“เราตายได้

แต่พระพุทธศาสนาตายไม่ได้”

สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถร)

การเดินทางของ “อุปเสณวงศ์”

เมื่อวันพฤหัสบดีที่ ๖ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙ แรม ๘ ค่ำ เดือน ๘-๘ ซึ่งเป็นวันพระ ณ พระอุโบสถ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร แขวงบ้านบาตร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร จัดพิธีอุปสมบทหมู่ครั้งใหญ่ เชิดชูเจตนารมณ์ “อุปเสณวงศ์” รำลึก ๑๓ ปีมรณกาล สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถร ป.ธ.๙) ๑๐ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙ โดยมี เจ้าประคุณสมเด็จพระวชิรสิทธาจารย์ กรรมการมหาเถรสมาคม และเจ้าอาวาสวัดสระ เกศ ราชวรมหาวิหาร เป็นพระอุปัชฌาย์ ระยะเวลาการบวช ๑๕ วัน ระหว่างวันที่ ๖ – ๒๐ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙

งานบุญมหากุศลครั้งสำคัญ

รำลึกถึงวาระครบรอบ ๑๓ ปี แห่งการมรณภาพ

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถร ป.ธ.๙)

๑๐ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙

ในการนี้นับเป็นการจัดงานบุญมหากุศลครั้งสำคัญ เพื่อรำลึกถึงวาระครบรอบ ๑๓ ปี แห่งการมรณภาพของ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถร ป.ธ.๙) อดีตประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช และอดีตชเจ้าอาวาสวัดสระเกศฯ ในวันที่ ๑๐ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙ โดยในปีนี้มุ่งเน้นการสืบทอดเจตนารมณ์ผ่านการจัดพิธีอุปสมบทหมู่ศิษยานุศิษย์ พร้อมประกาศความเป็นทายาทธรรมภายใต้ร่มเงาแห่ง “อุปเสณวงศ์”

โดยมีรายนามผู้เข้าร่วมโครงการอุปสมบท (บูชาพระคุณ) ดังนี้

๑. นายทวิช สังข์อยู่ (หนุ่ย)

๒. นายบุญโฮม ค่อมสิงห์ (บุญ)

๓. นายธนะเมศฐ์ เพิ่มศิริสุเมธา (โม)

๔. นายอัฑฒ์ฐพงค์ โพธิ์ชื่น (ฟ่อน)

๕. นายณรงค์ชัย บ่อน้อย (เนม)

๖. นายเพชรบดี สิงเกื้อ (แทน)

๗. นายสินธุวัฒน์ ชื่นชอบ (วอ)

๘. นายทศพล วันหนา (ก็อตตี้)

๙. นายฑสุธัน วงศ์ชะอุ่ม (ตาม)

๑๐. นายศราวุฒ วันหนา (ก้อง)

๑๑. นายภูบดี สิงเกื้อ (ไข่)

๑๒. นายณัฐนพ พุคยาภรณ์ (กิ้งโก่ง)

๑๓. นายสุธารักษ์ บับติสตา (เล็ก)

๑๔. นายสิทธิรัชถ์ ป้อมเกิด (โต)

ประกาศความเป็นทายาทธรรม

ภายใต้ร่มเงาแห่ง “อุปเสณวงศ์”

หัวใจสำคัญของการจัดงานบำเพ็ญกุศลในปีนี้ คือการเชิดชู “อุปเสณวงศ์” ซึ่งสะท้อนถึงเจตนารมณ์และวิสัยทัศน์อันกว้างไกลของเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านการเผยแผ่พระพุทธศาสนาและงานพระธรรมทูตการอุปสมบทหมู่ของคณะศิษยานุศิษย์ในครั้งนี้ จึงมิได้เป็นเพียงการบวชเพื่อทดแทนพระคุณบิดามารดา หรืออุทิศส่วนกุศลถวายแด่บูรพาจารย์เท่านั้น แต่เป็นการปฏิญาณตนเพื่อเป็น “ทายาทธรรม” ที่พร้อมจะเรียนรู้ ก้าวเดินตามรอย และสานต่องานพระศาสนา

พระอุปัชฌาย์ยังได้มอบหมายให้มีพระพี่เลี้ยง ดูแลอบรมสั่งสอน ธรรมะภาคปฏิบัติ แก่ พระนวกะ (ผู้บวชใหม่) จะเข้ารับการอบรมและปฏิบัติธรรมอย่างเข้มข้น ต่อเนื่องระหว่างวันที่ ๖ – ๒๐สิงหาคม ๒๕๖๙ อีกด้วย

The post วัดสระเกศฯ จัดพิธีอุปสมบทหมู่ศิษยานุศิษย์ครั้งใหญ่ เชิดชูเจตนารมณ์ “อุปเสณวงศ์” รำลึก ๑๓ ปีมรณกาล “สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถร ป.ธ.๙)” ๑๐ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙ โดยมีเจ้าประคุณสมเด็จพระวชิรสิทธาจารย์ เป็นพระอุปัชฌาย์ appeared first on Manasikul Online.

แสงแรกแห่งอรุณรุ่งค่อย ๆ สาดส่องเหนือชุมชนบ้านปากน้ำบุ่งสระพัง จังหวัดอุบลราชธานี เช้าวันนี้ ชาวบ้านต่างทยอยออกมาจับจองพื้นที่ริมถนน เตรียมสำรับอาหารคาวหวานเพื่อรอใส่บาตรพระสงฆ์ตามวิถีพุทธที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน

ในเช้าวันนี้ พระเดชพระคุณพระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ได้เมตตาเดินทางเยี่ยมเยียนพี่น้องประชาชนในชุมชนปากน้ำบุ้งสระพัง พร้อมออกบิณฑบาตร่วมกับคณะพระสงฆ์ ท่ามกลางบรรยากาศอันเรียบง่ายและอบอุ่นของวิถีชนบทอีสาน

ระหว่างเส้นทางบิณฑบาต พระเดชพระคุณได้หยุดทักทายและสนทนากับบรรดาผู้เฒ่าผู้แก่ที่ออกมานั่งรอใส่บาตรตั้งแต่เช้าตรู่ หลายท่านแม้อายุจะล่วงเลยเข้าสู่วัยชรา แต่ยังคงรักษาศรัทธาในพระพุทธศาสนาอย่างมั่นคง บางท่านนั่งอยู่บนเสื่อริมถนน บางท่านใช้ไม้เท้าพยุงกาย แต่ทุกคนล้วนเปี่ยมด้วยรอยยิ้มแห่งความสุขเมื่อได้มีโอกาสถวายภัตตาหารแด่พระสงฆ์

พระราชกิจจาภรณ์ได้แสดงความห่วงใย สอบถามสารทุกข์สุกดิบ รับฟังเรื่องราวการดำเนินชีวิต และให้กำลังใจแก่ผู้สูงอายุในชุมชนด้วยความเมตตาและเป็นกันเอง สร้างความปลาบปลื้มใจแก่ชาวบ้านเป็นอย่างยิ่ง

ภาพของพระสงฆ์เดินเรียงแถวรับบิณฑบาตท่ามกลางแสงอาทิตย์ยามเช้า ประกอบกับภาพของผู้สูงอายุที่ยังคงยึดมั่นในประเพณีทำบุญตักบาตร สะท้อนให้เห็นถึงความงดงามของวิถีพุทธ ความกตัญญูต่อพระศาสนา และความผูกพันอันแน่นแฟ้นระหว่างคณะสงฆ์กับชุมชน

การลงพื้นที่เยี่ยมเยียนในครั้งนี้ นอกจากจะเป็นการธำรงรักษาขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงามแล้ว ยังเป็นการเติมพลังใจแก่ประชาชน โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ให้ได้รับความอบอุ่นจากพระเมตตาของคณะสงฆ์ อันเป็นภาพแห่งศรัทธาที่งดงามและน่าประทับใจยิ่ง ณ ชุมชนบ้านปากน้ำบุ้งสระพัง จังหวัดอุบลราชธานี

เริ่มต้นเช้าวันใหม่ด้วยการแบ่งปัน

“ชาวบ้านขาดพระไม่ได้ฉันใด

พระก็ขาดชาวบ้านไม่ได้ ฉันนั้น “

ย้อนกลับไปในปีพุทธศักราช ๒๕๕๘

พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ พระวิจิตรธรรมาภรณ์ เมตตาให้ความรู้เกี่ยวกับอานิสงส์ของการบิณฑบาต และการใส่บาตร ลงในคอลัมน์ ธรรมโอสถ เขียนโดย มนสิกุล โอวาทเภสัชช์ นิตยสาร เนชั่นสุดสัปดาห์ ปีที่ ๒๓ ฉบับที่ ๑๑๙๙ วันที่ ๒๒ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๘ ตอนหนึ่งว่า …

    เรื่องการบิณฑบาตนั้น เราต้องแยกออกเป็นสองส่วน คือ ในสังคมเมือง และสังคมชนบท

       “เนื่องจากว่า เงื่อนไขของคนในสังคมเมืองมีความสลับซับซ้อนมาก คนตื่นขึ้นมามีแต่ความรีบเร่ง ต้องไปส่งลูกแต่เช้าเพื่อไปให้ทันโรงเรียน  คนที่ไปทำงานก็ต้องแข่งขันกับเวลา แข่งกับท้องถนนเพื่อที่จะไปให้ทันกันการเข้าทำงาน  เพราะฉะนั้น คนที่สามารถก้าวข้ามความสลับซับซ้อนตรงนี้ได้ ก็คือ ต้องยกระดับจิตขึ้นอีกชั้นหนึ่ง จึงจะทำกิจเหล่านี้ได้ เพราะการเปลี่ยนแปลงของสังคมเมืองได้เปลี่ยนวิถีชีวิตของพระสงฆ์และประชาชนไปบ้าง ก็ต้องมีการปรับรูปแบบกันไป “

       ท่านอธิบายต่อมาว่า บางที ประชาชนก็เลือกไปทำทานในรูปแบบอย่างอื่นแทนการตักบาตร  เนื่องจากเงื่อนไขสังคมเมืองเป็นอย่างนี้  คนก็เลือกในการไปถวายสังฆทาน  หยอดตู้บริจาคแทนรูปแบบการตักบาตร  แต่วิถีชีวิตของคนในสังคมชนบท  ยังเป็นวิถีชีวิตที่การตักบาตรกับพระสงฆ์ยังมีความเกี่ยวข้องกันอยู่มาก

       “ตัวอาตมาเอง แม้จะอยู่ในกรุงเทพฯ เวลากลับต่างจังหวัดก็ได้ไปบิณฑบาต การบิณฑบาต ไม่ใช่แค่ต้องการไปรับอาหารจากญาติโยมเท่านั้น แต่ว่า ถือโอกาสไปเยี่ยมโยม  เดินออกจากประตูวัด  ก็ไปตามเส้นทางเดินตามหมู่บ้าน  เราก็ได้มีโอกาสเจอผู้คน โยมก็ทักทายเรา เราก็ทักทายโยม  เป็นวิถีชีวิตที่พระและชาวบ้านอาศัยการบิณฑบาตนี้ให้มีความใกล้ชิดกันมาก”

       ตั้งแต่ท่านบรรพชาเป็นสามเณรที่วัดปากน้ำ (วัดในหมู่บ้าน) ต่อมาไปอยู่วัดป่าพระพิฆเณศวร์ ซึ่งเป็นวัดร้างในป่า ห่างจากหมู่บ้านราว ๓ กิโลเมตร บริเวณบ้านปากน้ำ (บุ่งสระพัง) ตำบล กุดลาด อำเภอ เมือง จังหวัด อุบลราชธานี  ท่านเล่าว่า วิถีการบิณฑบาตนั้น มีความสำคัญยิ่งมาจนถึงทุกวันนี้

       “อาตมาเดินบิณฑบาตออกจากวัดป่า ตั้งแต่ตีห้าครึ่ง เพราะต้องเดินเข้ามาในหมู่บ้าน  หมายความว่า ตีสี่ก็ต้องตื่นแล้ว  ทำกิจต่างๆ  เช่น กวาดศาลา แล้วก็ตั้งน้ำใช้ น้ำฉัน  จากนั้นค่อยเดินออกมา ก่อนจะเข้าหมู่บ้านก็ต้องรอว่าชาวบ้านเขาพร้อมตอนเวลาไหน รับบาตรเสร็จก็เดินกลับ ใช้เวลาเดินไปกลับประมาณ ๖ กิโลเมตร เวลาออกจากหมู่บ้านคนก็ต้องผ่านป่า ผ่านทุ่งนาเข้าไป

“เป็นช่วงเวลาที่เราได้ตรึกตรองบางสิ่งบางอย่าง ผู้คน วิถีชีวิต ใบไม้ ต้นหญ้า กรวดหิน สิ่งเหล่านี้ เป็นสิ่งที่เรานำมาพินิจพิจารณาบางสิ่งบางอย่าง  ทำให้เรามีจิตที่ละเอียดลง ผู้คนสองข้างทาง ต้อนวัวควายลงทุ่งลงท่า เป็นชีวิตที่งดงามมาก พอเราเดินไปสัมผัสสิ่งเหล่านี้ ตัวเราก็มีจิตทีละเอียดลออกับสิ่งที่เรียกว่าเป็นชีวิต ทำให้เราได้สัมผัสผู้คน กับทุกสิ่งทุกอย่าง

       “จนกระทั่งถึงปัจจุบันนี้ วิถีชนบทก็ยังเป็นแบบเดิมตอนที่อาตมาเป็นสามเณรอยู่ ประชาชนก็จะมานั่งกันเป็นกลุ่มๆ อย่างนี้ แล้วพระก็เดินบิณฑบาต ร่วม ๓๐ ปี ของการใช้ชีวิตเป็นพระเป็นเณร  ชาวบ้านก็อยู่อย่างนี้ของเขา  แล้วก็เลี้ยงพระเลี้ยงเณรในชุมชน ในชุมชนมีวัด วัดก็ต้องเกื้อกูลกับชาวบ้าน  ชาวบ้านก็เกื้อกูลกับวัด มีงานบางสิ่งบางอย่างที่เกิดขึ้นในชุมชน พระก็ต้องไปช่วย  ตอนเป็นเณร หน้าฝนถนนขาด หลวงพ่อเจ้าอาวาส ก็จะพาพระเณรไปช่วยกันทำถนน  ยังเป็นภาพที่ติดตาอยู่ตอนเป็นเณรที่ไปช่วยชาวบ้าน ในการถมถนน”

       สิ่งเหล่านี้เป็นมุมหนึ่งที่สังคมไทยในเมือง ในปัจจุบันอาจจะไม่เคยเห็น ท่านอาจารย์เจ้าคุณพระราชกิจจาภรณ์ สะท้อนว่า ส่วนวิถีชีวิตในชนบทที่พระสัมพันธ์กับชาวบ้านอีกมุมหนึ่ง พระท่านยังทำอย่างนี้อยู่

       “หมู่บ้านในประเทศไทยประมาณ ๗๐,๐๐๐ หมู่บ้าน วัด ณ เวลานี้ก็มีประมาณ ๔๐,๐๐๐ กว่าวัด เราอาจจะตัดวัดในชุมชนเมืองออกไป ประมาณ ๔,๐๐๐ – ๕,๐๐๐ วัด วัดที่เหลือประมาณ ๓๐,๐๐๐ วัด เป็นวัดที่กระจายตัวอยู่ตามชุมชนทั่วประเทศไทย  พระเหล่านี้ก็ยังมีวิถีชีวิตที่เกี่ยวเนื่องกับชาวบ้าน ซุกตัวอยู่เงียบๆ ในมุมใดมุมหนึ่งของสังคมใดสังคมหนึ่ง ในประเทศไทย แล้วต่างเกื้อกูลกันและกัน ชาวบ้านขาดพระไม่ได้ฉันใด พระก็ขาดชาวบ้านไม่ได้ ฉันนั้น “

มโนปณิธาน พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ตอนที่ ๙๐ “แสงแรกแห่งอรุณ กับ รอยยิ้มแห่งความปีติ” ชาวบ้านใส่บาตรยามเช้า ณ บ้านปากน้ำบุ่งสระพัง จังหวัดอุบลราชธานี

The post มโนปณิธาน พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ตอนที่ ๙๐ “แสงแรกแห่งอรุณ กับ รอยยิ้มแห่งความปีติ” ชาวบ้านใส่บาตรยามเช้า ณ บ้านปากน้ำบุ่งสระพัง จังหวัดอุบลราชธานี appeared first on Manasikul Online.

๒๗ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙ เป็นวันล้ออายุ หรือ วันคล้ายวันเกิดท่านอาจารย์พุทธทาสภิกขุ ๒๗ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๔๙ ครบรอบ ๑๒๐ ปี ชาตกาลพุทธทาสภิกขุ

จึงขอนำธรรมโอสถ ซึ่งท่านได้แสดงธรรมบรรยายเรื่อง “การเดินทางด้วยปัญญา” ณ โรงธรรมวัดธารน้ำไหล เมื่อวันที่ ๒๘ กรกฎาคม พุทธศักราช ๒๕๐๘อ จากหนังสือ “ภาษาคน – ภาษาธรรม” ที่ได้คัดบางส่วนมาลงในวารสาร ธรรมมาตา ปีที่ ๑๙ เล่มที่ ๒ มกราคม – เมษายน พุทธศักราช ๒๕๖๙ ดังนี้

มีปัญญามองเห็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา นี่แหละ คือ หนทางที่แท้จริงไปสู่ความดับทุกข์

เมื่อมีปัญญาเข้าใจถูกต้องในสิ่งทั้งหลายทั้งปวงที่เป็นสังขาร หรือเป็นธรรมชาติเหล่านั้นแล้ว เมื่อนั้นแหละ คนเราจะประพฤติปฏิบัติทางกาย ทางวาจา ทางใจ ชนิดที่เป็นความถูกต้องอย่างยิ่ง คือ ไม่ใช่เป็นการทำตามระเบียบ ตามธรรมเนียม ตามแบบพิธีโดยที่ยังไม่เข้าใจ

หรือถ้าจะกล่าวอีกอย่างหนึ่งก็ว่า เพราะคนมองเห็น อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา แล้วปล่อยเขาไปเถอะ จะไม่มีทางที่จะทำอะไรผิดทางกาย ทางวาจา หรือทางใจ เพราะอำนาจของความรู้เรื่อง อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา นั่นเอง เป็นเครื่องกำกับเอาไว้

คือ เมื่อรู้ หรือเข้าใจ หรือเห็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตาอย่างถูกต้องแล้ว คนเราจะคิดผิด หรือหวังผิด หรือพูดผิด หรือทำผิด เป็นได้อย่างไรกัน เพราะว่าปัญญานั้นมองเห็นความไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตาอยู่ชัด ๆ แล้ว จึงหลงผิดอะไรไม่ได้ ทำไปตามปัญญานั้น ก็มีแต่ความถูกต้อง

เพราะฉะนั้น จึงเป็นศีล สมาธิ ปัญญาขึ้นมาเอง หรือว่าเป็นอริยมรรคมีองค์ ๘ ขึ้นมาเอง หรือว่าเป็นกุศลกรรม ๑๐ ประการ (กุศลกรรมบถ ๑๐) ขึ้นมาเอง ดังนี้เป็นต้น

นี้จะทำให้ท่านทั้งหลายมองเห็นได้ว่า ถ้าสมมุติว่า เราจะลงมาจากยอด ก็คือเราลงมาจากยอดของปัญญาที่มองเห็น อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา แล้วก็ทำอะไรข้างล่าง หรือข้างใต้นี่ถูกหมด

ทีนี้อีกทางหนึ่ง เราจะตั้งต้นจากข้างล่างคือฐานราก เราก็ต้องสร้างฐานรากที่กาย ที่วาจา หรือที่ใจ ให้เป็นการประพฤติปฏิบัติชนิดที่เป็นไปในลักษณะที่จะทำให้เราเกิดปัญญาเพิ่มขึ้นทุกวัน

เพราะฉะนั้นถ้ายังเป็นชาวบ้านธรรมดา เป็นปุถุชนคนเคลาอยู่ตามสามัญแล้ว ก็จงเชื่อ จงพยายามปฏิบัติตามกุศลกรรมบถ ๑๐ ประการนั้นเรื่อยไป ไม่เท่าไหร่ก็จะมีปัญญาเกิดขึ้นตามลำดับ เพราะว่ามันเป็นการเดินที่ถูกทาง ในที่สุดก็จะถึงยอด คือ ได้รับปัญญา ได้เกิดปัญญา ที่มองเห็น อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา อีกนั่นเอง

