“วัดสระเกศ จุดเชื่อมโยงประวัติศาสตร์แห่งรัตนโกสินทร์ ” : จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์ (ตอนที่ ๗) เขียนโดย พระอาจารย์ญาณวชิระ (เทอด ญาณวชิโร) : พระวิจิตรธรรมาภรณ์ ในขณะนั้น

วัดสระเกศ : จุดเชื่อมโยงประวัติศาสตร์แห่งรัตนโกสินทร์

วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เป็นวัดที่มีความสำคัญมากในช่วงต้นรัตนโกสินทร์จวบจนปัจจุบัน ตามประวัติโดยสังเขป วัดสระเกศ เป็นพระอารามหลวง ตั้งอยู่ถนนจักรพรรดิพงษ์ แขวงบ้านบาตร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร มีคลองโอ่งอ่าง และคลองมหานาค เป็นคูคลองล้อมรอบทั้งสี่ด้าน เป็นโบราณสถานของชาติที่สำคัญอีกแห่งหนึ่ง

เดิมวัดสระเกศเป็นวัดโบราณ ชื่อ “วัดสะแก” และมีความสำคัญเกี่ยวกับประวัติศาสตร์การสถาปนาราชวงศ์จักรี ในปีพุทธศักราช ๒๔๒๕ เมื่อครั้งกรุงธนบุรีเกิดจราจล พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ขณะนั้นทรงดำรงพระยศเป็นเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก เสด็จยกทัพกลับมาจากการทำสงครามที่กัมพูชา และเสด็จเข้าโขลนทวารประทับทรงมุรธาภิเษกที่วัดสะแกเป็นเวลา ๓ วัน ก่อนเสด็จระงับดับยุคเข็ญในพระนคร เมื่อเรียบร้อยแล้ว เหล่าเสนาอำมาตย์จึงเชิญเสด็จขึ้นผ่านพิภพปราบดาภิเษกประดิษฐานพระบรมราชจักรีวงศ์ในสยามประเทศสืบมา

วัดสะแก จึงได้เป็นพระอารามหลวงตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๑ เป็นต้นมา และทรงได้บริจาคทรัพย์เพื่อปฏิสังขรณ์ก่อสร้างถาวรวัตถุ และเสนาสนะสงฆ์ ทรงสร้างพระอุโบสถหลังใหม่ พร้อมสร้างพระประธานประจำพระอุโบสถ โดยโปรดให้ปั้นหุ้มพระประธานองค์เดิม ซึ่งนับว่าเป็นพระพุทธปฏิมากรองค์แรก ภายหลังการปราบดาภิเษกขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์ของพระองค์ ทรงโปรดให้นำไม้เครื่องประกอบหอมณเฑียรธรรมในพระบรมมหาราชวังมาเป็นเครื่องประกอบในการบูรณะหอไตรวัดสระเกศ ซึ่งสร้างมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา

ในสมัยรัชกาลที่ ๒ ทรงส่งสมณทูต คือ อาจารย์ดี และอาจารย์เทพจากวัดสระเกศไปสืบพระศาสนาที่ลังกา โดยได้ต้นโพธิ์ลังกากลับมาด้วย และทรงโปรดให้ปลูกไว้ด้านพระอุโบสถ

ในสมัยรัชกาลที่ ๓ เป็นรัชสมัยที่มีการบูรณปฏิสังขรณ์ครั้งสำคัญ โดยมีทั้งสิ่งที่บูรณะและสร้างขึ้นใหม่ มีการซ่อมแซมภาพจิตรกรรมฝาผนัง พระอุโบสถ หอไตร สร้างพระระเบียง พระเจดีย์รายรอบพระอุโบสถ พระวิหารสร้างใหม่ โปรดให้อัญเชิญพระอัฏฐารสจาากวัดวิหารทอง เมืองพิษณุโลกมาประดิษฐาน ส่วนพระตำหนักรัชกาลที่ ๑ ศาลาการเปรียญ หมู่กุฏิสงฆ์เดิมเป็นเครื่องไม้ ทรงรื้อสร้างใหม่ทั้งหมด โดยสร้างเป็นก่ออิฐถือปูน นอกจากนั้น ยังได้วางแปลนสร้างหมู่กุฏิกรรมฐาน สร้างศาลาท่าวัด เมรุปูน และสร้างภูเขาทอง (บรมบรรพต) แต่ยังไม่แล้วสำเร็จ

สร้างต่อจนถึงสมัยรัชกาลที่ ๔ โปรดให้แก้ไขพระปรางค์ใหญ่ ทำบันไดเวียนสองสายถึงปลายยอด และบนยอดเขา โปรดให้สร้างพระเจดีย์ บรมบรรพต ซึ่งสร้างเสร็จสมบูรณ์ในรัชกาลที่ ๕ พร้อมกับทรงโปรดให้บรรจุพระบรมสารีริกธาตุซึ่งขุดได้จากกรุงกบิลพัสดุ์ไว้บนยอดพระเจดีย์

ในสมัยรัชกาลที่ ๖ มีการสร้างสะพานมหาดไทยอุทิศตรงปากคลองมหานาค และทำถนนบริพัตรที่ค้างมาแต่รัชกาลก่อน สำเร็จเมื่อปี ๒๔๕๗

“วัดสระเกศ จุดเชื่อมโยงประวัติศาสตร์แห่งรัตนโกสินทร์ ” : จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์ (ตอนที่ ๗) เขียนโดย พระอาจารย์ญาณวชิระ (เทอด ญาณวชิโร) : พระวิจิตรธรรมาภรณ์ ในขณะนั้น

The post “วัดสระเกศ จุดเชื่อมโยงประวัติศาสตร์แห่งรัตนโกสินทร์ ” : จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์ (ตอนที่ ๗) เขียนโดย พระอาจารย์ญาณวชิระ : พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ในขณะนั้น appeared first on Manasikul Online.

“สุวรรณภูมิ แผ่นดินแห่งพุทธศิลป์ (Suvarnabhumi : The land of Buddhist art)”

(ตอนที่ ๖)

จาก ธรรมนิพนธ์ เรื่อง สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์

เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

ตามประวัติคร่าวๆ   เราคงพอนึกภาพตามได้ว่า  ศิลปะนั้นมีความสำคัญกับศาสนาเพียงใด  เมื่อย้อนกลับเข้ามาดูพระพุทธศาสนาในสยามประเทศ  พระพุทธศาสนาได้เข้ามาในดินแดนแถบนี้  เดิมที่เรียกว่า “สุวรรณภูมิ” ซึ่งรวมดินแดนไทย  พม่า  ญวน กัมพูชา  ลาว  และมาเลเซีย  ในรัชสมัยที่พระเจ้าอโศกมหาราชทรงส่งพระสมณทูต  คือ พระโสณะ และพระอุตตระ พระเถระชาวอินเดีย เดินทางจากชมพูทวีป มาเผยแผ่พระพุทธศาสนาจนเจริญรุ่งเรืองมาตามลำดับ ได้เกิดศิลปะในรูปแบบต่างๆ ตามมา เริ่มจากศิลปะแบบทวาราวดี สร้าางสถูปทรงฟองน้ำ ที่มีลักษณะคล้ายสถูปสาญจีในอินเดีย ศิลปะสมัยศรีวิชัยทางตอนใต้ ศิลปะสมัยลพบุรี ศิลปะเชียงแสนในดินแดนล้านนา ศิลปะสุโขทัย ศิลปะอยุธยา เรื่อยมาจนถึงศิลปะสมัยรัตนโกสินทร์

