช้ของพระภิกษุ(บริขาร ๘) นั้นมิใช่มีจุดมุ่งหมายเพื่อโอ้อวด หรือแสดงถึงฐานะความเป็นอยู่ แต่การใช้ของสิ่งใดนั้นจะมุ่งประโยชน์ที่เกิดจากการใช้บริขารนั้น เป็นการเลิกละกิริยาวาจาอย่างฆราวาส  หมายถึง  เลิกละกิริยาวาจาอันเป็นสื่อให้เกิดกิเลสตัณหา วาจาอันหยาบกระด้างกระทบกระทั่งผู้อื่นให้เกิดความทุกข์ความเดือดร้อน อันไม่เหมาะแก่สมณะ เป็นการเลิกละความรู้สึกนึกคิดอย่างฆราวาส  หมายถึง ไม่คิดไปในทางเหย้าเรือน ในทางกามคุณอันจะทำให้ชีวิตพรหมจรรย์เศร้าหมอง

          โลกปัจจุบันเต็มไปด้วยความสับสน เงื่อนไขของชีวิตสลับซับซ้อนมากขึ้น ผู้คนต่างอ่อนล้ากับการยืนหยัดบนเส้นทางชีวิต  การบวชเป็นสิ่งงดงามท่ามกลางความสับสนของโลกปัจจุบัน  แม้บางท่านอาจตั้งใจบวชในระยะสั้นๆ โดยไม่ได้มุ่งไปสู่ความหลุดพ้นจากกิเลสโดยสิ้นเชิง  แต่การหลุดพ้นจากโลกแห่งความสับสนชั่วขณะหนึ่ง ก็เป็นสิ่งที่ทำให้ผู้บวชเกิดความเอิบอิ่มใจอย่างประหลาดว่า อย่างน้อย เรายังมีอีกเส้นทางหนึ่งให้เดินออกจากความสับสน  เว้นวรรคชีวิตมาอยู่กับตัวเองในมุมที่สงบของโลกปัจจุบัน 

(๑) เพื่อกระทำที่สุดแห่งทุกข์ หมายถึง เพื่อปฏิบัติให้ถึงการสิ้นทุกข์

ขุนเขาย่อมมีวันทลาย สายน้ำย่อมมีวันเปลี่ยนทาง แต่ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ภาคพิเศษ ๖ “คติธรรมจากพระมหาชนก และ ลูกผู้ชายต้องบวช ถึง สามเณรน้อยพุทธศากยบุตร”

The post ขุนเขาย่อมมีวันทลาย สายน้ำย่อมมีวันเปลี่ยนทาง แต่ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ภาคพิเศษ ๖ “คติธรรมจากพระมหาชนก และ ลูกผู้ชายต้องบวช ถึง สามเณรน้อยพุทธศากยบุตร” appeared first on Manasikul Online.

สำนักนายกรัฐมนตรี ร่วมกับ บริษัท เมืองโบราณ จำกัด และบริษัทอมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน) จัดทำหนังสือ “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ เพื่อเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๙๐ พรรษา ๑๒ สิงหาคม ๒๕๖๕

ธรรมพรปีใหม่ ๒๕๖๗ ทศบารมี และหลักธรรมเพื่อพัฒนาชีวิตจาก “ทศชาติ : ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ

จากทศชาติ สู่ ทศบารมี (คัดจาก ความนำ)

          พระโพธิสัตว์ ทรงบำเพ็ญพระบารมี ๑๐ ประการ เพื่อปรารถนาความเป็นพระพุทธเจ้ามาหลายภพหลายชาติ จนไม่อาจกำหนดได้ นับตั้งแต่เกิดเป็นสัตว์เดรัจฉาน เป็นมนุษย์สามัญ  เป็นมนุษย์ชั้นสูง จนถึงเป็นพระมหากษัตริย์ แต่ละพระชาติ ทรงบำเพ็ญแต่ละพระบารมีด้วยจิตใจที่มั่นคง แน่วแน่ จนถึง ๑๐ พระชาติสุดท้าย ก่อนตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า ทรงบำเพ็ญพระบารมีอย่างยิ่งยวด ดังนี้

                   ๑. พระเตมีย์ ทรงบำเพ็ญเนกขัมมบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยการออกบวช เป็นการปลีกตัวปลีกใจ ออกจากการครองเรือน    

 ๒. พระมหาชนก ทรงบำเพ็ญวิริยบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความเพียร  ความแกล้วกล้า ไม่เกรงกลัวอุปสรรค พยายามบากบั่น อุตสาหะ ไม่ทอดทิ้งธุระหน้าที่

                   ๓. พระสุวรรณสาม ทรงบำเพ็ญเมตตาบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความรัก ความปรารถนาดี มีไมตรี คิดเกื้อกูลให้ผู้อื่นและเพื่อนร่วมโลกทั้งปวง มีความสุข   ความเจริญ

                   ๔. พระเนมิราช ทรงบำเพ็ญอธิษฐานบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความตั้งใจมั่น การตัดสินใจเด็ดเดี่ยว วางจุดหมายแห่งการกระทำของตนไว้แน่นอน และดำเนินตามนั้นแน่วแน่

                   ๕. พระมโหสถบัณฑิต ทรงบำเพ็ญปัญญาบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความรอบรู้ ความหยั่งรู้เหตุผล เข้าใจสภาวะของสิ่งทั้งหลาย ตามความเป็นจริง และรู้จักแก้ไข ปฏิบัติจัดการต่าง ๆ 

                   ๖. พระภูริทัต ทรงบำเพ็ญศีลบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยการรักษากาย วาจา ให้อยู่ในหลักความประพฤติที่เป็นแบบแผนแห่งภาวะของตน ความประพฤติดีงามถูกต้องตามระเบียบวินัย

                   ๗. พระจันทกุมาร ทรงบำเพ็ญขันติบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความอดทน ความทนทานของจิตใจ สามารถใช้สติปัญญาควบคุมตน ให้อยู่ในอำนาจเหตุผล และแนวทางความประพฤติ หรือการปฏิบัติที่ตั้งไว้ เพื่อจุดหมายอันชอบ 

                   ๘. พระนารทมหาพรหม ทรงบำเพ็ญอุเบกขาบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความวางใจเป็นกลาง ความวางใจสงบราบเรียบสม่ำเสมอ เที่ยงธรรม และดำรงอยู่ในธรรม ไม่เอนเอียง หรือหวั่นไหวไป ด้วยความยินดียินร้ายชอบชังหรือแรงเย้ายวนยั่วยุใด ๆ

                   ๙. พระวิธูรบัณฑิต ทรงบำเพ็ญสัจจบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความตั้งมั่น ในสัจจะความจริง

                   ๑๐. พระเวสสันดร ทรงบำเพ็ญทานบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยการทุ่มเท อุทิศตนเสียสละแม้แต่สิ่งที่สละได้ยาก

          พระโพธิสัตว์ ทรงบำเพ็ญพระบารมี ละเอียดขึ้นไปตามลำดับ ตั้งแต่ ขั้นธรรมดา เรียกว่า  “บารมี” ขั้นกลาง เรียกว่า “อุปบารมี” และขั้นสูงสุด เรียกว่า “ปรมัตถบารมี”

ขั้นธรรมดา พระโพธิสัตว์ทรงบำเพ็ญพระบารมี โดยไม่คำนึงถึงทรัพย์สมบัติ ยศถาบรรดาศักดิ์ และคนที่พระองค์รัก เพื่อบรรลุพระโพธิญาณแล้ว ทรงสละได้ แม้กระทั่งทรัพย์สมบัติทั้งปวง ยศถาบรรดาศักดิ์ และคนที่พระองค์รัก

ขั้นกลาง พระโพธิสัตว์ทรงบำเพ็ญพระบารมี โดยไม่คำนึงถึงอวัยวะ ร่างกาย ทรงหวงแหนพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าหวงแหนอวัยวะ ร่างกาย เพื่อบรรลุพระโพธิญาณแล้ว พระองค์ทรงสละได้ แม้กระทั่งอวัยวะ และร่างกายของตน  

ขั้นสูงสุด พระโพธิสัตว์ทรงบำเพ็ญพระบารมี โดยไม่คำนึงถึงชีวิต ทรงหวงแหนพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าหวงแหนชีวิต เพื่อบรรลุพระโพธิญาณแล้ว พระองค์ทรงสละได้ แม้กระทั่งชีวิตของตน 

          บารมีทั้ง ๑๐ ประการ พระโพธิสัตว์ทรงบำเพ็ญละเอียดขึ้นไปตามลำดับ รวมเป็นบารมี ๓๐  ประการ ดังนี้

 ๑.พระเตมีย์ ทรงบำเพ็ญเนกขัมมบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยการออกบวช เป็นการปลีกตัวปลีกใจ ออกจากการครองเรือน     

๑. พระเตมีย์

ถึงร้อยภพร้อยชาติ ก็ปรารถนาพระโพธิญาณ

“แม้เลือดเนื้อจะเหือดแห้งไป แม้ร่างกายจะแตกดับ เราจะไม่ทำลายปณิธาน”

          ๑. เนกขัมมบารมี การบำเพ็ญบารมีด้วยการออกบวช เป็นการปลีกตัว ปลีกใจ ออกจากการครองเรือน ไม่เข้าไปเกี่ยวข้องกับสิ่งยั่วยุทางกายอันอาศัยเรือนเป็นเหตุ แม้จะยังไม่ออกบวชก็พรากกาย ออกไปจากความวุ่นวายของโลกในขณะนั้น เป็นกายวิเวก และการตั้งจิต ให้อยู่ในความสงบ เป็นจิตวิเวก เนกขัมมะ ขั้นสูงสุด หมายถึง การออกจากกิเลสทั้งปวง โดยมีความดับทุกข์ เป็นเป้าหมาย

          พระโพธิสัตว์ ได้ทรงปฏิบัติในเนกขัมมบารมีมาโดยลำดับ ตั้งแต่ขั้นธรรมดา จนถึงขั้นสูงสุด  บางพระชาติ ก็ออกบวช บางพระชาติ แม้ไม่ได้ออกบวช ก็ทรงดำรงตนอย่างมีสติ น้อมใจให้ออกจากกิเลสเครื่องเศร้าหมองต่าง ๆ ทรงบำเพ็ญเนกขัมมบารมีอย่างแรงกล้า ตามลำดับ ดังนี้

          (๑) เนกขัมมบารมี ปลีกตัวออกไปจากความยินดีในทรัพย์สมบัติ ยศถาบรรดาศักดิ์ และ คนที่รัก ด้วยความรักในพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าทรัพย์สมบัติ ยศถาบรรดาศักดิ์ และคนที่รัก จึงตัดความห่วงใย ปลีกตนเองไปบำเพ็ญกายวิเวก คือ ความสงัดทางกาย ถึงแม้ทรัพย์สมบัติ ยศถาบรรดาศักดิ์ และคนที่รัก จะสูญสิ้นไป เพราะการบำเพ็ญเนกขัมมบารมี ก็เสียสละได้ ไม่ยอมละทิ้งปณิธาน  

          (๒) เนกขัมมอุปบารมี ปลีกตัวออกไปด้วยความรักในพระโพธิญาณ โดยไม่คำนึงถึงอวัยวะ  ร่างกาย จึงตัดความห่วงใย ที่มีต่ออวัยวะ ร่างกาย ปลีกตัวออกไปบำเพ็ญจิตวิเวก ด้วยการบำเพ็ญฌาน และสมาธิ เมื่อต้องบำเพ็ญเนกขัมมอุปบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว ก็ไม่ห่วงใยอวัยวะ ร่างกาย แม้จะต้องสูญเสียอวัยวะ ร่างกาย ก็เสียสละได้ ไม่ยอมละทิ้งปณิธาน  

          (๓) เนกขัมมปรมัตถบารมี ปลีกตัวออกไปด้วยความรักในพระโพธิญาณ โดยไม่คำนึงถึงชีวิต  จึงตัดความอาลัยในชีวิต ปลีกตนบำเพ็ญอุปธิวิเวก คือ ความสงัดจากกิเลส ด้วยอริยมรรคญาณ  เมื่อต้องบำเพ็ญเนกขัมมปรมัตถบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้จะต้องสูญเสียชีวิต ก็เสียสละได้ไม่ยอมละทิ้งปณิธาน 

                   ๒. พระมหาชนก ทรงบำเพ็ญวิริยบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความเพียร  ความแกล้วกล้า ไม่เกรงกลัวอุปสรรค พยายามบากบั่น อุตสาหะ ไม่ทอดทิ้งธุระหน้าที่

๒. พระมหาชนก

สุวรรณภูมิ แผ่นดินทอง

“เกิดเป็นคน ควรมีความเพียรพยายามอยู่ร่ำไป จนกว่าจะประสบความสำเร็จ นรชนผู้มีปัญญา แม้ประสบทุกข์ก็ไม่ไร้ซึ่งความหวัง”

         ๒. วิริยบารมี การบำเพ็ญบารมีด้วยความเพียร ความแกล้วกล้า ไม่เกรงกลัวอุปสรรค พยายาม บากบั่น อุตสาหะ ไม่ทอดทิ้งธุระ หน้าที่มีความเพียรพยายามอยู่ร่ำไป ไม่ท้อถอย จนกว่าจะประสบผลสำเร็จ เพียรพยายาม ไม่ทำสิ่งที่เป็นบาปอกุศล เพียรพยายาม ในการทำกุศลให้เกิดขึ้น และเพียรชำระจิตของตนให้ผ่องแผ้ว  

ความเพียรพยายามมีหลายระดับ แต่ที่จะเป็นวิริยบารมี มุ่งเอาความเพียรพยายามให้ตนพ้นจากทุกข์ ความเพียรที่จะต้องตั้งไว้อย่างสูงสุด มี ๔ ประการ คือ 

          สังวรปธาน  เพียรระวังบาปอกุศลที่ยังไม่เกิด ไม่ให้เกิดขึ้น 

          ปหานปธาน  เพียรละบาปอกุศล ที่เกิดขึ้นแล้ว

          ภาวนาปธาน   เพียรทำความดีที่ยังไม่เกิด ให้เกิดขึ้น 

          อนุรักขนาปธาน เพียรรักษาความดีที่เกิดขึ้นแล้ว ให้ตั้งอยู่

          เมื่อพระพุทธเจ้ายังไม่ได้ตรัสรู้ ยังเป็นพระโพธิสัตว์ ได้ทรงบำเพ็ญวิริยบารมี อย่างแรงกล้า  ตามลำดับ ดังนี้

          (๑) วิริยบารมี ความเพียรที่มุ่งหวังพระโพธิญาณเป็นเป้าหมาย รักในความเพียรพยายาม  เพื่อให้ได้มาซึ่งพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าเพียรพยายามให้ได้มาซึ่งทรัพย์สมบัติ ยศถาบรรดาศักดิ์ และคนที่รัก เมื่อต้องเพียรพยายามให้ได้มาซึ่งพระโพธิญาณแล้ว จึงยอมตัดใจ สละได้แม้กระทั่งทรัพย์สมบัติ ยศถาบรรดาศักดิ์ และคนที่รัก  

          (๒) วิริยอุปบารมี ความเพียรที่มุ่งหวังพระโพธิญาณเป็นเป้าหมาย รักเพียรพยายามเพื่อรักษาไว้ซึ่งพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าเพียรพยายามรักษาอวัยวะ ร่างกาย เมื่อต้องเพียรพยายามให้ได้มาซึ่งพระโพธิญาณแล้ว ก็ไม่คำนึงถึงอวัยวะ ร่างกาย จึงยอมตัดใจสละได้ แม้กระทั่งอวัยวะ  ร่างกาย 

          (๓) วิริยปรมัตถบารมี ความเพียรพยายามที่มุ่งหวังพระโพธิญาณเป็นเป้าหมาย รักเพียรพยายาม เพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าเพียรรักษาชีวิต เมื่อต้องเพียรพยายามให้ได้มาซึ่งพระโพธิญาณแล้ว ก็ไม่คำนึงถึงชีวิต จึงยอมตัดใจสละได้ แม้กระทั่งชีวิต

       ๓. พระสุวรรณสาม ทรงบำเพ็ญเมตตาบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความรัก ความปรารถนาดี มีไมตรี คิดเกื้อกูลให้ผู้อื่นและเพื่อนร่วมโลกทั้งปวง มีความสุข   ความเจริญ

๓.พระสุวรรณสาม

ตำนานคนกตัญญู

“ความทุกข์เพราะถูกยิงด้วยธนู ไม่ทุกข์นัก แต่ความทุกข์ที่จะไม่ได้เห็นบิดามารดาตลอดไป เป็นทุกข์ยิ่งกว่าถูกยิงด้วยธนู”

         ๓. เมตตาบารมี การบำเพ็ญบารมีด้วยความรัก ความปรารถนาดี มีไมตรีจิต เกื้อกูลให้ผู้อื่นและเพื่อนร่วมโลกทั้งปวง มีความสุข มุ่งประโยชน์สุขแก่เพื่อนมนุษย์และสัตว์ทั้งหลาย  ความเมตตา เป็นพื้นฐานในการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล ทั้งเป็นพื้นฐานในการสร้างความสามัคคีของหมู่ชน ทำให้มองกันในแง่ดี ไม่มีอคติ ไม่โกรธ เกลียด ไม่เห็นแก่ตัว หวังดีต่อกัน   รับฟังกัน ด้วยความเข้าใจ  