เพราะเหตุฉะนี้แหละ เราจะมองดูจากปลายทางมาต้นทาง หรือจะมองจากต้นทางไปปลายทาง มันก็ควรจะได้ทั้งนั้น แล้วแต่ใครเกิดมามีพื้นเพอุปนิสัย มีอินทรีย์ มีสติปัญญา มากน้อยอย่างไรนั้นมากกว่า และสำหรับบุคคลที่ได้เกิดมาในโลกนี้ มีอายุยืนยาวมาป่านนี้แล้ว ก็ควรจะมีปัญญาอย่างใดอย่างหนึ่งเพิ่มขึ้นทุกวัน ๆ จนกระทั่งบัดนี้ พอที่จะมองเห็นได้ว่า สังขารไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตาได้อย่างไร หรือว่าการปรุงแต่งไม่หยุดนั้นเป็นความทุกข์อย่างไร การไม่ปรุงแต่งเป็นความไม่ทุกข์อย่างไร

นี่แหละเป็นคำตอบที่พอแล้ว สำหรับจะช่วยให้มองเห็นว่า ทำไมพระพุทธเจ้าจึงได้ตรัสสิ่งที่เรียกว่า ทาง หรือ หนทาง นี้ไว้ในลักษณะต่าง ๆ กัน ในอันดับสูง ได้ตรัส สติปัฏฐาน ๔ ว่าเป็นเอกายนมรรค หรือ หนทางอันประเสริฐ สำหรับบุคคลผู้เดียว เดินทางไปในทางเส้นเดียว เพื่อถึงจุดหมายปลายทางเพียงสิ่งเดียว อย่างนี้ก็มีคือ ได้ตรัสสติปัฏฐานทั้ง ๔ นั้นว่า เป็นตัวทาง และยังมี ทาง ที่ตรัสไว้ในชื่ออื่นอีกมากมาย ไม่จำเป็นที่จะต้องประมวลมาในที่นี้ให้มากเกินไป จนทำความฟั่นเฝือนรำคาญ

เพียงแต่ต้องการให้ท่านทั้งหลายมองเห็นว่า สิ่งที่เรียกว่า ทาง นั้น จะเป็นทางที่แท้จริงขึ้นมา ก็ต่อเมื่อมีปัญญาเห็นอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา เข้ามาเจืออยู่ด้วย

ถ้าไม่อย่างนั้นแล้ว ยังไม่เป็นหนทางที่แท้จริง จะเป็นเพียงการตระเตรียม หรือ ต้นทาง เพียงอย่างเดียวเท่านั้น

หมายความว่า ถ้ายังไม่มีปัญญาที่จะมองเห็น อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา การเดินทางนั้นก็ไม่รู้ว่าจะเดินไปทางไหน มีแต่จะเดินเข้าหาสิ่งซึ่งเป็น อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา มากขึ้น แล้วก็จะมีความทุกข์ซับซ้อนมากขึ้นเท่านั้น

แต่ถ้ามองเห็นเสียบ้างว่า สังขารทั้งหลายไม่เที่ยง เป็นทุกข์ เป็นอนัตตาแล้ว จิตใจก็จะเดินทางหลีกห่างออกจากสังขารเหล่านั้น ไปตามแนวทางที่จะข้ามพ้น หรืออยู่เหนือสิ่งเหล่านั้น ไม่ให้ความเป็นอนิจจัง ทุกคขัง อนัตตา นั้นทำอันตรายตนได้

นี่แหละ คือ หนทางที่แท้จริง ที่หลีกออกไปจากความทุกข์ ไปสู่ความดับทุกข์

The post “การเดินทางด้วยปัญญา” ๑๒๐ ปี ชาตกาลท่านอาจารย์พุทธทาส ๒๗ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙ appeared first on Manasikul Online.

“โดยส่วนตัว อาตมาเรียกท่านว่า หลวงพ่อ เพราะตั้งแต่อายุ ๑๒ ขวบ บิดานำไปฝากบวชเรียนไว้ที่วัด และมอบให้อยู่ในโอวาทหลวงพ่อ ท่านก็เป็นเสมือนหนึ่งบิดา ที่ดูแลตั้งแต่เป็นเณรน้อย จึงนับได้ว่าท่านเป็นพ่ออีกคน”

ท่านอาจารย์เจ้าคุณพระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) เล่าถึง พระมงคลธรรมวัฒน์ (บุญจันทร์ จตฺตสลลฺโล) หรือ ญาถ่านจันทร์ ประทีป แห่งแม่น้ำมูล อดีตเจ้าอาวาสวัดปากน้ำ บุ่งสะพัง จังหวัดอุบลราชธานี ซึ่งท่านเป็นครูบาอาจารย์ท่านเจ้าคุณเทอด ตั้งแต่ยังเป็นสามเณรน้อย

ท่านอาจารย์เจ้าคุณเทอด เล่าว่า …

หลวงพ่อท่านเก่งในเรื่องการสร้างคน อาตมาก็ถือได้ว่า เป็นคนหนึ่งที่ท่านสร้าง จากเด็กเลี้ยงวัว ลูกชาวนา จนมาสู่จุดที่มี ที่เป็น เช่นปัจจุบันทุกวันนี้

ในแง่ของการพัฒนา ท่านถือว่าเป็นพระสมัยใหม่ นำพาชาวบ้านพัฒนา วัด บ้าน โรงเรียน ท่านมักเล่าให้ฟังเสมอว่า แรกที่มาอยู่วัดปากน้ำ เสื่อสักผืนจะปูนอนก็ไม่มี ด้วยความเป็นพระสมัยใหม่ ไม่มีความเชื่อเรื่องลี้ลับสักนิด ต้นโพธิ์ใหญ่ในวัดก็ตัดโคล่นลง เพราะมันรก สุดท้ายอาพาธหนักถึงขนาดตัดไตออกข้างหนึ่ง และไปนำหน่อโพธิ์จากอินเดีย มาปลูกทดแทนถึงหายอาพาธ

ความยากจนของหมู่บ้านปากน้ำสมัยนั้น ขนาดน้ำกินต้องไปหาบไกลเป็น ๑ – ๒ กิโลเมตร ท่านเห็นความลำบากจึงนำพาชาวบ้านขุดบ่อน้ำขึ้นมาใช้ในหมู่บ้าน บ่อหนึ่งอยู่ที่วัด อีกอันอยู่กลางบ้าน บ่อหนึ่งสามแยกหน้าโรงเรียน  อีกบ่ออยู่ตรงบ้านโนน (ถ้าจำผิดขออภัย)

ความทันสมัย บ้านปากน้ำแทบจะเป็นหมู่บ้านแรก ๆ ที่ถนนยางมะตอย ลาดผ่านตรงกลางหมู่บ้าน ถนน ตรอกซอย ของหมู่บ้านถูกวางแปลนไว้อย่างเป็นระบบ ระเบียบ นั่นเพราะการนำพาของท่าน

อีกเรื่องที่ฟังและจดจำจากปากท่านก็คือ มะพร้าว เป็นที่รู้จักกันทั่วว่า วัดปากน้ำ จะปลูกมะพร้าวไว้ทั่ววัด สมัยผู้เขียนเป็นเณรก็ได้แอบปีนจนอกแดงหมด รู้ด้วยว่า ถ้าอยากกินมะพร้าวน้ำหวานๆ จะต้องปีนต้นไหน

ในสมัยที่น้ำไม่ใช่สิ่งที่หาได้ง่าย ท่านแนะวิธีการปลูกมะพร้าวก็คือ ขุดหลุม เอาหม้อใส่น้ำลงไปในหลุม แล้วค่อยเอาหน่อมะพร้าวลงฝังดิน แบบนี้หน้าแล้ง มะพร้าวก็จะไม่ตาย

ในเรื่องการปฏิบัติ เมื่อถึงคราววันพระ ท่านจะไปจำวัดที่วัดป่าพระพิฆเณศวร เสมอ ผู้เขียนมีโอกาสติดสอยห้อยตามหลวงพ่อไปตลอด สมัยนั้นสำนักเรียนเรารุ่งเรืองมาก มีพระเณร ๗๐ กว่ารูป ทุกครั้งที่หลวงพ่อไม่อยู่ เณรก็เหมือนหนูไม่มีแมว เพื่อนๆ จะสนุกสนานกัน เพราะไม่ต้องท้อง จำหนังสือ แสดงว่าไม่ต้องโดนหลายลงหลัง ส่วนเราต้องไปนอนวัดป่ากับหลวงพ่อ เมื่อถึงวัดป่า ทำวัตร สวดมนต์ ทำสมาธิ

ตอนนอนท่านจะปักกลด บนอาสน์สงฆ์ สวนเณร กางมุ้งนอนรวมกันด้านล่าง นอนดูท่านนั่งสมาธิพร้อมกับหลับไปจนไม่รู้ว่าท่านออกจากสมาธิตอนไหน ส่วนมากก็จะติดตามท่านไป ๓ – ๕ รูป ที่วัดป่าแห่งนี้ขึ้นชื่อเรื่องความศักดิ์สิทธิ์ ใครปฏิบัติตนไม่ดีมักโดนลองของอยู่เรื่อยๆ ท่านมักเล่าเรื่องการขุดพบหลวงพ่อเงิน และฆ้องทองคำขนาดใหญ่ ที่ท่านนิมิตเห็น ให้ฟังเสมอ จึงนับว่าท่านเป็นพระผู้มีวัตรปฏิบัติที่น่าเลื่อมใสองค์หนึ่ง

เรื่องคาถาอาคม หลวงพ่อท่านเก่งมากขนาดผีปอปที่ว่าแน่ ๆ ในย่านนั้น บอกกลัวหลวงพ่อองค์เดียว เวลาสิงร่างใคร แค่เห็นด้าย ๗ สีที่ท่านสร้างก็กลัวจนต้องรีบ ออกแล้ว

เรื่องด้ายนี้คนทำจริงๆก็พวกเราสามเณรนิแหละ ท่านจะบอกคาถาบริกรรมไปด้วย เวลาตัด มัดและใช้ไฟลน ส่วนการปลุกเสกหลวงพ่อท่านปลุกเสกเองด้วย นำไปให้พระเกจิดัง ๆ ช่วยปลุกเสกด้วย เพิ่มความขลังเป็นเท่าทวีคูณ ผู้เขียนมีโอกาสได้ติดตามท่านไปหาตลอดก็คือ หลวงปู่พวง ที่ยโสธร และหลวงปู่สวน ที่ตาลสุม

อีกอย่างคือการฝังดาบ ที่ไหนที่แรงๆ นิมนต์ท่านไปฝังดาบ เป็นหาย เงียบสงบ เรื่องที่ฮือฮาสมัยนั้นก็คือ เรื่องผีตามหาหัว ถ้าจะพอจำกันได้ก็คือ ข่าว คู่หนุ่มสาว พากันขับมอเตอร์ไซค์กลับบ้านแล้วผู้หญิงโดนเส้นลวดที่คนขึ้งขวางถนนไว้บาดคอ ความแรง ความเร็วของรถทำให้หัวผู้หญิงขาด กว่าผู้ชายจะรู้ตัวก็คือแวะปั้มเติมน้ำมัน เด็กปั้มวิ่งหนีกระจาย (เรื่องเล่าต่อๆกันมาไม่ยืนยันว่าจริงเท็จขนาดไหน) แต่ที่แน่ ๆ แถวนั่นตกเย็นมา หมาหอนเป็นทอด ๆ ทุกบ้านปิดไฟนอนแต่หัวค่ำ สุดท้ายต้องทำบุญบ้าน แล้วนิมนต์ท่านไปฝังดาบ แต่นั้นมาก็สงบ เงียบเป็นปกติ

การฝังดาบของท่าน จะเขียนคาถาลงในดาบที่ทำจากไม้ไผ่ ผ่าเป็นซีก ตัดโคลนให้เท่ากัน ปลายตัดให้แหลม ยาวขนาด 1 ข้อไม้ไผ่ จำนวน ๙ อัน ตามทิศทั้ง ๘ บวกกับตรงกลาง

ผู้เขียนได้ทำหน้าที่จัดหาไม้ไผ่มาทำเป็นดาบให้เสมอ ไผ่ที่ใช้คือ ไผ่สีสุก หรือไผ่เหลือง

ก่อนท่านจะมรณภาพ ท่านถามผู้เขียนว่า พรรษาเท่าไหร่ จะให้เรียนคาถาฝังดาบ ตอนนั้นได้ ๘ พรรษาไม่ถึงเกณฑ์ ต้อง ๑๐ พรรษาขึ้นไป เลยอดไม่ได้เรียน เห็นจะเป็นท่านเจ้าอาวาสองค์ปัจจุบันที่ได้วิชาฝังดาบ นี้ไป

เมื่อถึง ๑๕ เมษาซึ่งตรงกับวันเกิดของท่าน ถือว่า เป็นวันอาจริยบูชา ของสำนักและของหมู่บ้าน ทุกๆปีเรากำหนดให้ถือเป็นวันทำบุญเทศมหาชาติของหมู่บ้าน

๑๓ เมษายนของทุกปี เป็นวันแห่หลวงพ่อเงิน วันที่ ๑๔ เมษายนของทุกปีเป็นวันลงบุญ และวันที่ ๑๕ เมษายนของทุกปี เป็นวันเทศน์มหาชาติ แห่กัณฑ์หลอน ๑๖ กัณฑ์หลง

 จึงขอบันทึกเรื่องราวของหลวงพ่อให้อนุชนรุ่นหลัง ได้สำนึกในบุญคุณว่า หมู่บ้านเราเจริญมาได้ด้วยมีบารมีท่านสร้างมา

The post “วิชาบูรพาจารย์ที่ยังไม่ได้เรียนจากญาถ่านจันทร์” มโนปณิธาน พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ตอนที่ ๘๙ appeared first on Manasikul Online.

ที่ไหลบ่าท่วมทั่วสังคมไทยไปหมด

เป็นวิกฤติการณ์ของสังคมที่น่าเป็นห่วง

ถ้าหากเราไม่ช่วยกันต่อต้าน

คลื่นสิ่งที่เข้ามาทำลายสังคมไทย

ประเทศไทย เราจะเอาตัวไม่รอด”

พระบรมราโชวาท

พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร

 มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ ๙

ความซื่อสัตย์สุจริต

สนทนาธรรมกับอาจารย์สมพร เทพสิทธา (๒)

สืบสานปณิธาน “ ชีวิตนี้เพื่อชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ”

รำลึก ๑๐๐ ปี ชาตกาล อาจารย์สมพร เทพสิทธา

(๓ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๔๖๘ – ๒๕๖๘)

         อาจารย์สมพร เทพสิทธา อดีตประธานสภายุวพุทธิกสมาคมแห่งชาติ ในพระบรมราชูปถัมภ์ อดีตสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ และอดีตสมาชิกสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติกล่าวต่อมาว่า …

พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ ๙ ทรงรับสั่งว่า การเปลี่ยนแปลงเหมือนกระแสน้ำที่ไหลบ่าท่วมทั่วสังคมไทยไปหมด เป็นวิกฤติการณ์ของสังคมที่น่าเป็นห่วง ถ้าหากเราไม่ช่วยกันต่อต้านคลื่นสิ่งที่เข้ามาทำลายสังคมไทย ประเทศไทย เราจะเอาตัวไม่รอด

นี่คือ หนึ่งในพระบรมราโชวาทที่พระราชทานให้แก่สภายุวพุทธิกสมาคมแห่งชาติ ในพระบรมราชูปถัมภ์

ผมเองก็โชคดีมาก ได้มีโอกาสเข้าเฝ้าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๙ อย่างใกล้ชิด หลายครั้ง นับครั้งไม่ถ้วน พระองค์ท่านสนพระทัยเรื่องเด็กและเยาวชนมาก สนพระทัยในเรื่องพระพุทธศาสนามาก แลสนพระทัยเรื่องการศึกษามากเช่นกัน  ผมเองก็ทำงานเกี่ยวกับเด็กและเยาวชนมาตลอด ทำงานเรื่องการศึกษามาตลอด และทำงานเกี่ยวกับเรื่องศาสนามาตลอด

มีโอกาสรับใช้ประเทศในตำแหน่งที่สำคัญๆ ในกระทรวงพาณิชย์  ได้สอบชิงทุนรัฐบาลไปศึกษาต่อ ณ ประเทศสหรัฐอเมริกา กลับมาก็ได้รับราชการในกระทรวงพาณิชย์ตลอดจนเกษียณ เป็นอธิบดีถึงสามกรม ได้มีโอกาสทำงานช่วยเหลือประเทศชาติ ในเรื่องเศรษฐกิจการค้ามาด้วยความซื่อสัตย์สุจริต แม้ว่าจะมีโอกาสที่จะทุจริต หาเงินได้ด้วยตำแหน่งอาชีพการงาน ก็ไม่เคยใช้ตำแหน่งหน้าที่การงานในทางทุจริต

อันนี้ เป็นที่ยอมรับของรัฐมนตรีหลายท่าน ที่ต้องการใช้คนดีมาใช้ผม โดยเฉพาะรัฐมนตรีที่ผมไม่เคยลืมบุญคุณเลย คือ รัฐมนตรีบุญชนะ อัตถากร …

(โปรดติดตามตอนต่อไป)

 คำประกาศเกียรติคุณ นักเรียนทุนรัฐบาลไทยดีเด่น ประจำปี ๒๕๔๑ จากสมาคมนักเรียนทุนรัฐบาลไทย นายสมพร เทพสิทธา

นายสมพร เทพสิทธา สำเร็จการศึกษา บัญชีบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และธรรมศาสตร์บัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  ได้รับทุนรัฐบาลไทยไปศึกษาปริญญาโททางบริหารธุรกิจ สาขาการค้าระหว่างประเทศที่ Wharton Graduate School of Finance มหาวิทยาลัยเพนซิลวาเนีย สหรัฐอเมริกา สำเร็จการศึกษาจากวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร รุ่นที่ ๑๓ ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยราคำแหง  

นายสมพร เทพสิทธา เริ่มรับราชการที่กระทรวงพาณิชย์ จนได้รับแต่งตั้งให้เป็นที่ปรึกษาการพาณิชย์ รองปลัดกระทรวง อธิบดีกรมพาณิชย์สัมพันธ์ อธิบดีกรมเศรษฐกิจการพาณิชย์  และอธิบดีกรมการค้าภายใน  นอกจากนี้ เคยเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ  ได้อุทิศตนให้กับการศึกษา  โดยเป็นอาจารย์พิเศษที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ 

ด้านสังคม เป็นผู้ริเริ่มจัดงานวันแม่แห่งชาติ โครงการแผ่นดินธรรม แผ่นดินทอง งานสัปดาห์ส่งเสริมศาสนาและจริยธรรม และวันสังคมสงเคราะห์แห่งชาติ

ได้รับเกียรติให้ดำรงตำแหน่งสมาชิกวุฒิสภา รองประธานสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทย อุปนายกพุทธิกสมาคมแห่งประเทศไทย ประธานสภายุวพุทธิกสมาคมแห่งชาติ และนายกสมาคมส่งเสริมเอกลักษณ์ของชาติ

สมาคมนักเรียนทุนรัฐบาลไทยพิจารณาแล้ว มีมติเป็นเอกฉันท์ให้ นายสมพร เทพสิทธา เป็นนักเรียนทุนรัฐบาลไทยดีเด่นประจำปี ๒๕๔๑ สมควรได้รับการยกย่อง เพื่อเป็นเกียรติประวัติสืบไป 

 หมายเหตุ : ในปีพุทธศักราช ๒๕๔๑ มีนักเรียนทุนรัฐบาลไทยดีเด่น จากสมาคมนักเรียนทุนรัฐบาลไทย ทั้งหมด ๗ ท่าน ดังนี้  ๑. หม่อมราชวงศ์จันทรแรมศิริโชค จันทรทัต ๒. ศาสตราจารย์ จำรัส เขมะจารุ ๓. ร้อยตรีประยูร เถลิงศรี ๔. นายมีชัย ฤชุพันธุ์ ๕. พันเอกสมคิด ศรีสังคม ๖. นายสมพร เทพสิทธา และ ๗. ศาสตราจารย์ ดร.สุธี สิงห์เสน่ห์

กราบขอบพระคุณ

เว็บไซต์ สมาคมนักเรียนทุนรัฐบาลไทย TGS

หนังสือ “ชีวิตที่มีความสุขและความสำเร็จ : สมพร เทพสิทธา” เขียนในโอกาสครบรอบวันเกิด ๘๔ ปี จัดพิมพ์เป็นธรรมบรรณาการ โดย มูลนิธิสมพร เทพสิทธา เพื่อศาสนาและพัฒนาสังคม , หนังสือ “บุคคลผู้มีอุปการคุณแก่ชีวิตของข้าพเจ้า” เขียนโดย สมพร เทพสิทธา และ หนังสือ “ชีวิตนี้เพื่อชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์” อนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ นายสมพร เทพสิทธา ม.ป.ช., ม.ว.ม., ท.จ.