ศิลปะในแต่ละยุคก็มีเอกลักษณ์ที่แตกต่างกันไป ตามความเชื่อทางศาสนา เหตุการณ์ทางบ้านเมือง รวมถึงอิทธิพลจากศาสนาอื่นๆ จากการเข้ามาของกลุ่มชนต่างชาติพันธุ์ และนำพาเอารูปแบบศิลปะ พิธีกรรม และวัฒนธรรมเข้ามาด้วย

พระมหากษัตริย์ไทยในแต่ละยุคสมัย ทรงมีความศรัทธาในพระพุทธศาสนา และทรงมี และทรงมีส่วนสำคัญในการทำนุบำรุงพระศาสนาให้มีความเจริญรุ่งเรืองสืบมาเช่นกัน การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเป็นไปควบคู่กับการแผ่ขยาย และการปกป้องพระราชอาณาจักร วัดวาอารามจึงถูกสร้างขึ้นมากมาย ทั้งบูรณะและปฏิสังขรณ์ รวบรวมคัมภีร์พระไตรปิฎก โปรดให้มีการสังคายนาพระไตรปิฎก ตรากฎหมายคณะสงฆ์ ตั้งโรงเรียนหลวง เพื่อเป็นแหล่งให้การศึกษาเล่าเรียน ในครั้งอดีต อีกทั้งเป็นการเผยแผ่พระศาสนา เพื่อให้เป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของผู้คนในอาณาจักรไปพร้อมๆ กัน

หลักธรรมคำสั่งสอนทางพระพุทธศาสนา จึงเข้ามามีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตประชาชน เป็นที่พึ่งทางจิตใจสร้างสมดุลให้กับผู้คน ก่อเกิดพิธีกรรมต่างๆ กำหนดแบบแผน การมองโลกให้ผู้คนระลึกถึงหลักธรรมทางศาสนา ความดีงาม และปฏิบัติตนให้สอดคล้องไปกับหลักธรรมคำสั่งสอน เพื่อให้สังคมสงบสุขเรียบร้อย รวมไปถึงวัดยังเป็นแหล่งให้การศึกษา เป็นแหล่งเรียนรู้วิทยาการต่างๆ ตั้งแต่โบราณกาล

คนไทยในอดีตมักส่งลูกหลานให้บวชเรียน ฝึกหัดอ่านเขียน เป็นที่ปฏิบัติธรรม รวมไปถึงการพบปะจัดงานบันเทิงรื่นเริงมหรสพต่างๆ

นอกจากพระพุทธศาสนาจะเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจ วัดยังเป็นศูนย์กลางของศิลปวัฒนธรรมที่รวบรวมและแสดงความเป็นเอกลักษณ์ของชาติ เอกลักษณ์ท้องถิ่นที่จำเพาะเจาะจง เราสามารถสัมผัสได้จากรูปแบบศิลปกรรมตามที่พูดถึงช่วงต้น

ในศาสนสถานเหล่านั้น ยังปรากฏภาพจิตกรรมฝาผนังที่แสดงเรื่องราวเกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนา รวมไปถึงภาพแสดงวิถีชีวิต เหตุการณ์เรื่องราวที่แสดงยุคสมัยในขณะนั้น

อีกทั้งภาพวาดจิตกรรมฝาผนังยังสามารถสะท้อนอินธิพลความเชื่อของชนชาติ วัฒนธรรมอื่นๆ ที่เข้ามาในช่วงเวลาของการเกิดขึ้นของภาพนั้นๆ รวมไปถึงความรู้สึกนึกคิดของช่างศิลป์ ศิลปินเองก็มีอิทธิพลต่อการสร้างสรรค์งานศิลปะไทยในจิตกรรมฝาผนังอีกด้วย

ดังเช่น ภาพ “ความเมตตา” โดยศิลปิน มานิตย์ นิเวศน์ศิลป์

*ภาพนี้ ท่านเขียนภาพหลวงพ่อสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) นั่งอยู่ในป่าท่ามกลางสัตว์น้อยใหญ่ที่ต่างมีความสุขที่ได้อยู่แวดล้อมท่าน ด้านหลังไกลๆ เป็นภาพพระมหาเจดีย์สุวรรณบรรพต หรือ ภูเขาทอง วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร สถานที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุพระพุทธเจ้า โดยมีแนวคิดของศิลปินเป็นบทกลอนดังนี้ (ขยายความโดย admin : manasikul.com)

ความเมตตา

อันความเมตตาปรานี เป็นสิ่งดีมีมงคลต่อผู้ให้ ผู้ได้รับก็อบอุ่นทั้งกายใจ สิ่งที่ได้ปลาบปลื้มลืมไม่ลง

เจ้าประคุณสมเด็จพุฒาจารย์ ท่านประทานความสุขสมประสงค์ แม้สิงห์สา ลา ม้า ช้างยังมั่นคง สงบลงถวายจิตมิตรไมตรี

ท่านเป็นพระผู้เยี่ยมเปี่ยมเมตตา ใครได้มากราบไหว้ได้สุขี ให้ยึดมั่นคุณธรรมและความดี ชีวิตนี้จะสุขสันต์นิรันดร์กาลฯ

และอีกภาพหนึ่ง…”บูชาพระมหาเจดีย์”

บูชาพระมหาเจดีย์

เห็นบัวขาวพราวอยู่ในบึงใหญ่ ดอกไสวใบพ้นบนอากาศ ขึ้นบูชาพระบรมสารีริกธาตุ ด้วยหัวใจมุ่งมาดปรารถแรงบุญ เห็นสูงสุดเสียดฟ้ามหาเจดีย์ จิตใจนี้มีศรัทธาพาเกื้อหนุน ขออธิษฐานด้วยใจได้แรงบุญ ขอค้ำจุนคุณความดีที่ใจเอย

“สุวรรณภูมิ แผ่นดินแห่งพุทธศิลป์ (Suvarnabhumi : The land of Buddhist art)” ตอนที่ ๖ : จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์ เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

The post “สุวรรณภูมิ แผ่นดินแห่งพุทธศิลป์ (Suvarnabhumi : The land of Buddhist art)” ตอนที่ ๖ : จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์ เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) appeared first on Manasikul Online.