ความเมตตาประกอบด้วย เมตตากายกรรม การช่วยเหลือเกื้อกูลซึ่งกันและกัน เมตตาวจีกรรม การพูดจากันดีด้วยถ้อยคำสุภาพอ่อนโยน ว่ากล่าวตักเตือนด้วยความหวังดี เมตตามโนกรรม การมองกันในแง่ดี มีความปรารถนาดี มีความหวังดี มีความสงสาร มีความเห็นใจ อยากช่วยเหลือ ให้พ้นทุกข์ คิด ทำแต่สิ่งที่จะอำนวยประโยชน์สุขให้แก่กัน   

เมื่อพระพุทธเจ้า ยังทรงเป็นพระโพธิสัตว์ ได้ทรงบำเพ็ญเมตตาบารมี อย่างแรงกล้า ตามลำดับ ดังนี้

          (๑) เมตตาบารมี ความเมตตาที่มีพระโพธิญาณเป็นเป้าหมาย เมตตาตนเสมอด้วยเมตตาผู้อื่น และสัตว์อื่น รักความมีเมตตา ยิ่งกว่ารักทรัพย์สมบัติ เมื่อต้องบำเพ็ญเมตตาบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ทรัพย์สมบัติ ก็สละได้ 

          (๒) เมตตาอุปบารมี ความเมตตาที่มีพระโพธิญาณเป็นเป้าหมาย เมตตาตนเสมอด้วยเมตตาผู้อื่น และสัตว์อื่น รักความมีเมตตา ยิ่งกว่ารักอวัยวะ ร่างกาย เมื่อต้องบำเพ็ญเมตตาอุปบารมี  เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้อวัยวะ ร่างกาย ก็สละได้ 

          (๓) เมตตาปรมัตถบารมี ความเมตตาที่มีพระโพธิญาณเป็นเป้าหมาย เมตตาตนเสมอด้วยเมตตาผู้อื่น และสัตว์อื่น รักความมีเมตตา ยิ่งกว่ารักชีวิต เมื่อต้องบำเพ็ญเมตตาปรมัตถบารมี  เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ชีวิต ก็สละได้ 

๔. พระเนมิราช ทรงบำเพ็ญอธิษฐานบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความตั้งใจมั่น การตัดสินใจเด็ดเดี่ยว วางจุดหมายแห่งการกระทำของตนไว้แน่นอน และดำเนินตามนั้นแน่วแน่

๔.พระเนมิราช

พระมหากษัตริย์ผู้ทรงธรรม

“สิ่งที่ได้มาเพราะผู้อื่นให้ เปรียบเหมือนยานพาหนะหรือเงินทองที่ยืมเขามา เราไม่ปรารถนาสิ่งของที่ผู้อื่นให้ บุญที่เราทำด้วยตัวของเราเอง ย่อมเป็นทรัพย์ที่จะติดตามเราตลอดไป”

         ๔. อธิษฐานบารมี การบำเพ็ญบารมีด้วยความตั้งใจมั่น ตัดสินใจเด็ดเดี่ยว วางจุดหมายแห่งการกระทำของตนไว้แน่นอน แล้วดำเนินไปตามสิ่งที่ตั้งใจไว้ การอธิษฐานที่จะเป็นเหตุให้ได้บรรลุผลที่พึงประสงค์นั้น ต้องมีวิริยะ คือ ความเพียรพยายามอยู่ร่ำไป ไม่ท้อถอย มีขันติ คือ  ความอดทน มีสัจจะ คือ ความจริงใจ และรักษาความตั้งใจ ไว้อย่างมุ่งมั่น ไม่หวั่นไหว 

          ลักษณะอธิษฐานธรรม ต้องประกอบด้วยปัญญา สิ่งนั้น ต้องเป็นจริง และมีความจริงใจ ซื่อตรง ต่อสิ่งที่อธิษฐาน 

          สิ่งที่ต้องอธิษฐานไว้ เป็นเป้าหมายสูงสุด คือ อธิษฐานให้สามารถพ้นทุกข์ได้  

เมื่อพระพุทธเจ้า ยังไม่ได้ตรัสรู้ ยังเป็นพระโพธิสัตว์ ทรงบำเพ็ญอธิษฐานบารมีอย่างแรงกล้า ตามลำดับ ดังนี้

          (๑) อธิษฐานบารมี อธิษฐานใจ ตั้งมั่นไว้ เพื่อให้ได้พระโพธิญาณ รักษาคำอธิษฐานเพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่ารักษาทรัพย์สมบัติ เมื่อต้องบำเพ็ญอธิษฐานบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว   แม้จะต้องเสียสละทรัพย์สมบัติไป ก็ไม่ยอมละทิ้งปณิธานที่ตั้งมั่นอธิษฐานไว้ 

          (๒) อธิษฐานอุปบารมี อธิษฐานใจ ตั้งมั่นไว้ เพื่อให้ได้พระโพธิญาณ รักษาคำอธิษฐานเพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่ารักษาอวัยวะ ร่างกาย เมื่อต้องบำเพ็ญอธิษฐานอุปบารมี  เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้จะต้องเสียสละอวัยวะ ร่างกายไป ก็ไม่ยอมละทิ้งปณิธานที่ตั้งมั่นอธิษฐานไว้ 

          (๓) อธิษฐานปรมัตถบารมี การอธิษฐานใจ ตั้งมั่นไว้ เพื่อให้ได้พระโพธิญาณ รักษาคำอธิษฐาน เพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่ารักษาชีวิต เมื่อต้องบำเพ็ญอธิษฐานปรมัตถบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว  แม้จะต้องสละชีวิตไป ก็ไม่ยอมละทิ้งปณิธานที่ตั้งมั่นอธิษฐานไว้ 

๕. พระมโหสถบัณฑิต ทรงบำเพ็ญปัญญาบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความรอบรู้ ความหยั่งรู้เหตุผล เข้าใจสภาวะของสิ่งทั้งหลาย ตามความเป็นจริง และรู้จักแก้ไข ปฏิบัติจัดการต่าง ๆ 

๕.พระมโหสถบัณฑิต

อัจฉริยภาพแห่งปัญญามหาบุรุษ

” เราพอใจที่จะบริโภคข้าวเปล่า เพราะรู้ว่ากาลไหนควรทำความเพียรอย่างองอาจ เพื่อให้ยศเจริญ ดุจความองอาจของพญาราชสีห์ ท่านจะเห็นเราประสบความสำเร็จอีกครั้ง ด้วยอานุภาพแห่งปัญญาของตน”

         ๕. ปัญญาบารมี การบำเพ็ญบารมี ด้วยความรอบรู้ ความหยั่งรู้เหตุผล เข้าใจสภาวะของสิ่งทั้งหลาย ตามความเป็นจริง ความรอบรู้ เป็นพื้นฐานที่ใช้พิจารณาไตร่ตรอง รู้จริงตามเหตุ  และผล ช่วยในการวินิจฉัยเรื่องราวที่ผ่านเข้ามา ให้รู้ว่า ผิด ถูก ชั่ว ดี อย่างไร อะไรจริง อะไรเท็จ และ อะไรเป็นสัจธรรม เลือกยึดถือเอาแต่สิ่งที่ถูกต้อง ละทิ้งสิ่งที่ไม่ถูกต้อง

          ปัญญาบารมี ขั้นสูงสุด มุ่งให้เกิดความพ้นทุกข์ ด้วยการอบรมศีล ให้เจริญ ศีลอบรมสมาธิ และ สมาธิอบรมปัญญา จนเกิดความรู้ในอริยสัจ ๔ คือ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ และมรรค ทำให้เข้าใจสภาพธรรม ตามความเป็นจริง จนสามารถตัดกิเลสได้อย่างสิ้นเชิง 

เมื่อพระพุทธเจ้า ยังไม่ได้ตรัสรู้ ยังเป็นพระโพธิสัตว์ ทรงบำเพ็ญปัญญาบารมี อย่างแก่กล้า  ตามลำดับ ดังนี้

          (๑) ปัญญาบารมี การใช้ปัญญา เพื่อมุ่งหวังพระโพธิญาณ เป็นเบื้องหน้า รักการแสวงหาปัญญา เพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าการแสวงหาทรัพย์สมบัติ เมื่อต้องบำเพ็ญปัญญาบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว  แม้ทรัพย์สมบัติ ก็เสียสละได้

          (๒) ปัญญาอุปบารมี การใช้ปัญญา เพื่อมุ่งหวังพระโพธิญาณ เป็นเบื้องหน้า รักการแสวงหาปัญญา เพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าอวัยวะ ร่างกาย เมื่อต้องบำเพ็ญปัญญาอุปบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้อวัยวะ ร่างกาย ก็เสียสละได้ 

          (๓) ปัญญาปรมัตถบารมี การใช้ปัญญา เพื่อมุ่งหวังพระโพธิญาณ เป็นเบื้องหน้า รักการ แสวงหาปัญญา เพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าชีวิต เมื่อต้องบำเพ็ญปัญญาปรมัตถบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ชีวิต ก็เสียสละได้ 

๖. พระภูริทัต ทรงบำเพ็ญศีลบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยการรักษากาย วาจา ให้อยู่ในหลักความประพฤติที่เป็นแบบแผนแห่งภาวะของตน ความประพฤติดีงามถูกต้องตามระเบียบวินัย

๖.พระภูริทัต

ศีลคืออาภรณ์ประกาย

“ใครต้องการหนัง เอ็น กระดูก หรือเลือดของเรา ก็จงเอาไปเถิด”

         ๖. ศีลบารมี การบำเพ็ญบารมีด้วยการรักษากายวาจาให้อยู่ในหลักความประพฤติ ที่เป็นแบบแผนแห่งภาวะของตน ความประพฤติดีงามถูกต้องตามระเบียบวินัย ระวังกาย ไม่ให้ทำร้ายผู้ใด หรือสัตว์ใด จนเกิดความลำบากเดือดร้อน การระวังวาจาไม่ให้กระทบกระทั่งผู้ใด หรือสัตว์ใด จนเกิดความลำบากเดือดร้อน ขั้นสูงสุด เพื่อจะรักษาศีลไม่ให้ถูกทำลาย จึงยอมสละได้ แม้กระทั่งชีวิต 

เมื่อพระพุทธเจ้า ยังไม่ได้ตรัสรู้ ยังเป็นพระโพธิสัตว์ ทรงบำเพ็ญศีลบารมี อย่างแรงกล้า ตามลำดับ ดังนี้

          (๑) ศีลบารมี การรักษาศีล โดยมีพระโพธิญาณ เป็นเป้าหมาย รักการรักษาศีลเพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าทรัพย์ เมื่อต้องบำเพ็ญศีลบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ทรัพย์สมบัติก็เสียสละได้

          (๒) ศีลอุปบารมี การรักษาศีล โดยมีพระโพธิญาณ เป็นเป้าหมาย รักการรักษาศีลเพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าอวัยวะ ร่างกาย เมื่อต้องบำเพ็ญศีลอุปบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว  แม้อวัยวะ ร่างกาย ก็เสียสละได้

          (๓) ศีลปรมัตถบารมี การรักษาศีล โดยมีพระโพธิญาณ เป็นเป้าหมาย รักการรักษาศีลเพื่อพระโพธิญาณยิ่งกว่าชีวิต เมื่อต้องบำเพ็ญศีลปรมัตถบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ชีวิตก็เสียสละได้

๗. พระจันทกุมาร ทรงบำเพ็ญขันติบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความอดทน ความทนทานของจิตใจ สามารถใช้สติปัญญาควบคุมตน ให้อยู่ในอำนาจเหตุผล และแนวทางความประพฤติ หรือการปฏิบัติที่ตั้งไว้ เพื่อจุดหมายอันชอบ 

๗.พระจันทกุมาร

ขันติ คือ อาภรณ์ประดับใจ

“พระองค์พระราชทานพวกข้าพระองค์ ให้เป็นทาสขัณฑหาลปุโรหิต ยังจะดีเสียกว่าฆ่าพวกพระองค์ เพราะถึงแม้ว่า จะถูกจำจองจำด้วยโซ่ใหญ่ พวกข้าพระองค์ก็พอจะเลี้ยงช้าง เลี้ยงม้า ขนขี้ช้าง ขี้ม้า ให้เขาได้ หรือหากจะถูกเนรเทศออกจากแว่นแคว้น พวกข้าพระองค์ก็ยังจะเที่ยวขออาหารเลี้ยงชีวิตได้”

         ๗. ขันติบารมี การบำเพ็ญบารมีด้วยความอดทน ความทนทานของจิตใจ สามารถใช้สติปัญญา ควบคุมตนให้อยู่ในอำนาจเหตุผล และแนวทางความประพฤติ หรือการปฏิบัติที่ตั้งไว้ เพื่อจุดหมายอันชอบ ในเบื้องต้น อดทนต่อความตรากตรำ ทั้งหนาว ร้อน หิว กระหาย อดทนต่อทุกขเวทนาในเวลาเจ็บไข้ได้ป่วย ขั้นสูงสุด สามารถทนต่อความเจ็บปวดใจอย่างไม่เป็นธรรม อดทนต่อถ้อยคำที่คนอื่นดูถูกเหยียดหยาม 

เมื่อพระพุทธเจ้า ยังไม่ได้ตรัสรู้ ยังเป็นพระโพธิสัตว์ ทรงบำเพ็ญขันติบารมี อย่างแรงกล้า  ตามลำดับ ดังนี้

          (๑) ขันติบารมี ขันติที่บำเพ็ญด้วยมุ่งหวังพระโพธิญาณ เป็นเบื้องหน้า รักขันติ  เพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าทรัพย์สมบัติ เมื่อต้องบำเพ็ญขันติบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ทรัพย์สมบัติ ก็เสียสละได้

          (๒) ขันติอุปบารมี ขันติที่บำเพ็ญด้วยมุ่งหวังพระโพธิญาณ เป็นเบื้องหน้า รักขันติเพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าอวัยวะ ร่างกายของตน เมื่อต้องบำเพ็ญขันติอุปบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้อวัยวะ ร่างกาย ก็เสียสละได้

          (๓) ขันติปรมัตถบารมี ขันติที่บำเพ็ญด้วยมุ่งหวังพระโพธิญาณ เป็นเบื้องหน้า รักขันติเพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าชีวิตของตน เมื่อต้องบำเพ็ญขันติปรมัตถบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ชีวิต ก็เสียสละได้

    ๘. พระนารทมหาพรหม ทรงบำเพ็ญอุเบกขาบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความวางใจเป็นกลาง ความวางใจสงบราบเรียบสม่ำเสมอ เที่ยงธรรม และดำรงอยู่ในธรรม ไม่เอนเอียง หรือหวั่นไหวไป ด้วยความยินดียินร้ายชอบชังหรือแรงเย้ายวนยั่วยุใด ๆ

๘.พระนารทมหาพรหม

สัตว์โลกย่อมเป็นไปตามกรรม

“เว้นเราแล้ว ไม่มีใครสามารถปลดเปลื้องพระเจ้าอังคติราชจากมิจฉาทิฏฐิได้ วันนี้เราควรจะไปสงเคราะห์พระธิดา และทำให้พระราชาพร้อมทั้งบริวารชนเกิดความสวัสดี”

๘. อุเบกขาบารมี การบำเพ็ญบารมีด้วยความวางใจเป็นกลาง ความวางใจสงบราบเรียบ สม่ำเสมอ เที่ยงธรรม และดำรงอยู่ในธรรม ไม่เอนเอียงหรือหวั่นไหวไป ด้วยความยินดียินร้าย ชอบ ชัง หรือแรงเย้ายวนยั่วยุใด ๆ แม้จะมีเหตุการณ์ที่ทำให้เกิดความลำบาก ยุ่งยากใจ ก็มีใจเป็นกลาง  ไม่โกรธ เกลียด มองทุกสิ่ง และยอมรับตามความเป็นจริง อุเบกขาในเบื้องต้น เป็นการยอมรับความจริงที่เกิดขึ้น โดยไม่ให้อคติมามีอิทธิพล ทำให้เอนเอียงไปด้านใดด้านหนึ่ง ด้วยอำนาจของความรัก ชัง อุเบกขาอย่างสูง ได้แก่ อุเบกขาในฌาน อันเป็นผลมาจากกำลังสมาธิที่เกิดจากความสงบระงับอย่างสูง

          เมื่อพระพุทธเจ้า ยังไม่ตรัสรู้ ยังเป็นพระโพธิสัตว์ ทรงบำเพ็ญอุเบกขาอย่างสูงสุด ขณะเกิดเป็นนารทมหาพรหม ดำรงอยู่ในอุเบกขาฌานอันเป็นสุข แต่เพื่อพระโพธิญาณแล้ว ทรงละวางความสุขจากอุเบกขาฌานนั้น ตั้งมั่นในพรหมวิหารธรรมอันบริสุทธิ์ คอยช่วยเหลือสัตว์โลก ผู้ประสบกับความลำบาก ดังนี้

          (๑) อุเบกขาบารมี อุเบกขาอันเกิดจากปัญญาของผู้บำเพ็ญเพื่อประโยชน์แห่งพระโพธิญาณ รักษาอุเบกขาอันเกิดจากปัญญา ยิ่งกว่าทรัพย์สมบัติ เมื่อต้องบำเพ็ญอุเบกขาบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ทรัพย์สมบัติ ก็เสียสละได้