๑๐๔๖. เพจสมพร เทพสิทธา

ด้วยความรัก ความศรัทธา และความระลึกถึง ตอนที่ ๙๒๕.

(วันพฤหัสบดีที่ ๑๔ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๙ แรม ๑๓ ค่ำ เดือน ๖)

The post ความซื่อสัตย์สุจริต : สนทนาธรรมกับอาจารย์สมพร เทพสิทธา (๒) appeared first on Manasikul Online.

“คนเราบางคนนอนไม่หลับ กังวลมาก เครียดมาก แต่สำหรับแมว เชื่อไหมว่า ไม่เคยมีปัญหาเรื่องการนอน ไม่ว่ามันจะอยู่ที่ไหนก็ตาม แมวยังคงนอนหลับเสมอ ฝันดีหรือเปล่าไม่รู้แฮะ อันนี้ต้องไปถามแมวกันเองนะครับ” พิสุทธิ์ เกรียงบูรพา

       หลายคนทราบดีว่า “แมวไทย” เป็นสัตว์ประจำชาติไทยเราอีกชนิดหนึ่งแล้ว ซึ่งแมวไทยพันธุ์แท้ในปัจจุบันเหลือเพียง ๕ สายพันธุ์ ได้แก่ ๑. แมวศุภลักษณ์ ๒. แมวโคราช ๓. แมววิเชียรมาศ ๔. แมวโกญจาและ ๕. แมวขาวมณี

แม้เจ้าแมวตัวนี้จะไม่ใช่แมวไทย แต่เป็นแมวลาย ก็น่ารักไม่แพ้แมวตัวใดในโลก

และหากจะมองในมุมของสัตว์เลี้ยงประจำชาติไทย ผมคนหนึ่งล่ะ ยกมือโหวตให้ “เจ้าแมวเหมียว” อย่างไม่ลำเอียงเลย เพราะแมวเป็นสัตว์ที่เลี้ยงง่าย น่ารักทุกตัว ถึงไม่เลี้ยงก็ยังไม่ตาย อยู่ได้ของมันตั้งแต่แรกเกิดยังลืมตาไม่ได้เลย แม้จะถูกรถชนตายไปบ้าง หมากัดตายไปบ้าง แต่แมวก็ยังมีให้เห็นอยู่ในทุกซอก ทุกมุม ทุกจังหวัด ทั่วประเทศไทย โดยเฉพาะทางภาคเหนือเขารักแมวมาก คนโบราณเคยเปรียบไว้ ใครฆ่าแมวตายโดยเจตนา บาปเท่ากับฆ่าเณรองค์หนึ่งเชียวนะ 

อ้าว… แล้ววิถีแห่งแมว มาเกี่ยวอะไรกับการแก้ปัญหาการนอนไม่หลับได้อย่างไรล่ะ  

        เป็นเวลาหลายสิบปีก่อน ประเทศไทยได้ชื่อว่าเป็นสยามเมืองยิ้ม (Land of smile) เพราะพ่อแม่ปู่ย่าตายายของพวกเราในสมัยนั้น ท่านยังไม่มีปัญหาอะไรที่สลับซับซ้อนเหมือนอย่างสังคมทุกวันนี้ ผมเอง แทบจะไม่เคยได้ยินใครบ่น หรือมีปัญหาเรื่องนอนไม่หลับสักเท่าไรเลยจริงๆ ทุกสิ่งทุกอย่าง เป็นไปในทำนองคลองธรรม อยู่กันอย่างภารดรภาพ มีก็แบ่งปันกัน กระทบกระทั่งกันน้อยครั้งมาก หากมีบ้าง ต่างก็บอกว่า ไม่เป็นไร ไม่เป็นไร อภัยให้กันไป

ไม่เหมือนกับทุกวันนี้ ที่สภาพสังคม ทั้งธุรกิจ ทั้งการเมือง มีความสลับซับซ้อน และมีดีกรีของความเห็นแก่ตัวสูงมาก ครั้งหนึ่งอาจารย์หมอประเวศ วะสี ยังเคยกล่าวไว้ว่า … ช่วงเวลานี้ ต่อเนื่องไปอีก ๒๐ ปี เป็นช่วงเวลาที่ คนในโลกจะอยู่กันยากลำบากมากขึ้น เนื่องด้วยวิกฤตการณ์ในโลกหลายอย่าง บังเอิญมันเกิดขึ้นพร้อมๆกัน นอกจากประชากรจะล้นโลกแล้ว (มีมากกว่า ๗ พันล้านคนแล้วทุกวันนี้) ยังเกิดวิกฤติเศรษฐกิจ วิกฤติภัยธรรมชาติ วิกฤติความตกต่ำของคุณธรรมอีก คนจึงทุกข์มากขึ้น ปัญหาเรื่องการนอนไม่หลับ จึงมีพูดกันให้ได้ยินอยู่บ่อยๆ จากหลายๆบุคคล ต่างกรรมต่างวาระกัน สถิติของการบริโภคยานอนหลับ ยากล่อมประสาท จึงเพิ่มมากขึ้นอย่างน่ากังวล คนทั่วโลก ปีหนึ่งๆกินยาเหล่านี้ รวมกัน เป็นหลายสิบตัน หลายคนถึงขนาด อยู่ไม่ได้ถ้าไม่มียา หลับไม่ลงถ้าต้องขาดมัน!

ไม่เห็นแมวตัวไหน ต้องพึ่งยาประเภทนี้เลย ไม่ว่าจะเป็นตั้งแต่รุ่นบรรพบุรุษของมัน เมื่อหลายล้านปีผ่านมาถึงปัจจุบันนี้แล้ว ก็ตาม … แล้วทำไม คนเรา บางคน หลายๆคน ต้องกินยาประเภทนี้ด้วย อย่างน้อยที่สุด ก็เพียงเพื่อต้องการให้ยาช่วยให้ นอนหลับ ?

ทำไมแมวไม่ต้องใช้ยา ก็ยังนอนหลับได้ดีทุกตัว … วิถีแห่งแมว จึงน่าน้อมโยนิโสมนสิการยิ่งนัก แม้แต่ในคำเทศนาของอาจารย์พุทธทาสภิกขุ  ก็มักมีตัวอย่างเรื่องแมวปรากฏให้เห็น ให้ยินอยู่เสมอ ผมจึงอยากจะสรุปรวบรวมเรียบเรียงมาเป็นวิถีแห่งแมว ดังต่อไปนี้

• แมวไม่เคยเป็นโรคประสาท
• แมวไม่มีจิตคิดพยาบาทใคร
• แมวไม่เคยปวดหัว เพราะมันไม่เคยคาดหวังอะไร (อยู่อย่างไม่หวัง)
• แมวไม่ต้องใช้ ยากล่อมประสาทหรือยานอนหลับ 
• แมวไม่เคยพึ่ง สิ่งเสพติดเพื่อปลอบประโลม
• Take it easy แบบแมวๆ ช่วยให้นอนหลับได้ง่าย ทุกที่ทุกเวลา

ดังนั้น แมวจึงไม่เคยนอนไม่หลับ ด้วยประการฉะนี้ …

เรื่องนี้ ผมยืนยันได้ เพราะในชีวิตผมเอง ผ่านการเลี้ยงแมวมาไม่ต่ำกว่า ๘๐ ตัว พวกมันจะทยอยกันมาขออาศัยพักพิงในบ้านผม เริ่มจากตัวแม่ก่อน มาแล้วก็คลอดลูกเป็นครอกๆ โตหน่อย มันก็หนีไปบ้าง คนอื่นขอไปเลี้ยงบ้าง ต่างๆนานา ผมยืนยันได้ว่า พวกมันทั้งหมด มีวิถีชีวิตที่เรียบง่าย เป็นอยู่กับปัจจุบัน ไม่เคยคำนึงถึงอดีต ไม่วิตกกังวลถึงอนาคต (กินมื้อนี้อิ่มแล้ว ไม่เคยคิดถึงมื้อหน้าเลย) ไม่มีข้อผูกพันระหว่างมันกับเรา

สถานภาพถือว่าเป็นเพื่อนกัน ไม่มีความยึดมั่นถือมั่น จึงไม่มีความคาดหวังว่าเราจะต้องสร้างรัง หรือ หาที่ให้มันนอน แม้กระทั่ง บางวัน ลืมคลุกข้าวให้มันกิน มันยังไม่โวยวายเลย … แค่มาร้อง แง้วๆ สัก ๒-๓ นาที แล้วก็เดินเลยไปหาอาหารเองต่อไป…

ดังนั้น เราอาจสรุปได้ว่า “วิถีแห่งแมว”คือ การมีชีวิตอยู่อย่างไม่หวัง (Hopeless living) หรือ การเป็นอยู่อย่างไม่ยึดมั่นถือมั่น ใครทำได้แบบแมว นั้นอาจเทียบเท่า กับ วิถีแห่งการปล่อยวางเลยทีเดียวเชียวนะครับ ลองพิจารณาด็ให้ดี อย่าทำเป็นเล่นไป

เพราะฉะนั้น … หากใครก็ตามสามารถเลียนแบบ “วิถีแห่งแมว” ได้ ก็หมายถึง ชีวิตก็จะดำเนินอยู่ได้อย่างว่างเบามากขึ้น เพราะ ลดซึ่งความคาดหวังลง ลดซึ่งความยึดมั่นถือมั่นลง ก็เท่ากับ ลดซึ่งตัวกู-ของกู ลงโดยปริยาย เมื่อความยึดมั่นในตัวกูของกู ลดน้อยลง ความทุกข์ทรมาน หรือ เหตุปัจจัยที่ทำให้นอนไม่หลับ ย่อมต้องลดลงตามส่วนด้วย ดังนั้น เราจึงไม่มีความจำเป็นต้องพึ่งพา ยานอนหลับหรือยากล่อมประสาทชนิดใดๆในโลกอีกต่อไป

ท่านผู้ใดที่ยังนึกภาพไม่ออก เพราะไม่เคยเลี้ยงแมว ก็ขอให้ท่านเริ่มสังเกตแมว ใกล้ ๆ ตัวท่าน หรือ ไปหาอนุเคราะห์แมวจรที่น่าสงสาร ข้างถนนก็ดี ในวัดก็ดี หรือแมวพิการก็ดี อุ้มมาเลี้ยงเอาบุญ สักตัวนะครับ …  หลังจากที่ท่านได้เข้าถึง “วิถีแห่งแมว”แล้ว ท่านจะได้ทั้งการนอนหลับอย่างสบาย และยังได้กุศลที่เมตตาสัตว์โลกอีกตัวหนึ่งด้วยครับ

ผมขออนุโมทนาไว้ล่วงหน้าครับ

                                                                                                                 พิสุทธิ์ เกรียงบูรพา

“วิถีแห่งแมว กับ การมีชีวิตอยู่อย่างไม่หวัง (Hopeless living) ” เขียนโดย พิสุทธิ์ เกรียงบูรพา (ฉบับปรับปรุงใหม่) ขอขอบพระคุณการตีพิมพ์ครั้งแรกในคอลัมน์ “พึ่งตนพึ่งธรรม” หน้าวันพระ หนังสือพิมพ์ คมชัดลึก ช่วงเดือนพฤษภาคม – มิถุนายน พุทธศักราช ๒๕๕๕

คลิกชม บทเพลง HBD ล้ออายุ แต่งโดย พิสุทธิ์ เกรียงบูรพา ขับร้องโดย ลูกสาว น้องเอิร์น ภัคจิรา เกรียงบูรพา —> HBD ล้ออายุ – น้องเอิร์น ภัคจิรา เกรียงบูรพา

The post “วิถีแห่งแมว กับ การมีชีวิตอยู่อย่างไม่หวัง (Hopeless living) ” : พิสุทธิ์ เกรียงบูรพา เขียน appeared first on Manasikul Online.

ความสงบแห่งใจ สร้างสันติภาพของโลก

ยิ่งใหญ่ !! คณะสงฆ์ไทย ร่วมประกาศพิธีเฉลิมฉลองวันวิสาขบูชา วันสำคัญสากลของสหประชาชาติ ประจำปี พุทธศักราช ๒๕๖๙  ณ นครเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์

UN ร่วมกับชาวพุทธนานาชาติ จัดรำลึกวันวิสาขบูชา วันสำคัญสากลของโลก

ประดิษฐานคัมภีร์พระพุทธศาสนานานาชาติ เสริมพลังสันติภาพโลก ณ นครเจนีวา

เมื่อวันที่ ๓๐ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๖๙ สำนักงานผู้แทนถาวรไทยประจำสหประชาชาติ ณ นครเจนีวา สมาพันธรัฐสวิส ร่วมกับคณะสงฆ์และองค์กรชาวพุทธนานาชาติ จัดพิธีเฉลิมฉลองวันวิสาขบูชา อันเป็นวันสำคัญสากลของสหประชาชาติ พร้อมประกอบพิธีอัญเชิญและประดิษฐานคัมภีร์พระพุทธศาสนานานาชาติ ณ สำนักงานผู้แทนถาวรไทยฯ นครเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์

การจัดงานครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเผยแผ่หลักธรรมคำสอนของพระพุทธศาสนาในระดับนานาชาติ ส่งเสริมคุณค่าแห่งสันติภาพ เมตตาธรรม ขันติธรรม และปัญญา อันเป็นรากฐานสำคัญของการอยู่ร่วมกันอย่างสันติในประชาคมโลก อีกทั้งยังเป็นการน้อมถวายเป็นพระราชกุศลแด่ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

ภายในพิธีได้รับเมตตาจาก พระพรหมสิทธิ กรรมการมหาเถรสมาคม เจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร นำคณะสงฆ์ประกอบพิธีอัญเชิญและประดิษฐานคัมภีร์พระพุทธศาสนา พร้อมด้วย นางสาวอุษณา พีรานนท์ เอกอัครราชทูต ผู้แทนถาวรไทยประจำสหประชาชาติ ณ นครเจนีวา ร่วมเป็นประธานฝ่ายฆราวาส

นอกจากนี้ ยังมีผู้แทนถาวรจากประเทศต่าง ๆ เข้าร่วม อาทิ ศรีลังกา มองโกเลีย ภูฏาน ลาว สิงคโปร์ อินเดีย ญี่ปุ่น และจีน ตลอดจนพระสงฆ์นานาชาติ อาทิ พระ Shi Ming Yi เลขาธิการสภาสงฆ์พุทธศาสนาจีนโลก และประธานคณะกรรมการนานาชาติของสภาสงฆ์พุทธศาสนาโลก รวมถึงพระเถรานุเถระในทวีปยุโรป เข้าร่วมพิธีอย่างพร้อมเพรียง

กิจกรรมสำคัญภายในงานประกอบด้วย พิธีอัญเชิญและประดิษฐานคัมภีร์พระพุทธศาสนา ฉบับมูลนิธิภูมิพโลภิกขุ การแสดงธรรมปาฐกถา การเจริญจิตตภาวนา และพิธีจุดเทียนบูชาพระรัตนตรัย เพื่อความเป็นสิริมงคลและอธิษฐานจิตให้เกิดสันติสุขแก่มวลมนุษยชาติ

การจัดงานครั้งนี้นับเป็นเวทีสำคัญที่สะท้อนบทบาทของประเทศไทยและพระพุทธศาสนาในเวทีโลก ทั้งยังเป็นการส่งเสริมความร่วมมือด้านศาสนา วัฒนธรรม และสันติภาพ ภายใต้กรอบขององค์การสหประชาชาติ ณ นครเจนีวา เพื่อมุ่งสู่ความสงบสุขและความยั่งยืนของประชาคมโลก

วันวิสาขบูชาได้รับการรับรองจากองค์การสหประชาชาติให้เป็น วันสำคัญสากลของโลก เมื่อวันที่ ๑๕ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๔๒ เนื่องด้วยเป็นวันที่ระลึกถึงเหตุการณ์สำคัญ ๓ ประการในพระชนมชีพของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า คือ การประสูติ การตรัสรู้ และการเสด็จดับขันธปรินิพพาน อันเป็นวันที่ชาวพุทธทั่วโลกพร้อมใจกันน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ และนำหลักธรรมแห่งเมตตา ปัญญา และสันติภาพ มาประยุกต์ใช้เพื่อประโยชน์สุขของมนุษยชาติ.

ทั้งนี้ คัมภีร์พระพุทธศาสนา ฉบับมูลนิธิภูมิพโลภิกขุ ก่อกำเนิดขึ้นจากความตั้งใจในการสืบทอดพุทธมรดกทางพระพุทธศาสนาโดย สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก (อยู่ ญาโณทยมหาเถร) แห่งวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ได้ทรงเห็นชอบและสนับสนุนให้จัดตั้งหน่วยงานค้นคว้าทางพระพุทธศาสนา ในนาม มูลนิธิ “ภูมิพโลภิกขุ” เพื่อการค้นคว้าและเผยแผ่ทางพระพุทธศาสนา

ตามกระแสพระราชดำรัส พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร

“…ให้ทำต่อไปอย่าหยุดเสีย …เป็นการช่วยให้คนเข้าถึงธรรม …เพื่อสืบทอดพุทธมรดกให้ยั่งยืนถาวรตลอดไป”

ภารกิจหลักของมูลนิธิ ภูมิพโลภิกขุ คือ ดำเนินการจัดสร้างพระคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนาชั้นอรรถกถา  ฎีกา อนุฎีกา โยชนา และสัททาวิเสส  ฉบับภูมิพโลภิกขุ  จากพระคัมภีร์ใบลานภาษาบาลีอักษรขอม  ตามโครงการปริวรรตอักษรขอม  และอักษรโบราณท้องถิ่น  ชำระและแปลพระคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนาเป็นภาษาไทย  เมื่อแล้วเสร็จนำมาจัดพิมพ์  และเผยแผ่ถวายวัดและสถาบันที่มีการเรียนการสอนพระปริยัติธรรม/บาลี  และหอสมุดสำคัญๆ  ทั้งในประเทศและต่างประเทศ  ให้แพร่หลายต่อไป

กราบขอบพระคุณ ภาพและข้อมูลจาก เว็บไซต์ มูลนิธิภูมิพโลภิกขุ https://bhumibalo.org/

The post คณะสงฆ์ไทย – นานาชาติ และ สหประชาชาติ ร่วมกัน ประดิษฐานคัมภีร์พระพุทธศาสนา ฉบับมูลนิธิภูมิพโลภิกขุ ในวันวิสาขบูชา วันสำคัญสากลของโลก พุทธศักราช ๒๕๖๙ ณ นครเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ appeared first on Manasikul Online.

เมื่อวันที่ ๑๕ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๖๙ เวลา ๑๖.๓๐ น. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานน้ำสรงและผ้าเหลืองพระราชทาน สำหรับสรงต้นพระศรีมหาโพธิ์ และห่มพระประธานในอุโบสถ ณ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

เนื่องในพิธีเจริญพระพุทธมนต์มหาสมัยสูตร ประจำปีพุทธศักราช ๒๕๖๙ โดยมีพระเดชพระคุณ พระพรหมสิทธิ กรรมการมหาเถรสมาคม มอบหมายให้ พระปัญญาวชิราภรณ์ พร้อมคณะสงฆ์วัดสระเกศประกอบพิธีอัญเชิญน้ำสรงและผ้าเหลืองพระราชทาน และเป็นประธานในการสรงน้ำพระราชทานแด่ต้นพระศรีมหาโพธิ์ ณ ลานโพธิ์ลังกา

จากนั้น พระเดชพระคุณ พระพรหมสิทธิ กรรมการมหาเถรสมาคม เจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เป็นประธานในการประกอบพิธีเจริญพระพุทธมนต์มหาสมัยสูตร ประจำปีพุทธศักราช ๒๕๖๙ ณ พระอุโบสถ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร เวลา ๑๗.๐๐ น.

โดยมี ๔ พระเถระคณาจารย์ที่นั่งปรกอธิษฐานจิตนั้น ประกอบด้วย พระเทพปฏิภาณกวี ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร, พระราชวชิรธรรมสุนทร เจ้าคณะเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย – ปทุมวัน เจ้าอาวาสวัดสุนทรธรรมทาน, พระโสภณวิริยาภรณ์ ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร และ พระอาจารย์ธัมมโสภณะ ประเทศเนปาล

หลังพิธีเจริญพระพุทธมนต์มหาสมัยสูตร ประจำปีพุทธศักราช ๒๕๖๙ ก็เป็นเวลาของการ “สรงน้ำพระ” โดยมีพระเดชพระคุณ พระพรหมสิทธิ กรรมการมหาเถรสมาคม เจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เป็นประธานในพิธี พร้อมด้วยพระเถระคณาจารย์ เมตตาให้ศิษยานุศิษย์ คณะพระภิกษุสงฆ์ และฆราวาสญาติโยมสรงน้ำพระเพื่อความเป็นสิริมงคลแห่งชีวิตในช่วงวันขึ้นปีใหม่ไทย ๑๕ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๖๙

The post สรงน้ำพระ รับพรดี ปีใหม่ไทย สดชื่นแจ่มใส ณ วัดสระเกศ ๑๕ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๖๙ appeared first on Manasikul Online.