“ศรัทธา กำเนิดพุทธศิลป์

(Faithful : The birth of buddhist art)”

(ตอนที่ ๕)

: ธรรมนิพนธ์ เรื่อง สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์

เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

ศรัทธา กำเนิดพุทธศิลป์ (Faithful : The birth of buddhist art)

ศิลปะ นับว่าเป็นเครื่องมือสำคัญในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา ตั้งแต่โบราณกาล ในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช จักรพรรดิราชวงศ์โมริยะทรงปกครองแคว้นมคธในอินเดีย พระองค์เป็นผู้หนึ่งที่ได้ชื่อว่า เป็นองค์อุปถัมภ์พระพุทธศาสนาให้มีความเจริญรุ่งเรืองสูงสุด โดยได้ส่งสมณทูตออกไปเผยแผ่พระพุทธศาสนา ในดินแดนต่างๆ

พระองค์ทรงสร้างเสาหินทรายเพื่อเป็นพุทธบูชา เป็นสัญลักษณ์ถวายองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อีกทั้งยังเป็นการระบุสถานที่สำคัญทางพระพุทธศาสนาด้วย ต่อมา จึงมีชื่อเรียกว่า “เสาอโศก” หรือ “เสาหินพระเจ้าอโศกมหาราช” (Pillars of Ashoka) มีลักษณะเป็นหัวสิงห์แกะสลัก ประดิษฐานอยู่ เป็นสัญลักษณ์ถึงคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า

ในช่วงต้นของการเกิดพระพุทธศาสนา ยังไม่ปรากฏรูปเคารพ ต่อมา พระเจ้ามิลินท์ กษัตริย์เชื้อสายกรีก ได้เข้ามาครอบครองดินแดนแคว้นคันธาราฐ ปัจจุบันเป็นดินแดนอัฟกานิสถาน และได้มีเรื่องราวการปุจฉาวิสัชนากับพระนาคเสน มีบันทึกไว้ในหนังสือเรื่อง “มิลินทปัญหา”

“ในการสนทนาธรรมครั้งนั้น ทำให้พระเจ้ามิลินท์ทรงเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา และได้ก่อสร้างสถาปัตยกรรมและประติมากรรมทางพระพุทธศาสนามากมายในแคว้นคันธาราฐ”

พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

พระพุทธรูปยุคแรกจึงเกิดขึ้นในรัชสมัยของพระองค์ เรียกว่า “พระพุทธรุปแบบคันธาราฐ” มีลักษณะใบหน้าคล้ายฝรั่ง จีวรเป็นริ้วเหมือนประติมากรรมเทวรูปกรีก

แม้ว่า เหตุผลของการเข้ามาจะเป็นการยึดครองอาณานิคม ถึงกระนั้นก็ทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมของแต่ละดินแดน เกิดการผสมผสานปรับเปลี่ยนพัฒนาจนกลายเป็นรูปแบบศิลปกรรมที่หลากหลายตามมาด้วย

เส้นทางการเผยแผ่พระพุทธศาสนายังไปตามเส้นทางการค้าเก่าแก่ ที่รู้จักกันในชื่อ “เส้นทางสายไหม” จากดินแดนเปอร์เซียโบราณเข้าสู่แผ่นดินจีน เส้นทางสายไหม เป็นเส้นทางการเดินทางค้าขายของขบวนคาราวานพ่อค้าต่างถิ่น รวมทั้งพระสมณทูตพระพุทธศาสนา ที่เข้าสู่แผ่นดินจีน ข้ามภูเขาทะเลทราย ผ่านเมืองกลางทะเลทรายตามเส้นทางการค้าเก่าแก่ จึงยังปรากฏหลงเหลือศาสนสถานที่สำคัญมากมาย ที่ไม่ได้มีเฉพาะพระพุทธศาสนาเท่านั้น หากแต่ยังมีศาสนสถานพราหมณ์ ฮินดู และอิสลาม

ร่องรอย และลวดลายจิตรกรรม ประติมากรรม บนเส้นทางสายไหม ถูกบันทึกไว้ตามวัด ผนังถ้ำผาต่างๆ มากมายกลางทะเลทราย ล้วนสะท้อนให้เห็นถึงความรุ่งเรือง พลังแห่งศรัทธาในพระศาสนา คติความเชื่อ เรื่องเล่าานิทานปรำปรา ลวดลายที่ได้รับอิทธิพลมาจากการเดินทางของชนชาติที่หลากหลาย เกิดการแลกเปลี่ยนสินค้า แลกเปลี่ยนวัฒนธรรม ต่างถ่ายเทแลกเปลี่ยนผสมผสาน ปรากฏผ่านศิลปะ และยังคงหลงเหลือเป็นมรดกโลก ที่ประมาณค่าไม่ได้ในปัจจุบัน

(โปรดติดตามตอนต่อไป)

คำนำผู้เขียน

“ศิลปะ” เป็นเครื่องมือสำคัญในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา แม้ว่าข้อเท็จจริง ศิลปะจะมีหน้าที่รับใช้สุนทรียะทางจิตใจของปัจเจกชน ซึ่งก็คือศิลปินต้องการสร้างความงาม จึงได้สร้างศิลปะในรูปแบบต่างๆ ขึ้นมา แต่คุณค่าที่ตามมา คือ ประชาชนที่เสพศิลปะได้เข้าถึงคุณค่าทางศาสนา และดำเนินชีวิตตามหลักแห่งความดีที่ศิลปินเสนอผ่านศิลปะ

“ศิลปะ” จึงได้ชื่อว่า “เป็นมงคลสูงสุด” อย่างหนึ่ง

ในโอกาสครบรอบ ๕ ปี สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ และโอกาสอันสำคัญยิ่งที่เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช มีอายุวัฒนมงคลครบ ๘๕ ปี สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมฯ จึงได้จัดงานแสดงนิทรรศการเพื่อเผยแพร่ประชาสัมพันธ์กิจกรรม ตลอดระยะเวลา ๕ ปี ที่ผ่านมา

ในงานดังกล่าว ศิลปินแห่งชาติ และศิลปินมีชื่อเสียงของเมืองไทย ได้ร่วมส่งผลงานภาพเขียน เพื่อจัดแสดงนิทรรศการ ในชื่อ “สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์” (ระหว่างวันที่ ๑๔ มีนาคม-๒๐ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๕๖ ที่ศาลาสุวรรณบรรพต วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร)

โดยมาก เราคุ้นเคยกับการแสดงศิลปะตามหอศิลป์ หรือนิทรรศการภาพเขียนตามสถานที่ต่างๆ ซึ่งแต่เดิมจิตรกรรมฝาผนังในวัดก็คือ นิทรรศการถาวรนั่นเอง แต่เมื่อโลกเปลี่ยนแปลงไป สังคมก็หมุนตามโลก การนำเสนอจิตรกรรมฝาผนังก็อนุวัตรตามวิธีการของโลก จึงมีการนำศิลปะออกจากวัดไปอยู่ตามหอศิลป์ ทำให้จิตรกรรมในวัดดูซบเซาลงไป

การจัดนิทรรศการภาพเขียนในวัด ตามวิธีการแสดงศิลปะยุคปัจจุบัน เป็นการนำศิลปะกลับคืนสู่วัด กลับคืนสุ่จุดกำเนิด ก็เป็นส่วนหนึ่งของการรักษาศิลปะที่เกิดขึ้นในวัด ซึ่งก็เป็นที่มาของการจัดนิทรรศการ เป็นการย้อนกลับไปสู่อดีต ด้วยการใช้วิธีปัจจุบัน

พระราชกิจจาภรณ์

วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

The post “ศรัทธา กำเนิดพุทธศิลป์ (Faithful : The birth of buddhist art)” ตอนที่ ๕ : จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์ เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) appeared first on Manasikul Online.