          (๒) อุเบกขาอุปบารมี อุเบกขาอันเกิดจากปัญญาของผู้บำเพ็ญเพื่อประโยชน์แห่งพระโพธิญาณ รักษาอุเบกขาอันเกิดจากปัญญา ยิ่งกว่ารักษาอวัยวะ ร่างกาย เมื่อต้องบำเพ็ญอุเบกขาอุปบารมีเพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้อวัยวะ ร่างกาย ก็เสียสละได้

          (๓) อุเบกขาปรมัตถบารมี อุเบกขาอันเกิดจากปัญญาของผู้บำเพ็ญเพื่อประโยชน์แห่งพระโพธิญาณ รักษาอุเบกขาอันเกิดจากปัญญา ยิ่งกว่ารักษาชีวิตของตน เมื่อต้องบำเพ็ญอุเบกขาปรมัตถบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ชีวิต ก็เสียสละได้ 

๙. พระวิธูรบัณฑิต ทรงบำเพ็ญสัจจบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความตั้งมั่น ในสัจจะความจริง

๙.พระวิธูรบัณฑิต

สัจจะมหาบุรุษเหนือชีวิต

“ข้าราชการ ไม่ควรตั้งบุตร ธิดา พี่น้องหรือเครือญาติ ผู้ไม่ตั้งอยู่ในศีล ให้ดำรงตำแหน่งที่สำคัญ เพราะคนเหล่านั้นเป็นคนพาล”

         ๙. สัจจบารมี การบำเพ็ญบารมีด้วยความตั้งมั่นในสัจจะความจริง คือ ความซื่อตรง พูดไว้อย่างไร ก็ยอมรับอย่างนั้น ตั้งใจไว้อย่างไร ก็ทำอย่างนั้น มุ่งแสวงหาความจริง หรือความถูกต้อง  เที่ยงธรรม และรักษาความเที่ยงธรรมไว้ ลักษณะแห่งสัจจบารมีทางกาย ได้แก่ การตั้งสัจจะกับตนไว้ว่า จะไม่ทำสิ่งชั่วร้าย จะไม่พูดสิ่งชั่วร้าย จะทำแต่สิ่งที่ดีงาม จะพูดแต่คำจริง คำอ่อนโยน คำที่ทำให้เกิดความสามัคคี ก่อให้เกิดประโยชน์ จะไม่โลภ ไม่โกรธ ไม่หลง ไม่อิจฉาตาร้อน เมื่อตั้งสัจจะไว้อย่างนี้แล้ว ก็ตั้งหน้ารักษาสัจจะด้วยความซื่อสัตย์ต่อความตั้งใจของตน

          สัจจบารมีในขั้นต้น ได้แก่ ความซื่อสัตย์ต่อหน้าที่ ซื่อสัตย์ต่อการงาน ซื่อสัตย์ต่อบุคคล และ ซื่อสัตย์ต่อความเที่ยงธรรม สัจจบารมีขั้นสูงสุด เมื่อต้องรักษาสัจจะ ก็ยอมสละได้ แม้กระทั่งชีวิต 

เมื่อครั้งพระพุทธเจ้า ยังไม่ได้ตรัสรู้ ยังเป็นพระโพธิสัตว์ ได้บำเพ็ญสัจจบารมี อย่างแรงกล้า  ตามลำดับ ดังนี้

          (๑) สัจจบารมี สัจจะที่บำเพ็ญด้วยความหนักแน่น แน่นอน ยึดถือสัจจะต่อพระโพธิญาณยิ่งกว่าทรัพย์สมบัติ เมื่อต้องรักษาสัจจบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ทรัพย์สมบัติ ก็เสียสละได้

          (๒) สัจจอุปบารมี สัจจะที่บำเพ็ญด้วยความหนักแน่น แน่นอน ยึดถือสัจจะต่อพระโพธิญาณยิ่งกว่ายึดถืออวัยวะ ร่างกายของตน เมื่อต้องรักษาสัจจอุปบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้อวัยวะ ร่างกาย ก็เสียสละได้

          (๓) สัจจปรมัตถบารมี สัจจะที่บำเพ็ญด้วยความหนักแน่น แน่นอน ยึดถือสัจจะต่อพระโพธิญาณยิ่งกว่ายึดถือชีวิตของตน เมื่อต้องรักษาสัจจปรมัตถบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว ชีวิต ก็เสียสละได้

๑๐. พระเวสสันดร ทรงบำเพ็ญทานบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยการทุ่มเท อุทิศตนเสียสละแม้แต่สิ่งที่สละได้ยาก

๑๐. พระเวสสันดร

มหาชาติมหาทาน

“ถ้าใครขอหทัย เราก็จะผ่าอกเอาหทัยให้ ถ้าใครขอดวงตา เราก็จะควักดวงตาทั้งสองข้างให้ ถ้าใครขอเนื้อในกาย เราก็จะเชือดเนื้อให้ ถ้าใครขอโลหิต เราก็ก็จะกรีดเลือดให้ ถ้าแม้ใครต้องการให้เราเป็นทาส เราก็ยินดี ยอมตัวเป็นทาสเขาผู้นั้น”

๑๐. ทานบารมี การบำเพ็ญบารมีด้วยการทุ่มเทอุทิศตนเสียสละ แม้แต่สิ่งที่สละได้ยากการให้ เพื่อสงเคราะห์ผู้ที่ขาดแคลน เพื่อสงเคราะห์ผู้ที่ควรสงเคราะห์ เพื่อผูกมิตรภาพ เพื่อบูชาผู้ที่ควรบูชา  เพื่อตอบแทนคุณ หรือเพื่อการบำเพ็ญบุญ ในขั้นต้น ได้แก่ การสงเคราะห์ผู้อื่นและสัตว์อื่น ด้วยวัตถุสิ่งของ เรียกว่า “อามิสทาน” นับตั้งแต่ญาติพี่น้อง พวกพ้อง สมณะ และพราหมณ์ผู้ทรงศีล และสัตว์เดรัจฉาน ตามโอกาส โดยไม่คำนึงถึงทรัพย์สมบัติ อวัยวะ ร่างกาย และชีวิต

          ทานบารมี สูงขึ้นไป ได้แก่ การให้ธรรมะ เป็นทาน ตลอดจนการแนะนำสั่งสอนให้ผู้อื่นคิดดี   ทำดี ให้เขาสามารถครองชีวิตอยู่ได้ ด้วยความดีงาม เป็นการสงเคราะห์โดยธรรม เป็นการให้ปัญญา สามารถดำเนินชีวิตอย่างถูกต้อง และมีคุณค่า เรียกว่า “ธรรมทาน”

          พระโพธิสัตว์ ปรารถนาพุทธภูมิ ทรงสั่งสมทานบารมีมาช้านาน ทรงสละทรัพย์สมบัติที่หามาได้ด้วยความยากลำบาก สละอวัยวะ ร่างกายที่หวงแหนยิ่ง และสละชีวิต ที่สละได้แสนยาก ทานบารมี ของพระโพธิสัตว์ พอกพูนยิ่งขึ้นตามลำดับ จนเป็นทานที่มีความมั่นคงต่อการปรารถนาพระโพธิญาณ  ดังนี้

          (๑) ทานบารมี ทานที่บำเพ็ญด้วยการสละทรัพย์ โดยมีพระโพธิญาณเป็นเป้าหมาย หวงแหนพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าหวงแหนทรัพย์สมบัติ เมื่อต้องบำเพ็ญทานบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ทรัพย์สมบัติ ที่หามาได้ด้วยความยากลำบาก ก็ยอมสละได้

          (๒) ทานอุปบารมี ทานที่บำเพ็ญด้วยการสละอวัยวะ ร่างกาย หวงแหนพระโพธิญาณยิ่งกว่าหวงแหนอวัยวะ ร่างกาย เมื่อต้องบำเพ็ญทานอุปบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้อวัยวะ  ร่างกาย ซึ่งเป็นสิ่งที่หวงแหนยิ่ง บุคคลเสียสละได้ยาก ก็ยอมสละได้

          (๓) ทานปรมัตถบารมี ทานที่บำเพ็ญด้วยการสละชีวิต หวงแหนพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าหวงแหนชีวิต เมื่อต้องบำเพ็ญทานปรมัตถบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ชีวิต ซึ่งเป็นสิ่งที่หวงแหนยิ่ง เสียสละได้ยากยิ่ง ก็ยอมสละได้

ธรรมพรปีใหม่ พุทธศักราช ๒๕๖๗ “ทศบารมี หลักธรรมเพื่อพัฒนาชีวิต” จาก “ทศชาติ : ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ

The post ธรรมพรปีใหม่ พุทธศักราช ๒๕๖๗ “ทศบารมี หลักธรรมเพื่อพัฒนาชีวิต” จาก “ทศชาติ : ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ appeared first on Manasikul Online.

หลังจากท่านพระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) ได้เรียบเรียง “ค่าแห่งคำอธิษฐาน” จบลง และเมตตาให้นำมาลงใน manasikul.com สื่อธรรมให้ปรากฏในใจ สื่อจากใจให้เป็นธรรมทาน ข้าพเจ้าก็มาทบทวนว่า ได้เรียนรู้ธรรมะอะไรบ้างที่จะนำมาใช้กับชีวิตในภาวะวิกฤติเช่นนี้

กว่าห้าปีแล้วที่นิตยสาร “เนชั่นสุดสัปดาห์” ปิดตัวลง และข้าพเจ้าก็เกษียณจากการเป็นนักข่าวและผู้ช่วยบรรณาธิการข่าวมากว่ายี่สิบปี เพื่อออกมาปฏิบัติธรรม และดูแลคุณแม่ในช่วงเวลาสุดท้ายของชีวิต ขณะเดียวกันก็ทำงานเขียนและงานบรรณาธิการต้นฉบับไปด้วย เพื่อยังชีพให้การปฏิบัติธรรมที่บ้านเป็นไปได้

จากนั้นไม่นาน วันที่ ๒๒ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๐ คุณแม่ก็จากไปตามวาระของผู้สูงวัยกับการเจ็บป่วยอันเป็นธรรมดาโลก ยังความเศร้าโศกมาให้ข้าพเจ้าอย่างประมาณไม่ได้

ในขณะนั้น ข้าพเจ้าเดินทางไปบวชชี ปฏิบัติธรรม พักหนึ่งแล้วกลับมาทำงานเขียน เป็นนักเขียนฟรีแลนซ์ ยังมีงานเขียนบทความ และดูแล หน้าธรรมวิจัย และ หน้าพระไตรสรณคมน์ เป็นฟรีแลนซ์ ทุกวันอังคารและวันพฤหัสบดี หนังสือพิมพ์ คมขัดลึก จนกระทั่งปิดตัวลงในวันที่ ๘ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๖๓

และยังมีงานทำเพจคุณปู่สมพร เทพสิทธาอยู่ จึงพอประคับประคองชีวิตไปได้มาจนถึงปัจจุบัน

ในช่วงก่อนและหลังที่คุณแม่จากไป ท่านอาจารย์เจ้าคุณเทอด เมตตาให้ข้าพเจ้าไปเป็นวิทยากร นำความรู้เกี่ยวกับการเขียนบทความไปถวายความรู้พระสงฆ์ทั่วประเทศที่มาเข้าคอร์สฝึกอบรม “พระนักเขียน” สื่อธรรมให้ถึงโลก ซึ่งจัดโดย สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคงแแห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ ฯ ด้วย และยังให้ไปร่วมเสววนา เปิดตัวหนังสือ “ลมหายใจชายแดนใต้ : บนเส้นทางแห่งศรัทธา” เมื่อวันพฤหัสบดีที่ ๑๕ มีนาคม ๒๕๖๑ เวลา ๑๓.๐๐-๑๕.๐๐ น. ณ ศาลาสุวรณบรรพต (หลวงพ่อโชคดี) วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

ทำให้ข้าพเจ้ารู้สึกมีคุณค่า ที่ได้นำวิชาความรู้จากการทำสื่อสารมวลชนมากว่ายี่สิบปีมาช่วยในงานเผยแผ่พระพุทธศาสนาผ่านสื่อออนไลน์เป็นธรรมทาน

ในปีพุทธศักราช ๒๕๖๑ วันที่ข้าพเจ้าทรุดลงอีกอย่างหนัก ก็คือ วันที่ ๒๔ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๑ เช้าวันนั้น ข้าพเจ้าไปวิ่งที่สนามกีฬาเทศบาล ระหว่างวิ่งฟ้าก็มืดแล้วฝนเม็ดโตๆ ก็ตกลงมาอย่างแรงเป็นเส้นตรงที่ข้าพเจ้าวิ่งอยู่จนเปียกปอนแล้วฝนก็หยุดลง

ตอนบ่ายข้าพเจ้าดูข่าวก็ตกใจอย่างหนัก เกิดอะไรขึ้นกับพระอาจารย์ท่านอาจารย์เจ้าคุณเทอด และคณะพระเถระ ๕ รูป แห่งวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร โทรศัพท์ไปถามพระอาจารย์หลายท่านก็ไม่มีใครทราบเหมือนกัน ต่างตกใจกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น

ในช่วงปีกว่านั้น ข้าพเจ้ายังแวะเวียนไปกราบเยี่ยมท่านพระอาจารย์ท่านอาจารย์เจ้าคุณเทอด และคณะพระเถระทุกสัปดาห์ ท่านยังเมตตาให้กำลังใจข้าพเจ้าเสมอ แม้ว่าท่านจะลำบากกายเพียงใด ท่านให้เรียนรู้จากพระมหาชนก แม้ว่ายอยู่กลางทะเล ไม่เห็นฝั่ง ก็ให้ว่ายไป อย่าท้อ ด้วยเพราะใจที่ได้รับการฝึกมาแล้วอย่างหนักตลอดชีวิตจากบูรพาจารย์และพระอุปัชฌาย์อาจารย์ ทำให้จิตของท่านเป็นอิสระเหนือข้อจำกัดทุกอย่างที่เกิดขึ้นอย่างไม่เป็นธรรม

และในช่วงเวลาที่ยากลำบาก ท่านพระอาจารย์เจ้าคุณเทอด ยังเมตตาให้ข้าพเจ้าเป็นบรรณาธิการต้นฉบับ หนังสือ “ลูกผู้ชายต้องบวช” ที่นำกลับมาพิมพ์แจกเป็นธรรมทานอีกครั้ง หลังจากพิมพ์ครั้งแรกไปนานหลายปีแแล้ว พร้อมทั้งวาดภาพประกอบในเล่ม จึงทำให้ข้าพเจ้าได้ทำงานกุศลถวายพระพุทธเจ้า ถวายครูบาอาจารย์ และนำมาลงเป็นตอนๆ ในหนังสือพิมพ์คมชัดลึก หน้าธรรมวิจัย ทุกวันอังคาร เป็นธรรมทาน ซึ่งเป็นกุศลอันยิ่งใหญ่ในชีวิต ทุกครั้งที่ข้าพเจ้าทำกุศลก็จะอุทิศให้คุณแม่ที่รักยิ่งของข้าพเจ้า เพื่อที่ว่า วันหนึ่งข้าพเจ้าจะได้พบกับคุณแม่อีก บนสวรรค์

ข้าพเจ้าเชื่อเช่นนั้น เพราะตลอดชีวิต คุณแม่ข้าพเจ้าทำแต่ความดี เป็นคุณครูสอนเด็กๆ ในโรงเรียนมาบลำบิด ใกล้ภูเขา ในจังหวัดชลบุรี จนกระทั่งเกษียณอายุราชการ

อีกสองปีต่อมา น้องชายของข้าพเจ้าก็ป่วย และจากไปอีก ความทุกข์ของข้าพเจ้าอยู่ภายในใจเพียงลำพัง ทั้งความสูญเสีย และความเสียศูนย์ ประดังกันเข้ามา ใจยอมรับไม่ได้ จะเรียกว่า ผู้ปฏิบัติธรรมได้อย่างไร แต่ข้าพเจ้ายังมีลมหายใจที่แม่ให้มา มีสติอยู่บ้าง และยังมีงานเขียนเพจคุณปู่สมพร เทพสิทธา ที่ทำให้ยังชีพต่อมาได้ ทำให้สามารถช่วยงานบรรณาธิการต้นฉบับของครูบาอาจารย์เป็นธรรมทานมาอย่างต่อเนื่องลงในเว็บไซต์และเพิ่งจะสำเร็จเป็นเล่มออกมาก็คือ “วิถีแห่งผู้นำ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสนมหาเถร)” เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) ทำให้ข้าพเจ้ารู้สึกว่า ครูบาอาจารย์ไม่ทิ้งลูกศิษย์ ที่กำลังทำความเพียรอยู่เพียงลำพังอย่างลำบาก

หรือว่า การปฏิบัติธรรมที่จะไปสู่ความพ้นทุกข์ในสังสารวัฏ เป็นเช่นนี้เอง แต่ข้าพเจ้าอาจลืม วิบากกรรมต้องชดใช้ เพราะมันจะตามมาเมื่อถึงเวลา ? ใช่ เพราะข้าพเจ้าเคยตั้งจิตไว้ว่า มาเลย เจ้าความทุกข์ มาเลยมาให้หมด จะได้จบในชาตินี้ ทั้งๆ ที่มีกัลยาณมิตรเตือนด้วยความหวังดีว่า ไม่ควรตั้งจิตแบบนั้น เพราะเวลาที่ความทุกข์มาจะรับไม่ไหว เพราะเขาเคยตั้งจิตแบบนี้มาแล้ว และก็ต้องขอตั้งจิตใหม่ ขอให้ความทุกข์มาพอเพียงกับกำลังจิตที่ตั้งรับได้ ข้าพเจ้าไม่เชื่อ เพราะตอนนั้นคิดว่า อะไรๆ มาก็เถอะ รับไหว