เมื่อวันที่ ๑๕ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๖๙ เวลา ๑๖.๓๐ น. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานน้ำสรงและผ้าเหลืองพระราชทาน สำหรับสรงต้นพระศรีมหาโพธิ์ และห่มพระประธานในอุโบสถ ณ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

เนื่องในพิธีเจริญพระพุทธมนต์มหาสมัยสูตร ประจำปีพุทธศักราช ๒๕๖๙ โดยมีพระเดชพระคุณ พระพรหมสิทธิ กรรมการมหาเถรสมาคม มอบหมายให้ พระปัญญาวชิราภรณ์ พร้อมคณะสงฆ์วัดสระเกศประกอบพิธีอัญเชิญน้ำสรงและผ้าเหลืองพระราชทาน และเป็นประธานในการสรงน้ำพระราชทานแด่ต้นพระศรีมหาโพธิ์ ณ ลานโพธิ์ลังกา

พิธีอัญเชิญน้ำสรงพระราชทาน วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร Facebook Live | Facebook

จากนั้น เป็นพิธีเจริญพระพุทธมนต์ “มหาสมัยสูตร” ณ พระอุโบสถ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร วันที่ ๑๕ เมษายน ๒๕๖๘ เวลา ๑๗.๐๐ น. -๑๙.๐๐ น. วิดีโอ | Facebook

The post บันทึก พิธีอัญเชิญน้ำสรงและผ้าเหลืองพระราชทาน สำหรับสรงต้นพระศรีมหาโพธิ์ และห่มพระประธานในพระอุโบสถ ณ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ในวันมหาสงกรานต์ รับปีใหม่ไทย ๑๕ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๖๙ appeared first on Manasikul Online.

ท้าวสักกเทวราช ทรงถวายอนุศาสน์พระเจ้าเนมิราชว่า “การประพฤติพรหมจรรย์  มีผลมากกว่าทานอย่างแน่นอน แต่ถึงอย่างนั้น พระองค์ก็อย่าได้ประมาทในธรรมทั้งสอง  จงทรงบริจาคทาน และจงทรงรักษาศีลด้วย” ครั้นตรัสเช่นนี้แล้ว ก็เสด็จกลับวิมานของพระองค์

” เขาจะเป็นคนที่มีความอดทนเข้มแข็ง และกล้าแกร่ง  แม้ในยามเผชิญช่วงเวลาแห่งความยากลำบากของชีวิต   

“การบวชในพระพุทธศาสนา เป็นการเจริญรอยตามแบบอย่างองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า  แม้พระองค์ทรงเป็นโอรสกษัตริย์ แต่พระองค์กลับเสียสละทุกอย่างออกบวช เพื่อแสวงหาหนทางที่จะนำไปสู่ความหลุดพ้นจากความทุกข์  ในที่สุดก็ได้ตรัสรู้ตามที่ทรงประสงค์

“พระองค์อาศัยพระมหากรุณาอันยิ่งใหญ่ ออกเทศนาสั่งสอนผู้คนให้รู้ความเป็นจริงของชีวิต และวิธีการที่จะนำไปสู่การแก้ไขปัญหาของชีวิต สูงสุดจนถึงความดับทุกข์อย่างสิ้นเชิง  มีผู้ศรัทธาเลื่อมใสขอบวชตามพระพุทธองค์เป็นจำนวนมาก  แม้ผู้ที่บวชในปัจจุบัน  ก็ชื่อว่า บวชตามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า 

“ในทางพระพุทธศาสนา แสดงเรื่องการบวชไว้ว่า  เป็นสิ่งที่ให้สำเร็จประโยชน์ได้อย่างสมบูรณ์ ซึ่งเกี่ยวเนื่องกับการประพฤติปฏิบัติด้วยกาย  วาจา  ใจโดยตรง” ญาณวชิระ พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

“โครงการบรรพชาสามเณรพุทธศากยบุตร  สร้างมหาบารมีทศชาติ  ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง  เพื่อน้อมถวายเป็นพระราชกุศลแด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง“ ปีที่ ๒

เพื่อเป็นการเผยแผ่พระพุทธศาสนา มีการอนุรักษ์ สืบสาน พุทธประเพณีศิลปะวัฒนธรรมอันดีงาม และเป็นการศึกษาเรียนรู้ ๑๐ ปณิธานพระมหาบุรุษ จากหนังสือ ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ฉบับ ญาณวชิระ

อีกทั้งเป็นการอบรมเรียนรู้ทั้งภาคปริยัติและปฏิบัติเพื่อส่งเสริมการพัฒนาจิต ด้วยหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เพื่อให้เกิดการเรียนรู้ที่ถูกต้อง โดยยึดหลักไตรสิกขา อันมีพระรัตนตรัยเป็นสรณะ

ซึ่งเป็นโครงการต่อเนื่องจากปีที่แล้ว โดยมีระยะเวลาดำเนินโครงการ ตั้งแต่วันที่ ๒๖ เดือนมีนาคม ถึงวันที่ ๒๐ เดือนเมษายน พุทธศักราช ๒๕๖๙

ผู้รับผิดชอบโครงการ พระมหาสิทธิชัย  สิทธิญาโณ  พระเจ้าหน้าที่ฝ่ายประชาสัมพันธ์ (IT) วัดสระเกศ  ราชวรมหาวิหาร  กรุงเทพมหานครฯ  ประธานโครงการ  และ พุทธสถานฮ่องธรรม ฮ่องคำอิสาน ตำบลทุ่งไชย อำเภออุทุมพรพิสัย จังหวัดศรีสะเกษ อุปถัมภ์โครงการโดย มูลนิธิบุญพระศาสนาสงเคราะห์

และมีที่ปรึกษาโครงการ ดังนี้

        ๑ คณะสงฆ์จังหวัดศรีสะเกษ

        ๒ คณะสงฆ์อำเภออุทุมพรพิสัย

        ๓ คณะสงฆ์วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

        ๔ สำนักงานพระพุทธศาสนาจังหวัดศรีสะเกษ

        ๕ สภาวัฒนธรรมจังหวัดศรีสะเกษ /วัฒนธรรมจังหวัดศรีสะเกษ

เส้นทางจาริกธุดงค์ เส้นทางแห่งการสร้างบารมี โครงการบรรพชาสามเณรพุทธศากยบุตร ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ถวายเป็นพระราชกุศลแด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

คลิกอ่าน ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ฉบับ ญาณวชิระ

  ไม่มีความสำเร็จใด

 ที่ไม่ผ่านการพิสูจน์

 ไม่มีการเสียสละใด

 ที่ไม่แลกมาด้วยหยาดเหงื่อและหยดน้ำตา

 ไม่มีชัยชนะใด

 ที่ไม่ใช้ความเพียรพยายาม ฯ ”

        “ญาณวชิระ”

      พระราชกิจจาภรณ์

ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ

พระเนมิราช

พระมหากษัตริย์ผู้ทรงธรรม

พระมหากษัตริย์องค์สุดท้ายในตระกูลท่านที่ออกบวชมาทุกพระองค์

ในยุคสมัยของพระองค์ครองราชบังลังก์นั้น นรกแทบจะว่างเปล่า เพราะทุกคนบริจาคทาน รักษาศีล บำเพ็ญจิตตภาวนาตามรอยพระองค์ท่านจนกระทั่งออกบวช…

“สิ่งที่ได้มาเพราะผู้อื่นให้

เปรียบเหมือนยานพาหนะหรือเงินทองที่ยืมเขามา

เราไม่ปรารถนาสิ่งของที่ผู้อื่นให้

บุญที่เราทำด้วยตัวของเราเอง

ย่อมเป็นทรัพย์ที่จะติดตามเราตลอดไป”

เนมิราช เป็นชาดกที่พระพุทธเจ้าตรัสเล่าถึงเรื่องราวในอดีตชาติของพระองค์ เมื่อครั้งพระองค์เกิดเป็นพระเจ้าเนมิราช ครองราชสมบัติในกรุงมิถิลานคร ทรงมีปณิธานที่จะบําเพ็ญ “อธิษฐานบารมี” ได้อธิษฐานใจ ที่จะปกครองแผ่นดินโดยธรรม สั่งสอนอาณาประชาราษฎร์ ให้ตั้งอยู่ในธรรม ให้บ้านเมืองร่มเย็นเป็นสุข แม้เหล่าเทพทั้งหลาย จะเชื้อเชิญพระองค์ในทิพยสมบัติ ก็ไม่ปรารถนา  อธิษฐานใจ ที่จะทําบุญกุศลด้วยพระองค์เอง

เนมิราชชาดก ปรากฏอยู่ในพระไตรปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก มหานิบาต และอรรถกถา  ขุททกนิกาย ชาดก มหานิบาต

ขณะตรัสเล่าเรื่องเนมิราชนั้น พระพุทธองค์ ประทับอยู่ที่พระราชอุทยานอัมพวันของพระเจ้ามฆเทวราช  ทรงอาศัยกรุงมิถิลานคร  แคว้นวิเทหะ นั้นเอง สําหรับบิณฑบาต

ในเวลาเย็นวันหนึ่ง พระพุทธองค์พร้อมด้วยหมู่พระภิกษุสงฆ์เป็นจํานวนมาก เสด็จจาริกผ่านไปในพระราชอุทยานอัมพวันนั้น พระพุทธองค์ทอดพระเนตรภูมิประเทศแห่งหนึ่ง เป็นสถานที่ร่มรื่น  เย็นสบาย ทรงประสงค์จะตรัสเล่าเรื่องในอดีตชาติของพระองค์ ให้หมู่พระภิกษุสงฆ์ฟัง จึงทรงแย้มพระโอษฐ์

พระอานนท์เถระ ทูลถามถึงเหตุที่ทรงแย้มพระโอษฐ์ จึงตรัสว่า “อานนท์ ภูมิประเทศนี้ เราเคยอาศัยเจริญฌาน เมื่อครั้งเกิดเป็นพระเจ้ามฆเทวราช” แล้วทรงทอดพระสุรเสียงนิ่งโดยดุษฎีอยู่ครู่หนึ่ง  หมู่พระภิกษุสงฆ์กราบทูลวิงวอนให้พระองค์ตรัสเล่าเรื่องพระเจ้ามฆเทวราชให้ฟัง จึงประทับนั่งบนอาสนะสําหรับพระพุทธเจ้า ที่พระภิกษุสงฆ์ปูเตรียมไว้ เริ่มตรัสเล่าเรื่องราวอดีตชาติ ของพระองค์ เมื่อครั้งเกิดเป็นพระเจ้ามฆเทวราช

ปฐมบรมราชวงศ์นักบวช

ในอดีตชาติ มีพระมหากษัตริย์พระนามว่า “มฆเทวราช” ครองราชสมบัติในกรุงมิถิลานคร  แคว้นวิเทหรัฐ พระองค์ทรงอยู่ในวัยเยาว์ เล่นสนุกสนานเพลิดเพลินอย่างพระราชกุมาร อยู่ประมาณ ๘๔,๐๐๐ ปี หลังจากนั้น จึงได้รับการอภิเษกเป็นสมเด็จพระมหาอุปราช อีกราว ๘๔,๐๐๐ ปี เมื่อพระบิดาสิ้นพระชนม์ จึงได้ขึ้นครองราชย์ เสวยราชสมบัติเป็นเวลา ๘๔,๐๐๐ ปี ครั้นขึ้นครองราชสมบัติ  ทรงรับสั่งพนักงานภูษามาลาไว้ว่า เมื่อใดก็ตามที่เห็นผมบนศีรษะของพระองค์หงอก  ให้บอกพระเจ้ามฆเทวราชทรงปกครองแผ่นดินด้วยทศพิธราชธรรมเสมอมา  

ครั้นกาลต่อมา  เจ้าพนักงานภูษามาลาเห็นผมหงอกบนพระเศียรของพระองค์แล้วจึงกราบทูลให้ทรงทราบ  พระองค์รับสั่งให้ถอนด้วยแหนบทองคํา วางไว้ในพระหัตถ์  ทรงทอดพระเนตรเห็นผมหงอกแล้ว  เหมือนเห็นความตายปรากฏอยู่ที่พระนลาฏ ทรงดําริว่า ถึงเวลาที่จะต้องบวชแล้ว  จึงพระราชทานบ้านส่วย ให้เจ้าพนักงานภูษามาลา  แล้วตรัสเรียกพระโอรสองค์โตมา  ตรัสมอบราชสมบัติว่า “ลูก จงรับราชสมบัติ ปกครองบ้านเมือง พ่อจะบวช” พระโอรสทูลถามถึงเหตุที่ทรงผนวช  พระองค์จึงตรัสว่า “ผมหงอกบนศีรษะของพ่อ เป็นเทวทูตมาปรากฏ บ่งบอกให้รู้ว่า พ่อแก่แล้ว จึงเป็นเวลาที่พ่อ จะต้องบวช”

พระองค์ทรงอภิเษกพระโอรสไว้ในราชสมบัติ ตรัสสอนว่า “แม้ตัวลูกเอง เมื่อเห็นผมหงอก  อย่างนี้แล้ว ก็จงบวช” แล้วเสด็จออกจากพระนคร ทรงผนวชเป็นฤๅษี ในพระราชอุทยานอัมพวันนั่นเอง เจริญพรหมวิหาร ๔ ตลอด ๘๔,๐๐๐ ปี ก็สิ้นพระชนม์ ไปเกิดในพรหมโลก

แม้พระมหากษัตริย์ ผู้เป็นพระราชโอรสของพระเจ้ามฆเทวราชพระองค์ต่อ ๆ มา ก็ปฏิบัติตามวงศ์ของปฐมบรมมหากษัตริยาธิราช สืบต่อมายาวนานเกือบ ๘๔,๐๐๐ พระองค์ พระมหากษัตริย์ทุกพระองค์ ทอดพระเนตรเห็นเส้นผมบนพระเศียรหงอกแล้ว ก็ทรงผนวช ในพระราชอุทยานอัมพวัน แห่งนี้ เจริญพรหมวิหาร ๔ ครั้นสิ้นพระชนม์ ก็ไปเกิดในพรหมโลก

กำเนิดพระเนมิราช

บรรดาพระมหากษัตริย์ ที่สืบต่อกันมา เกือบ ๘๔,๐๐๐ พระองค์นั้น พระเจ้ามฆเทวราช  ที่ทรงเป็นต้นราชวงศ์กษัตริย์นักบวช ซึ่งได้ไปเกิดในพรหมโลก ก่อนกษัตริย์ทุกพระองค์ ทรงตรวจดูวงศ์ของพระองค์ ทราบว่า ราชวงศ์ของพระองค์ สืบทอดการออกบวชมายาวนานถึง ๘๓,๙๙๘ พระองค์  ก็ทรงยินดี ทรงพิจารณาต่อไปว่า  จากนี้ไป ราชวงศ์กษัตริย์นักบวช จะยังมีผู้สืบทอดอยู่อีกหรือไม่ หรือว่า จะขาดสูญราชวงศ์แล้ว ก็ทรงทราบว่า กษัตริย์พระองค์นี้ เป็นองค์สุดท้าย จะสิ้นสุดราชวงศ์นักบวช ลงแต่เพียงเท่านี้ ทรงคิดว่า ตัวพระองค์เองควรจะสืบต่อราชวงศ์ของพระองค์ จึงจุติจากพรหมโลก ลงมาถือปฏิสนธิในครรภ์แห่งพระอัครมเหสีของพระราชาในกรุงมิถิลานคร  เป็นพระมหากษัตริย์ลำดับที่ ๘๓,๙๙๙ แห่งราชวงศ์นักบวช

เมื่อพระกุมารประสูติ  พระราชาตรัสเรียกพราหมณ์มาทํานายลักษณะ พวกพราหมณ์ตรวจดูลักษณะแล้ว กราบทูลให้ทรงทราบว่า พระราชกุมารผู้สืบราชวงศ์นักบวชมาประสูติแล้ว หลังจากพระกุมารพระองค์นี้ จะไม่มีพระมหากษัตริย์พระองค์ใดจากราชวงศ์นี้ ออกบวชอีกต่อไป

พระราชาสดับดังนั้น ทรงดําริว่า พระโอรสพระองค์นี้ เกิดมาเพื่อสืบราชวงศ์ ดุจล้อรถนํารถให้เคลื่อนไป  จึงขนานนามว่า “เนมิกุมาร” แปลว่า “พระกุมารผู้เกิดมาเพื่อสืบต่อราชวงศ์”

พระเนมิกุมาร มีอุปนิสัยน้อมไปในการบริจาคทาน รักษาศีล และถืออุโบสถกรรม ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์ ครั้นอยู่ต่อมา พระชนกทอดพระเนตรเห็นเส้นผมบนพระเศียรหงอก ก็พระราชทานบ้านส่วย แก่เจ้าพนักงานภูษามาลา มอบราชสมบัติแก่พระราชโอรส แล้วทรงผนวช ในพระราชอุทยานอัมพวัน  ตามโบราณราชประเพณีนั่นเอง ครั้นสิ้นพระชนม์แล้ว ได้ไปเกิดในพรหมโลก

เมื่อพระเจ้าเนมิราช ครองราชสมบัติในกรุงมิถิลานคร พระองค์อธิษฐานใจที่จะปกครองแผ่นดินโดยธรรม  สั่งสอนอาณาประชาราษฎร์ของพระองค์ ให้ตั้งอยู่ในธรรม พระองค์โปรดให้สร้างโรงทาน  ๕ แห่ง คือ ที่ประตูพระนคร ๔ แห่ง ส่วนโรงทานอีก ๑ แห่ง ให้ตั้งตรงกลางพระนคร  ทรงมีพระราชอัธยาศัยน้อมไปในการให้ทาน  พระราชทานทรัพย์ที่โรงทาน แห่งละ ๑๐๐,๐๐๐ กหาปณะ  รวมเป็นทรัพย์ที่บริจาคในแต่ละวัน ถึง ๕๐๐,๐๐๐ กหาปณะ ทรงรักษาศีล ๕ เป็นประจํา สมาทานรักษาอุโบสถศีล ทุกวันพระอุโบสถ ทรงนําอาณาประชาราษฎร์ ให้ทาน แสดงธรรมสั่งสอน ให้ประชาชน ทราบทางที่จะไปเกิดในสวรรค์ กระตุ้นเตือนให้กลัวนรก ประชาชนฟังพระบรมราโชวาท ของพระองค์แล้ว ประพฤติธรรม ให้ทาน เป็นต้น

ตั้งแต่นั้นมา บ้านเมืองก็ร่มเย็น เป็นสุข ประชาชน ที่ทําตามพระบรมราโชวาทของพระเจ้าเนมิราช ครั้นสิ้นชีวิต ก็ไปบังเกิดในสวรรค์  ขณะนั้นสวรรค์เต็มไปด้วยเหล่าเทวดา ส่วนนรก เงียบเหงา เหมือนว่างเปล่า

กาลนั้น หมู่เทวดาในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ประชุมกันที่เทวสภา ชื่อ “สุธรรมา” ต่างสรรเสริญพระโพธิสัตว์ว่า “พระเจ้าเนมิราช เป็นพระอาจารย์ของพวกเรา เพราะอาศัยพระองค์แนะนําสั่งสอน พวกเรา จึงได้เสวยทิพยสมบัติในสวรรค์”

แม้ในโลกมนุษย์ มหาชนก็สรรเสริญคุณของพระโพธิสัตว์เช่นกัน เสียงเล่าขานสรรเสริญพระเนมิราชแผ่ไพศาลไป เหมือนน้ำมันที่เทราดลงกลางมหาสมุทรลอยฟ่องกระจายแผ่ไพศาลไปทั่วท้องน้ำ

เมื่อพระเจ้าเนมิราช ทรงบริจาคทานอยู่ พระองค์ก็เกิดความสงสัยในทานว่า ระหว่างการให้ทาน  กับการประพฤติพรหมจรรย์ อย่างไหน มีอานิสงส์มากกว่ากัน

พระเจ้าเนมิราช ทรงสมาทานอุโบสถศีล ในวันอุโบสถขึ้น ๑๕ ค่ำ ทรงเปลื้องเครื่องทรงของพระราชาออกหมด  บรรทมบนที่นอน ปูลาดที่พื้น หลับไปตลอดสองยาม ตื่นบรรทมในเวลาใกล้รุ่งสาง ทรงคู้บัลลังก์นั่งขัดสมาธิ ดำริว่า พระองค์ให้ทานเป็นจํานวนมากแก่มหาชน ทั้งศีล ก็รักษา  ระหว่างการให้ทาน กับการประพฤติพรหมจรรย์ อะไร มีอานิสงส์มากกว่ากัน ทรงพิจารณาอยู่ก็ไม่สามารถตัดความสงสัยได้