“พระธรรมทูตอาสา , พระนักเขียน

และ ๕ ปี กับผลงานที่ผ่านมา จากแนวคิดสู่ฐานราก”

(ตอนที่ ๔)

ธรรมนิพนธ์ เรื่อง สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์

เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

“พระธรรมทูตอาสา”

๕ จังหวัดชายแดนภาคใต้

พระธรรมทูตอาสา ๕ จังหวัดชายแดนภาคใต้ อีกหนึ่งโครงการเพื่อปลุกจิตสำนึกให้พระสงฆ์รวมกันทำงานในพื้นที่เสี่ยงภัย ซึ่่งดำเนินการติดต่อกันเป็นเวลา ๓ ปี ตั้งแต่ พ.ศ.๒๕๕๓ – ๒๕๕๕ เกิดพระธรรมทูตอาสา ๕ จังหวัดชายแดนภาคใต้ จำนวน ๒๖๐ รูป ได้จัดให้มีพิธีมอบโล่เกียรติคุณแก่พระธรรมทูตอาสา เพื่อเป็นขวัญและกำลังใจในการทำงาน โดยมีเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาาจารย์ เป็นประธานมอบ ณ ตำหนักสมเด็จฯ วัดสระเกศ และที่จะดำเนินการในขั้นต่อไป คือ สร้างพระธรรมทูตอาสาเพิ่มขึ้นใน ๕ จังหวัด และจัดตั้งกองทุนสนับสนุนให้พระสงฆ์ทำงานในเขตพื้นที่เสี่ยงภัย ตามดำริของเจ้าประคุณสมเด็จฯ

“พระนักเขียน”

สอนนกขมิ้นให้บินอย่างอินทรีย์

พระนักเขียน อีกหนึ่งโครงการใหม่ที่เกิดขึ้นในวงการคณะสงฆ์ มีการออกแบบหลักสูตร ทดลองหลักสูตร จากพระนักเขียน และนักเขียนชั้นนำของประเทศ เช่น ชุติปัญโญ , กิตติเมธี และ ธรรมรดา ก่อนนำออกฝึกอบรม

เพื่อสร้างพระเณรให้มีความสามารถและมีทักษะการเผยแผ่ธรรมะในรูปแบบงานเขียน ส่งเสริมให้พระสงฆ์ได้เข้าใจกระบวนการหนังสือจนกว่าจะออกมาเป็นเล่ม ให้รู้ถึงทิศทางและความเคลื่อนไหวของวงการหนังสือในปัจจุบัน

โดยขอความร่วมมือจากบรรณาธิการบทความ และบรรณาธิการหนังสือเล่ม จากสำนักพิมพ์ชั้นนำคอยให้การแนะนำอย่างใกล้ชิดตลอดโครงการ ซึ่งได้ดำเนินการอบรมมาแล้ว ๒ รุ่น ปรากฏผลเป็นที่ประจักษ์ว่า ตลอดระยะเวลา ๑ ปี ที่ผ่านมา ผู้ที่ผ่านการอบรมพระนักเขียนหลายรูปได้มีผลงานบทความตีพิมพ์ทางหน้าหนังสือพิมพ์อย่างต่อเนื่อง

“๕ ปี กับผลงานที่ผ่านมา ”

จากแนวคิดสู่ฐานราก

โครงการประกวดภาพยนตร์ขนาดสั้น เพื่อส่งเสริมเยาวชน นักเรียน นักศึกษาได้สื่อสารความดีงาม ในรูปแบบสื่อภาพยนตร์ ครั้งที่ ๑ ในหัวข้อ In love In ธรรม และครั้งที่ ๒ ในหัวข้อ พุทธชยันตี เพื่อร่วมเฉลิมฉลองในโอกาสครบ ๒๖๐๐ ปี แห่งการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า

ร่วมกับ กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ ออกแบบหลักสูตร “ผู้นำศาสนาเพื่อคุ้มครองสิทธิเสรีภาพและเสริมสร้างความสมานฉันท์” เพื่อส่งเสริมให้พระสงฆ์ และประชาชนได้มีส่วนร่วมในการสร้างความสมานฉันท์ให้สังคมตั้งแต่ระดับล่าง คือ หมู่บ้าน หรือ ชุมชน

ร่วมกับ สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ปปช.) ออกแบบหลักสูตรการอบรมป้องกันการทุจริตในทุกระดับ โดยใช้กลไกทางศาสนาแก้ปัญหาคอร์รัปชัน โครงการอบรมข้าราชการในสังกัดกรุงเทพมหานคร ทั้ง ๕๐ เขต โครงการอบรมบุคลากรที่ปฏิบัติงานด้านสาธารณสุข โครงการนำครูเข้าวัดปฏิบัติธรรม โครงการ ๘๔ พรรษา ๘๔ องค์กร พัฒนาด้วยธรรมะ

ออกแบบหลักสูตรโรงเรียนต้นแบบคุณธรรมจริยธรรมในฝันของครอบครัว และ ออกแบบหลักสูตรโรงเรียนอาชีวะต้นแบบคุณธรรม จริยธรรมในฝันของครอบครัว

และผลงานที่สำคัญ กับการนำแนวดำริของเจ้าประคุณสมเด็จฯ เรื่องการสวดมนต์ข้ามปี ซึ่งมีดำเนินการมาตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๕๔๗ มาขยายผลจนเป็นงานของแผ่นดินในปัจจุบัน

ในโอกาสครบรอบ ๕ ปี สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมฯ และโอกาสอันสำคัญยิ่งที่เจ้าประคุณสมเด็จฯ ในฐานะประธานกิติมศักดิ์ มีอายุวัฒนมงคลครบ ๘๕ ปี สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมฯ จึงได้จัดงานแสดงนิทรรศการเพื่อเผยแพร่ประชาสัมพันธ์กิจกรรม ตลอดระยะเวลา ๕ ปี ที่ผ่านมา ในงานดังกล่าว ศิลปินแห่งชาติ และศิลปินมีชื่อเสียงของเมืองไทย ได้ร่วมส่งผลงานภาพเขียน เพื่อจัดแสดงนิทรรศการในชื่อ สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์

(โปรดติดตามตอนต่อไป)

“พระธรรมทูตอาสา, พระนักเขียน และ ๕ ปี กับผลงานที่ผ่านมา จากแนวคิดสู่ฐานราก ” : ธรรมนิพนธ์ เรื่อง สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์ (ตอนที่ ๔) เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

The post “พระธรรมทูตอาสา, พระนักเขียน และ ๕ ปี กับผลงานที่ผ่านมา จากแนวคิดสู่ฐานราก ” : ธรรมนิพนธ์ เรื่อง สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์ (ตอนที่ ๔) เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) appeared first on Manasikul Online.