ขณะนี้ ข้าพเจ้าเห็นแล้วว่า ความคิด กับคามจริงนั้น คนละเรื่องเดียวกัน …

การที่ข้าพเจ้าได้ทำเว็บไซต์เป็นธรรมทาน ซึ่งครูบาอาจารย์เมตตาสร้างให้ เพราะข้าพเจ้าขอว่า ถ้ามีเว็บไซต์ จะเป็นการน้อมนำธรรมะ ถวายพระพุทธเจ้า พระธรรม พระสงฆ์ และครูบาอาจารย์ ผู้เป็นเนื้อนาบุญของโลกมาจนถึงปัจจุบัน ทำให้จิตใจของข้าพเจ้ามีที่ยึดเหนี่ยว แม้จิตใจยังล้มลุกคลุกคลาน แต่ข้าพเจ้าก็ตั้งใจโพสต์ทุกบทความ ทุกข้อธรรม ทุกตัวอักษร ให้เป็นธรรม เป็นบันทึกธรรม เพื่อสานต่องานทางธรรมที่ของบูรพาจารย์ พระเถระ ครูบาอาจารย์ และคณะสงฆ์ผู้เสียสละตนเอง เสียสละชีวิตเพื่อธรรมได้เพียรสร้างตามรอยธรรมที่พระพุทธเจ้าและบูรพาจารย์พาดำเนิน และข้าพเจ้าก็ได้สานต่อและตั้งใจทำเพียงลำพังมาจนถึงทุกวันนี้

และแล้ววันหนึ่ง พระเถระและท่านอาจารย์เจ้าคุณเทอดก็กลับมา พร้อมกับหนังสือ “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ

ทุกเรื่องราวที่เกิดขึ้นในชีวิต ประดุจพระเจดีย์ที่ถูกทำลายไป แล้วพระเจดีย์นั้น ก็ถูกพัดปลิวกระจัดกระจายไปในทุกทาง บางส่วนก็มาปรากฏอยู่ในอักษรธรรมบนเว็บไซต์ธรรมทานที่ทำด้วยจิตศรัทธาในพระพุทธศาสนา และครูบาอาจารย์ผู้เสียสละตนเองเพื่อธรรม

ดังที่ท่านพระอาจารย์เจ้าคุณเทอด ได้กล่าวไว้ว่า พระเจดีย์ที่ถูกทำลายจนพังทลาย เศษอิฐหินปูนทรายแต่ละเม็ด แต่ละก้อน ก็คือพระเจดีย์องค์เล็กๆ ที่กระจายออกไปมากมายมหาศาล นับไม่ถ้วน…

เมื่อระลึกถึงคำสอน ปฏิทาและวัตรปฏิบัติของท่าน ทำให้จิตใจข้าพเจ้าให้มีกำลังในการเผยแผ่ธรรม เป็นธรรมทาน และเพียรบำเพ็ญภาวนาเพื่อให้พ้นจากความพ้นทุกข์ในสังสารวัฏอันน่ากลัว สยองขวัญ แปรเปลี่ยน ไม่แน่นอน คาดไม่ถึง โหดร้ายเกินกว่าที่จะอยากกลับมาเกิดอีก และทุกอย่างล้วนตกลงในกฎไตรลักษณ์ คือ อนิจจัง ทุกขัง และอนัตตา ที่เหนือคำบรรยาย

ดังที่พระพุทธเจ้าตรัสไว้ว่า ถ้านำเข็มปักลงไปบนโลกใบนี้ ทุกแผ่นดิน ผืนน้ำ ไม่มีที่ใดไม่มีกองกระดูกของเราเองที่เวียนตายเวียนเกิดซ้ำแล้วซ้ำเล่า ไม่มีที่ใดไม่มีน้ำตาแห่งความสูญเสีย ฯลฯ จนทำให้ความอยากที่จะกลับมาเกิดอีก ไม่มี เพียงแต่ต้องเพียรลดละกิเลสมารในใจต่อไปจนลมหายใจสุดท้าย

เมื่อข้าพเจ้าได้อ่าน “ค่าแห่งคำอธิษฐาน” เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) ทั้งหมด ๙ บท ก็มองเห็น จุดเริ่มต้นของสุเมธดาบส ผู้ปรารถนาจะเป็นพระพุทธเจ้า จากการอธิษฐานจิต แล้วเพียรกระทำที่เหตุจนกระทั่งบรรลุธรรมในชาติสุดท้ายเป็นพระพุทธเจ้าก็กว่าแปดหมื่นสี่พันอสงไขย ตั้งแต่ในยุคสมัยที่ท่านได้กราบพระทีปังกรพุทธเจ้า แล้วยอมตนเป็นทางเท้าให้พระทีปังกรพุทธเจ้าและพระอริยสาวกในครั้งนั้นเดินผ่านความสกปรกของบ่อโคลน จนได้รับคำพยากรณ์จากพระทีปังกรพุทธเจ้าว่า จะได้มาเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะในชาติสุดท้ายและจะบรรลุพระโพธิญาณ ซึ่งในที่สุดก็เป็นไปตามนั้น

เรื่องราวของพระพุทธเจ้า ได้ถูกเล่าขานมานานกว่าสองพันหกร้อยปี จนถึงปัจจุบัน บนหนทางแห่งการตื่นรู้ของพระอริยสาวกและพระสงฆ์รุ่นหลังมาจนถึงครูบาอาจารย์ในปัจจุบัน

ใครจจะคิดบ้างว่า เพราะจุดเริ่มต้นจากหมุดหมายสำคัญที่ประทับลงในจิตทุกลมหายใจเข้าออก คือ “การอธิษฐาน” อย่างมุ่งมั่น และอุดมไปด้วยความเพียรอย่างต่อเนื่อง ไม่ลดละ หากมองย้อนกลับไป แทบไม่มีท่านใดเลยบนเส้นทางสู่ความพ้นทุกข์อันยาวไกลและยากลำบากเต็มไปด้วยขวากหนามและอุปสรรคของกิเลส กรรม และวิบากนี้จะไม่อธิษฐาน

และนั่น คือจุดเริ่มต้นของความสำคัญของ “ค่าแห่งคำอธิษฐาน” จากตัวหนังสือบนกระดาษหลังนามบัตร ของท่านเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถร) และตัวหนังสือบนกระดาษแผ่นเล็กๆ ของท่านพระอาจารย์เจ้าคุณเทอด ญาณวชิโร (อดีตพระราชกิจจาภรณ์ ) อันเป็นจุดเริ่มต้นของการขยายความในนามของ “ค่าแห่งคำ” เป็นกระทู้ธรรมจนทำให้ข้าพเจ้าเข้าใจที่มาที่ไปและความสำคัญของ “การอธิษฐาน” ในที่สุด

ซึ่งพระอาจารย์ พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) แห่งวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ได้บรรจงเรียงร้อยและเรียบเเรียงเรื่องราวแต่หนหลัง กว่าจะเป็นพระพุทธเจ้าของสุเมธดาบส จนถึงบูรพาจารย์และครูบาอาจารย์ในปัจจุบัน ให้เราเห็นคุณค่าของ “คำ” คือ สัจจะอธิษฐาน จนก่อเกิดเป็นความเพียรอันทรงพลังประดิษฐานในพระเจดีย์ใจที่มั่นคง กล่องที่บรรจุอธิษฐานบารมีที่อยู่ในจิตใจก็จะผ่านกาลเวลาข้ามภพชาติไป เช่นเดียวกับสุเมธดาบส ที่ไม่มีอะไรจะมาทำลายได้ เพราะความบริสุทธิ์แห่งจิตและการกระทำความเพียรอย่างต่อเนื่องทุกภพชาติจนถึงชาติสุดท้ายตรัสรู้ธรรมเป็นพระอนุตรสัมมาสัมโพธิญาณ ไม่ต้องกลับมาเวียนว่ายตายเกิดอีกต่อไป

หากเรารู้จักนำหลักธรรมที่พระพุทธเจ้าทรงค้นพบ และมีทางออกให้กับทุกข์แห่งชีวิต นั่นก็คือ การกลับมาตั้งจิตอธิษฐานและปฏิบัติธรรมให้มีสติทุกลมหายใจเข้า-ออก และมีสติทุกการกระทำอย่างต่อเนื่องไปจนกว่าจะรู้ทันกิเลสมารภายในจิตและไม่ตามมันไป

กว่าจะพ้นทุกข์ในสังสารวัฏอันยาวไกล ซึ่งหาจุดเริ่มต้นไปจนถึงจุดสิ้นสุดมิได้ แต่อย่างน้อยที่สุด เรารู้ว่า จะเริ่มต้นเดินทางเพื่อไปให้สุดทางทุกข์ได้อย่างไร

ดังคำโปรยเกริ่นนำใน ๙ บท ของ “ค่าแห่งคำอธิษฐาน”ว่า

บททดสอบ
ศักยภาพของมนุษย์ สะท้อนให้เห็น

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

การตั้งความปรารถนาอย่างแน่วแน่
ที่จะทำเรื่องใดเรื่องหนึ่งให้บรรลุเป้าหมาย
เป็นเรื่องของใจที่มุ่งมั่นจะทำเรื่องที่กำหนดไว้ให้สำเร็จ
จะสำเร็จได้หรือไม่นั้น อยู่ที่การลงมือทำด้วยตนเอง.

อธิษฐานบารมี จึงเป็นหัวข้อธรรมที่ข้าพเจ้าจะละเลยไม่ได้ หากตั้งใจบำเพ็ญเพียรเพื่อมุ่งตรงสู่การหลุดพ้นในสังสารวัฏอย่างสิ้นเชิง

คติธรรมและพลังใจจาก “ค่าแห่งคำอธิษฐาน” เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

The post คติธรรมและพลังใจจาก “ค่าแห่งคำอธิษฐาน” เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) appeared first on Manasikul Online.

บททดสอบ
ศักยภาพของมนุษย์ สะท้อนให้เห็น

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

การตั้งความปรารถนาอย่างแน่วแน่
ที่จะทำเรื่องใดเรื่องหนึ่งให้บรรลุเป้าหมาย
เป็นเรื่องของใจที่มุ่งมั่นจะทำเรื่องที่กำหนดไว้ให้สำเร็จ
จะสำเร็จได้หรือไม่นั้น อยู่ที่การลงมือทำด้วยตนเอง.

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

๙. ขันติธรรม

เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

๙.

ขันติธรรม

              องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสว่า

“การได้อัตภาพความเป็นมนุษย์นั้นแสนยาก,

แม้ได้อัตภาพความเป็นมนุษย์แล้ว

กว่าจะได้ฟังพระสัทธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้นก็แสนยาก” 

ด้วยเหตุว่า กว่าจะมีใครสักคนอุบัติมาเป็นพระโพธิสัตว์แล้วเพียรพยายามสั่งสมบารมีจนได้ตรัสรู้พระอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณเป็นพระพุทธเจ้านั้นยิ่งต้องใช้เวลาที่ยาวนานมาก นับเป็นอสงไขยยิ่งด้วยแสนกัปป์

“โอกาสนี้ จึงขออ้างเอาพระบารมีธรรมของพระโพธิสัตว์ ผู้ได้บำเพ็ญพระบารมีมาจนเต็มบริบูรณ์แล้วนั้น พร้อมทั้งบารมีเดชอำนาจของบูรพาจารย์ทุกองค์ ได้โปรดรวมกันเป็นกองบารมีที่สำคัญพลันดลบันดาลให้ท่านทั้งหลาย ได้ประสบความสำเร็จสมความปรารถนาทุกประการ ดุจดังการบำเพ็ญพระบารมีของ พระโพธิสัตว์จนได้ตรัสรู้พระอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณเป็นที่สุด”

คัดมาจากคำประพันธ์ของ

พระราชอุปเสณาภรณ์ (สังคม ญาณวฑฺฒโน, สังฆะพัฒน์ )

            สมัยก่อน เคยได้ฟังพระท่านเล่าเรื่องพระที่ถูกกล่าวหา แล้วนำไปขังเป็นเวลาหลายปี สุดท้ายพ้นข้อกล่าวหา เรื่องนี้เป็นประวัติศาสตร์ถูกเล่าต่อๆกันมาไม่รู้จบในวงการผ้าเหลือง  แต่แล้ววัฏฏจักรยังคงวนเวียนเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำอีกเป็นระยะรูปแบบวิธีปฏิบัติอาจจะเปลี่ยนแปลงไปบ้าง  แต่บริบทเนื้อหาภายในก็ยังคงเดิมไม่แปรเปลี่ยน

            ที่ประหลาดใจคือไม่คิดว่าตัวเองจะเข้าไปอยู่ในประวัติศาสตร์นั้น เมื่อเกิดขึ้นแล้ว มีคำถามเกิดขึ้นมากมายในใจ แต่วันนี้ต้องอยู่กับปัจจุบัน

ปรับกายใจ ถึงแม้ไม่พร้อม คิดอยู่เสมอว่า“อุปสรรคมีไว้ให้พุ่งชน”

            ในสถานการณ์ที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่จุดเริ่มต้นพบเจออุปสรรคที่ยากลำบากอันส่งผลต่อการดำเนินชีวิต หากคนที่ไม่เริ่มฝึกฝนดูแลจิตใจตนเอง อาจจะทำให้เกิดความสิ้นหวังท้อแท้หมดกำลังใจได้ง่าย เพราะว่าการสร้างความหมายอย่างมีคุณค่าให้เกิดขึ้นที่จิตใจ ถือว่าเป็นสิ่งสำคัญที่จะทำให้คนเราลุกขึ้นมาต่อสู้ เพื่อฝ่าฟันอุปสรรคปัญหาที่เกิดขึ้นกับชีวิตได้ด้วยพลังแสงสว่างแห่งปัญญาธรรม เป็นสิ่งที่สำคัญมายึดเหนี่ยวทางจิตใจและสร้างกำลังใจตนเองพร้อมทั้งเปิดโอกาสที่จะก้าวเดินต่อไป 

              เพราะว่ามนุษย์ทุกคนล้วนแล้วจะต้องพบกับเหตุการณ์ต่างๆที่เกิดขึ้นไม่ว่าจะมาในรูปแบบใดก็ตามทั้งทางแห่งทุกข์ หรือความเครียดอันจะทำให้คนเราไม่สามารถที่จะกลับมายึดติดกับเรื่องเดิมๆได้ แต่เป็นเรื่องที่ควรมองว่า

สิ่งที่เกิดขึ้นนั้นเป็นบททดสอบพลังจิตใจ

เพื่อปรับตัวเข้าสู่เส้นทางวิถีชีวิตใหม่

ดังนั้น “ความรู้” จะเป็นแนวโน้มการเปลี่ยนแปลง ปรับใจ มองโอกาส และประสบการณ์ในเรื่องราวที่เกิดขึ้น เนื่องจากเป็นธรรมดาที่ผู้คนล้วนต้องเผชิญช่วงเวลาที่ทุกข์ยาก ลำบากกายใจในบางช่วงขณะของชีวิต

ประสบการณ์ความยากลำบากต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นของมนุษย์ ล้วนแล้วสามารถที่จะเปลี่ยนวิธีคิด และมุมมองใหม่ ๆ เพื่อที่จะช่วยเสริมสร้างความเข้มแข็ง และความยืดหยุ่นทางจิตใจ ในความยากลำบากที่ผ่านเข้ามาในชีวิต ทำให้เกิดความมั่นใจและสามารถที่จะพิชิตอุปสรรคที่จะเกิดขึ้นในอนาคตได้ 

            การที่มนุษย์รู้จักสร้างสิ่งที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของตน ที่จะช่วยให้จิตใจเกิดความเข้มแข็งสามารถยอมรับและปรับตัวให้เข้ากับสภาวะธรรมที่เกิดขึ้นในปัจจุบันว่าทุกสิ่งเป็นเพียงเรื่องธรรมดา มีการเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป 

 พระราชอุปเสณาภรณ์ (สังคม ญาณวฑฺฒโน, สังฆะพัฒน์ )

              นอกจากนี้ การสร้างความเข้มแข็งของจิตใจจะเป็นพลังแห่งการเอาชนะความท้อแท้ ความอ่อนไหวของจิตใจ ที่สามารถเผชิญกับความทุกข์ที่ผ่านเข้ามาได้

“บุคคลใดเมื่อจะต้องเผชิญกับสภาวะทุกข์ที่เกิดขึ้น หรือเหตุการณ์ที่เกิดกับชีวิตก่อให้เกิดความเครียดย่อมจะเป็นตัวที่ส่งผลต่อสภาวะของจิตใจ ซึ่งจะทำให้ความสมดุลแห่งชีวิตจางหายไป พร้อมทั้งเกิดความทุกข์ขึ้นในใจ หากเราได้ฝึกให้สภาวะแห่งจิตให้มีความเข้มแข็งแล้ว เราจะไม่ได้จมปลักกับความทุกข์ที่กำลังเผชิญอยู่ และพร้อมฟื้นฟูสภาวะแห่งจิตให้กลับเข้าสู่สภาพที่มีความสมดุลแห่งชีวิตได้”