ขณะนั้น พิภพแห่งท้าวสักกเทวราชเกิดรุ่มร้อน บัณฑุกัมพลศิลาอาสน์ก็แข็งกระด้าง  ท้าวสักกะทรงพิจารณาถึงสาเหตุ ก็ทราบว่า พระเจ้าเนมิราชกําลังเกิดความสงสัยในอานิสงส์ของการให้ทาน และการประพฤติพรหมจรรย์ว่า อย่างไหน มีอานิสงส์มากกว่ากัน ทรงประสงค์จะทําให้พระเจ้าเนมิราชคลายความสงสัย จึงเสด็จมาตามลําพังเพียงพระองค์เดียว  ทําให้พระราชนิเวศน์ส่องสว่างไปทั่ว แล้วเสด็จเข้าสู่ห้องบรรทมของพระเจ้าเนมิราช แผ่รัศมีสว่างรุ่งเรือง สถิตอยู่ในอากาศ พระเจ้าเนมิราช เห็นเช่นนั้น เกิดพระโลมชาติชูชัน ขนพองสยองเกล้า เพราะไม่เคยเห็นแสงสว่างเจิดจรัสเช่นนี้มาก่อน ตรัสถามว่า “ท่านเป็นใคร เป็นเทวดา เป็นคนธรรพ์ หรือเป็นท้าวสักกะจอมเทพ เราไม่เคยเห็นรัศมีสุกสว่างเช่นนี้มาก่อนเลย”

ท้าวสักกะทราบว่า พระเจ้าเนมิราชขนลุกชูชัน จึงปลอบให้เบาพระทัย บอกให้ทราบว่า  พระองค์ คือ ท้าวสักกเทวราช แล้วเชิญให้ถามปัญหาที่สงสัย พระเจ้าเนมิราช ได้โอกาส จึงตรัสถามอานิสงส์ของการให้ทาน และการประพฤติพรหมจรรย์ อย่างไหน มีผลานิสงส์มากกว่ากัน

ท้าวสักกะ ตรัสว่า“คนจะเกิดในขัตติยราชสกุลได้ ต้องเคยประพฤติพรหมจรรย์ขั้นต่ำ จะเกิดเป็นเทวดาได้  ต้องประพฤติพรหมจรรย์ขั้นกลาง  และจะบริสุทธิ์ได้ ต้องประพฤติพรหมจรรย์ขั้นสูงสุด  พรหมจรรย์ ไม่ใช่ว่าใคร ๆ จะได้มาด้วยการประกอบพิธีสวดอ้อนวอน  ผู้สละเหย้าเรือน ออกบวชบําเพ็ญตบะธรรม จึงจะได้ไปบังเกิดในพรหมโลก การประพฤติพรหมจรรย์มีผลมากกว่าการให้ทาน ดังนี้”

เพื่อจะแสดงให้เห็นว่า การประพฤติพรหมจรรย์  มีอานิสงส์มากกว่าการให้ทาน  ท้าวสักกเทวราชจึงทรงยกตัวอย่างพระราชาในอดีตมาแสดง แม้ทรงบริจาคทานเป็นอันมาก  แต่ก็ไม่สามารถไปเกิดได้สูงไปกว่าสวรรค์ชั้นกามาวจร^๑ ได้ ทรงตรัสว่า “ในกาลก่อน  พระเจ้าทุทีปราช ครองราชสมบัติในกรุงพาราณสี ทรงบริจาคทานมากมาย ครั้นสิ้นพระชนม์แล้ว  ได้ไปเกิดในสวรรค์ชั้นกามาวจรเท่านั้น

ส่วนพระราชาเหล่านี้ คือ พระเจ้าสาครราช พระเจ้าเสลราช พระเจ้ามุจลินทราช  พระเจ้าภคีรสราช พระเจ้าอุสินนราช พระเจ้าอัตถกราช  พระเจ้าอัสสถราช  พระเจ้าปุถุทธนราช  ก็ไม่สามารถไปเกิดได้สูงกว่ากามาวจรไปได้เช่นกัน คนที่อยู่ตัวคนเดียว ไร้เพื่อน ไม่มีความเบิกบานใจ  ไม่ได้ปีติจากความวิเวก ถึงเขาจะมีทรัพย์สมบัติมากมาย เทียบเท่าพระอินทร์ ก็ยังชื่อว่า  เป็นคนเข็ญใจอยู่นั่นเอง เพราะต้องอาศัยผู้อื่น จึงได้ความสุข”

ครั้นยกตัวอย่างพระราชาในอดีตดังนี้แล้ว ท้าวสักกเทวราช ได้ยกตัวอย่างฤๅษี ผู้ประพฤติพรหมจรรย์ ครั้นตายไปแล้ว ได้ไปเกิดในพรหมโลกว่า

ล้อมกรอบ อธิบายเรื่องเกี่ยวกับสวรรค์ ๑ สวรรค์ มี ๖ ชั้น คือ ๑. ชั้นจาตุมหาราชิกา ๒. ชั้นดาวดึงส์ ๓. ชั้นดุสิต ๔. ชั้นยามา ๕. ชั้นนิมมานรดี  ๖. ชั้นปรนิมมิตวสวัตดี เรียกว่า “สวรรค์ชั้นกามาวจร” เพราะยังเป็นสวรรค์ที่ข้องเกี่ยวอยู่ในกาม มีรัก โลภ โกรธ หลง อยู่มาก  สูงขึ้นไปจากนี้ เป็นพรหมโลก มี ๒๐ ชั้น ผู้ที่จะไปเกิดในพรหมโลก ต้องประพฤติพรหมจรรย์อย่างสูง จนได้สมาธิขั้นฌาน เรียกว่า “พรหมโลก” เป็นสิ่งปรารถนาของเหล่าเทพ

“เหล่าฤๅษีทั้งหลาย มี ยามหนุฤๅษี  โสมยาคฤๅษี  มโนชฤๅษี สมุททฤๅษี มาฆฤๅษี ภรตฤๅษี กาลปุรักขิตฤๅษี อังคีรสฤๅษี กัสสปฤๅษี กีสวัจฉฤๅษี และอกัตติฤๅษี เป็นต้น ต่างสละเหย้าเรือน        ออกบวช บําเพ็ญตบะธรรม จึงสามารถก้าวข้ามสวรรค์ชั้นกามาวจร ไปเกิดในพรหมโลกได้  ท่านเหล่านี้ อาศัยอยู่ที่บริเวณแม่น้ำสีทา อันกว้างใหญ่ ในป่าหิมวันต์“

ท้าวสักกเทวราช เมื่อจะพรรณนาอานิสงส์การประพฤติพรหมจรรย์ของเหล่าฤๅษี  ให้พระเจ้าเนมิราชเกิดความเลื่อมใส จึงตรัสต่อไปว่า “แม่น้ำสีทา ไหลมาตามซอกเขาสุวรรณบรรพต  เป็นแม่น้ำที่ใสมาก แม้แต่เรือก็ข้ามได้ยาก ขนาดขนหางนกยูงตกลงไป ก็จมลงถึงพื้น แม่น้ำนี้ จึงมีชื่อว่า “สีทา”

ที่ฝั่งแม่น้ำมีเขาสุวรรณบรรพตเปล่งแสงเรืองรอง มีสีเหมือนเปลวเพลิงลุกไหม้ โชติช่วงสุกสว่าง อยู่ตลอดเวลา มีต้นกฤษณางอกงามส่งกลิ่นหอม มีภูเขาน้อยใหญ่ ทอดเทือกสลับซับซ้อน ผืนป่า งอกงาม ปกคลุมไปด้วยแมกไม้นานาพันธุ์ ผลิดอกออกผล งามสล้าง มีฤๅษีรุ่นเก่าแก่ประมาณหมื่นรูป อาศัยอยู่ที่ภูเขาแห่งนั้น

หม่อมฉัน เป็นผู้ประเสริฐสุดด้วยการให้ทาน ด้วยการสํารวมระวัง และการฝึกหัดตนเอง  อุปัฏฐากฤๅษีเหล่านั้น ผู้มีวัตรปฏิบัติงดงาม ไม่คลุกคลีด้วยหมู่คณะ ปลีกตนอยู่ผู้เดียว มีจิตเป็นสมาธิ มั่นคง

หม่อมฉัน น้อมนมัสการหมู่ฤๅษีเหล่านั้น ผู้ปฏิบัติตรง ถึงแม้จะมีชาติตระกูลหรือไม่ก็ตาม   สัตว์ทั้งหลาย มีกรรมเป็นเผ่าพันธุ์ แม้เป็นคนในวรรณะ หากไม่มีธรรม ก็ต้องตกนรก ผู้อยู่ในวรรณะทั้งหลาย มีความบริสุทธิ์ ก็เพราะการประพฤติธรรม

ฤๅษีเหล่านั้นทั้งหมด ล้วนได้บรรลุโลกิยอภิญญา ๕ และสมาบัติ ๘ บางรูป ไปภิกษาจาร  ถึงอุตตรกุรุทวีป บางรูป นําผลชมพู่ใหญ่มาฉัน บางรูป นําผลไม้หลากชนิด ในป่าหิมวันต์มาฉัน บางรูป ไปภิกษาจารที่นครต่าง ๆ ในชมพูทวีป แม้เช่นนั้น ก็ไม่มีท่านใด ยึดติดในรส ฤๅษีเหล่านั้น ใช้เวลาให้หมดไปกับความสุขที่เกิดจากฌาน

อยู่มาวันหนึ่ง  มีฤๅษีรูปหนึ่ง  เหาะมาบิณฑบาตที่กรุงพาราณสีทางอากาศ  ท่านนุ่งห่มเรียบร้อย  มีสายตาทอดลง เดินมาจนถึงประตูเรือนปุโรหิต  ปุโรหิตเห็นแล้ว  เกิดความเลื่อมใสในความสงบของท่าน  จึงนิมนต์ให้มาฉันที่บ้าน ตั้งใจอุปัฏฐากอยู่สองสามวัน เมื่อเกิดความคุ้นเคยกันแล้ว  จึงเรียนถามถึงที่อยู่ของท่านฤๅษีบอกให้ทราบ  จึงถามต่อไปว่า  อยู่รูปเดียว หรืออยู่กันหลายรูป ปุโรหิตจึงทราบว่า ที่ภูเขาแห่งนั้น มีฤๅษีอยู่กันนับหมื่น ล้วนแต่ทรงอภิญญา ๕ และ สมาบัติ ๘ ทั้งนั้น

ปุโรหิต เกิดศรัทธา จิตน้อมไปในการออกบวช จึงขอให้ฤๅษีพาไปบวชในที่นั้นด้วย ฤๅษีกล่าวว่า ไม่สามารถบวชให้ข้าราชบริพารชั้นผู้ใหญ่ได้ ปุโรหิตจึงบอกว่า จะกราบทูลขอ  พระบรมราชานุญาต วันรุ่งขึ้น ปุโรหิตเข้าเฝ้าพระราชา กราบทูลขอพระบรมราชานุญาตออกบวช พระราชาตรัสถามถึงสาเหตุที่จะบวช ปุโรหิตกราบทูลว่า เห็นโทษในการครองเรือน และเห็นอานิสงส์ในเนกขัมมะ จึงต้องการบวช พระราชาจึงทรงอนุญาต แต่เมื่อบวชแล้ว ขอให้หาโอกาส มาเยี่ยมพระองค์บ้าง ปุโรหิตรับพระบรมราชโองการแล้ว ถวายบังคม กลับเรือน สอนบุตรภรรยา มอบสมบัติให้ ถือบริขารนักบวช นั่งคอยฤๅษีมารับ

ฝ่ายฤๅษี เหาะมาทางอากาศ รับปุโรหิตไปบวชในป่าหิมวันต์ ครั้นบวชแล้ว ให้ฤๅษีปุโรหิต  ผู้บวชใหม่ พักอาศัยอยู่ในป่าแห่งนั้น นําภัตตาหารมาให้บริโภค แล้วบอกกสิณบริกรรม ฤๅษีปุโรหิต บวชได้ไม่นาน ก็บําเพ็ญสมณธรรม จนบรรลุอภิญญา ๕ และสมาบัติ ๘ จากนั้น ก็สามารถเที่ยวบิณฑบาตมาฉันได้ ด้วยตนเอง

ครั้นกาลต่อมา ฤๅษีปุโรหิต คิดถึงคําพระราชาว่า ให้หาโอกาสไปเยี่ยมพระองค์บ้าง จึงกราบลาฤๅษีทั้งหลาย เหาะไปกรุงพาราณสี เที่ยวบิณฑบาต ไปจนถึงประตูพระราชวัง พระเจ้ากรุงพาราณสี ทอดพระเนตรเห็น ก็จําได้ว่า เป็นปุโรหิตผู้เป็นอาจารย์ของพระองค์ จึงนิมนต์เข้าไปในพระราชนิเวศน์  ตรัสถามถึงที่อยู่ ฤๅษีปุโรหิตทูลตอบว่า อยู่ทางทิศเหนือ ใกล้ฝั่งแม่น้ำสีทา  ในระหว่างภูเขา สุวรรณบรรพต ในป่าหิมวันต์ พระราชาตรัสถามว่า ท่านอยู่ที่นั้น รูปเดียว หรือ  มีฤๅษีอื่น ๆ อยู่ด้วย  ฤๅษีผู้เป็นอาจารย์ทูลให้ทรงทราบว่า ในป่าแห่งนั้น มีฤๅษีอยู่นับหมื่นรูป และท่านเหล่านั้น ล้วนทรงอภิญญา ๕ และสมาบัติ ๘

พระราชา ทรงสดับคุณสมบัติเหล่าฤๅษี มีพระประสงค์จะถวายอาหารแก่ฤๅษีทั้งหมด จึงแจ้งความประสงค์ให้ฤๅษีปุโรหิตทราบ ฤๅษีทูลว่า ท่านเหล่านั้น ไม่ยินดีในรส  จึงไม่อาจนําท่านมาที่นี้ได้ ฤๅษีปุโรหิต จึงทูลแนะนําพระราชาว่า หากมีพระประสงค์จะถวายทาน  แก่ฤๅษีทุกรูป พระองค์ต้องเสด็จออกจากพระนคร ไปประทับแรมอยู่ใกล้ฝั่งแม่น้ำสีทา จึงจะมีโอกาส ได้ถวายทานแก่ฤๅษีเหล่านั้น

ด้วยแรงศรัทธา  พระราชาจึงเสด็จออกจากพระนคร พร้อมด้วยจาตุรงคเสนา ไปจนสุดชายแดน พระราชอาณาเขตของพระองค์

ฤๅษีปุโรหิต นําพระราชาไปถึงฝั่งแม่น้ำสีทานที โปรดให้ตั้งค่ายประทับแรมที่ริมฝั่งแม่น้ำ  ทูลเตือนพระราชาไม่ให้ประมาท แล้วเหาะไปที่อยู่ของตน และเหาะกลับมาในวันรุ่งขึ้น พระราชา            ถวายอาหารฤๅษีผู้เป็นอาจารย์ ด้วยความเคารพแล้ว ตรัสว่า วันรุ่งขึ้น พระองค์จะมีโอกาสได้ถวายอาหารแก่ฤๅษีหมื่นรูปในป่าแห่งนี้หรือไม่ ฤๅษีปุโรหิตรับพระราชดํารัสแล้ว กลับไปแจ้งให้ฤๅษีทั้งหลายทราบว่า พระเจ้าพาราณสี เสด็จมาประทับอยู่ที่ฝั่งแม่น้ำสีทานที มีพระราชประสงค์จะถวายอาหารแก่เหล่าฤๅษีทั้งหลาย จึงขอให้ไปยังค่ายหลวง รับภิกษาเพื่ออนุเคราะห์พระองค์  ฤๅษีเหล่านั้น จึงเหาะลงมาที่ใกล้ค่ายหลวง

พระราชา เสด็จต้อนรับฤๅษีเหล่านั้น แล้วอาราธนาให้เข้าไปในค่ายหลวง นิมนต์ให้นั่งบนอาสนะ ทรงเลี้ยงดูหมู่ฤๅษี ให้อิ่มหนําด้วยอาหารที่จัดเตรียมไว้อย่างดี ทรงเกิดความเลื่อมใสในอิริยาบถของฤๅษีเหล่านั้น จึงนิมนต์ให้ฉันในวันรุ่งขึ้นอีก ทรงถวายทานแก่ฤๅษีหมื่นรูป  โดยทํานองนี้ ตลอดหมื่นปี โปรดให้สร้างนครในสถานที่นั้น ให้ประชาชนประกอบเกษตรกรรม

มหาบพิตร ! พระเจ้ากรุงพาราณสีในกาลนั้น มิใช่ใครอื่น คือ หม่อมฉันนี่เอง  หม่อมฉันเป็นผู้ประเสริฐด้วยทาน เพราะว่า ครั้งนั้น ได้บริจาคทานมาก แต่ก็ไม่สามารถ ไปบังเกิดในพรหมโลกได้  แต่ฤๅษีทั้งหมด รับทานที่หม่อมฉันบริจาค ก้าวล่วงสวรรค์ชั้นกามาวจร ไปบังเกิดในพรหมโลก

“การประพฤติพรหมจรรย์ มีผลานิสงส์มากกว่าการให้ทาน ขอพระองค์ทรงทราบ ตามที่กล่าวมานั้นเถิด”

ท้าวสักกเทวราช ทรงถวายอนุศาสน์พระเจ้าเนมิราชว่า “การประพฤติพรหมจรรย์  มีผลมากกว่าทานอย่างแน่นอน แต่ถึงอย่างนั้น พระองค์ก็อย่าได้ประมาทในธรรมทั้งสอง  จงทรงบริจาคทาน และจงทรงรักษาศีลด้วย” ครั้นตรัสเช่นนี้แล้ว ก็เสด็จกลับวิมานของพระองค์

ครั้งนั้น หมู่เทพยดาในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ได้ทูลถามท้าวสักกะว่า “พระองค์ หายไปไหนมา”  ท้าวสักกะ ตรัสตอบว่า “พระเจ้าเนมิราช ราชาแห่งกรุงมิถิลานคร เกิดความสงสัยว่า ระหว่างการให้ทาน กับการประพฤติพรหมจรรย์ สิ่งไหน มีอานิสงส์มากกว่ากัน เราจึงไปแก้ปัญหาให้พระองค์ สิ้นสงสัย” แล้วท้าวสักกะ ก็ได้ตรัสคุณของพระเจ้าเนมิราชอย่างมากมาย ให้หมู่เทวดาฟัง

หมู่เทวดา ได้ฟังท้าวสักกะตรัสดังนี้ ต้องการเห็นพระเจ้าเนมิราช  จึงร้องขอให้ท้าวสักกะทูลเชิญพระเจ้าเนมิราช เสด็จมาสวรรค์ว่า “พระเจ้าเนมิราช เป็นพระอาจารย์ของพวกข้าพเจ้า  พวกข้าพเจ้า ได้ฟังโอวาทของพระองค์ อาศัยพระองค์ จึงได้ทิพยสมบัตินี้ ข้าพเจ้าทั้งหลาย ต้องการ เห็นพระราชาแห่งมิถิลานคร”

ท้าวสักกะ จึงมีบัญชาให้มาตลีเทพบุตร เทพสารถีเทียมรถเวชยันต์ไปกรุงมิถิลานคร  เชิญเสด็จพระเจ้าเนมิราชขึ้นยานทิพย์นําเสด็จสู่สวรรค์

ชั่วขณะ ที่ท้าวสักกะตรัสอยู่กับเทวดาทั้งหลาย แล้วตรัสเรียกมาตลีเทพบุตร มาตรัสสั่ง และมาตลีเทพสารถีกําลังเทียมเวชยันตราชรถอยู่นั้น เวลาในโลกมนุษย์ ได้ผ่านไปแล้วหนึ่งเดือน

วันนั้น เป็นวันเพ็ญอุโบสถ พระเจ้าเนมิราชทรงรักษาอุโบสถศีล ทรงเปิดสีหบัญชรด้านทิศตะวันออก ประทับนั่งอยู่ในพระตําหนัก แวดล้อมด้วยหมู่อํามาตย์ ทรงพิจารณาศีลอยู่  เวชยันตราชรถปรากฏขึ้นเคียงคู่กับพระจันทร์วันเพ็ญทรงกลดอยู่กลางผืนฟ้า

ประชาชนที่กินอาหารเย็นเสร็จแล้ว ออกมานั่งพูดคุยสนทนากันอยู่ที่ชานเรือนของตนด้วยความสนุกสนานเพลิดเพลิน  ต่างชี้ชวนกันให้ชมดวงจันทร์ พลันนั้น ก็เห็นแสงสว่างเจิดจรัส  ปรากฏคู่ดวงจันทร์ จึงทักว่า “วันนี้ พระจันทร์ขึ้นสองดวง วันนี้ พระจันทร์ขึ้นสองดวง”