“ธรรมะเยียวยาใจ” ผู้ประสบภัยน้ำท่วม และ การก่อเกิด”จริยธรรมแชนแนล” สื่ออาสา-นำธรรมดี

(ตอนที่ ๓)

จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง

ศรัทธา กำเนิดพุทธศิลป์ แห่งแผ่นดินทอง

“สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์”

เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

จากการออกช่วยเหลือผู้ประสบภัยน้ำท่วมพบว่า ประชาชนตามศูนย์พักพิงต่างๆ ประสบสภาวะเครียดทางด้านจิตใจ มหาเถรสมาคม จึงได้มอบหมายให้สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ จัดโครงการ “ธรรมะเยียวยาใจ ช่วยเหลือผู้ประสบภัยน้ำท่วม โดยส่งพระวิทยากรจิตอาสา กลุ่ม “เพื่อชีวิตดีงาม” และ กลุ่ม “ใต้ร่มพุทธธรรม” จากสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคงแห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ ลงพื้นที่เยี่ยมเยียน จัดกระบวนการธรรมปรึกษาเยียวยาใจ

โดยประยุกต์ใช้กระบวนการพุทธจิตวิทยา การให้คำปรึกษาแบบกลุ่ม และรายบุคคล จัดกิจกรรมนันทนาการ และนำสวดมนต์ เจริญจิตภาวนา เพื่อใช้ธรรมะช่วยเยียวยาจิตใจ

โดยพระวิทยากร มีทั้งพระวิทยากรจิตอาสา ผู้ผ่านการอบรมเกี่ยวกับกระบวนการธรรมะเยียวยาจิตใจ และ พระธรรมทูตอาสาจาก ๕ จังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยลงไปในพื้นที่่ที่ได้รับผลกระทบจากภัยน้ำท่วม จัดกิจกรรมในวัดที่เป็นศูนย์พักพิง หรือสถานที่อื่นๆ ที่จัดเป็นศูนย์พักพิง ตลอดจนถึงบ้านเรือนที่พักอาศัยของผู้ประสบภัยน้ำท่วม ซึ่งได้ดำเนินการจัดกิจกรรมครบทุกจังหวัด ตลอดจนพื้นที่ตามศูนย์พักพิงในกรุงเทพมหานคร

สำหรับการให้ความช่วยเหลือปัญหาน้ำท่วม ทั้งในระยะสั้น และระยะยาว คณะสงฆ์ได้เตรียมการวางแผนไว้ ดังนี้

ในระยะสั้น ด้านร่างกาย ได้ส่งเครื่องอุปโภคบริโภคไปช่วยเหลือแล้ว และกำลังดำเนินการอยู่อย่างต่อเนื่อง ด้านจิตใจได้เร่งฟื้นฟูสภาพจิตใจ ตามโครงการธรรมะเยียวยาจิตใจ ช่วยผู้ประสบภัยน้ำท่วมของมหาเถรสมาคม

ในระยะยาว

ได้จัดตั้งศูนย์ช่วยเหลือฯ แบบถาวรขึ้น ตามจังหวัดต่างๆ ที่ประสบภัยน้ำท่วม เพื่อเป็นศูนย์ช่วยเหลือประสานได้อย่างรวดเร็วและทันท่วงที

เร่งบูรณะปฏิสังขรณ์วัดทั่วไป และวัดที่เป็นโบราณสถานให้กลับคืนสู่สภาพปกติ

“จริยธรรมแชนแนล”

จากสื่ออาสาน้ำท่วม ถึงสื่ออาสานำธรรมดี

จากการติดตามลงพื้นที่ช่วยเหลือพระสงฆ์ และชาวบ้านตามสถานที่ต่างๆ ยังมีพระเณรบางส่วน ได้ทำหน้าที่เป็นผู้สื่อข่าว รายงานความเป็นอยู่ในช่วงที่น้ำท่วม จึงเกิดความคิดที่จะมีสื่อเล็กๆ ที่พระเณรสามารถทำเองได้ และได้รับการสนับสนุนจนเกิดทีวีอินเทอร์เน็ตช่องจริยธรรมแชลแนล (สื่ออาสา -นำธรรมดี)

เป็นสื่อทางเลือกเพื่อประชาสัมพันธ์กิจกรรมความดีทั้งหลาย ออกอากาศทางอินเทอร์เน็ต โดยเปิดโอกาสให้เยาวชน และผู้มีจิตอาสา เข้ามาช่วยเหลือ ร่วมทำงานที่ตนถนัด ตั้งแต่แบกกล้อง นักข่าว พิธีกร ดนตรีประกอบ ฯลฯ

ส่งเสริมให้เยาวชนจิตอาสาได้ใช้บทเพลงสื่อความดี ตามโครงการธรรมะเปิดบาตร ดนตรีเปิดหมวก ผ่านจริยธรรมมิวสิค ซึ่งมีบทเพลงที่ผลิตไปแล้ว เช่น เพลงพุทธชยันตี แม่จ๋า มัธยมหนุ่ม และคนมหัศจรรย์ เป็นต้น และดำเนินการจัดทำจริยธรรมแอพพริเคชั่น (จริยธรรมแอพ) แอพที่นำวัดมาไว้บนมือถือ เพื่อเป็นช่องทางการสื่อสารความดีให้เข้าถึงเยาวชนในรูปแบบใหม่

(โปรดติดตามตอนต่อไป )

“ธรรมะเยียวยาใจ” ผู้ประสบภัยน้ำท่วม และ การก่อเกิด “จริยธรรมแชนแนล : สื่ออาสา-นำธรรมดี ” (ตอนที่ ๓) จาก ธรรมนิพนธ์ เรื่อง ศรัทธา กำเนิดพุทธศิลป์ แห่งแผ่นดินทอง “สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์” เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

๒๖๐๐ ปี ที่โลกนี้จารึกไว้

เนิ่นนานสักเพียงใดก็อยู่ในใจของทุกคน

กำเนิดพระศาสนาให้ชาวประชาได้หลุดพ้น

แม้นอยู่ทุกแห่งหนก็ฝึกตนด้วยหลักธรรม

…

สัญญาด้วยชีวี

ด้วยจิตใจและกายที่มีด้วยความเคารพและบูชา…

๒๖๐๐ ปี ที่โลกนี้จารึกไว้

จะคงอยู่ตลอดไปในใจของทุกคน

เดินตามพระศาสนา เป็นแสงธรรมให้หลุดพ้น

ยากดีหรือมีจน เราทุกคนก็เท่ากัน …

เพื่อนเอย คิดให้ดี ชีวิตนี้ไม่ยืนยง

เกิดขึ้นและดับลง ที่มั่นคงคือความดี

มาเถิดเหล่าพี่น้อง

ด้วยใจพร้อมทำความดี

จารึกไว้ในโลกนี้

…เป็นผงธุลี ก็ภูมิใจ

ส่วนหนึ่งจาก บทเพลง “พุทธชยันตี”

สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมและความมั่นคงแห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร

The post “ธรรมะเยียวยาใจ” ผู้ประสบภัยน้ำท่วม และ การก่อเกิด “จริยธรรมแชนแนล : สื่ออาสา-นำธรรมดี ” (ตอนที่ ๓) จาก ธรรมนิพนธ์ เรื่อง “สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์” เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) appeared first on Manasikul Online.