              เนื่องจากเรารู้จักปรับเปลี่ยนตนเองให้เข้ากับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นนั้น เป็นการปรับเปลี่ยนวิธีคิดทางจิตใจเป็นความยืดหยุ่นทางจิตใจ เมื่อต้องเผชิญกับสภาวะแห่งทุกข์ อันเกิดจากความเครียดและด้านความเป็นอยู่ ซึ่งความยืดหยุ่นนั้นคือ “การปรับตัวกลับสู่ภาวะปกติ” เป็นประสบการณ์ที่ยากลำบากเท่าที่จะสามารถยืดหยุ่นได้และยังเกี่ยวข้องกับการฝึกฝนจิตใจด้วยเช่นกัน สิ่งที่เป็นความขัดแย้งในเรื่องของความยืดหยุ่นทางจิตใจ คือ ในการเอาชนะความทุกข์ยากลำบาก ต้องดูแลตัวเองเป็นอันดับแรกก่อนเพราะสิ่งที่เป็นตัวกำหนดว่าเราจะได้รับการ ดูแลหรือไม่ นี่คือวิธีคิดของเราไม่ใช่เหตุการณ์แวดล้อมภายนอก

            ฉะนั้นการเติมเต็มพลังใจให้พร้อมที่จะเข้าสู่บทเรียนเพื่อเข้ามาทดสอบสภาวะแห่งจิตใจ หากเราฝึกจิตด้วยขันติธรรมก็จะผ่านบททดสอบแห่งธรรมในครั้งนี้ได้ เพียงแค่เรากำหนดรู้ในความทุกข์ที่เกิดขึ้น ด้วยสติรู้แจ้งแห่งปัญญารวมพลังแห่งขันติก่อเกิดแห่งเส้นชัยชนะด้วยการไม่ประมาทในการกำหนดรู้เหตุการณ์นั้นๆ

 พระราชอุปเสณาภรณ์ (สังคม ญาณวฑฺฒโน, สังฆะพัฒน์ )

ให้ลองหันกลับมาทบทวนบทเรียนที่ผ่านมา เพื่อสรุปบทเรียนเป็นแสงสว่างแห่งปัญญาธรรมด้วยขันติธรรมบารมี ในบริบทแห่งการสร้างความเข้มแข็งของจิตใจนั้น จึงเกี่ยวข้องกับขันติธรรมที่เข้ามาเติมเต็มรอยร้าวให้มีความสมบูรณ์ทำให้สามารถผ่านสภาวะแห่งทุกข์ในเหตุการณ์ของชีวิตให้ผ่านพ้นไปได้ด้วยจิตใจที่เข้มแข็ง

เป็น“โชค”ที่เรามีครูอุปัชฌายาจารย์“ดี”

            เพราะพื้นฐานที่สำคัญของหลักการดำเนินชีวิตเพื่อสร้างความงดงามทางจิตใจ พร้อมทั้งกล้าที่จะเผชิญสภาวะแห่งทุกข์ที่เกิดกับความเป็นอยู่ในปัจจุบัน ด้วยหลักแห่งความอดทนที่รวบรวมเป็นสภาวะแห่งจิตที่เข้มแข็งเพื่อที่จะพบเจอหนทางแห่งแสงสว่างทางปัญญาธรรมสามารถที่จะเรียนรู้และอยู่กับสภาพปัจจุบันด้วยความสุขแห่งธรรม ประกอบด้วย ศีล (สร้างพฤติกรรมตนเอง) สมาธิ (สร้างจิตใจที่เข้มแข็ง) และปัญญา (เข้าใจความจริงของชีวิต)

              ศีล สร้างพฤติกรรมตนเอง ศีลเป็นตัวปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของการอยู่ร่วมกันกับสังคมที่เราจะต้องเผชิญโดยเริ่มต้นจากความอดทนทั้งทางคำพูด การกระทำ และไม่เบียดเบียนผู้อื่น ซึ่งรวมถึงความคิดที่เป็นต้นทุนในการอยู่ร่วมกันในสังคมนั้นๆได้อย่างมีความสุข และยังเป็นการสร้างพลังทางจิตใจให้กับคนรอบข้างอีกด้วยก่อให้เกิดสิ่งที่เข้ามาเต็มเติมของชีวิตให้พบกับความสมดุลของชีวิตอีกครั้ง 

              สมาธิ สร้างจิตใจที่เข้มแข็ง สมาธิเป็นตัวกำหนดรู้เท่าทันเหตุการณ์ที่เป็นตัวสร้างสภาวะแห่งทุกข์ขึ้น หากเรามีการพัฒนาด้านจิตใจบวกกับความเพียรพยายามระลึกรู้ และการตั้งจิตมั่น ชนิดที่มีคุณภาพ มีพลังสร้างความกระจ่างเกิดขึ้นในใจ ย่อมทำให้จิตใจรู้สึกผ่อนคลายขึ้น เป็นสุขสงบ นุ่มนวลคล่องแคล่วเหมาะแก่การเป็นอยู่ในสังคมแห่งความทุกข์ ด้วยการสร้างความสุข ผ่านความทุกข์ที่กำหนดขึ้น รวมถึงการฝ่าฟันเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

              ปัญญา เข้าใจความจริงของชีวิต ความเข้าใจสภาวะแห่งความทุกข์ที่เกิดขึ้นในสังคมแห่งนี้ มีความเข้าใจชีวิต ปัญญาจึงเป็นปัจจัยที่สำคัญทำให้เกิดความเข้าใจและปลดปล่อยจากสิ่งที่ยึดติดไว้ ทำให้เราพ้นจากสภาวะแห่งทุกข์เกิดความคิดที่ถูกต้องที่จะนำไปสู่การกระทำและความเป็นอยู่ที่ถูกต้อง

              คำสอนจากบูรพาจารย์ที่อบรมสั่งสอนเป็นที่พึ่งมหามงคล ในการสร้างเสริมสติปัญญาด้วยการปฏิบัติให้เตรียมความพร้อมรับมือกับสถานการณ์ที่ชีวิตต้องเผชิญ โดยเฉพาะโลกแห่งการเปลี่ยนแปลงจากเดิม

เพราะทุกคนมีโอกาสที่ต้องเผชิญกับสถานการณ์ที่คาดไม่ถึงเกิดขึ้นในรูปแบบใด ซึ่งวงจรแห่งการฝึกปฏิบัติตนให้เท่าทันต่อการเปลี่ยนแปลงนั้นจะต้องเริ่มต้นก่อนที่จะเผชิญกับสถานการณ์นั้น โดยการจัดเตรียมความพร้อมที่จะรับมือ โดยสถานการณ์ในปัจจุบันจะเริ่มเมื่อได้รับรู้ถึงสภาวะแห่งทุกข์

หากจิตใจมีสติปัญญารู้เท่าทันอารมณ์ปัจจุบันทันต่อกระบวนการรับข้อมูลและปรุงแต่งพร้อมที่จะรับมือทุกสถานการณ์ ก็จะต้องอาศัยปัญญาเป็นตัวกลางระหว่างความรู้สึกต่างๆเกิดขึ้นในปัจจุบันตามสภาพความเป็นจริง จนสามารถปล่อยวางทำให้จิตใจมีความเข้มแข็งคลายจากความทุกข์

ชีวิตมีค่ามากกว่าจะมาสงสารตัวเอง

ในชีวิตของคนเราทุกคนต้องเจออุปสรรคกันอยู่แล้ว อยู่ที่ว่าเราจะเอาชนะอุปสรรคได้หรือไม่ได้ ซึ่งสิ่งเหล่านี้เกี่ยวข้องกับจิตใจที่แต่ละคนมีความเข้มแข็งไม่เท่ากัน

            การเตรียมใจที่จะผ่านอุปสรรคให้ได้นั้น จะต้องยึดหลักคำสอนทางพระพุทธศาสนาเพื่อช่วยทำให้จิตใจเกิดความเข้มแข็งสามารถที่จะยอมรับความจริงที่เกิดขึ้นในชีวิตก็จะทำให้ชีวิตเกิดความสุขความเข้มแข็งทางจิตใจ ที่จะสามารถเผชิญกับอุปสรรคที่ผ่านเข้ามาในชีวิตได้

เนื่องจากขันติธรรมเป็นแนวทางแห่งการฝึกตนด้านจิตใจ อันเป็นผลที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติแห่งความจริงเรียกว่าความทุกข์ ซึ่งพระพุทธเจ้าได้อธิบายเกี่ยวกับความทุกข์ คือ การสร้างความเข้าใจต่อโลกและความจริงของชีวิต มุ่งในการสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับความทุกข์ วิธีแห่งความดับทุกข์ พร้อมทั้งเปิดมุมมองของชีวิตเต็มไปด้วยความเปลี่ยนแปลงดังพระพุทธจน์ที่ว่า

“สังขารทั้งปวงเป็นทุกข์”

ดังนั้นตามมุมมองแห่งการเอาชนะความทุกข์แห่งวิถีทางธรรม คือ การพัฒนาตนตามหลักแห่งความขันติบารมีแห่งธรรม

เนื่องจากมนุษย์ทุกคนล้วนแล้วจะต้องพบเจอกับวิกฤตในชีวิตที่ผ่านเข้ามา ให้ทุกคนต้องค้นหาแนวทางในการเผชิญกับความทุกข์นั้นที่ผ่านเข้ามา ซึ่งทุกคนจะต้องทำหน้าที่พัฒนาตนเอง เรียนรู้ความจริงของชีวิต ตลอดจนถึงการเตรียมความพร้อมของจิตใจในการเผชิญกับสภาวะแห่งทุกข์ที่ผ่านเข้ามา และจะเกิดขึ้นในครั้งหน้า ด้วยการปรับอารมณ์แห่งสภาวะทุกข์ที่เกิดขึ้นให้ได้ อธิบายความรู้สึกทุกข์ใจออกมา

อย่าพยายามเก็บกด

ปิดกั้นที่ความรู้สึกหรืออารมณ์เศร้าที่เกิดขึ้น

ให้อธิบายหรือการพูดออกมาดัง ๆ กับตัวเอง

เมื่ออยู่ตามลำพัง

เพราะการพูดเป็นสิ่งที่ดีต่อจิตใจ ที่สอดแทรกถึงความรู้สึกอันจะช่วยทำให้ความตึงเครียดทางอารมณ์ลดลง

เช่น การรักษาความรู้สึกที่ดีไว้ เราก็สามารถอยู่กับความทุกข์ที่เกิดขึ้นได้ เราก็จะมีภูมิคุ้มกันต่อความเครียดและความทุกข์เพิ่มขึ้นได้เช่นกัน ทั้งนี้ เพราะว่าเป็นการช่วยปรับเปลี่ยนมุมมองให้เราเห็นสถานการณ์ในสภาพที่ตรงจริงยิ่งขึ้น และรู้สึกว่าตัวเองตกอยู่ในภาวะที่ถูกคุกคามลดลง

การปรับการกระทำ ถือว่าเป็นการพัฒนาความเข้มแข็งภายในตนเอง คนที่เชื่อมั่นว่าความสามารถในการควบคุมสภาวะที่เกิดขึ้นนั้นมีศูนย์กลางจากความเข้มแข็งภายในตนเอง ย่อมผ่านพ้นความทุกข์นี้ไปได้ด้วยความเพียรพยายาม

ขณะเดียวกันคนที่มีความยืดหยุ่นทางจิตใจจะมองโลกตรงกับความเป็นจริงและเชื่อว่าแม้เราจะไม่สามารถควบคุมสถานการณ์ที่เกิดขึ้นได้ และสามารถรับมือกับความเครียดในชีวิตในเชิงรุกมากขึ้น มีแนวทางการแก้ปัญหามากขึ้นทำให้รู้สึกควบคุมได้มากขึ้นทำให้เกิดความเครียดน้อยลงสามารถดำเนินชีวิตด้วยความสุขได้

ดังนั้น ความอดทน และ ความยืดหยุ่นทางจิตใจนี่แหละจะช่วยให้เราสามารถผ่านพ้นช่วงสถานการณ์แห่งทุกข์ ความเลวร้ายในสถานการณ์นั้นๆ ไปได้ด้วยดี มีเพียงจิตใจที่ประกอบด้วยขันติธรรมเท่านั้นที่จะสามารถเยียวยารักษา และสร้างขึ้นมาใหม่ด้วยจิตใจที่เข้มแข็งได้

ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๙. ขันติธรรม เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

The post ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๙. ขันติธรรม เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) appeared first on Manasikul Online.

บททดสอบ
ศักยภาพของมนุษย์ สะท้อนให้เห็น

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

การตั้งความปรารถนาอย่างแน่วแน่
ที่จะทำเรื่องใดเรื่องหนึ่งให้บรรลุเป้าหมาย
เป็นเรื่องของใจที่มุ่งมั่นจะทำเรื่องที่กำหนดไว้ให้สำเร็จ
จะสำเร็จได้หรือไม่นั้น อยู่ที่การลงมือทำด้วยตนเอง.

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

๘ . ค่าแห่งคำ

เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

๘.

ค่าแห่งคำ

              ณ โรงพยาบาล… เนื่องจากโรคเก่ากำเริบ ไทรอยด์เป็นพิษ แพทย์ได้ทำการตรวจร่างกาย สอบถามอาการ รวมทั้งวินิจฉัยเพิ่มเติมด้วยวิธีการต่างๆ อย่างเช่น การตรวจเลือดเพื่อตรวจวัดระดับฮอร์โมนไทรอยด์ ให้ทราบถึงระบบการทำงานของอวัยวะต่างๆ ในร่างกายเกือบทุกส่วนที่สำคัญ เช่น การควบคุมอุณหภูมิของร่างกาย การหายใจ การเต้นของหัวใจ น้ำหนักตัวลด ต่อมไทรอยด์บริเวณลำคอบวมโตขึ้น มีปัญหาเรื่องการนอนหลับ อ่อนเพลีย ฯลฯ 

              “หลังจากเฝ้าไข้เจ้าคุณเทอดตลอด ๒วัน ผู้เขียนต้องกลับมาที่วัด เพื่อผลัดเปลี่ยนกันดูแลกับพระรูปอื่น
              เช้ามืดที่วัด เจ้าหน้าที่ได้เข้ามาสอบถามหาเจ้าคุณ จึงแจ้งตามความเป็นจริงไป…..”

ในวันนั้น ๒๔ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๑ ในวันนี้นั้นเอง ที่ผู้เขียนได้รับถุงโน้ตใส่จีวรให้นำกลับมาวัดสระเกศ ความว่า                              

“ขอให้นำไตรจีวรชุดนี้

ไปวางไว้หน้าเตียงนอนหลวงพ่อสมเด็จฯ

พระอุปัชฌาย์ผู้เลิศคุณ ผู้ให้ภิกขุภาวะผม ดำรงอยู่สืบมา”
พระราชกิจจาภรณ์
๒๔ พ.ค ๖๑

             คัดมาจากคำประพันธ์ของ พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม )

              สัจจะแห่งคำอธิษฐานธรรม อันเป็นเครื่องกำหนดรู้แห่งการกระทำที่สร้างความมุ่งมั่น และการวางรากฐานในการสร้างความดีงาม ด้วยการรักษาสัจจะแห่งคำพูดที่ทรงพลัง รวมถึงเป็นผู้ที่มีจิตใจที่เข้มแข็ง  

เพราะว่าสัจจะแห่งความจริงที่เกิดขึ้นนี้เป็นพลังแห่งศรัทธา นำไปสู่ความสำเร็จ และเอาชนะสิ่งทุกอย่างด้วยความจริงที่ปรากฎตามสัจจะอธิษฐาน

ถือว่าเป็นจุดเริ่มต้นเล็ก ๆ ของการตั้งสัจจะอธิษฐานของท่านพระอาจารย์เจ้าคุณ ที่มีความมั่นคงต่อบวรพระพุทธศาสนา ตลอดระยเวลาที่ได้บำเพ็ญบารมีธรรม เป็นการตั้งอธิษฐานธรรมที่ค้นหาคำตอบของ “ความไม่จริง ด้วยความจริง” ในทัศนะของสังคมที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน

ซึ่งหากเรามีจิตที่ตั้งปณิธานอย่างใดอย่างหนึ่งอย่างแน่วแน่ การตั้งใจมั่นอย่างเด็ดเดี่ยว แล้วพิจารณาด้วยปัญญา ดำเนินตามวิริยะแห่งความเพียร เพื่อให้ถึงเป้าหมายที่ตนเองได้ตั้งใจไว้ เนื่องจากความสำเร็จใดๆที่เราได้ตั้งใจไว้แล้วจะสัมฤทธิ์ผลได้ด้วยการอธิษฐานบารมี ด้วยการทำให้กาย วาจา และใจ เพื่อบรรลุเป้าหมาย เมื่อการศึกษาหรือการทำงานสิ่งใดสัมฤทธิ์ผลได้แสดงว่าพลังแห่งการอธิษฐานบารมีที่เราได้สะสมแห่งความดีงามไว้นั้นจะปรากฎเด่นชัดขึ้นในช่วงเวลาที่เราต้องการ

              เมื่อครั้งที่พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นวิธูรบัณฑิต  เป็นราวเกี่ยวกับอดีตชาติของพระพุทธเจ้าที่ปรากฏในชาดก โดยวิธูรบัณฑิตนั้น เป็นผู้ที่มีศีลธรรมและหนักแน่นในเรื่องของการรักษาสัจจะ และเป็นผู้ที่มีจิตใจเด็ดเดี่ยวในการตัดสินใจ  อีกทั้งมีความรับผิดชอบต่อคำพูด  และการกระทำของตน แม้จะถูกปุณณกยักษ์จับไปเพื่อฆ่าเอาหัวใจก็ไม่เกรงกลัว  