ครั้นแล้ว ดวงจันทร์อีกดวงหนึ่ง ก็กลับกลายเป็นราชรถปรากฏแก่ประชาชน ซึ่งกําลังนั่งสนทนาชี้ชวนกันอยู่ว่า “นั้นไม่ใช่ดวงจันทร์ แต่เป็นราชรถ” ราชรถที่ปรากฏนั้น เคลื่อนที่ด้วยความเร็ว ราวกับเทียมด้วยม้าสินธพพันตัว มีมาตลีเทพบุตรเป็นสารถี  

ประชาชนสงสัยว่า  ยานทิพย์นี้ มารับใคร ต่างเห็นว่า “ราชรถนี้ ไม่ได้มาเพื่อใครอื่น นอกจากพระราชาของพวกเรา  พระองค์ทรงเป็นพระธรรมิกมหาราชผู้ทรงธรรม ราชรถนี้ เหมาะสมกับพระราชาของพวกเราโดยแท้” ต่างก็เกิดความร่าเริงยินดี เกิดพิศวงขนพองสยองเกล้าไปตามกัน

ขณะประชาชนกําลังกล่าวกันอย่างนี้ มาตลีเทพบุตรได้ขับราชรถเคลื่อนมาอย่างรวดเร็ว  จอดราชรถที่สีหบัญชร  จัดแจงเตรียมที่ประทับพร้อมกับเชิญพระเจ้าเนมิราชเสด็จขึ้นว่า “ขอเชิญเสด็จมาประทับบนราชรถนี้เถิด หมู่เทพในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ พร้อมด้วยพระอินทร์ ปรารถนาที่จะเห็นพระองค์ จึงประชุมคอยเฝ้าอยู่ ณ เทวสภาสุธรรมา”

พระเจ้าเนมิราชทรงทราบว่า มาตลีเทพบุตรจะนําพระองค์ไปเทวโลกซึ่งพระองค์ไม่เคยเห็นมาก่อน  จึงตรัสเรียกนางใน  และอาณาประชาราษฎร์มารับสั่งว่า  พระองค์ไปไม่นานก็จะกลับ  จงทำบุญ  ให้ทาน  อย่าได้ประมาท  แล้วเสด็จขึ้นราชรถทิพย์

ท่องแดนนรก

เมื่อพระเจ้าเนมิราชเสด็จขึ้นประทับบนเวชยันตราชรถแล้ว แม้ท้าวสักกะ  มิได้สั่งไว้ว่า  จะให้นําเสด็จไปทางไหน  แต่เพราะความเป็นทูตพิเศษจากสวรรค์  มาตลีเทพสารถีจึงได้ทูลถาม  พระเจ้าเนมิราชว่า“พระองค์ จะให้นําเสด็จผ่านไปทางไหนก่อน ระหว่างสถานที่อยู่ของเหล่าสัตว์  ผู้ทําบาป กับที่อยู่ของเหล่าสัตว์ผู้ทําบุญ”

พระเจ้าเนมิราชยังไม่เคยเห็นสถานที่ทั้งสองแห่ง จึงประสงค์จะให้เทพสารถีของพระอินทร์  นําดูทั้งนรกและสวรรค์ มาตลีเทพบุตรทูลว่า ไม่สามารถนําเสด็จผ่านเส้นทางทั้งสองแห่งในเวลาเดียวกันได้  จึงให้พระเจ้าเนมิราชเลือกทางใดทางหนึ่งก่อน พระราชาดําริว่า  ถึงอย่างไร  พระองค์ก็จะไปเทวโลกอยู่แล้ว จึงควรดูนรกซึ่งเป็นที่อยู่ของเหล่าสัตว์ผู้ทําบาปก่อน ค่อยผ่านไปทางสวรรค์ทีหลัง

นรกขุมที่ ๑ นรกแม่น้ำเวตรณีนที

มาตลีเทพบุตรจึงขับราชรถนําพระเจ้าเนมิราชผ่านไปทางนรก ชี้ให้ดูแม่น้ำซึ่งข้ามได้แสนยาก  ชื่อว่า “เวตรณี” เต็มไปด้วยน้ำกรด แสบร้อน เดือดพล่านเหมือนเปลวเพลิง  ซึ่งปรากฏขึ้นตามฤดู  ด้วยผลแห่งกรรมของสัตว์นั้น พวกนายนิรยบาลถือศัตราวุธ มีดาบ มีด โตมร หอก และไม้ค้อน ซึ่งมีเปลวไฟลุกโชติช่วง ไล่ต้อนสัตว์นรก ให้ตกลงไปในแม่น้ำ สัตว์นรกเหล่านั้น ถูกไล่ตี  ทนความเจ็บปวดไม่ได้ ก็วิ่งหนีพลัดตกลงไปในแม่น้ำเวตรณี ทนทุกข์ทรมานอยู่ในแม่น้ำนั้น  

ในแม่น้ำเวตรณีนั้น เต็มไปด้วยพันธุ์ไม้เลื้อยที่มีหนามแหลมคมเท่าใบหอก ห้อยย้อยระโยงระยางไปทั่ว มีเปลวไฟร้อนแรงโชติช่วงติดอยู่ที่ปลายแหลม สัตว์นรกเหล่านั้น ต้องทนทุกข์ทรมานอยู่ในแม่น้ำเวตรณีหลายพันปี ถูกเถาวัลย์มีหนามแหลมคมกริบเลื้อยรัดขาดเป็นท่อน ๆ  มีหลาวเหล็กประมาณเท่าลําตาลเปลวไฟลุกโชนผุดขึ้นใต้เถาวัลย์เหล่านั้น  สัตว์นรกถูกทรมานอยู่ที่เถาวัลย์นั้น เป็นเวลายาวนาน ครั้นพลัดจากเถาวัลย์ ก็ตกไปเสียบอยู่ที่ปลายหลาว  ร่างกายถูกหลาวแทงติดตรึงไหม้อยู่ที่ปลายหลาวนั้น เหมือนปลาถูกเสียบย่างไฟ  เมื่อหลาวเหล็กลุกเป็นไฟ  สัตว์นรกทั้งหลาย ก็ลุกเป็นไฟตามไปด้วย ใต้หลาวเหล็ก ยังมีใบบัวเหล็กแหลมคม ดุจมีดโกนลุกเป็นไฟ อยู่ผิวน้ำ เมื่อสัตว์นรกเหล่านั้น พลัดจากหลาวก็ตกลงไปในใบบัวเหล็ก ได้รับความเจ็บปวดทุกขเวทนา  ส่งเสียงโอดครวญอยู่นานแสนนาน

ครั้นตกลงไปในน้ำกรด แม่น้ำก็ลุกเป็นไฟ แผดเผาสัตว์นรกทั้งหลายให้ลุกเป็นไฟ ตามไปด้วย  แม้ควันก็คละคลุ้งขึ้น ส่วนภายใต้พื้นน้ำนั้น  ก็เต็มไปด้วยเครื่องประหารอันคมกริบ ดักอยู่ สัตว์นรกเหล่านั้น  ได้รับความเจ็บปวดทุกข์ทรมาน จึงดิ้นรนทุรนทุรายมุดหนีลงไปในน้ำ ก็กลับถูกเครื่องประหาร อันคมกริบนั้น ตัดขาดเป็นท่อน ๆ เมื่อไม่สามารถอดกลั้นความทุกข์ทรมานได้ ก็ร้องไห้ โอดครวญ  โหยหวน สยดสยอง ด้วยความเจ็บปวด น่าสะพรึงกลัว ถูกกระแสน้ำพัดลอยไปลอยมา

ส่วนพวกนายนิรยบาล ที่ยืนอยู่ริมฝั่งแม่น้ำ ก็ยิงด้วยลูกศร ใช้มีด โตมร หอก แทงสัตว์นรกเหล่านั้น  เหมือนแทงปลา สัตว์นรกก็ร้องลั่นด้วยความเจ็บปวดทุกขเวทนาแสนสาหัส ต่างส่งเสียงร้องโหยหวน ดังสนั่นไม่ขาดสาย

ครั้นแล้ว พวกนายนิรยบาล ก็เอาเบ็ดเหล็กลุกโชนด้วยเปลวไฟ เกี่ยวสัตว์นรกเหล่านั้นลากขึ้นมา ให้นอนหงายบนแผ่นดินเหล็กร้อน เอาก้อนเหล็กที่ติดไฟลุกโพลงยัดใส่ปากของพวกสัตว์นรก

พระเจ้าเนมิราช ทอดพระเนตรเห็นเหล่าสัตว์ถูกทรมานในแม่น้ำเวตรณีก็สะดุ้งกลัว  ตรัสถามมาตลีเทพบุตรว่า สัตว์เหล่านี้ ได้ทํากรรมอะไรไว้ จึงถูกทรมานเช่นนี้ มาตลีเทพสารถี กราบทูลถึงวิบากกรรมของสัตว์นรกทั้งหลายว่า “เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ สัตว์เหล่านี้ เป็นผู้มีอํานาจเหนือคนอื่น  แล้วใช้อํานาจในทางมิชอบ เบียดเบียนผู้ที่อ่อนแอกว่า ให้ได้รับความลําบากทุกข์ทรมาน  เขาได้ทํากรรมหยาบช้าเช่นนี้ จึงตกลงในนรกเวตรณีนที”

นรกขุมที่ ๒ นรกสุนัขร้าย

มาตลีเทพสารถีขับราชรถเคลื่อนต่อไปข้างหน้า ชี้ให้พระเจ้าเนมิราชดูฝูงสุนัข มีฝูงสุนัขแดง  ฝูงสุนัขดํา ฝูงสุนัขเหลือง ตัวโตเท่าช้าง ฝูงแร้ง และฝูงกาปากเหล็ก เป็นต้น กําลังยื้อแย่ง ฉีกกินสัตว์นรกอยู่ พระราชาเกิดความสะดุ้งกลัว แล้วตรัสถามว่า สัตว์เหล่านี้ ได้ทํากรรมอะไรไว้  จึงถูกฝูงสัตว์ดุร้าย ถูกฝูงกาปากเหล็ก รุมฉีกกินเนื้อเช่นนี้

มาตลีเทพสารถี ได้กราบทูลว่า “สัตว์เหล่านี้ เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ มีความตระหนี่ถี่เหนียว  คอยห้ามผู้อื่นบริจาคทาน ทําบาปกรรมหยาบช้ามาก ชอบด่าพระภิกษุสงฆ์ สามเณร และ สมณพราหมณ์ผู้มีศีล จึงถูกฝูงกาปากเหล็กรุมจิกกิน สุนัขเหล่านั้น ตัวโตเท่าช้าง วิ่งไล่สัตว์นรกเหมือนไล่เนื้อ กัดเนื้อแหว่งเป็นชิ้น ๆ ครั้นสัตว์นรกล้มลงบนแผ่นดินเหล็กที่มีเปลวเพลิงลุกไหม้ สุนัขนั้นใช้ขาหน้าทั้งสองเหยียบอกไว้ แล้วฉีกกินเนื้อสัตว์นรกซึ่งร้องลั่น ตะเกียกตะกายหนีเหลือแต่กระดูก

ส่วนฝูงแร้ง มีจะงอยปากเป็นเหล็ก ตัวใหญ่เท่าดุมเกวียนบรรทุกสินค้า แร้งเหล่านั้น  จิกกระดูกด้วยจะงอยปากอันคมเหมือนปลายทวน เจาะกินเยื่อในกระดูก ฝูงกามีจะงอยปากเป็นเหล็ก น่ากลัวยิ่ง ก็รุมจิกกินสัตว์นรกที่มันเห็นเช่นกัน”

นรกขุมที่ ๓ นรกแผ่นดินเหล็กร้อนแรง

จากนั้น มาตลีเทพบุตรขับราชรถต่อไปข้างหน้า ชี้ให้พระเจ้าเนมิราชทอดพระเนตรดูสัตว์นรกที่กําลังเดินเหยียบแผ่นดินเหล็กร้อนแรง ถูกเปลวไฟแผดเผา พวกนายนิรยบาล ตีด้วยกระบองเหล็ก เท่าลําตาล สัตว์นรกล้มลงนอนร้องโหยหวนครวญครางอยู่ จากนั้น นายนิรยบาล ก็ทุบด้วยกระบองเหล็ก จนร่างกายแหลกละเอียด

พระเจ้าเนมิราช ตรัสถามถึงกรรมของสัตว์นรกเหล่านั้น มาตลีเทพบุตร กราบทูลให้ทราบว่า “สัตว์นรกเหล่านี้ เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ ชอบเบียดเบียนทําร้ายชายหญิงผู้มีธรรม เป็นคนหยาบช้า  จึงต้องประสบทุกข์ทรมานเช่นนี้”

นรกขุมที่ ๔ นรกหลุมถ่านเพลิง

มาตลีเทพสารถี ขับราชรถต่อไปข้างหน้า ชี้ให้พระเจ้าเนมิราชทอดพระเนตรดูนายนิรยบาล กําลังแทงสัตว์นรกด้วยอาวุธที่มีเปลวไฟลุกโชนร้อนแรง ไล่ต้อนให้สัตว์นรกเหล่านั้น ตกลงไปในหลุมถ่านเพลิง เมื่อสัตว์นรกเหล่านั้น จมอยู่ในหลุมถ่านเพลิงสูงถึงเอว นายนิรยบาล  ก็เอาตะแกรงเหล็ก ตักถ่านเพลิง โปรยลงบนศีรษะ สัตว์นรกเหล่านั้น ถูกถ่านเพลิงแผดเผา ก็ร้องไห้ครวญคราง อย่างทุกข์ทรมาน ดิ้นรน ตะเกียกตะกาย ลนลานหนี

พระเจ้าเนมิราช ทอดพระเนตรเห็นดังนั้น จึงตรัสถามถึงสาเหตุว่า ทําไมสัตว์พวกนี้  จึงถูกนายนิรยบาลไล่ต้อนทรมานเหมือนคนต้อนโคที่ไม่ยอมเข้าคอกเช่นนั้น

มาตลีเทพบุตร ได้กราบทูลผลกรรมของสัตว์นรกเหล่านั้นว่า“สัตว์นรกเหล่านี้ สร้างหนี้สินไว้ ติดสินบนหัวหน้า ทั้งยังสร้างพยานเท็จขึ้นมา คดโกงทรัพย์สินของประชาชน ทั้งสร้างหนี้สินโดยรวม ให้แก่ประชาชนอีกด้วย เพราะกรรมหยาบช้านั้น จึงต้องมาทนทุกข์ทรมาน ร้องไห้ดิ้นรนอยู่ในหลุมถ่านเพลิงนี้”

นรกขุมที่ ๕ นรกกระทะทองแดง

มาตลีเทพบุตร ขับราชรถต่อไปข้างหน้า เหล่าสัตว์นรก ถูกนายนิรยบาลหน้าตาดุร้ายน่ากลัว  จับเท้าโยนไปในหม้อกระทะทองแดง ที่กําลังเดือดพล่าน พระเจ้าเนมิราช ทอดพระเนตรเห็น จึงตรัสถามว่า สัตว์นรกเหล่านี้ ทํากรรมอะไรไว้ จึงตกในนรกโลหกุมภีนี้ มาตลีเทพสารถี  กราบทูลถึงวิบากกรรมของสัตว์เหล่านี้ว่า “เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ พวกเขาเบียดเบียน อาฆาต ด่าทอพระภิกษุสงฆ์ หรือพราหมณ์ผู้มีศีล ได้ทำกรรมหยาบช้า จึงตกนรกโลหกุมภีนรกนี้”

นรกขุมที่ ๖ นรกโซ่ทองแดง

มาตลีเทพสารถี ขับราชรถต่อไปข้างหน้า พระเจ้าเนมิราช ทอดพระเนตรเห็นนายนิรยบาล  เอาโซ่ทองแดงที่มีเปลวไฟลุกไหม้ ผูกคอสัตว์นรกผลักให้คว่ำหน้าลง ดึงให้รัดคอ แล้วลากลงไปแช่ในหม้อน้ำร้อนที่กําลังเดือดพล่าน แล้วดึงขึ้นมาทุบตี ตัดหัวโยนทิ้งไป จึงตรัสถามว่า  สัตว์เหล่านั้น ได้กระทํากรรมอะไรไว้

มาตลีเทพบุตร กราบทูลวิบากกรรม ที่สัตว์นรกทั้งหลายทําไว้ว่า “เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์  สัตว์เหล่านี้ ก่อกรรมทําเข็ญด้วยการวางแร้ว วางบ่วงดักจับนก เพราะบาปกรรมหยาบช้า ที่สัตว์นรกนั้นกระทําไว้ จึงถูกตัดศีรษะ ทิ้งให้นอนอยู่เช่นนี้”

นรกขุมที่ ๗ นรกแม่น้ำกลายเป็นแกลบ

มาตลีเทพบุตร ขับราชรถต่อไป ผ่านสถานที่ร่มรื่นสวยงาม พระเจ้าเนมิราช ทอดพระเนตรเห็นแม่น้ำสายใหญ่ มีน้ำใสเย็นน่าดื่มกิน ไหลเอื่อยเรื่อยรินอยู่ตามปกติ ณ ดินแดนแห่งนี้ สัตว์นรกถูกความร้อนของไฟนรกแผดเผา ทนความหิวกระหายไม่ได้ จึงเดินย่ำแผ่นเหล็กร้อนแรง  มีเปลวไฟลุกไหม้โชติช่วงลงแม่น้ำ ด้วยหวังจะดื่มกินดับความหิวกระหาย เมื่อถึงริมฝั่ง ทันใดนั้น แม่น้ำก็กลับกลายเป็นเปลวไฟลุกไหม้ น้ำใสเย็นที่น่าดื่มกินก็กลายเป็นแกลบ ใบไม้กลายเป็นเปลวไฟลุกไหม้ไปทั่ว สัตว์นรกทนความกระหายไม่ได้ จึงเคี้ยวกินแกลบและใบไม้ที่เปลวไฟลุกไหม้ แทนการดื่มน้ำ  แกลบและใบไม้นั้น ก็แผดเผาลําไส้ไหลออกทางทวาร สัตว์นรกไม่สามารถทนทุกข์ทรมานได้  ต่างประคองแขนยืนร้องไห้คร่ำครวญด้วยความเจ็บปวดทุกข์ทรมาน

พระเจ้าเนมิราช ตรัสถามว่า “แม่น้ำนี้ มีน้ำมาก มีตลิ่งราบเรียบ มีท่าน้ำใสสะอาด ไหลเอื่อยเรื่อยริน ตลอดเวลา สัตว์นรกเหล่านั้น เร่าร้อนเพราะไฟนรก ครั้นจะดื่มน้ำในแม่น้ำนั้น น้ำก็กลายเป็นแกลบไป สัตว์นรกเหล่านั้น ได้ทําบาปอะไรไว้ จึงถูกทรมานด้วยความกระหายเช่นนี้”

มาตลีเทพสารถี กราบทูลวิบากกรรมของสัตว์นรกทั้งหลายว่า “เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์  สัตว์เหล่านี้ประกอบอาชีพค้าขายไม่สุจริต ขายข้าวเปลือกผสมข้าวลีบและแกลบให้ลูกค้า บางครั้งก็เอาใบไม้บ้าง แกลบบ้าง ทรายและดิน เป็นต้น ผสมกัน เวลาเสนอขายสินค้า ก็บอกว่า  จะให้ข้าวเปลือกที่มีคุณภาพดี ครั้นรับเงินจากผู้ซื้อแล้ว กลับให้ข้าวเปลือกที่ไม่ได้คุณภาพตามที่ตกลงกันไว้  เมื่อตกนรก ด้วยผลแห่งกรรมนั้น จึงทําให้น้ำกลายเป็นแกลบไป”

นรกขุมที่ ๘ นรกหลาวเหล็ก

มาตลีเทพบุตร ขับราชรถต่อไป พระเจ้าเนมิราชทอดพระเนตรเห็นนายนิรยบาลไล่ต้อนสัตว์นรกแล้วล้อมไว้  เหมือนนายพรานไล่ต้อนล้อมฝูงกวางในป่า  แล้วแทงสีข้างของสัตว์นรกเหล่านั้นด้วยอาวุธชนิดต่าง ๆ เป็นแผลเหวอะหวะ เหมือนคนเอาเหล็กแหลมแทงใบไม้แห้ง จึงตรัสถามมาตลีเทพบุตรว่า “นายนิรยบาลเอาลูกศร หอก โตมร แทงสัตว์นรกผู้ร้องไห้อยู่ เพราะทําบาปกรรมอะไรไว้ จึงถูกฆ่าด้วยหอก นอนเกลื่อนกลาดอยู่เช่นนี้”