“พระสงฆ์ สายน้ำ และความทรงจำ”

ในมหาอุทกภัย ๒๕๕๔

(ตอนที่ ๒)

จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง

“สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์”

เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

พระสงฆ์ สายน้ำ และความทรงจำ

ในมหาอุทกภัย ๒๕๕๔

ตั้งแต่เดือนตุลาคม พ.ศ.๒๕๕๔ เป็นต้นมา ได้เกิดภาวะน้ำท่วมใหญ่ตามลุ่มน้ำต่างๆ ทั่วประเทศ ทั้งในภาคเหนือ ภาคอีสาน และภาคกลาง น้ำได้เอ่อขึ้นท่วมบ้านเรือน เรือกสวน ไร่นา สร้างความเสียหายให้กับประชาชนเป็นอย่างมาก อย่างที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ มีความเมตตาห่วงใย พระภิกษุสามเณร และผู้ประสบอุทกภัย จึงได้มีบัญชาให้คณะสงฆ์นำสิ่งของเครื่องอุปโภคบริโภคออกไปช่วยเหลือประชาชนตามที่ต่างๆ โดยในลุ่มแม่น้ำโขง ได้จัดตั้งศูนย์ช่วยเหลือฯ ที่วัดพระธาตุพนม จังหวัดนครพนม ที่ลุ่มแม่น้ำมูล จัดตั้งศูนย์ช่วยเหลือฯ ที่วัดปากน้ำ บุ่งสระพัง (หลวงพ่อเงิน ๗๐๐ ปี) จังหวัดอุบลราชธานี ลุ่มแม่น้ำชี ได้จัดตั้งศูนย์ช่วยเหลือฯ ที่วัดมหาพุทธาราม จังหวัดศรีสะเกษ และทางภาคเหนือ จัดตั้งศูนย์ช่วยเหลือฯ ที่วัดพระธาตุดอยสุเทพ เป็นต้น

ต่อมา ในเดือนกันยายน พ.ศ.๒๕๕๔ ได้เกิดภาวะน้ำท่วมใหญ่ในภาคกลาง จนกลายเป็น “วิกฤติมหาอุทกภัย” ครั้งร้ายแรงที่สุดของประเทศ

เริ่มตั้งแต่ จังหวัดอุตรดิตถ์ พิจิตร พิษณุโลก นครสวรรค์ สิงห์บุรี ชัยนาท อ่างทอง ลพบุรี สระบุรี อุทัยธานี พระนครศรีอยุธยา ปทุมธานี นนทบุรี เรื่อยลงมาตามลำดับ จนกระทั่งถึงธนบุรี และกรุงเทพมหานคร สร้างความเสียหาย เดือดร้อนให้กับประชาชนอย่างใหญ่หลวงยิ่ง ผู้คนต่างไร้ที่อยู่อาศัย ไร้ข้าวปลาอาหาร วัดวาอารามถูกน้ำท่วม พระเจดีย์ พระประธาน โบสถ์ วิหาร ศาลาการเปรียญ ได้รับความเสียหายเป็นจำนวนมาก พระสงฆ์ได้รับผลกระทบไปทั่ว ไม่ต่างจากประชาชน โดยมีรายงานเบื้องต้นจากสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติว่า มีวัดที่ประสบอุทกภัยมากกว่า ๓,๕๒๕ วัด มีพระภิกษุได้รับความเดือดร้อนมากกว่า ๓๗,๐๐๐ รูป

ประชาชนต้องออกจากบ้านมาอาศัยอยู่ตามศาลาการเปรียญของวัด และวัดได้กลายสภาพเป็นศูนย์พักพิงของผู้ประสบภัยน้ำท่วมไปโดยปริยาย มีประชาชนอาศัยอยู่ในศูนย์พักพิงของวัดมากกว่า ๓,๕๒๕ คน

เฉพาะในกรุงเทพมหานครมีวัดที่ประสบภัยน้ำท่วมมากกว่า ๑๔๖ วัด มีพระภิกษุสามเณรได้รับความเดือดร้อน มากกว่า ๕,๒๒๔ รูป

เจ้าประคุณสมเด็จฯ จึงได้มอบหมายให้สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ โดยมหาเถรสมาคม จัดตั้ง “ศูนย์ช่วยเหลือวัดและผู้ประสบภัยน้ำท่วมของคณะสงฆ์” ขึ้น ที่สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมฯ ศาลาเฉลิมพระเกียรติ วัดสระเกศ และสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ พุทธมณฆล ภายใต้ความอุปถัมภ์ของเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช เพื่อเป็นศูนย์ประสานงาน ให้ความช่วยเหลือ บรรเทาความเดือดร้อน และเสริมสร้างกำลังใจ แก่ผู้ประสบอุทกภัยตามศูนย์ผู้พักพิงต่างๆ

ศูนย์ช่วยเหลือวัด และผู้ประสบภัยน้ำท่วมของคณะสงฆ์ ได้ดำเนินการให้ความช่วยเหลืออย่างต่อเนื่อง และเร่งด่วน โดยได้ออกหน่วยช่วยเหลือเรื่อยมาตามลำดับ ทั้งกลางวัน กลางคืน วันละหลายๆ รอบ แม้จะพบอุปสรรคในการเดินทาง แต่ไม่รู้จักเหน็ดเหนื่อย เนื่องจากเห็นสภาพความลำบากของประชาชน โดยทุกๆ วัน บริเวณหน้าสำนักงานส่งเสริมคุณธรรมฯ ข้างบรมบรรพต (ภูเขาทอง) จะเห็นพระภิกษุ สามเณรและประชาชน ผู้มีจิตอาสา ช่่วยกันขนเครื่องอุปโภค บริโภค เรือ ขึ้นรถออกหน่วยไปช่วยเหลือยังสถานที่ต่างๆ

ในบางครั้ง รถไม่สามารถจะเดินทางไปได้ ก็ช่วยกันขนสิ่งของลงเรือ เพื่อนำไปช่วยเหลือวัด และผู้ประสบภัยน้ำท่วม แม้บางครั้งเรือจะล่ม รถจะตายติดต้ำ แต่พระภิกษุสามเณรและผู้มีจิตอาสาก็จะไม่ละความพยายาม ยังอุตสาหะนำสิ่งของไปถึงจุดหมายให้ได้

สิ่งของเหล่านี้ได้รับบริจาคมาจากผู้มีจิตศรัทธา และคณะสงฆ์จากภาคต่างๆ เช่น บริษัท บุญรอด บริวเวอรี่ จำกัด ได้จัดถวายน้ำดื่มสิงห์ ๓๕๐,๐๐๐ ลิตร ขาวสารตราพันดี ๒๗ ตัน และปัจจัย โดยทีมงานสิงห์อาสาได้เป็นตัวแทนนำไปมอบของในวัดต่างๆ ทั่วประเทศ

นอกจากนั้น ยังมีมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย , บริษัท การบินกรุงเทพ จำกัด (บางกอกแอร์เวย์,) โรงพยาบาลสมิติเวช และคณะสงฆ์ในส่วนภูมิภาคที่ไม่ประสบน้ำท่วมต่างก็ระดมความช่วยเหลือผ่านศูนย์ช่วยเหลือวัดของคณะสงฆ์

นอกจากนั้น คณะศิษยานุศิษย์พระโพธิญาณเถร (หลวงพ่อชา สุภทฺโท) วัดหนองป่าพง พร้อมทั้งวัดสาขาทั้งในประเทศ ซึ่งมีอยู่มากกว่า ๓๐๐ สาขา ก็ได้ร่วมกันบริจาคสิ่งของ เพื่อมอบให้ศูนย์ช่วยเหลือของคณะสงฆ์

แม้จะอยู่ในสถานที่ใด ในบ้าน หรือในป่า ต่างก็ร่วมแรงร่วมใจกันช่วยเหลือวัดและประชาชนที่ประสบภัย เพื่อนำความร่มเย็นคืนสู่ประเทศชาติ