ทั้งนี้ เพราะต้องการรักษาสัจจะที่ได้ให้ไว้กับยักษ์ จนในที่สุดก็สามารถเปลี่ยนความคิดของยักษ์ด้วยการปฏิบัติให้ยักษ์เห็นความจริงและมั่นคงในสัจวาจาของตน  ในที่สุดก็รักษาชีวิตให้รอดพ้นจากอันตรายได้  การบำเพ็ญสัจจบารมีของวิธูรบัณฑิตนั้นถือว่าเป็นไปตามแนวทางแห่งพุทธจริยา  และเป็นแบบอย่างของผู้ที่รักษาสัจจะได้  โดยสัจจะที่รักษานั้นสามารถให้ประโยชน์ทั้งแก่ตนและสังคม

ดังนั้น  สัจจะ ทมะ ขันติ จาคะ ทั้ง ๔ ประการนี้ เป็นหลักธรรมสำคัญแห่งการสร้างเกียรติยศ ปัญญา ทรัพย์สมบัติ และญาติมิตร เพราะว่าสัจจะ คือ ความจริง, ซื่อตรง ซื่อสัตย์ จริงใจ พูดจริง ทำจริงเป็นพื้นฐาน สัจจะแห่งการกระทำ การรักษาซึ่งคำพูดที่ได้ให้ไว้กับตนเอง เพื่อเป็นเครื่องชี้นำในการกระทำสิ่งนั้นๆให้ประสบความสำเร็จด้วยพลังแห่งศรัทธา ก่อให้เกิดเจตนาในการตั้งมั่นเพียรพยายามที่ตั้งใจทำงาน ทมะการฝึกจิตใจให้เข้มแข็งและยังฝึกตนให้เกิดการเรียนรู้อยู่เสมอ ขันติความอดทนต่อการทำงาน ไม่มีสิ่งใดที่จะประสบความสำเร็จได้หากเราไม่พยายามทำสิ่งนั้นให้ปรากฏขึ้น

              ดังนั้นการตั้งสัจจะบารมี ถือว่าเป็นการบำเพ็ญบารมีที่มีความเกี่ยวข้องกับการรักษาสัจวาจา ความจริงใจหรือการตั้งมั่นในคำพูดที่ได้เปล่งออกมาอันเป็นการอธิษฐานแห่งความมั่นสัญญา ซึ่งจะไม่มีอะไรมาทำลายได้ ไม่ว่าในการดำเนินชีวิตจะเกิดอะไรขึ้นก็ตาม ถือว่าสิ่งนั้นคือการบำเพ็ญเพียรด้วยการลงมือทำ ทำด้วยใจที่แน่วแน่ และตั้งมั่นในความดีงามที่ได้ประพฤติปฏิบัติมาด้วยการรักษาสัจจะแห่งคำอธิษฐานถือว่าเป็นความจริงที่ปรากฏจากการกระทำ ความตั้งใจจริง และความชื่อสัตย์ที่มีต่อคำพูด

การให้สัจวาจาไว้ถือเป็นการรักษาคำพูดอย่างหนึ่ง

หรือเป็นความจริงที่เป็นการชื่อตรงต่อคำพูด

ยึดมั่นในหลักการ รับผิดชอบต่อคำพูดและรักษาความจริง

พระราชกิจจาภรณ์ (เจ้าคุณเทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม)

จึงขอนำบันทึกธรรมส่วนหนึ่งของอาจารย์เจ้าคุณ เมื่อครั้งอยู่ในเรือนจำตลอด ๔๕๐วัน มาเป็นกำลังใจในการอธิษฐานจิต เพื่อการปฏิบัติธรรม ดังคำกล่าวที่ว่า

ความจริงเป็นสัจจะอันประเสริฐ

แม้ความทุกข์ก็เป็นความจริงอันหนึ่ง

อย่ากลัวที่จะเผชิญความจริงฯ 

เพราะมีแต่ความจริงเท่านั้นที่จะแก้ความไม่จริงได้

ดังเช่น ดวงจันทร์ ดวงอาทิตย์ และ ดวงดาวมีแสงในตัวเอง แม้ชั่วขณะหนึ่งที่ถูกเมฆหมอกบดบังไว้ แต่เมื่อเมฆหมอกเคลื่อนผ่านไป  มันก็จะส่องสว่างเช่นเดิม  ความจริงก็เช่นกัน แม้ชั่วขณะหนึ่งที่มีผู้คนพยายามกลบเกลื่อนไว้ด้วยความไม่จริง แต่เมื่อวันเวลาผ่านไป ความจริงก็จะถูกเผยออกมาเหมือนพระจันทร์พ้นเมฆฯ

              คนที่มีสัจจะถือว่าเป็นสิ่งที่สำคัญมาก

ทั้งต่อตนเอง และผู้อื่น

เพราะว่าเป็นเครื่องบ่งชี้ว่าเป็นคนดี

มีศีลธรรมที่สมบูรณ์

หากอยู่ร่วมกับคนอื่นแล้วนั้นโดยที่มีความชื่อสัตย์ต่อกัน

ก็จะทำให้มีความจริงใจต่อกัน

เราก็จะพบแต่บุคคลที่หลอกลวงจะหาประโยชน์และความจริงใจไม่ได้

พระราชกิจจาภรณ์ (เจ้าคุณเทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม)

              ซึ่งคนเรานั้นก็มักจะทราบความจริงอยู่วันยังค่ำ ฉะนั้นเรามักจะเห็นนักวิทยาศาสตร์ ดาราศาสตร์ นักปรัชญา นักศาสนาที่ต้องการค้นคว้าหาคำตอบเพื่อที่จะรู้ความจริง ความจริงชีวิตและความไม่จริงที่มีความจริงซ่อนอยู่

การที่จะค้นคว้าหาคำความจริงนั้นจะต้องผ่านการฝึกฝน, การข่มใจ รักษาใจ ฝึกนิสัย ปรับตัว, รู้จักควบคุมจิตใจ ฝึกหัดดัดนิสัย แก้ไขข้อบกพร่อง ปรับปรุงตนให้เจริญก้าวหน้าด้วยสติปัญญา

 ซี่งในวิถีของการต่อสู้ เพื่อชนะใจตนไม่มีอะไรยิ่งใหญ่ไปกว่าความอดทนต่อการถูกดูหมิ่นเหยียดหยามฯ  เพราะการทำความเพียรพยายาม ด้วยความเพียรพยายามแห่งพระมหาบุรุษที่ตรัสสอนเรากำลังคลายออกจากที่สุดของความทุกข์ที่เผชิญ แต่กลับมีคนกำลังดิ้นรนทำสิ่งที่จะแผดเผาตนเองให้จมดิ่งลึกลงไป สู่ก้นเหวแห่งความทุกข์อันแสนเวทนาฯ เพียรเพื่อขอให้เราระลึกอยู่เสมอว่า  ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหน ไม่ว่าจะเจออะไร ไม่ว่าจะหนักเท่าใด  หากได้รับการอบรมมาดีแล้ว คำสั่งสอนของพระอุปัชฌาย์  จะอยู่กับเราเสมอฯ

ฉะนั้น ความอดทน ไม่ใช่แพียงแต่อดทนกับคำพูดหรือการกระทำของผู้อื่นที่เราไม่พอใจ แต่หมายถึงการอดทนอดกลั้น ไม่หวั่นไหว มั่นในจุดหมาย ไม่ท้อถอย ต่อการบีบบังคับของกิเลสและด้วย ความอดทนเท่านั้น จะทำให้ก้าวข้ามช่วงชีวิตที่ยากลำบาก เถื่อนถ้ำเป็นที่อยู่อาศัยของพญาราชสีห์ ห้วงมหานทีเป็นที่อยู่อาศัยของหมู่ปลาใหญ่ การเติบโตจากภายใน เป็นวิสัยของปราชญ์ทั้งหลาย

เพราะ ความอดทน ไม่ได้มีไว้เพื่อสิ่งใด แต่มีไว้เพื่อพิสูจน์ความจริง อย่าให้ความจริงถูกปกปิดโดยไร้เสียซึ่งความอดทนที่จะพิสูจน์มันฯ เป็นเรื่องจริงว่า  ไม่มีการเสียสละใด ที่ไม่แลกมาด้วยหยดน้ำตา และความสูญเสีย ไม่มีชัยชนะใด ไม่ผ่านความเพียรพยายามฯ  เพราะว่าความเสียสละ, สละกิเลส สละความสุขสบายและผลประโยชน์ส่วนตนได้ ใจกว้าง พร้อมที่จะรับฟังความทุกข์ ความคิดเห็น และความต้องการของผู้อื่น พร้อมที่จะร่วมมือ ช่วยเหลือ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ไม่คับแคบเห็นแก่ตนหรือเอาแต่ใจตัวเอง โดยละหรือสละนิสัยไม่ดีต่างๆ

เมื่อชีวิตต้องเผชิญกับช่วงเวลาแห่งความทุกข์ยาก  อย่าให้มีน้ำตา จงอดทน อดกลั้น และมีเป้าหมาย เพราะในช่วงเวลาแห่งความทุกข์ยาก มีคนน้อยมากที่เห็นใจ

พระราชกิจจาภรณ์ (เจ้าคุณเทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม)

              ดังนั้นการรักษาสัจจะแห่งคำพูดถือได้ว่าเป็นความจริงที่ดำรงมั่นในความรู้แจ้งแห่งปัญญา หยั่งรู้ในเหตุผล พิจารณาไตร่ตรองให้ถี่ถ้วนเพื่อให้เข้าใจในความจริงที่เกิดขึ้น การตั้งสัจจะบารมีเพื่อการลงมือทำ ย่อมทำให้พลังแห่งความดีทำให้สำเร็จผลด้วยการตั้งมั่นในสัจจะแห่งคำอธิษฐานในสิ่งที่ถูกต้องและทำได้ด้วยสติปัญญาของเรา

แม้ว่าคนส่วนใหญ่จะสะใจและสมน้ำหน้า เมื่อปฏิญาณตนเป็นบุตรพระพุทธองค์แล้ว จงอดทน อดกลั้น และจงใช้ช่วงเวลาแห่งความทุกข์ยาก เป็นโอกาสทำเป้าหมายของตนให้แจ่มชัดยิ่งขึ้นฯ

ด้วยอานิสงส์ของการมี สัจจะ คือปลูกนิสัยความรับผิดชอบให้เกิดขึ้นในตัว ซื่อสัตย์ เป็นคนหนักแน่นมั่นคง ย่อมได้รับการเคารพยกย่องมีเกียรติยศชื่อเสียง

              อานิสงส์ของการมี ทมะ คือ ปลูกฝังนิสัยรักการฝึกฝนตน ยับยั้งตนเองไม่ให้หลงไปทำผิดได้ มีปัญญาเป็นเลิศ

              อานิสงส์ของการมี ขันติ คือ ปลูกฝังนิสัยการอดทนต่ออุปสรรคและปัญหาต่างๆ  ทำให้ทำงานได้ผลดี ทำให้เกิดความมั่นคง

              อานิสงส์ของการมี จาคะ คือ ปลูกฝังการมีนิสัยเสียสละให้เกิดขึ้นในตัว ด้วยอารมณ์ผ่องใส เป็นการสร้างความปลอดภัยแก่ตนเอง จะเป็นที่นับหน้าถือตาของคนทั่วไป มีกัลยาณมิตรรอบตัว

              หรือจะด้วยอานิสงส์ดังกล่าวมาข้างต้น สำนักนายกรัฐมนตรี จึงขอนมัสการเชิญพระคุณท่านทั้งหมด เพื่อเข้าเฝ้าฯ ในวันอาทิตย์ที่ ๒๐ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๕ เวลา ๑๘.๓๐ น. ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน

              คุณค่าแห่งคำ เพียงแค่ประโยคสั้นก็ทำให้เราผ่านปัญหาหรืออุปสรรคนั้นได้ เมื่อมีสัจจะย่อมมีเกียรติยศชื่อเสียง เมื่อมีทมะย่อมได้รับปัญญา เมื่อมีขันติย่อมเกิดความมั่นคงในเรือนใจ และเมื่อมีจาคะย่อมเกิดมิตรที่ดีไว้เป็นสมัครพรรคพวกในสังคมอยู่ในที่แห่งใด ย่อมเป็นสุข

              ด้วยทั้งหมดนี้คือ…

“ค่าแห่งคำ”

พระราชกิจจาภรณ์ (เจ้าคุณเทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม)

ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๘ . ค่าแห่งคำ เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

The post ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๘ . ค่าแห่งคำ เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) appeared first on Manasikul Online.

บททดสอบ
ศักยภาพของมนุษย์ สะท้อนให้เห็น

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

การตั้งความปรารถนาอย่างแน่วแน่
ที่จะทำเรื่องใดเรื่องหนึ่งให้บรรลุเป้าหมาย
เป็นเรื่องของใจที่มุ่งมั่นจะทำเรื่องที่กำหนดไว้ให้สำเร็จ
จะสำเร็จได้หรือไม่นั้น อยู่ที่การลงมือทำด้วยตนเอง.

ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๗.   พระราชปณิธาน และการอธิษฐานจิตของพระโพธิสัตว์ เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

๗.

พระราชปณิธาน

และการอธิษฐานจิตของพระโพธิสัตว์

เมื่อครั้งที่พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นวิธูรบัณฑิต หนึ่งในสิบพระชาติสุดท้ายก่อน ตรัสรู้อนุตรสัมมาสัมโพธิญาณที่ปรากฏในชาดก 

วิธูรบัณฑิตเป็นผู้ที่มีศีลธรรมและหนักแน่นในเรื่องของการรักษาสัจจะและเป็นผู้ที่มีจิตใจเด็ดเดี่ยวในการตัดสินใจ  อีกทั้งมีความรับผิดชอบต่อคำพูด  และการกระทำของตน แม้จะถูกปุณณกยักษ์จับไปเพื่อฆ่าเอาหัวใจก็ไม่เกรงกลัว

              ทั้งนี้เพราะต้องการรักษาสัจจะที่ได้ให้ไว้กับยักษ์  จนในที่สุดก็สามารถเปลี่ยนความคิดของยักษ์ด้วยการปฏิบัติให้ยักษ์เห็นความจริงและมั่นคงในสัจจะวาจาของตน  ในที่สุดก็รักษาชีวิตให้รอดพ้นจากอันตรายได้ 

การบำเพ็ญสัจจบารมีของวิธูรบัณฑิตนั้นถือว่าเป็นไปตามแนวทางแห่งพุทธจริยา  และเป็นแบบอย่างของผู้ที่รักษาสัจจะได้  โดยสัจจะที่รักษานั้นสามารถให้ประโยชน์ทั้งแก่ตนและผู้อื่น

              สัจจะบารมี ไม่เพียงปรากฏอยู่ในชีวิตของวิธูรบัณฑิตเท่านั้น  หากอยู่ในการบำเพ็ญเพียรอย่างอุกฤษฏ์ จนกระทั่งสัมฤทธิผลในชาติที่ ๑๑  ของพระพุทธเจ้า จากเจ้าชายสิทธัตถะออกมหาภิเนษกรมณ์ อันเป็นการออกบวชครั้งยิ่งใหญ่พร้อมการอธิษฐานจิตอีก ๓ ครั้งจนบรรลุอนุตรสัมมาสัมโพธิญาณ

              ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.วิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี  ได้อรรถาธิบายเกี่ยวกับวิถีแห่งพระโพธิสัตว์ ซึ่งมี “ปณิธาน” อันมั่นคง  และการ “อธิษฐานจิต” ว่ามีความเกี่ยวเนื่องกันอย่างไร เมื่อครั้งที่ท่านเป็นประธานแถลงข่าว การจัดทำหนังสือ “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ ในโอกาสมหามงคลสมัยที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์  พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงเจริญพระชนมพรรษา ๙๐ พรรษา ๑๒ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๕  ณ ศูนย์ แถลงข่าวรัฐบาล ตึกนารีสโมสร ทำเนียบรัฐบาล  เมื่อวันที่ ๑๕ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๕ ตอนหนึ่งว่า

“ ปณิธาน คือ ความมุ่งมั่น ตั้งใจแน่วแน่ คำว่า มหาบุรุษในที่นี้ ก็คือ หมายถึง พระพุทธเจ้า หรือ พระโพธิสัตว์ ที่กำลังจะไปตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า คำว่า ที่ไม่เปลี่ยนแปลง ก็คือว่า เป็นการตั้งมั่นปณิธานนี้เอาไว้นานแสนนานแล้ว จะเกิดกี่ภพกี่ชาติก็ยังยึดมั่น ในความตั้งใจนั้น คือ การตั้งใจที่จะไปตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าให้ได้

“ถ้าหากว่า เราพูดกันตามความเชื่อหรือคตินิยมของพุทธศาสนา ท่านก็อาจจะได้ยินมาแล้วว่า คนเรากว่าจะมาตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้านั้น   จะต้องไปเกิดหรือเสวยพระชาติ เป็นสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ กันมากมาย หลายกัปหลายกัลป์ อสงไขย มีทั้ง  ไปเกิดเป็นมนุษย์ มีทั้งไปเกิดเป็นสัตว์ มีทั้งที่ไปเกิดเป็นพระราชามหากษัตริย์ มีทั้งที่ต้องเวียนว่ายตายเกิด ไปเป็นยาจกเข็ญใจ ไปเป็นพราหมณ์ จนกระทั่งแม้แต่เป็นสัตว์ เช่น เป็นนกยูง เป็นช้าง  เมื่อเสียชีวิตก็จะเวียนว่ายตายเกิดอยู่อีกหลายภพหลายชาติ เพื่อสะสมบารมีเอาไว้ จนกระทั่งบารมี แข็งแกร่ง มั่นคง ก็จะมาถึงสิบชาติสุดท้าย ก่อนที่จะไปถึงชาติที่สิบเอ็ด