มาตลีเทพบุตร กราบทูลว่า “เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ สัตว์นรกเหล่านี้ ไม่ประกอบอาชีพอะไร  ไม่มีหลักแหล่ง เป็นคนจรจัด เลี้ยงชีวิตด้วยการลักขโมยสิ่งของคนอื่น ไม่ว่าจะเป็นข้าวเปลือก  ทรัพย์สิน เงิน ทอง แพะ แกะ กระบือ และสัตว์เลี้ยงอื่น ๆ มาเลี้ยงชีวิตตน ได้ทําบาปกรรมชั่วช้า  จึงถูกฆ่าด้วยหอก นอนดิ้นรนทรมานอยู่”

นรกขุมที่ ๙ นรกทุบตี

มาตลีเทพบุตร ขับราชรถต่อไป พระเจ้าเนมิราช เห็นนายนิรยบาลผูกคอสัตว์นรกพวกหนึ่งไว้ ด้วยเชือกเหล็กร้อนลุกเป็นไฟ แล้วลากดึงมากระชากให้ล้มลงบนแผ่นดินที่มีเปลวไฟลุกไหม้ ตามทุบตี สับ ฟัน ด้วยอาวุธต่าง ๆ จึงตรัสถามว่า “เหล่าสัตว์นรก ถูกนายนิรยบาลผูกคอด้วยเชือกเหล็กที่มีเปลวไฟร้อนแรง ลากดึงมา กระชากให้ล้มลงบนแผ่นดินที่มีเปลวไฟ ลุกไหม้ ทุบตี สับ ฟัน  ด้วยอาวุธต่าง ๆ สัตว์นรกเหล่านี้ ถูกนายนิรยบาลผูกคอไว้ เพราะเหตุอะไร

อีกพวกหนึ่ง  ถูกนายนิรยบาลเฉือนออกเป็นชิ้น ๆ นอนอยู่ สัตว์นรกเหล่านี้ ทําบาปอะไรไว้ จึงถูกเฉือนให้นอน ดิ้นรนทรมานอยู่”

มาตลีเทพบุตร กราบทูลว่า “สัตว์นรกเหล่านี้ เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ เคยเป็นเจ้าของโรงฆ่าสัตว์ ได้ฆ่ากระบือ แพะ และแกะ แล้ว วางขายตามท้องตลาด จึงถูกตัดเป็นท่อน ๆ นอนดิ้นรนทรมานอยู่”

นรกขุมที่ ๑๐ นรกอุจจาระปัสสาวะ

มาตลีเทพสารถี ขับราชรถต่อไป ห้วงน้ำเบื้องหน้าเป็นห้วงน้ำอุจจาระและปัสสาวะเหล็กเน่าเหม็น  กลิ่นฟุ้งกระจาย  พระเจ้าเนมิราชทอดพระเนตรเห็นสัตว์นรกกินอุจจาระและปัสสาวะของตน  จึงตรัสถามมาตลีเทพบุตรว่า “สัตว์นรกเหล่านี้ หิวโหย ไม่อาจอดกลั้นความหิวได้ จึงเคี้ยวกินอุจจาระและปัสสาวะที่เดือดพล่าน ควันฟุ้งลอยอบอวลด้วยเปลวไฟร้อนแรง โหมไหม้ สัตว์นรกเหล่านี้ ทํากรรมอะไรไว้ จึงกินอุจจาระและปัสสาวะของตนเป็นอาหาร”

มาตลีเทพบุตร ทูลว่า “เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ สัตว์นรกเหล่านี้ เป็นอันธพาล เกเร  เกรี้ยวกราด โวยวาย สร้างความเดือดร้อนให้แก่สังคม เบียดเบียนเพื่อนบ้าน มิตรสหาย ให้ได้รับความลําบากอยู่ตลอด จึงต้องเกิดมากินอุจจาระและปัสสาวะของตน”

นรกขุมที่ ๑๑ นรกน้ำเลือดน้ำหนอง

มาตลีเทพบุตร ขับราชรถผ่านไปทางนรกอื่นอีก ห้วงน้ำใหญ่เบื้องหน้า เต็มไปด้วยน้ำเลือดและน้ำหนอง เน่าเหม็นขื่นคาวกลิ่นฟุ้งกระจาย พระเจ้าเนมิราชทอดพระเนตรเห็นสัตว์นรกเหล่านี้ถูกความหิวแผดเผา ไม่สามารถอดกลั้นความหิวได้ จึงดื่มกินน้ำเลือดและน้ำหนองสกปรก ได้ตรัสถามว่า “สายน้ำนี้ เต็มไปด้วยน้ำเลือดและน้ำหนอง มีกลิ่นเหม็น ไม่สะอาด เน่าฟุ้ง สัตว์นรก ถูกไฟนรก แผดเผา เร่าร้อน หิวกระหาย จึงดื่มกินน้ำเลือดและน้ำหนองจากห้วงน้ำนั้น สัตว์นรกเหล่านี้ ได้ทําบาปอะไรไว้ จึงดื่มกินน้ำเลือดและน้ำหนองเป็นอาหาร”

มาตลีเทพสารถี กราบทูลว่า “เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ สัตว์นรกเหล่านี้ ทํากรรมหยาบช้า  ได้ฆ่าบิดามารดา และพระอรหันต์ ชื่อว่า ต้องปาราชิกในชีวิตคฤหัสถ์ จึงดื่มกินน้ำเลือดและน้ำหนองเป็นอาหาร”

นรกขุมที่ ๑๒ นรกเบ็ด

มาตลีเทพสารถี ขับราชรถต่อไป พระเจ้าเนมิราชเห็นนายนิรยบาลเอาเบ็ดเหล็กโตเท่าต้นตาล  มีเปลวไฟลุกไหม้ เกี่ยวลิ้นสัตว์นรกลากมา กระชากให้ล้มลงบนแผ่นเหล็กร้อน มีเปลวไฟลุกไหม้ จับให้นอนหงาย แล้วเอาตะขอเหล็กสับหนัง เหมือนสับหนังโค สัตว์นรก เหล่านั้น ดิ้นรน กระเสือกกระสนหนี เหมือนปลาดิ้นอยู่บนบก ทนทุกข์ทรมานไม่ได้ จึงร้องไห้ คร่ำครวญ โอดโอยน้ำลายไหลออกมา พระเจ้าเนมิราช ตรัสถามมาตลีเทพบุตรว่า “ดูลิ้นของสัตว์นรกที่ถูกเบ็ดเกี่ยว และถูกแล่หนังแผ่ออก ดิ้นรน กระเสือกกระสน ร้องไห้ น้ำลายไหล เหมือนปลาถูกโยนขึ้นไปบนบก ดิ้นรนอยู่ สัตว์นรกเหล่านี้ ทําบาปกรรมอะไรไว้ จึงกลืนกินเบ็ดนอนดิ้นรนอยู่”

มาตลีเทพบุตร ทูลว่า “เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ เขาอยู่ในตําแหน่งที่มีอํานาจในการตีราคาประกวดประมูลงาน ได้ตีค่าสิ่งของให้น้อยกว่าราคาที่เป็นจริง ทํากรรมด้วยการโก่งราคาสินค้า  เพราะถูกล่อด้วยความโลภในเหยื่อคือทรัพย์ เหมือนคนเสียบเหยื่อล่อปลาให้ติดเบ็ด คนโกง  ถูกกรรมของตนหุ้มห่อไว้ ไม่มีใครสามารถช่วยป้องกันสัตว์นรกจากกรรมที่คดโกงผู้อื่นได้ จึงต้อง                   กลืนกินเบ็ดนอนอยู่”

นรกขุมที่ ๑๓ นรกภูเขาเพลิง

มาตลีเทพบุตร ขับราชรถต่อไป พระเจ้าเนมิราชทอดพระเนตรเห็นหญิงนรก ซึ่งยืนอยู่ในหลุมถ่านเพลิงใหญ่ ที่มีเปลวไฟลุกโหมโชติช่วง ถูกนายนิรยบาลแทงด้วยอาวุธต่าง ๆ เหมือนคนเลี้ยงโค แทงฝูงโคที่ไม่เข้าคอก นายนิรยบาลจับที่ขาหญิงนรกเหล่านั้น แล้วโยนลงไปในหลุมถ่านเพลิง ด้วยพละกําลังมหาศาล พระเจ้าเนมิราช ตรัสถามว่า “หญิงนรกเหล่านี้  มีร่างกายเต็มไปด้วยบาดแผล น่าเกลียด น่ากลัว มีแมลงวันตอม เปรอะเปื้อนด้วยเลือดและหนอง บางคนไม่มีหัว ยืนประคองแขน ร้องไห้ บางคนจมอยู่ในพื้นถึงเอว ภูเขาไฟกลิ้งมาจากสี่ทิศ บดทับ  หญิงนรกเหล่านั้น แหลกละเอียด ภูเขากลิ้งทับหญิงเหล่านั้น ทั้งที่จมอยู่ในแผ่นดินถึงเอวอย่างนี้ ภูเขาเหล็กลุกโพลงตั้งขึ้นทางทิศตะวันออก กลิ้งมาเสียงดังสนั่นหวั่นไหวคํารามดุจสายฟ้า บดร่างหญิงนรก ให้แหลกละเอียด

“เมื่อภูเขาลูกนั้นกลิ้งไป หยุดอยู่ทางข้างทิศตะวันตก  ร่างของหญิงนรกเหล่านั้น ก็ปรากฏขึ้นอีก แล้วภูเขาไฟ ก็เคลื่อนเข้ามาบดทับอีก หญิงนรกเหล่านั้น ทนทุกข์ทรมานไม่ได้ จึงประคองแขนร้องไห้ อย่างน่าเวทนา ภูเขาสองลูก ปรากฏขึ้น บดร่างของหญิงนรกเหล่านั้น เลือดไหลออก เหมือนหีบอ้อย บางครั้งภูเขาปรากฏสามลูก บางครั้งสี่ลูก  บดขยี้ร่างของหญิงนรกเหล่านั้น หญิงนรกเหล่านั้นทําบาปกรรมอะไรไว้ จึงต้องมาจมอยู่ในภูเขาไฟนี้”

มาตลีเทพสารถี กราบทูลว่า “เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ หญิงนรกเหล่านั้น เป็นสตรีไม่ทําหน้าที่การงานอะไร ประพฤติตัวไม่ดี เป็นหญิงนักเลง นอกใจสามี มีจิตยินดีในชายอื่น คบหาชายอื่นเพราะราคะ  จึงถูกภูเขาไฟลุกโพลงกลิ้งมาจากทิศทั้งสี่ บดขยี้ให้แหลกละเอียด”

นรกขุมที่ ๑๔ นรกหลุมเพลิง

มาตลีเทพบุตร ขับราชรถต่อไป  พระเจ้าเนมิราชทอดพระเนตรเห็นสัตว์นรกนั้น  ยืนร้องโอดครวญอยู่ในบ่อใหญ่ เต็มไปด้วยถ่านเพลิง โหมไหม้ สัตว์นรกเหล่านั้น ถูกนายนิรยบาลไล่ต้อน  แทงด้วยอาวุธต่าง ๆ ให้ตกลงไปในหลุมถ่านเพลิง เหมือนนายโคบาลต้อนแทงฝูงโคที่ไม่เข้าคอก   ต่อจากนั้น นายนิรยบาล จับขาสัตว์นรกเหล่านั้น โยนลงไปในหลุมเพลิงใหญ่ จึงตรัสถามถึงสาเหตุนายนิรยบาลทั้งหลาย จับสัตว์นรกเหล่านี้โยนลงไปในนรก

มาตลีเทพสารถี กราบทูลพระราชาว่า “เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ เขาได้ทํากรรมชั่ว เป็นชู้กับภรรยาของชายอื่น  จึงมาตกนรก รับทุกข์ทรมานในนรกยาวนาน ไม่มีใครสามารถป้องกันกรรมของเขาได้”

นรกขุมที่ ๑๕ นรกหมกไหม้

ครั้นมาตลีเทพบุตร กราบทูลอย่างนี้แล้ว ได้ขับราชรถต่อไปข้างหน้า พระเจ้าเนมิราชได้ทอดพระเนตรเห็นสัตว์นรกที่หมกไหม้ในหลุมถ่านเพลิงขนาดใหญ่ สัตว์นรกเหล่านั้น มีรูปร่างหน้าตาพิลึกแตกต่างกันไป พระเจ้าเนมิราช ตรัสถามถึงสัตว์นรกที่มีรูปร่างพิลึกต่าง ๆ ประสบทุกข์ทรมาน แสนสาหัสอย่างยิ่งเช่นนี้

มาตลีเทพบุตร กราบทูลให้ทราบว่า “เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ สัตว์นรกเหล่านี้ เป็นพวกมิจฉาทิฏฐิ ทํากรรมที่เกิดจากความเห็นผิด ยังชักชวนผู้อื่นให้เห็นผิดเช่นนั้นด้วย เพราะสัตว์นรกเหล่านั้น เป็นผู้มีมิจฉาทิฏฐิ จึงต้องเสวยทุกขเวทนาอันกล้าแข็ง เผ็ดร้อน ประมาณยิ่งอยู่อย่างนี้”

ขณะที่มาตลีเทพสารถีกําลังกราบทูลถึงนรกหมกไหม้ ก็เป็นเวลาเดียวกันกับที่หมู่เทวดาในเทวโลกนั่งประชุมกันในเทวสภาชื่อ “สุธรรมา” ต่างรอคอยการเสด็จมาของพระเจ้าเนมิราช

ท้าวสักกเทวราชทรงใคร่ครวญดูว่า ทําไม มาตลีเทพบุตรจึงได้ชักช้านัก ก็ทราบว่า  มาตลีเทพบุตรกําลังนําพระเจ้าเนมิราชเที่ยวชมนรก เพื่อแสดงความเป็นทูตพิเศษของตน

ท้าวสักกะ ทรงหวั่นเกรงว่า อายุของพระเจ้าเนมิราช มีอยู่น้อยนิดมาก  หากเทียบกับเวลาในสวรรค์จะหมดสิ้นไป  ก่อนที่มาตลีเทพบุตรจะนําพระเจ้าเนมิราชชมนรกได้ครบ ทุกแห่ง^๒  ครั้นทรงดําริดังนี้แล้ว จึงส่งเทพบุตรตนหนึ่ง ซึ่งมีความเร็วมาก ไปแจ้งให้มาตลีเทพบุตรรีบเชิญเสด็จพระเจ้าเนมิราชมาโดยเร็ว มาตลีเทพบุตรทราบแล้ว จึงแสดงนรกทั้งหมด ให้ปรากฏพร้อมกันทีเดียว ทั้ง ๔ ทิศ

ล้อมกรอบ ๒ เนื่องจากอายุของมนุษย์ในโลก สั้นมาก เมื่อเทียบกับอายุของนรกและสวรรค์ ๑๐๐ ปี ในเมืองมนุษย์ เป็น ๑ วัน  ในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ท้าวสักกะ ทราบความข้อนี้ จึงเกรงว่า หากมาตลีเทพบุตร มัวนําพระเจ้าเนมิราช เที่ยวดูนรกชักช้าอยู่  ก็จะทําให้พระเจ้าเนมิราช หมดอายุในโลกมนุษย์ ไม่สามารถกลับไปโลกมนุษย์ได้อีก

ท่องแดนสวรรค์

เมื่อมาตลีเทพบุตร ได้นําเสด็จพระเจ้าเนมิราชชมนรกทั้งหมด ครั้นแล้ว จึงรีบนําเสด็จขึ้นไปวิมานของท้าวสักกเทวราช ตามคําเร่งเร้าของเทพบุตรตนนั้น

วิมานแก้วมณี ๕ ยอด

มาตลีเทพบุตรขับราชรถมุ่งตรงไปยังเทวโลกอย่างรีบเร่ง พระเจ้าเนมิราชทอดพระเนตร  เห็นวิมานของเทพธิดานามว่า “พีรณี” มียอด ๕ ยอด ล้วนทําด้วยแก้วมณี มีขนาดใหญ่ถึง ๑๒ โยชน์ ประดับตกแต่งอย่างงดงาม มีอุทยานและสระโบกขรณีน่ารื่นรมย์ มีต้นกัลปพฤกษ์ล้อมรอบ  พระองค์ทอดพระเนตรเห็นเทพธิดานั่งอยู่ภายในปราสาท  แวดล้อมด้วยหมู่เทพอัปสรพันนาง  เปิดหน้าต่างแก้วมณีมองดูภายนอก จึงตรัสถามมาตลีเทพบุตรว่า “เทพธิดานั้น ทําบุญอะไรไว้  จึงได้มาเกิดในสวรรค์ เพลิดเพลินอยู่ในวิมาน”

มาตลีเทพบุตร กราบทูลพระราชาว่า “เทพธิดา ที่พระองค์ทรงหมายถึงนั้น ชื่อ “พีรณี”  เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ เป็นนางทาสในเรือนของพราหมณ์คนหนึ่ง นางรู้ว่า ผู้ที่มาเป็นแขกในเรือนของนาย คือ พระภิกษุ จึงนิมนต์ให้นั่ง มีความยินดีที่ได้เห็นพระภิกษุนั้น เหมือนมารดาเห็นบุตรผู้จากไปนาน  ได้มีโอกาสกลับบ้าน นางดูแลพระภิกษุนั้น ด้วยความเคารพ บางครั้งได้ถวายสิ่งของ   ของตน แม้เล็กน้อย เป็นผู้สํารวมระวัง คอยจัดแจงทาน จึงมาบันเทิงอยู่ในวิมานนี้

คราวนั้น เป็นยุคสมัยของพระพุทธเจ้าพระนามว่า กัสสปะ พราหมณ์ผู้เป็นนาย  ต้องการถวายสลากภัตแด่พระภิกษุสงฆ์ จึงสั่งภรรยาให้ช่วยจัดเตรียมสลากภัต ๘ ที่ แต่ละที่ ให้มีราคา ๑ กหาปณะ สําหรับพระภิกษุแต่ละรูป แต่ภรรยาตลอดจนบุตรธิดา ต่างก็ปฏิเสธ ไม่ยอมจัดเตรียม พราหมณ์จึงถามสาวใช้ว่า ทําได้หรือไม่ นางรับว่า ทําได้ แล้ว จัดแจงข้าวต้ม ของขบเคี้ยว และภัตตาหาร เป็นต้น ด้วยความเคารพ ได้ทันเวลาที่พระภิกษุมาถึง นิมนต์ให้นั่งบนอาสนะที่ปูเตรียมไว้ เอาดอกไม้สดมาประดับตกแต่งไว้หน้าบ้าน สาวใช้นั้น เพลิดเพลินยินดีตลอดเวลาที่ได้จัดเตรียมของถวาย ดูแลพระภิกษุด้วยความเคารพ ได้ถวายอะไร ๆ ซึ่งเป็นของของตน  ด้วยผลบุญนั้น จึงได้มาเกิดบนสวรรค์”

วิมานทองทั้ง ๗

ครั้นกล่าวอย่างนี้แล้ว มาตลีเทพสารถี ได้ขับราชรถผ่านไปทางวิมานทองทั้ง ๗ ของเทพบุตร  ชื่อ “โสณทินนะ” พระเจ้าเนมิราช ทอดพระเนตรเห็นวิมานและสิริสมบัติของโสณทินนเทพบุตรนั้น  จึงตรัสถามถึงบุญกุศลที่เทพบุตรนั้นได้ทําไว้

มาตลีเทพสารถี กราบทูลว่า “เทพบุตรนี้ เป็นคหบดี ชื่อ โสณทินนะ บริจาคเงินสร้างวิหาร  ทั้ง ๗ หลัง ถวายพระภิกษุสงฆ์ ได้ปฏิบัติบํารุงพระภิกษุสงฆ์ด้วยความเคารพ ทั้งถวายผ้านุ่ง ผ้าห่ม  ภัตตาหาร เสนาสนะ และเครื่องประทีป รักษาอุโบสถศีล ในวันพระ ๑๔ ค่ำ ๑๕ ค่ำ และ ๘ ค่ำ  สํารวมในศีลตลอดเวลา จึงมาเกิดในสวรรค์ บันเทิงอยู่ในวิมานนี้”

วิมานแก้วผลึก

ครั้นกล่าวถึงกุศลกรรมของโสณทินนเทพบุตร อย่างนี้แล้ว มาตลีเทพบุตร ก็ขับราชรถ ผ่านไปทางวิมานแก้วผลึก วิมานแก้วผลึกนั้น สูง ๒๕ โยชน์ ประกอบด้วยเสาทําด้วยแก้ว ๗  ประการ  หลายร้อยต้น ประดับด้วยยอดหลายร้อยยอด มีกระดิ่งห้อยเป็นแถวรายรอบส่งเสียงดังไพเราะ  มีธงสีทองและสีเงิน โบกสะบัดปลิวไสว มีอุทยานและหมู่ไม้ ดารดาษด้วยบุปผชาตินานาชนิด  ประกอบด้วยสระโบกขรณีน่ายินดี มีป่าที่น่ารื่นรมย์ เต็มไปด้วยเทพอัปสรผู้ชํานาญในการฟ้อนรําขับร้อง และประโคมดนตรี