โปรดติดตามตอนต่อไป…

“พระสงฆ์ สายน้ำ และความทรงจำ” ในมหาอุทกภัย ๒๕๕๔ จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง “สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์” เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

“ศิลปะ” เป็นเครื่องมือสำคัญในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา แม้ว่าข้อเท็จจริง ศิลปะจะมีหน้าที่รับใช้สุนทรียะทางจิตใจของปัจเจกชน ซึ่งก็คือศิลปินต้องการสร้างความงาม จึงได้สร้างศิลปะในรูปแบบต่างๆ ขึ้นมา แต่คุณค่าที่ตามมา คือ ประชาชนที่เสพศิลปะ ได้เข้าถึงคุณค่าทางศาสนา และดำเนินชีวิตตามหลักแห่งความดีที่ศิลปินเสนอผ่าน “ศิลปะ” จึงได้ชื่อว่า “เป็นมงคลสูงสุด” อย่างหนึ่ง

พระวิจิตรธรรมาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร )

The post “พระสงฆ์ สายน้ำ และความทรงจำ” ในมหาอุทกภัย ๒๕๕๔ (ตอนที่ ๒) จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง “สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์” เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) appeared first on Manasikul Online.

คำนำผู้เขียน

“ศิลปะ” เป็นเครื่องมือสำคัญในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา แม้ว่าข้อเท็จจริง ศิลปะจะมีหน้าที่รับใช้สุนทรียะทางจิตใจของปัจเจกชน ซึ่งก็คือศิลปินต้องการสร้างความงาม จึงได้สร้างศิลปะในรูปแบบต่างๆ ขึ้นมา แต่คุณค่าที่ตามมา คือ ประชาชนที่เสพศิลปะได้เข้าถึงคุณค่าทางศาสนา และดำเนินชีวิตตามหลักแห่งความดีที่ศิลปินเสนอผ่านศิลปะ

“ศิลปะ” จึงได้ชื่อว่า “เป็นมงคลสูงสุด” อย่างหนึ่ง

ในโอกาสครบรอบ ๕ ปี สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ และโอกาสอันสำคัญยิ่งที่เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช มีอายุวัฒนมงคลครบ ๘๕ ปี สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมฯ จึงได้จัดงานแสดงนิทรรศการเพื่อเผยแพร่ประชาสัมพันธ์กิจกรรม ตลอดระยะเวลา ๕ ปี ที่ผ่านมา

ในงานดังกล่าว ศิลปินแห่งชาติ และศิลปินมีชื่อเสียงของเมืองไทย ได้ร่วมส่งผลงานภาพเขียน เพื่อจัดแสดงนิทรรศการ ในชื่อ “สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์” (ระหว่างวันที่ ๑๔ มีนาคม-๒๐ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๕๖ ที่ศาลาสุวรรณบรรพต วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร)

โดยมาก เราคุ้นเคยกับการแสดงศิลปะตามหอศิลป์ หรือนิทรรศการภาพเขียนตามสถานที่ต่างๆ ซึ่งแต่เดิมจิตรกรรมฝาผนังในวัดก็คือ นิทรรศการถาวรนั่นเอง แต่เมื่อโลกเปลี่ยนแปลงไป สังคมก็หมุนตามโลก การนำเสนอจิตรกรรมฝาผนังก็อนุวัตรตามวิธีการของโลก จึงมีการนำศิลปะออกจากวัดไปอยู่ตามหอศิลป์ ทำให้จิตรกรรมในวัดดูซบเซาลงไป

การจัดนิทรรศการภาพเขียนในวัด ตามวิธีการแสดงศิลปะยุคปัจจุบัน เป็นการนำศิลปะกลับคืนสู่วัด กลับคืนสุ่จุดกำเนิด ก็เป็นส่วนหนึ่งของการรักษาศิลปะที่เกิดขึ้นในวัด ซึ่งก็เป็นที่มาของการจัดนิทรรศการ เป็นการย้อนกลับไปสู่อดีต ด้วยการใช้วิธีปัจจุบัน

พระราชกิจจาภรณ์

วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

“พันธกิจแห่งคุณธรรมจริยธรรม”

กับความหมายของคำว่า “พระสงฆ์รุ่นใหม่”

(ตอนที่ ๑)

จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง “สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์

เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคงแห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ มีสมมติฐานการจัดตั้งมาจากพื้นฐานของสังคมไทย ที่มีความเจริญมั่นคงวัฒนาสถาพร มีวัฒนธรรมแห่งความเป็นชนชาติไทย จนถึงปัจจุบัน สืบเนื่องมาจากคุณธรรม จริยธรรม แห่งพระพุทธศาสนา นั่นเอง

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช ได้ปรารภถึงสถานการณ์ปัจจุบัน ซึ่งมีความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว และสิ่งสำคัญคือ ภัยคุกคาม ที่เกิดมีขึ้นต่อสังคมไทย โดยพุ่งเป้าไปที่สถาบันหลักของชาติ ซึ่งเป็นเอกลักษณ์เฉพาะชนชาติไทย คือ สถาบันชาติ สถาบันพระศาสนา และสถาบันพระมหากษัตริย์ อันมีความผูกพัน ประสานเป็น ๓ สถาบันหลักของชาติ มาทุกยุค ทุกสมัย เป็นฐานรองรับให้คงความเป็นชาติไทย ตลอดมา

ในปัจจุบัน ได้ปรากฏวิกฤตการณ์ สังคมไทยมีความอ่อนแอ ผู้คนในชาติมีแนวความคิดที่หลากหลาย มีข้อโต้แย้งกันมากขึ้น กรปรกับสถานการณ์ของสังคม ที่ต้องต่อสู้ดิ้นรนทุกวิถีทาง จึงปรากฏประหนึ่งว่า ผัู้คนในสังคมไม่มีคุณธรรม จริยธรรม หรือไม่เห็นความสำคัญของคุณธรรม จริยธรรมว่า เป็นรากฐานเดิมของสังคมไทย

เจ้าประคุณสมเด็จฯ เล็งเห็นภัยอันจะเกิดมีแก่สถาบันหลักของชาติดังกล่าว จึงได้เสนอให้สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ จัดสรรงบประมาณ เพื่อดำเนินการอบรมส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม แก่ประชาชนในชาติ

เบื้องต้น เพื่อให้ทันกับสภาวการณ์ของการเปลี่ยนแปลง จึงได้จัดตั้งโครงการ ชื่อว่า “โครงการส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคงแห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์” เป็นโครงการของคณะสงฆ์ โดยมหาเถรสมาคม ร่วมกับสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ เป็นผู้สนับสนุนงบประมาณในการดำเนินการอบรม มีลักษณะเป็นองค์กรอิสระ เพื่อให้เกิดความคล่องตัวในการปฏิบัติงาน และบรรลุวัตถุประสงค์ของโครงการ อย่างมีประสิทธิภาพ