ชาติที่สิบเอ็ด ก็คือชาติที่จะได้เป็นพระพุทธเจ้า แต่คนเรากว่าจะไปถึงชาติที่สิบเอ็ด คือ สามารถตรัสรู้อนุตรสัมมาสัมโพธิญาณได้  จะต้องผ่านภพผ่านชาติมามากเหลือเกิน โดยเฉพาะชาติที่สำคัญที่สุด ก็คือ สิบชาติสุดท้ายก่อนที่จะมาถึงชาติที่สิบ

              “พระพุทธเจ้าของเรานั้น ได้เสวยพระชาติสิบชาติสุดท้าย ก่อนที่จะมาถึงชาติที่สิบเอ็ด  ต่อเนื่องกันด้วยการบำเพ็ญบารมีต่าง ๆ กัน คำว่า บำเพ็ญบารมี ก็คือ สะสมประสบการณ์หรือทำ   คุณงามความดีเก็บเอาไว้ เพื่อส่งต่อไปยังภพหรือชาติต่อไป แต่ละชาตินั้น เราเคยเรียกกันว่า ชาดก

ชาดกก็คือชาติ ชาติก็คือการเกิด สิบชาตินี้ เขาเรียกว่า ทศชาติ และเป็นชาติที่สำคัญที่สุด ยิ่งกว่าชาติ  ใด ๆ ทั้งหมด ที่มีมาก่อนหน้านี้ ชาติที่หนึ่งในสิบชาติสุดท้ายนั้น

พระโพธิสัตว์ได้เสด็จมาบังเกิดเป็นพระเตมีย์ แล้วบำเพ็ญบารมีที่สำคัญยิ่ง คือ เนกขัมมบารมี  ความที่ตั้งใจเหมือนกับนักบวช ความอดกลั้น ความไม่พูดไม่จา ไม่วอกแวกใด ๆ จนเราเคยได้ยินใช่ไหมครับ ที่เราไปอุปมาเปรียบเทียบ  ใครสักคนที่ไม่พูดอะไรเลย เอาแต่ทำงานอยู่อย่างเดียวว่า เหมือนกับพระเตมีย์ใบ้

              “พระเตมีย์ นี่คือชาติที่หนึ่ง ในจำนวนสิบชาตินั้น ทรงบำเพ็ญเนกขัมมบารมี เมื่อตายไปแล้ว ก็ได้บังเกิดในชาติที่สอง

เป็นพระมหาชนก ที่เรารู้จักดี พระมหาชนกที่เรือแตกแล้วก็ว่ายน้ำอยู่ในมหาสาคร ด้วยความพากเพียร  จนกระทั่งนางเมขลาอุ้มไปส่งที่ฝั่ง นั่นแหละครับ คือ พระมหาชนกองค์เดียวกันนี่ นี่เป็นชาติที่สอง   ในจำนวนทศชาติหรือสิบชาติ แล้วทรงบำเพ็ญบารมีอันยิ่งใหญ่ คือ วิริยบารมี ความเพียร

              “ต่อจากนั้น  ก็ไปถึงชาติที่สาม คือ พระสุวรรณสาม ชาติที่สี่ก็คือ เป็นพระเนมิราช ชาติที่ห้า คือเป็นพระมโหสถ

  ชาติที่หกคือเป็นพระภูริทัต ชาติที่เจ็ดคือเป็นพระจันทกุมาร ชาติที่แปดคือเป็นพระนารทะ ชาติที่เก้า คือเป็นพระวิธูรบัณฑิต แล้วก็ชาติที่สิบ ชาติสุดท้าย เป็นพระเวสสันดร

ซึ่งในชาติที่สิบนี้ ทรงบำเพ็ญ บารมีอันยิ่งใหญ่เหนือบารมีทั้งหมด ที่เคยมีมาในอดีตกาล ก็คือ ทานบารมี ทรงบริจาคทรัพย์สิน  เงินทองต่าง ๆ ทรงบริจาคแม้กระทั่งลูกและเมีย แล้วจากการบำเพ็ญบารมีอันยิ่งใหญ่ในสิบพระชาติ    นี้เอง เมื่อสิ้นพระชนม์หรือหมดชีวิตไป ก็ได้บังเกิดเป็นชาติที่สิบเอ็ด คือเป็นเจ้าชายสิทธัตถะราชกุมาร จนกระทั่งเสด็จออกบวช ที่เรียกว่า เสด็จออกมหาภิเนษกรมณ์ แล้วก็ได้ตรัสรู้  เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

              “ในทางคติพุทธศาสนา ถือว่า สิบชาติ ทศชาตินี้ สิบบารมีที่ได้ทรงบำเพ็ญในแต่ละชาตินี้   เป็นความยิ่งใหญ่มหาศาล และนี่คือ ปณิธานของมหาบุรุษที่ไม่เปลี่ยนแปลง” 

              และอีกหนึ่งการบรรยายของศาสตราจารย์ กิตติคุณ ดร.วิษณุ เครืองาม เรื่อง “พระมหากรุณาธิคุณของพระมหากษัตริย์แห่งราชจักรีวงศ์ที่มีต่อพสกนิกร” ซึ่งเป็นการบรรยายผ่านระบบ Video Conferences ตามที่ คณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่ ๒๙ มีนาคม พุทธศักราช ๒๕๕๕  เห็นชอบให้มีการขับเคลื่อนประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ ทรงเป็นประมุข  และการธํารงไว้ซึ่งสถาบันหลักของชาติในระดับพื้นที่  กระทรวงมหาดไทยจึงกําหนดให้มีการรับฟัง การบรรยายทางไกลด้วยสื่ออิเล็กทรอนิกส์ในหัวข้อเรื่องดังกล่าว โดยมีผู้เข้าร่วมรับฟังการบรรยายในห้องประชุมแห่งนี้ประกอบด้วยข้าราชการทุกกรมในสังกัด กระทรวงมหาดไทย  และในส่วนภูมิภาคประกอบด้วยผู้บริหารในส่วนจังหวัด  ผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และข้าราชการหน่วยงานต่างๆ  

              ในช่วงหนึ่งของการบรรยาย ศาสตราจารย์ กิตติคุณ ดร.วิษณุ เครืองาม กล่าวว่า ทั้งหมด ๙ รัชกาล ในเวลา ๒๓๐ ปี แล้วแต่ละพระองค์ก็จะทรงมีพระบุคลิกลักษณะ ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณไม่เหมือนกัน …แต่แม้จะต่างกันอย่างไร  เป็นเรื่องความสนพระราชหฤทัยของแต่ละพระองค์  แต่ที่จะเหมือนกันตรงกันอีกทุกพระองค์  ก็คือการที่พระองค์จะต้องทรงมีสิ่งหนึ่งที่เหมือนกัน และก็ไม่มีโดยบังเอิญหรือมี โดยตั้งใจ  มีโดยการปฏิญาณในวันทรงสวมมงกุฎนั้น  คือการที่จะทรงรักษาทศพิธราชธรรม อันเป็นธรรมะ ๑๐ ประการของคนที่จะเป็นพระเจ้าแผ่นดิน หรือผู้ปกครอง…

              “ทศพิธราชธรรม ๑๐ ประการ ข้อที่ ๑ คือเป็นคนมีทาน ทานแปลว่าให้โดยเจาะจง ทานอาจจะให้เป็นเงินทองก็ได้ เรียกว่าอามิสทาน ไม่มีเงินไม่เป็นไรให้ความรู้ก็ได้เรียกว่าวิทยาทาน ไม่มีความรู้ ที่จะทานให้ไม่เป็นไร  เขามีความผิดกับเรา เราให้อภัยเขาเราก็ได้  เรียกว่าอภัยทาน  คือเป็นทานทั้งนั้น  ข้อที่ ๒ ก็คือศีลความเป็นผู้มีศีล  ข้อที่ ๓ คือบริจาค บริจาคต่างจากทานเพราะทานนั้นให้เฉพาะเจาะจงคน บริจาค คือให้ทั่วไปไม่เลือกหน้า ข้อที่ ๔ คืออาชชวะ  แปลว่าซื่อตรงสุจริต ไม่คอร์รัปชัน

              “ ข้อที่ ๕ คือมัททวะ แปลว่า พูดจา สุภาพไพเราะอ่อนหวาน ไม่พูดมึง  กู  อั๊วะ  ลื้อกับใคร  ข้อที่ ๖ คือตบะ แปลว่า  อดทน  ข้อที่ ๗ อโกทัง คือความไม่ เป็นคนโกรธง่าย ข้อที่ ๘ คือขันติ แปลว่า อดกลั้น  ไม่ควรพูดก็อย่าไปพูด  ข้อที่ ๙  คืออวิหิงสา  ความไม่เบียดเบียน คนอื่น ไม่รีดไถคนอื่น และข้อสุดท้ายอวิโรธนะ แปลว่า การประพฤติตามกฎกติกามารยาท  และกฎหมายบ้านเมือง โดยเคร่งครัด ๑๐ ข้อนี้คือทศพิธราชธรรม  ที่คนเป็นพระเจ้าแผ่นดินต้องทรงปฏิญาณในวันที่ทรงสวมพระมงกุฎขึ้นครองราชย์สมบัติ

              “รัชกาลที่ ๑ ก็ทรงปฏิญาณ  รัชกาลที่ ๒, ๓ , ๔, ๕, ๖, ๗ ก็ทรงปฏิญาณ  รัชกาลที่ ๘  อาจจะ ไม่ได้ทรงปฏิญาณ เพราะไม่ได้ทรงสวมมงกุฎ   รัชกาลที่ ๙ ทรงปฏิญาณแล้ว ในวันพระบรมราชาภิเษก ดังที่ตรัสว่า “เราจะครองแผ่นดินโดยธรรม  เพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชนชาวสยาม” โดยมากเรารู้ว่าพระองค์ทรงปฏิญาณ เพียงแค่นี้  นึกว่าจบ  ความจริงแล้วไม่จบ  จบประโยคนี้แล้วพราหมณ์ก็จะถวายพระเต้าให้ทรงหลั่งพระทักษิโณทก

              “ตอนที่พระเจ้าอยู่หัวทรงหลั่งพระทักษิโนทก จะต้องทรงเปล่งพระวาจาตั้งสัตยาธิษฐาน คืออธิษฐาน “อธิษฐานว่าอย่างไร  ทรงอธิษฐานว่า

“จะทรงรักษาทศพิธราชธรรมไว้โดยเคร่งครัด” 

              “ซึ่งเราไม่รู้ว่าจะทรงปฏิญาณอีกข้อหนึ่งแบบนี้แล้ว ก็จะเห็นว่า ๖๖ ปีนั้น ได้ทรงรักษาทศพิธราชธรรมจรรยาสัมมาปฏิบัติตลอด  ไม่มีเบี่ยงเบนผิดเพี้ยน …

“ผมอาจจะโชคดี เมื่อครั้งที่เป็นเลขาธิการคณะรัฐมนตรี อาจจะได้รู้ ได้เห็น ได้ยิน ได้ฟังมาก มานั่งนึก หลายเรื่องนั้นคนไม่รู้ เพราะว่าพระเจ้าอยู่หัวพระองค์ทรงอดทน อดกลั้น ต้องทรงเสียสละมากมาย เราไม่ทราบว่าได้ ทรงทําอะไร กฎหมายที่ทูลเกล้าถวายไป หรือฎีกาที่ราษฎรถวาย ไม่ว่าจะเป็นฎีกานักโทษ ไม่ว่าจะเป็นฎีกาขอ พระราชทานความเป็นธรรม ฎีกาแต่งตั้งโยกย้าย ขอพระราชทานยืมเงินก็ยังเคยมี ขอพระราชทานความเป็นธรรมที่ ข้าพระพุทธเจ้าไม่ได้เป็นผู้ว่าฯ  หรือเป็นอธิบดีฯ อาวุโสมานาน คนอื่นตัดหน้าก็ยังเคยมีเลย  และเราก็ไม่ค่อยจะรู้ว่า  มี พระบรมราชวินิจฉัยอย่างไร ซึ่งทรงมีพระปรีชาสามารถแยบคายเป็นธรรมทั้งนั้น คนที่เกี่ยวข้องมีหน้าที่รับไปปฏิบัติ แต่เขาก็ไม่ไปอธิบายโพนทะนาเพราะว่าเหมือนประจานตัวเองละอายคน แต่ทั้งหมดเป็นพระมหากรุณาธิคุณทั้งนั้น คนที่ได้รับพระมหากรุณาธิคุณเท่านั้น ที่จะได้รู้ซึ้งอยู่แก่ใจว่าตนรอดมาได้ทุกวันนี้เพราะอะไร  ที่ได้เป็นทุกวันนี้เพราะ อะไร

ทั้งหมดนี้  เป็นพระมหากรุณาธิคุณ และเป็นความโชคดีที่คนไทยได้มีผู้ทรงไว้  ซึ่งพระมหากรุณาธิคุณอย่างนี้ ทุกรัชกาลตลอดมา…” 

การอธิษฐานของในหลวงรัชกาลที่ ๕

อีกตัวอย่างหนึ่งในการเสด็จประพาสยุโรป เป็นพระราชกรณียกิจที่สำคัญอย่างหนึ่งของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ ในช่วงเวลานั้น เนื่องจากลัทธิจักรวรรดินิยมได้แผ่อิทธิพลเข้ามาตั้งแต่ปลายรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จนถึงรัชกาลของพระองค์  ในขณะที่ทรงพระราชดำเนินทางเรือพระที่นั่งมหาจักรี เสด็จจากท่าราชวรดิษฐ์ ทรงใช้พระปรีชาสามารถอย่างสุดพระกำลังที่จะรักษาประเทศชาติ ให้รอดพ้นจากวิกฤตการณ์

              โดยหลังจากเกิดกรณีพิพาทกับฝรั่งเศสแล้ว  พระองค์ได้เสด็จประพาสยุโรปถึง ๒ ครั้ง คือ พุทธศักราช ๒๔๔๐ ครั้งหนึ่ง และในปีพุทธศักราช ๒๔๕๐ อีกครั้งหนึ่ง ทั้งนี้เพื่อเชื่อมสัมพันธไมตรีกับประเทศต่าง ๆ ในยุโรปตลอดจนประเทศฝรั่งเศสด้วย อีกทั้งยังได้ทรงเลือกสรรเอาแบบแผน ขนบธรรมเนียมอันดีในดินแดนเหล่านั้น มาปรับปรุงในประเทศให้เจริญขึ้น

              การเสด็จประพาสยุโรป ในปี ๒๔๔๐ นั้น พระองค์ทรงอธิษฐานต่อหน้ามหาสมาคม  ณ  พระที่นั่งไพศาลทักษิณ  ด้วยการประกาศให้ทราบทั่วกันต่อหน้าพระสงฆ์ เจ้านาย และเสนาบดีทั้งหลาย ว่า

              ๑. ในการเสด็จประพาสยุโรปครั้งนี้  จะไม่น้อมใจไปในศาสดาอื่น  จะนับถือแต่พระพุทธ  พระธรรม  พระสงฆ์

              ๒. ในการเดินทางไกลไปยุโรปซึ่งใช้เวลาหลายเดือน  จะไม่ร่วมประเวณีด้วยสตรีอื่นใดเลย

              ๓. ในต่างประเทศ การให้สุราแล้วไม่ดื่ม จะเป็นการเสียกริยา ก็จะดื่มนิดหน่อยเพื่อสังคม  แต่ไม่ยอมมึนเมาเสียสติเด็จขาด

              นี่คือตัวอย่างของการอธิษฐานเสียงดังเพื่อให้คนอื่นเป็นสักขีพยานและช่วยประกันความสำเร็จของคำอธิษฐาน

              และเมื่อมาถึงรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๑๐ พระองค์ยังทรงมีพระราชปณิธานตามรอยทศพิธราชธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และตามรอย พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรรัชกาลที่ ๙ ดังพระปฐมบรมราชโองการ  เมื่อวันเสาร์ที่ ๔ พฤษภาคม  พุทธศักราช  ๒๕๖๒ ว่า

“เราจะสืบสาน รักษา และต่อยอด

และครองแผ่นดินโดยธรรม

เพื่อประโยชน์สุขแห่งอาณาราษฎรตลอดไป”

ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๗.   พระราชปณิธาน และการอธิษฐานจิตของพระโพธิสัตว์ เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

อ้างอิง

– หนังสือ “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ฉบับ ญาณวชิระ” เฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง  เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๙๐ พรรษา ๑๒ สิงหาคม ๒๕๖๕ จัดพิมพ์ฉบับพิเศษเป็นธรรมทานโดย บริษัท เมืองโบราณ จำกัด เพื่อเฉลิมพระเกียรติ จำนวน ๑๐,๐๐๐ เล่ม

The post ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๗.   พระราชปณิธาน และการอธิษฐานจิตของพระโพธิสัตว์ เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) appeared first on Manasikul Online.