พระเจ้าเนมิราช ทอดพระเนตรเห็นวิมานแก้วผลึกนั้น มีพระหฤทัยยินดี ตรัสถามถึงบุญกุศลที่เทพอัปสรเหล่านั้นทําไว้ว่า “วิมานอันบุญญานุภาพตกแต่งดีแล้วนี้ เกลื่อนไปด้วยหมู่อัปสร  ผู้ประเสริฐ รุ่งเรืองด้วยปลียอด บริบูรณ์ด้วยข้าวและน้ำ งดงามด้วยการฟ้อนรํา ขับร้อง มีแสงสว่าง ส่องออกมาจากแก้วผลึก เรารู้สึกปลื้มใจที่ได้มาเห็นเทพอัปสรเหล่านี้ ได้ทํากุศลอะไรไว้ จึงได้มาเกิดในวิมานนี้”

มาตลีเทพบุตร กราบทูลว่า “เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ เทพอัปสรเหล่านี้ เป็นผู้มีศีล ชอบให้ทาน มีจิตเลื่อมใส เป็นคนมีสัจจะ ไม่ประมาทในการรักษาอุโบสถศีล เป็นผู้สํารวมระวัง และยินดีในการจัดแจงทาน จึงมาบันเทิงอยู่ในวิมานนี้”

วิมานแก้วต่าง ๆ

จากนั้น มาตลีเทพบุตร ขับราชรถต่อไป แสดงวิมานแก้วมณีต่าง ๆ แด่พระเจ้าเนมิราช  วิมานแก้วเหล่านั้น ประดิษฐานอยู่ในสถานที่ราบเรียบ เปล่งรัศมีดุจภูเขาแก้วมณี กึกก้อง บันลือลั่นด้วยการฟ้อนรํา ขับร้อง และประโคมดนตรี เกลื่อนไปด้วยเทพบุตรเป็นอันมาก  วิมานแก้วผลึกนั้น ประดับด้วยยอดมิใช่น้อย วิมานบางแห่ง ประดับด้วยแก้วไพฑูรย์ บางแห่ง ประดับด้วยทอง มีวนอุทยานปกคลุมไปด้วยบุปผชาตินานาพันธุ์ แวดล้อมไปด้วยแม่น้ำใสสะอาด เจื้อยแจ้วไปด้วยฝูงวิหคส่งเสียงร้อง มีหมู่เทพอัปสรแวดล้อม เป็นสถานที่อยู่ของเทพบุตรผู้มีบุญ

พระเจ้าเนมิราช ทอดพระเนตรเห็นเช่นนั้น จึงตรัสถามถึงกุศลกรรมของเทพบุตรเหล่านั้น  

มาตลีเทพสารถี กราบทูลว่า “เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ เทพบุตรเหล่านี้ เป็นผู้มีศีล ได้ก่อสร้างสวนดอกไม้ บ่อน้ำ สระน้ำ และสะพาน ได้ปฏิบัติพระอรหันต์ ด้วยความเคารพ ได้ถวายจีวร บิณฑบาต ยารักษาโรค และเสนาสนะ แด่ท่านผู้บำเพ็ญตน ด้วยจิตเลื่อมใส ได้รักษาอุโบสถศีลในวันพระ ๑๔ ค่ำ ๑๕ ค่ำ และ ๘ ค่ำ เป็นผู้สํารวมในศีลตลอดเวลา ยินดีในการให้ทาน จึงมาเกิดในสวรรค์ บันเทิงอยู่ในวิมานนี้”

วิมานสาวกพระกัสสปพุทธเจ้า

ในขณะที่มาตลีเทพสารถีนําพระเจ้าเนมิราชชมวิมานบนสวรรค์อยู่นั้น ท้าวสักกเทวราช ดําริว่า มาตลีเทพบุตร ชักช้าเกินไป จึงส่งเทพบุตรผู้ว่องไว ไปเตือนให้ทราบอีก มาตลีเทพบุตร คิดว่า ตนชักช้าไม่ได้แล้ว จึงแสดงวิมานเทพเป็นอันมาก พร้อมกันทีเดียว พระเจ้าเนมิราช ตรัสถามถึงกรรมของเหล่าเทพบุตรผู้เสวยทิพยสมบัติในวิมานนั้น ๆ

มาตลีเทพบุตร กราบทูลให้ทราบว่า “ในกาลก่อน เทพบุตรทั้งหมด เป็นสาวกของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มีศรัทธาตั้งมั่นในพระสัทธรรม ได้ปฏิบัติตามคําสั่งสอนของพระศาสดา เทพบุตรเหล่านั้น บวชในพระศาสนาของพระกัสสปพุทธเจ้า เป็นผู้มีศีล บริสุทธิ์ บําเพ็ญสมณธรรม  จนได้บรรลุโสดาปัตติผล แต่ไม่สามารถบรรลุธรรมได้เป็นพระอรหันต์ ครั้นสิ้นชีวิตแล้ว ได้มาเกิดในวิมานทองเหล่านี้ สถานที่เหล่านั้น เป็นที่สถิตของสาวกพระกัสสปพุทธเจ้า ขอเชิญพระองค์ทอดพระเนตรเถิด”

ภูเขาสัตตบริภัณฑ์ วิมานท้าวจตุโลกบาล

ครั้นมาตลีเทพบุตร นําพระเจ้าเนมิราช ชมวิมานที่ปรากฏอยู่ในอากาศอย่างนี้แล้ว จึงเสด็จตรงไปยังที่อยู่ของท้าวสักกเทวราช แม้เร่งรีบเช่นนั้น ก็ยังมีความอุตสาหะ อุตส่าห์ชี้ให้พระเจ้าเนมิราช ดูภูเขาสัตตบริภัณฑ์ ซึ่งทอดเทือกโอบล้อมภูเขาสิเนรุ พระเจ้าเนมิราช ประทับอยู่บนยานทิพย์  เทียมด้วยม้าสินธพหนึ่งพันตัว เสด็จไป ทรงเห็นหมู่ภูเขาในระหว่างนทีสีทันดร จึงตรัสถามเทพทูตมาตลี ว่า “ภูเขาเหล่านั้น ชื่ออะไร”

มาตลีเทพบุตร ขับราชรถมุ่งหน้าไป พลางกราบทูลว่า “ภูเขาเหล่านี้ ตั้งเรียงราย เป็นปราการธรรมชาติ ๗ ชั้น คือ ภูเขา “สุทัสสน์” อยู่นอกสุด ถัดจากภูเขาสุทัสสน์นั้นไป  คือ ภูเขา “กรวิก”   ภูเขากรวิกนั้น สูงกว่าภูเขาสุทัสสน์ มีทะเลนทีสีทันดร^๓ คั่นอยู่ในระหว่าง ภูเขาทั้ง ๒ ลูกนี้ ถัดจาก ภูเขากรวิกเข้ามา คือ ภูเขา “อิสินธร” ภูเขาอิสินธรนั้น สูงกว่าภูเขากรวิก มีทะเลนทีสีทันดร คั่นอยู่ระหว่าง ๒ ภูเขานั้น ถัดจากภูเขาอิสินธร คือ ภูเขา “ยุคันธร” ภูเขายุคันธรนั้น สูงกว่าภูเขาอิสินธร  มีทะเลนทีสีทันดร คั่นอยู่ระหว่างภูเขา ๒ ลูกนั้น

ถัดจากภูเขายุคันธร คือ ภูเขา “เนมินธร” ภูเขาเนมินธรนั้น สูงกว่าภูเขายุคันธร มีทะเลนทีสีทันดร คั่นอยู่ระหว่าง ๒ ภูเขานั้น ถัดจากภูเขาเนมินธร คือ  ภูเขา “วินตกะ” ภูเขาวินตกะนั้น สูงกว่าภูเขาเนมินธร มีทะเลนทีสีทันดร คั่นอยู่ระหว่าง ๒ ภูเขานั้น ถัดจากภูเขาวินตกะ คือ ภูเขา “อัสสกัณณะ” ภูเขาอัสสกัณณะนั้น สูงกว่าภูเขาวินตกะ  มีทะเลนทีสีทันดร คั่นอยู่ระหว่าง ๒ ภูเขานั้นเช่นกัน ภูเขาทั้ง ๒ เหล่านั้น สูงขึ้นไปโดยลําดับ  มีทะเลนทีสีทันดร คั่นอยู่ระหว่างภูเขาแต่ละลูก ดุจขั้นบันได ขอเชิญพระองค์ ทอดพระเนตรภูเขาเหล่านี้ ซึ่งเป็นที่อยู่ของท้าวจาตุมหาราช เทวดาผู้รักษาโลก ประจําทิศทั้ง ๔ บางครั้งเรียกว่า  “ท้าวจตุโลกบาล” ท้าวธตรฐประจําทิศตะวันออก ท้าววิรุฬหก ประจําทิศใต้ ท้าววิรูปักษ์ ประจําทิศตะวันตก ท้าวกุเวร ประจําทิศเหนือ”

ล้อมกรอบ ๓ นทีสีทันดร เป็นแม่น้ำที่ขั้นอยู่ระหว่างภพดาวดึงส์

จิตตกูฏ ประตูสู่สวรรค์ชั้นดาวดึงส์

มาตลีเทพบุตร แสดงเทวโลกชั้นจาตุมหาราช แด่พระเจ้าเนมิราชอย่างนี้แล้ว ได้ขับราชรถต่อไป ชี้ให้ดูรูปเหมือนพระอินทร์^๔ ซึ่งประดิษฐานอยู่ที่ซุ้มประตู “จิตตกูฏ” บนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์    พระเจ้าเนมิราช ทอดพระเนตรเห็นแล้ว ตรัสถามว่า “ประตูนี้ ชื่ออะไร”

มาตลีเทพสารถี กราบทูลว่า “ประตูนี้ เขาเรียกว่า “จิตตกูฏ” เป็นทางเสด็จเข้าออกของท้าวสักกเทวราช เป็นประตูเทพนคร ซึ่งตั้งอยู่บนยอดเขาสิเนรุ สลักเสลาด้วยรูปจิตรกรรมต่าง ๆ  รุ่งเรือง วิจิตร บรรจง ด้วยรูปเหมือนท้าวสักกเทวราช คอยรักษาเทพนคร ประหนึ่งเสือโคร่งรักษาป่า” ครั้นทูลอย่างนี้แล้ว มาตลีเทพสารถี ได้ทูลเชิญเสด็จพระเจ้าเนมิราช เสด็จเข้าสู่เทพนคร

สู่เทวสมาคม

พระเจ้าเนมิราช ประทับอยู่บนยานทิพย์ ทอดพระเนตรเทวสภา ชื่อ “สุธรรมา” ตรัสถาม  มาตลีเทพสารถีว่า สถานที่พระองค์ประทับอยู่นี้ ชื่ออะไร มาตลีเทพสารถี กราบทูลว่า “วิมานนี้ เป็นเทวสภา ชื่อว่า “สุธรรมา” รุ่งเรืองด้วยแก้วไพฑูรย์ งามวิจิตร ถูกเนรมิตขึ้นด้วยบุญญานุภาพ  มีเสา ๘ เหลี่ยม ทําด้วยแก้วไพฑูรย์ทุกต้น เป็นสถานที่เหล่าเทพชั้นดาวดึงส์ทั้งหมด มีพระอินทร์เป็นประมุข มาประชุมกันคิดประโยชน์ของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย

ฝ่ายเทวดาทั้งหลาย นั่งคอยการเสด็จมาของพระเจ้าเนมิราช ครั้นทราบว่า พระเจ้าเนมิราช  เสด็จมาแล้ว ต่างก็ถือของหอม ธูปเทียน เครื่องอบ และดอกไม้ทิพย์ ไปคอยอยู่ที่ทางจะเสด็จเข้ามา  ตั้งแต่ซุ้มประตูจิตตกูฏ บูชาพระโพธิสัตว์ด้วยของหอม และดอกไม้นานาพันธุ์ ห้อมล้อม นําเสด็จเข้าสู่สุธรรมาเทวสภา

พระเจ้าเนมิราช เสด็จลงจากราชรถ เข้าสู่เทวสภา เทวดาทั้งหลายในที่นั้น เชิญเสด็จให้ประทับนั่งบนทิพยอาสน์

ล้อมกรอบ ๔ รูปเหมือนพระอินทร์นี้ ท้าวสักกะ เนรมิตไว้ เมื่อคราวทําสงครามกับท้าวเวปจิตติ เพื่อเป็นขวัญและกําลังใจให้เทพนักรบ ข้อความดังกล่าว ปรากฏอยู่ใน “ธชัคคสูตร สังยุตตนิกาย สคาถวรรค และอรรถกถา ธชัคคสูตร”

เทวดาทั้งหลาย เห็นพระเจ้าเนมิราชเสด็จมาถึง ต่างก็แซ่ซ้องสาธุการต้อนรับด้วยความยินดี ว่า  “ข้าแต่มหาราชเจ้า พระองค์เสด็จมาดีแล้ว เสด็จมาไกล ก็เหมือนใกล้ พระองค์ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่  ขอเชิญประทับนั่งใกล้กับท้าวสักกเทวราชเถิด”

ส่วนท้าวสักกเทวราช ทรงยินดี กล่าวสรรเสริญพระเจ้าเนมิราช เชิญชวนให้ประทับอยู่บนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ท่ามกลางหมู่เทวดา ด้วยการอยู่อันเป็นทิพย์

พระเจ้าเนมิราช ตรัสห้ามว่า “สิ่งที่ได้มาเพราะผู้อื่นให้ เปรียบเหมือนยานพาหนะ หรือ เงินทอง ที่ยืมเขามา เราไม่ปรารถนาสิ่งของที่ผู้อื่นให้ บุญทั้งหลายที่เราทําเอง ย่อมเป็นทรัพย์ที่จะติดตามเรา ตลอดไป เราจะกลับไปทํากุศลให้มากในโลกมนุษย์ ด้วยการบริจาคทาน  การประพฤติธรรมสม่ำเสมอ การสํารวมระวัง และการฝึกอินทรีย์ ซึ่งทําไว้แล้ว จะมีความสุข และไม่เดือดร้อนในภายหลัง” พระโพธิสัตว์ ประทับอยู่สวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ๗ วัน ตามการนับในโลกมนุษย์ ทรงแสดงธรรมด้วยพระสุรเสียงไพเราะ แก่เทวดาทั้งหลาย ทําให้หมู่เทพ ต่างเกิดความยินดีปรีดา

ครั้นแล้ว ทรงสรรเสริญมาตลีเทพสารถีว่า “มาตลีเทพบุตร มีอุปการะแก่เรามาก ได้นําชมสถานที่อยู่ของทวยเทพ ผู้มีกรรมดี และสถานที่อยู่ของสัตว์นรก ผู้มีกรรมหยาบช้า”

พระเจ้าเนมิราช ปรารถนาจะกลับไปโลกมนุษย์ ท้าวสักกเทวราช จึงรับสั่งมาตลีเทพบุตร ให้นําพระเจ้าเนมิราช เสด็จกลับสู่กรุงมิถิลานคร มาตลีเทพสารถี ได้จัดเตรียมราชรถ รอรับเสด็จกลับ แล้ว ขับไปถึงกรุงมิถิลานครทางทิศใต้

มหาชน เห็นยานทิพย์ ก็ยินดีว่า พระราชาของเรา เสด็จกลับมาแล้ว มาตลีเทพสารถี ทําประทักษิณกรุงมิถิลานคร แล้วนําพระโพธิสัตว์ เสด็จลงที่สีหบัญชรเหมือนเดิม แล้วทูลลากลับวิมาน

ส่วนมหาชน ได้แวดล้อมพระราชา ทูลถามถึงเทวโลกว่า เป็นอย่างไร พระเจ้าเนมิราช  ตรัสเล่าถึงสมบัติของเหล่าเทวดา และสมบัติของท้าวสักกเทวราช ให้ประชาชนฟัง แล้วทรงแสดงธรรมแก่อาณาประชาราษฎร์ว่า “แม้พวกท่านทั้งหลาย จงทําบุญ มีการให้ทาน เป็นต้น ก็จะบังเกิดในเทวโลกเช่นกัน”

ครั้นกาลต่อมา เมื่อนายภูษามาลา กราบทูลให้ทราบว่า มีพระเกศาหงอกแล้ว จึงทรงให้ถอนพระเกศาหงอก ด้วยแหนบทองคำ วางในพระหัตถ์ ทอดพระเนตรเห็นพระเกศาหงอกนั้น แล้ว  ทรงสลดพระทัย ได้พระราชทานบ้านส่วย แก่นายภูษามาลา มีพระราชประสงค์จะทรงผนวชจึงมอบราชสมบัติ แก่พระราชโอรส

พระราชโอรส ทูลถามว่า “พระองค์จะทรงผนวช เพราะเหตุไร” พระเจ้าเนมิราช จึงตรัสบอกเหตุผล เหมือนพระราชาพระองค์ก่อน ๆ ทรงผนวชแล้ว ประทับอยู่ ณ พระราชอุทยานอัมพวันนั้น  นั่นเอง เจริญพรหมวิหาร ๔ จนได้บรรลุฌาน มีฌานไม่เสื่อม ได้ไปบังเกิดในพรหมโลก

กลับชาติมาเกิดสมัยพุทธกาล

ครั้นพระพุทธองค์ ตรัสเล่าเรื่องในอดีตชาติของพระองค์ ให้ภิกษุทั้งหลายฟังแล้ว ได้ตรัสสรุปว่า

“ภิกษุทั้งหลาย มิใช่แต่ในบัดนี้เท่านั้น ที่ตถาคต ออกมหาภิเนษกรมณ์ แม้ในอดีตชาติ ตถาคต ก็ออกมหาภิเนษกรมณ์เหมือนกัน” ครั้นตรัสดังนี้แล้ว ทรงแสดงอริยสัจ ๔ ประชุมสรุปชาดกว่า“ท้าวสักกเทวราชในครั้งนั้น กลับชาติมาเกิดเป็นภิกษุ ชื่อ “อนุรุทธะ” ในชาตินี้  มาตลีเทพสารถี กลับชาติมาเกิดเป็นภิกษุ ชื่อ “อานนท์” กษัตริย์ ๘๔,๐๐๐ องค์ เป็นพุทธบริษัท  ส่วนพระเจ้าเนมิราช  คือ เราผู้สัมมาสัมพุทธเจ้านี่เอง”

พระมหาติ่ง มหิสฺสโร,ดร. ประธานสงฆ์พุทธสถานฮ่องธรรม  ฮ่องคำอีสาน นำสามเณรพุทธศากยบุตร ฮ่องธรรม ฮ่องคำอีสาน จุดเทียนถวายพระพร เพื่อเฉลิมพระเกียรติแด่ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ  พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๑๐ เนื่องในพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๖ รอบ ตามมติมหาเถรสมาคม ในการประชุมมหาเถรสมาคม ครั้งที่ ๘ /๒๕๖๗ คราวประชุมเมื่อวันที่ ๒๐ เดือนมีนาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ และเฉลิมพระเกียรติแด่พระบรมวงศานุวงศ์ทุกพระองค์ และเพื่อน้อมถวายเป็นพระราชกุศลแด่ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ณ พระธาตุเกษแก้ว พระเจดีย์บรรจุพระอัฐิธาตุ พระโพธิญาณเถร (หลวงปู่ชา สุภัทโท) วัดป่าหนองหวาย จังหวัดศรีสะเกษ ซึ่งเป็นวัดบ้านเกิดพระเทพวชิรญาณ (หลวงปู่เลี่ยม ฐิตธัมโม) เจ้าอาวาสวัดหนองป่าพง จังหวัดอุบลราชธานี

(๖) “ท่องสามแดนโลกธาตุ : รหัสธรรมพระเนมิราช“ จาก ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ถึง ลูกผู้ชายต้องบวช” สามเณรพุทธศากยบุตร จาริกธุดงค์ถวายเป็นพระราชกุศลแด่ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ณ พุทธสถานฮ่องธรรม  ฮ่องคำอีสาน จังหวัดศรีสะเกษ

The post (๖) “ท่องสามแดนโลกธาตุ : รหัสธรรมพระเนมิราช“ จาก ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ถึง ลูกผู้ชายต้องบวช” สามเณรพุทธศากยบุตร จาริกธุดงค์ถวายเป็นพระราชกุศลแด่ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ณ พุทธสถานฮ่องธรรม  ฮ่องคำอีสาน จังหวัดศรีสะเกษ appeared first on Manasikul Online.