จากปณิธานดังกล่าว ของเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ จึงเป็นจุดเริ่มต้นของการจัดตั้งสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมฯ ซึ่งมีสำนักงานกลางตั้งอยู่ ณ ศาลาเฉลิมพระเกียรติ บริเวณบรมบรรพต (ภูเขาทอง) วัดสระเกศ กรุงเทพมหานคร มีศูนย์ฯ ประจำภูมิภาคต่างๆ อีก ๔ แห่ง และศูนย์ประจำจังหวัด ๑๓ แห่ง เปิดดำเนินงานมาตั้งแต่เดือนธันวาคม ปีพุทธศักราช ๒๕๕๑ โดยถือเอาฤกษ์เดือนมหามงคลของชาวไทยประกอบพิธีเปิดป้ายสำนักงาน

ด้วยเล็งเห็นผลกระทบ และความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในสังคมไทย พระสงฆ์ซึ่งมีหน้าที่หลักในการเผยแผ่พระธรรมคำสอนของพระพุทธเจ้าจะได้นำหลักการเหล่านั้นมาประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์แก่ประเทศชาติบ้านเมือง โดยการปลูกจิตสำนึก ให้เยาวชนและประชาชนในชาติ สามารถนำหลักคุณธรรม จริยธรรม มาเป็นพื้นฐานในการดำเนินชีวิตได้อย่างถูกต้อง โดยเฉพาะเยาวชนซึ่งเป็นกลุ่มเป้าหมายสำคัญ ที่เข้าร่วมกิจกรรมก่อนที่จะขยายสู่องค์กรภาครัฐ เอกชน และประชาชนทั่วไป

มีผู้เข้าร่วมโครงการและผ่านการอบรม ตามหลักสูตรแล้วกว่า ๕๐๐,๐๐๐ คนทั่วประเทศ

การอบรมเน้นทั้งเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ โดยแบ่งพระวิทยากรเป็นสองกลุ่ม คือ กลุ่ม “เพื่อชีวิตดีงาม” ทำหน้าที่ในการอบรมเชิงคุณภาพ ใช้รูปแบบวิทยากรกระบวนการ ตามหลักพุทธจิตวิทยานันทนาการ เพื่อไม่ให้เกิดความน่าเบื่อในการเข้ารับการอบรม แล้วใช้กระบวนการจิตวิทยากลุ่มปรับทัศนคติและพฤติกรรม โดยได้นำหลักคำสอนตามหลักไตรสิกขามาประยุกต์ใช้กับหลักจิตวิทยาการให้คำปรึกษา ผู้เข้าร่วมกิจกรรมทุกคนจะมีส่วนร่วมในกิจกรรมอย่างเต็มที่ ใช้เวลาในการเข้าค่าย ๒ คืน ๓ วัน หรือมากกว่านั้น

และกลุ่ม “ใต้ร่มพุทธธรรม” ทำหน้าที่ในการอบรมเชิงปริมาณ เน้นการเคลื่อนที่เข้าหากลุ่มเป้าหมาย ไปบรรยายในสถานศึกษา หน่วยงาน หรือองค์กรต่างๆ ทั้งภาครัฐและเอกชน ไม่จำกัดเวลา จำนวน บุคคล กลุ่มบุคคล และสถานที่ โดยกิจกรรมปรับไปตามความเหมาะสมของผู้เข้ารับการอบรม ซึ่งมีเป้าหมายจะขยายศูนย์ฯ และฝึกอบรมพระวิทยากรตามแนวทางดังกล่าวให้ครอบคลุมทุกจังหวัดทั่วประเทศ อย่างน้อยในเบื้องต้น จังหวัดละ ๓๐ รูป

(โปรดติดตามตอนต่อไป …”พระสงฆ์ สายน้ำ และความทรงจำ” ในมหาอุทกภัย ๒๕๕๔ )

“พันธกิจแห่งคุณธรรมจริยธรรม” กับความหมายของคำว่า “พระสงฆ์รุ่นใหม่” จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง “สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์ เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

The post “พันธกิจแห่งคุณธรรมจริยธรรม” กับความหมายของคำว่า “พระสงฆ์รุ่นใหม่” (ตอนที่ ๑) จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง “สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์ เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) appeared first on Manasikul Online.

คำนำผู้เขียน

” สุวรรณบรรพต : สยามพุทธศิลป์” ศรัทธา กำเนิดพุทธศิลป์ แห่งแผ่นดินทอง

“ศิลปะ” เป็นเครื่องมือสำคัญในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา แม้ว่าข้อเท็จจริง ศิลปะจะมีหน้าที่รับใช้สุนทรียะทางจิตใจของปัจเจกชน ซึ่งก็คือศิลปินต้องการสร้างความงาม จึงได้สร้างศิลปะในรูปแบบต่างๆ ขึ้นมา แต่คุณค่าที่ตามมา คือ ประชาชนที่เสพศิลปะได้เข้าถึงคุณค่าทางศาสนา และดำเนินชีวิตตามหลักแห่งความดีที่ศิลปินเสนอผ่านศิลปะ

“ศิลปะ” จึงได้ชื่อว่า “เป็นมงคลสูงสุด” อย่างหนึ่ง

ในโอกาสครบรอบ ๕ ปี สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ และโอกาสอันสำคัญยิ่งที่เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช มีอายุวัฒนมงคลครบ ๘๕ ปี สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมฯ จึงได้จัดงานแสดงนิทรรศการเพื่อเผยแพร่ประชาสัมพันธ์กิจกรรม ตลอดระยะเวลา ๕ ปี ที่ผ่านมา

ในงานดังกล่าว ศิลปินแห่งชาติ และศิลปินมีชื่อเสียงของเมืองไทย ได้ร่วมส่งผลงานภาพเขียน เพื่อจัดแสดงนิทรรศการ ในชื่อ “สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์” (ระหว่างวันที่ ๑๔ มีนาคม-๒๐ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๕๖ ที่ศาลาสุวรรณบรรพต วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร)

โดยมาก เราคุ้นเคยกับการแสดงศิลปะตามหอศิลป์ หรือนิทรรศการภาพเขียนตามสถานที่ต่างๆ ซึ่งแต่เดิมจิตรกรรมฝาผนังในวัดก็คือ นิทรรศการถาวรนั่นเอง แต่เมื่อโลกเปลี่ยนแปลงไป สังคมก็หมุนตามโลก การนำเสนอจิตรกรรมฝาผนังก็อนุวัตรตามวิธีการของโลก จึงมีการนำศิลปะออกจากวัดไปอยู่ตามหอศิลป์ ทำให้จิตรกรรมในวัดดูซบเซาลงไป

การจัดนิทรรศการภาพเขียนในวัด ตามวิธีการแสดงศิลปะยุคปัจจุบัน เป็นการนำศิลปะกลับคืนสู่วัด กลับคืนสุ่จุดกำเนิด ก็เป็นส่วนหนึ่งของการรักษาศิลปะที่เกิดขึ้นในวัด ซึ่งก็เป็นที่มาของการจัดนิทรรศการ เป็นการย้อนกลับไปสู่อดีต ด้วยการใช้วิธีปัจจุบัน

พระราชกิจจาภรณ์

วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

The post “ศรัทธา กำเนิดพุทธศิลป์ แห่งแผ่นดินทอง: สุวรรณบรรพต :สยามพุทธศิลป์” (บทนำ) เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) appeared first on Manasikul Online.