บททดสอบ
ศักยภาพของมนุษย์ สะท้อนให้เห็น

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

การตั้งความปรารถนาอย่างแน่วแน่
ที่จะทำเรื่องใดเรื่องหนึ่งให้บรรลุเป้าหมาย
เป็นเรื่องของใจที่มุ่งมั่นจะทำเรื่องที่กำหนดไว้ให้สำเร็จ
จะสำเร็จได้หรือไม่นั้น อยู่ที่การลงมือทำด้วยตนเอง.

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

๖. การอธิษฐานของพระอานนท์  

  เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

๖. การอธิษฐานของพระอานนท์

              ย้อนเวลากลับไปในครั้งพุทธกาลที่พระพุทธเจ้ายังทรงมีพระชนม์ชีพ  มีเหตุการณ์หนึ่งที่เกิดขึ้นคือ  ภัยธรรมชาติในนครเวสาลี เกิดภัยแล้งฝนไม่ตกต้องตามฤดูกาล เกษตรกรรมได้รับความเสียหาย เกิดโรคระบาดชาวเมืองล้มตายกันมาก  ชาวเวสาลี จึงส่งทูตมาเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า ให้ทรงช่วยเหลือ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงให้พระอานนท์นําพระสาวกไปสวดรัตนปริตร  เป็นการสวดสรรเสริญคุณพระรัตนตรัย  แล้วน้อมนำคุณของพระรัตนตรัยมาปกป้องคุ้มครองชาวเวสาลีเป็นเวลา ๗ วัน  และในวันที่ ๘ พระองค์ทรงเสด็จไปสวดเอง หลังจากครบ ๙ วัน เกิดฝนตกใหญ่ชะล้างโรคระบาดให้หมดไป  จากความแห้งแล้ง และโรคระบาดก็เปลี่ยนเป็นความสดชื่น  ต้นไม้เมื่อได้รับความชุ่มเย็นของน้ำฝนก็แตกยอดอ่อน  ต้นข้าวก็ผลิใบ เกษตรกรก็เบิกบาน

ในสมัยพุทธกาลดังที่ได้ยกตัวอย่างมานี้  อธิบายได้อย่างชัดเจนเกี่ยวกับการอธิษฐานจิต การสวดรัตนปริตร เป็นการให้กำลังใจ  เรียกขวัญกลับคืนมา ให้มั่นคงในพระรัตนตรัย  ศูนย์รวมดวงใจให้เป็นหนึ่ง  เพื่อให้ผู้คนหายตื่นตระหนกในภัยพิบัติก่อน  น้อมจิตกลับมาหากาย สลายความกลัวด้วยสติ สมาธิ  จนปัญญาก่อเกิดในการแก้ไขปัญหา ใครเจ็บป่วยก็รักษา ใครตายจากโรคระบาดก็นำไปเผา ไม่ให้เชื้อโรคแพร่กระจาย  เช่นนี้ ไม่ถือเป็นการบนบาน  เพราะประชาชนชาวเมืองเวสาลีมิได้ต้องตอบแทนสิ่งใดๆ  ต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์แต่ประการใด 

การสวดสาธยายมนต์จึงไม่ใช่การบนบาน  แต่เป็นการกำหนดจิตให้มีสติอยู่กับบทสวดมนต์   เพราะเมื่อใดที่เรามีสติระลึกรู้  เมื่อนั้นสมาธิจะตามมา  และปัญญาจะก่อเกิดให้คลายความกลัว ความกังวลต่อสิ่งที่เกิดขึ้น  แม้มีโรคระบาด มีศพเกลื่อนกล่น ก็ตั้งสติ กลับมาอยู่กับลมหายใจ ระลึกถึงพระคุณของพระพุทธเจ้า พระธรรมและพระสงฆ์ เมื่อสติตั้งมั่น ก็ประดุจมีปราการที่ทำให้กายกับใจเป็นหนึ่งเดียวกัน  ทำให้ร่างกายแข็งแรงขึ้น  เมื่อจิตใจแข็งแรง ลมหายใจก็เข้ามาทำความสะอาดร่างกายอย่างทั่วถึง  สามารถต้านทานโรคร้ายในขณะนั้นได้  เป็นเหตุเป็นผล  เกิดบารมีที่ทำให้มั่นใจขึ้น  สั่งสมความมั่นใจในดวงจิตได้เพิ่มขึ้น  พระรัตนปริตรมีอานุภาพเช่นนี้ 

 เช่นเดียวกับการฟังธรรม  ก็ได้ปัญญาบารมี นำไปแก้ไขปัญหาชีวิตที่เผชิญได้  หากเราสงบกาย วาจาใจเป็นศีลบารมี มีสติ มีสมาธิ ทำจิตให้เป็นหนึ่งในขณะฟังธรรม ปัญญาก็ก่อเกิด  นี่เอง  การปลีกตัวเข้าปฏิบัติธรรมเป็นเนกขัมมบารมี ก็จะทำให้การอธิษฐานจิตมีพลังเพื่อแก้ไขปัญหาชีวิต และท้ายที่สุดแล้วก็จะเห็นสัจธรรมว่า ชีวิตนี้เป็นทุกข์ ไม่ว่าจะแก้ไขอย่างไร ก็จะไม่สามารถที่จะทำให้ความทุกข์ทางโลกหมดไปได้  นี่เอง จึงเป็นเหตุให้การอธิษฐานจิตในพระพุทธศาสนาเป็นไปเพื่อตั้งมั่นไปสู่จุดดหมายปลายทางคือ พ้นทุกข์ในสังสารวัฏสถานเดียว 

              การอธิษฐานจึงเป็นหมุดหมายที่จะต้องทําให้ได้ผลที่ตรงเป้าหมายมีขอบเขตชัดเจน  ดังเช่น การบําเพ็ญบารมีของพระโพธิสัตว์ เพื่อตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า  ก็มีหลักธรรมที่เรียกว่า พุทธการกธรรม คือ ธรรมที่ทําให้เป็นพระพุทธเจ้า หรือบารมี ๑๐ สิ่งที่ขาดไม่ได้ คือ อธิษฐานบารมี ถ้าหากไม่มีบารมีข้อนี้การ บําเพ็ญบารมีข้ออื่นๆ ก็อาจไม่มีจุดหมายที่แน่นอน และพระโพธิสัตว์ก็ไม่สามารถเป็นพระพุทธเจ้าได้ 

อธิษฐานจึงเป็นสิ่งที่ช่วยให้มีการกําหนดเป้าหมายที่ชัดเจน ตอกย้ำความตั้งใจเดิม  ทําให้เกิดความแน่วแน่แห่งจิตใจ 

สำหรับในเรื่องการทําบุญแล้วอธิษฐานนี้  มีปรากฏอยู่ในพระไตรปิฎกอยู่หลายแห่ง เช่น ในทานนุปปัตติ มีการบรรยายผลที่เกิดจากการให้ทานไว้ดังนี้

บุคคลบางคนในโลกนี้ให้ทาน คือ ข้าว น้ำ ผ้า ยาน ดอกไม้ ของหอม เครื่องลูบไล้ ที่นอน ที่พักและเครื่องประทีป แก่สมณะหรือพราหมณ์ เขาให้สิ่งใดก็หวังสิ่งนั้นตอบแทน เขาเห็นพวกขัตติยมหาศาล  พราหมณ์มหาศาลหรือคหบดีมหาศาล  ผู้เอิบอิ่มพรั่งพร้อมบําเรอตนอยู่ด้วยกามคุณ  จึงมีความปรารถนาอย่างนี้ว่า โอหนอ  หลังจากตายแล้ว  เราพึงเกิดร่วมกับพวกขัตติยมหาศาล 

พราหมณ์มหาศาล  หรือคหบดีมหาศาล  เขาตั้งจิตนั้นอธิษฐาน จิตนั้น เจริญจิตนั้นอยู่ จิตของเขานั้นน้อมไปในทางต่ำให้เจริญให้ยิ่งขึ้นไปไม่ได้  ย่อมเป็นไปเพื่อเกิดในที่นั้น  ข้อนั้นแล  เรากล่าวไว้สําหรับผู้มีศีล  ไม่ใช่สําหรับผู้ทุศีล  ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย มโนปณิธานของท่าน ผู้มีศีลย่อมสําเร็จได้เพราะเป็นผู้บริสุทธิ์

              การอธิษฐานตามความหมายทางพระพุทธศาสนา  ถ้ามองผิวเผินอาจเหมือนกับการอ้อนวอน ดังที่ได้กล่าวมาแล้ว  แต่เมื่อพิจารณาจากตัวอย่างที่ยกมานี้  จะเห็นได้ว่า  การอธิษฐานในแง่ที่เป็นการตั้งความปรารถนานั้น  มิได้ตั้งขึ้นมาอย่างเลื่อนลอย  แต่เป็นการอธิษฐานเพื่อจะไปสู่จุดหมายที่ตั้งไว้อย่างชัดเจน คือโพธิญาณ หรือ การบรรลุสัจธรรมอย่างสูงสุด  โดยใช้การกระทําของตนที่เป็นไปเพื่อการลดด ละ เลิก กิเลสน้อยใหญ่อย่างยิ่งยวด  โดยอาศัยเหตุปัจจัยกล่าว คือ อาศัยบุญกุศลคุณงามความดีของตนเป็นพื้นฐาน  มิใช่เพื่ออ้อนวอนขอจากสิ่งภายนอก
              จากที่กล่าว  มาการอธิษฐานหรือหลักธรรมที่เกี่ยวข้องกับอธิษฐาน  ทําให้สังเกตได้ว่า การอธิษฐานที่ถูกต้องตามหลักพระพุทธศาสนานั้น คือ การอธิษฐานด้วยจิตอันเป็นกุศลประกอบด้วยปัญญาเป็นไปเพื่อความพ้นทุกข์  หรือเป็นเหตุปัจจัยที่นําไปสู่ความพ้นทุกข์

อ้างอิง

– พระครูปลัดสุวัฒนธีรคุณ (เทอด ญาณวชิโร). ( ๒๕๔๓) ปจจุบัน ทัธานุภาพ อานุภาพของพระพุทธองค์เรียนรู้พุทธธรรม จากพระพุทธมนต์ เพื่อชีวิตดีงาม. (พิมพ์ครั้งที่ ๑๘). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์อนันตะ ฉบับธรรมทาน.

ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๖. การอธิษฐานของพระอานนท์    เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

The post ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๖. การอธิษฐานของพระอานนท์    เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) appeared first on Manasikul Online.

บททดสอบ
ศักยภาพของมนุษย์ สะท้อนให้เห็น

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

การตั้งความปรารถนาอย่างแน่วแน่
ที่จะทำเรื่องใดเรื่องหนึ่งให้บรรลุเป้าหมาย
เป็นเรื่องของใจที่มุ่งมั่นจะทำเรื่องที่กำหนดไว้ให้สำเร็จ
จะสำเร็จได้หรือไม่นั้น อยู่ที่การลงมือทำด้วยตนเอง.

๑ คำอธิษฐานของสุเมธดาบส

              ย้อนกลับไปเมื่อสักประมาณ ๔ อสงไขยกับอีกแสนกัป ก่อนพระพุทธเจ้าองค์ปัจจุบัน  เมื่อครั้งที่พระองค์เสวยพระชาติเป็น “สุเมธดาบส”

              วันหนึ่งในสมัยนั้น  มีข่าวว่าพระทีปปังกรพุทธเจ้า (หมายถึง ผู้ยังแสงสว่างให้เกิดขึ้น) พระพุทธเจ้าองค์แรกเมื่อครั้งนั้น  จะเสด็จผ่านหมู่บ้านหนึ่งที่สุเมธดาบสอาศัยอยู่พอดี  แต่ด้วยความที่หมู่บ้านนั้นมีขวากหนามเต็มไปหมดในทางที่พระองค์จะเสด็จผ่าน  ชาวบ้านจึงรีบมาทำความสะอาดนำขวากหนามออก เพื่อให้พระองค์พร้อมทั้งพระสาวกเดินทางอย่างสะดวก แต่ยังไม่ทันเสร็จ พระพุทธเจ้าพร้อมพระสาวกอีก ๔ แสนรูป ก็เสด็จมาถึงแล้ว พอดีว่ายังเหลือบ่อโคลนขวางหน้าอยู่ สุเมธดาบส  จึงทำสิ่งที่น่าประทับใจอย่างยิ่ง  โดยการนอนทอดตัวขวางบ่อโคลนนั้น  และกราบทูลพระทีปังกรพุทธเจ้าว่า  ขอให้พระองค์กับคณะสงฆ์เดินเหยียบไปบนตัวของข้าพระองค์  เพื่อที่จะได้ไม่ต้องเหยียบบ่อโคลนนั้น  พร้อมอธิษฐานจิตว่า 

“ เราปรารถนาจะเป็นอย่างพระทีปังกรพุทธเจ้า
บรรลุพระโพธิญาณ และพามหาชนข้ามวัฏสงสารไปด้วยกัน ”

              หลังจากสุเมธดาบสกราบทูลแล้ว  พระทีปังกรพุทธเจ้าก็เดินมาหยุดที่ศีรษะของสุเมธดาบส  และทรงทราบโดยพระญาณว่า  สุเมธดาบสได้บำเพ็ญบารมีมานานมากแล้ว  บัดนี้เป็นผู้มีเสบียงธรรมพร้อม  สามารถบรรลุธรรมได้ด้วยการฟังธรรมเพียง ๑ คาถาเท่านั้น  แต่ทว่า สุเมธดาบสเป็นผู้แน่วแน่ไม่เปลี่ยนใจ ตั้งใจเป็นพระโพธิสัตว์พร้อมที่จะเป็นพระพุทธเจ้าในอนาคต  จึงตัดสินพระทัยไม่แสดงธรรม แต่ทรงให้พุทธพยากรณ์ไว้ว่า

              “ท่านทั้งหลาย จงดูดาบสผู้มีตบะอันรุ่งเรืองนี้  ดาบสท่านนี้กระทำความปรารถนายิ่งใหญ่  เพื่อความหลุดพ้นจากความทุกข์ในวัฏสงสาร เป็นพระพุทธเจ้าในที่สุด  ท่านสร้างสมพุทธการกระทำ  คือธรรมที่จะทำให้เป็นพระพุทธเจ้ามาแล้วถึง ๑๖ อสงไขย ด้วยความอุตสาหะ  สละชีวิตและเลือดเนื้อเพื่อโพธิญาณมาแล้วนับจำนวนครั้งไม่ได้  ความปรารถนาของท่านนั้นจักสำเร็จในที่สุดนับจาก ๔ อสงไขยกับเศษแสนกัปนี้ไป  ท่านจักตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้านามว่า “โคตมะ”

              ในอัตภาพนั้นของท่าน จักประสูติในตระกูลศากยะเป็นเจ้าชาย มีนครนามว่า กบิลพัสดุ์ เป็นที่อยู่อาศัย พระมารดานามว่ามายา พระบิดานามว่าสุทโธทนะ
              เมื่อท่านมีญาณแก่กล้าแล้วออกมหาภิเนษกรมณ์ เป็นการเสด็จออกบวชครั้งสุดท้าย ในภพนั้น  พระองค์ตั้งจิตอธิษฐานอย่างใหญ่หลวง และมีความเพียรอย่างอุกฤษฏ์  รับข้าวปายาสที่โคนต้นไทร  เสวยที่ฝั่งเเม่น้ำเนรัญชรา  ขึ้นสู่โพธิมณฑล และจักตรัสรู้ที่โคนต้นอัสสัตถพฤกษ์

              หลังตรัสรู้แล้ว นามว่า พระโคตมพุทธเจ้า  ท่านจะมีพระอุปติสสะเป็นอัครสาวกเบื้องขวา พระโกลิตะเป็นอัครสาวกเบื้องซ้าย พระเขมาได้รับยกย่องว่าเป็นผู้มีปัญญามาก พระอุบลวัณณาได้รับยกย่องว่าเป็นผู้มีฤทธิ์มาก พระอานนท์เป็นพุทธอุปัฏฐาก…”

    ชาวเมืองเเละเทวดาทั้งหลายเมื่อได้ฟังคำพุทธพยากรณ์แล้ว ก็พร้อมกันเปล่งคำว่าสาธุกันจนลั่นฟ้าลั่นปฐพี
              หลังจากนั้นพระพุทธเจ้าพร้อมคณะสงฆ์ก็เสด็จผ่านบนร่างกายของสุเมธดาบสไป

              จากนั้นสุเมธดาบสจึงกลับไปบำเพ็ญเพียรที่ป่าหิมพานต์  และได้สำเร็จอภิญญาสมาบัติ  เมื่อสิ้นอายุขัย  จึงได้ไปเกิดบนพรหมโลก และได้บำเพ็ญเพียรมาอีก ๔ อสงไขย จนได้มากำเนิดเป็นพระพุทธเจ้าองค์ปัจจุบัน

หนังสืออ้างอิง จากพระไตรปิฎก

– อรรถกถา เอกกนิบาตชาดก อปัณณกวรรค

นิทานกถา ว่าด้วยทูเรนิทาน อวิทูเรนิทาน สันติเกนิทาน
อปัณณกชาดก ว่าด้วยการรู้ฐานะและมิใช่ฐานะ
หน้าต่างที่ ๒ / ๙.

ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๑. คำอธิษฐานของสุเมธดาบส
เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

The post ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๑. คำอธิษฐานของสุเมธดาบส เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) appeared first on Manasikul Online.