น้อมเศียรเกล้า อาจาริยบูชา ๙ มีนาคม พ.ศ.๒๕๖๓

ครบรอบ ๖ ปี วันสลายสรีรสังขาร

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ

ประธานผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

พระเถระผู้เป็นประวัติศาสตร์

ความทรงจำ พระพุทธศาสนาโลก

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม

ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์

(เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ

ประธานผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

๙ มีนาคม ๒๕๕๗

คำปรารภ

เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) ได้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ที่ปัจจุบันเรียกชื่อตามกฎหมายว่า มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในช่วง ๒๕๐๗ – ๒๕๒๑ รวมเวลา ๑๕ ปี ตั้งแต่ดำรงสมณศักดิ์ที่ พระราชวิสุทธิเมธี พระเทพคุณาภรณ์ พระธรรมคุณาภรณ์ และพระพรหมคุณาภรณ์ โดยลำดับ นับว่าเป็นเลขาธิการองค์จริงจังในกิจการอย่างยาวนานที่สุด ของมหาวิทยาลัยสงฆ์แห่งนี้

ในสมัยนี้ เลขาธิการเป็นตำแหน่งของผู้เป็นหัวหน้าที่ทำงานจริง ในการดำเนินของมหาวิทยาลัยทั้งหลาย มิใช่เพียงตำแหน่งเกียรติยศ ดังมีคำอธิบายในหนังสือนี้แล้ว

ในฐานะเป็นผู้นำ เป็นหัวหน้าผู้รับผิดชอบการดำเนินงานของมหาจุฬาฯ มิใช่ท่านจะต้องทำงานไปทุกอย่าง แต่กิจการทั้งปวงในระยะเวลานั้นทั้งหมด ดำเนินไปในความควบคุมดูแลและความเห็นชอบของท่าน โดยเฉพาะในยุคสมัยนั้น มีการทำงานที่เป็นระบบแห่งความร่วมแรงร่วมใจ โดยเป็นไปในสามัคคีสมานฉันท์ จึงพูดง่ายๆ รวมๆ ว่าเป็นกิจการของมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ในยุคที่เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) เป็นเลขาธิการ

ในหนังสือนี้ ได้เล่าเรื่องราวความเป็นไปในกิจการของมหาจุฬาฯ ในช่วงเวลา ๑๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๐๗ – ๒๕๑๗) เมื่อผู้เล่าสนองงานในฐานะผู้ช่วยของท่าน คือเป็นผู้ช่วยเลขาธิการ

การเขียนเล่าเรื่องราว และทำหนังสือนี้ขึ้น ขอถือเป็นการร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในวาระสำคัญยิ่ง แห่งงานพระราชทานเพลิงศพ

อนึ่ง การเขียนสะกดคำบางอย่าง อาจต่างไปจากที่ใช้กันมาบ้าง ในเมื่อเห็นว่าควรเปลี่ยนแปลงเพื่อความเหมาะสม เช่น แทนที่จะเขียน “วรสารเถร” ก็เขียนเป็น “วรสารเถระ”

ขอกุศลในการนี้ จงเป็นไปเพื่อความเจริญงอกงามของพุทธบริษัท ในไตรสิกขา และในไตรพิธีบุญกิริยา เพื่อความแผ่ไพศาลแห่งพระพุทธศาสนา และเพื่อความไพบูลย์แห่งประโยชน์สุขของปวงประชา อันเป็นจุดหมายในการบำเพ็ญศาสนกิจทั้งปวงของเจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ ยั่งยืนนานสืบไป.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)
๒๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม

(ตอนที่ ๑๙) มหาจุฬาฯ กับเรื่องเก่าๆ ที่ควรเข้าใจ

๒. มหาจุฬาฯ ทําไมผู้บริหารเป็นเลขาธิการ

: พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)

ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์

มหาจุฬาฯ ทําไมผู้บริหารเป็นเลขาธิการ

รู้กันทั่วไปว่า ในมหาวิทยาลัยทั้งหลาย หัวหน้าผู้บริหาร หรือผู้บริหารสูงสุด คือ อธิการบดี คําว่า “เลขาธิการ” ได้ยินแต่ที่อื่น เช่น เลขาธิการสภาการศึกษาแห่งชาติหรือ เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ(ปัจจุบัน สองนามนี้ไม่มีแล้ว – เปลี่ยนเป็น เลขาธิการสภาการศึกษา ใน ศธ.) ทําไมที่มหาจุฬาฯ สมัยนั้น มีเลขาธิการเป็นผู้บริหาร

อันนี้เป็นเรื่องยุคสมัยของบ้านเมือง แต่เบื้องแรก พึงทราบก่อนว่า มหาวิทยาลัย เป็นสถาบันอุดมศึกษา ซึ่งจะมีตัวตนได้จริงตามสมมติในสังคม ต่อเมื่อมีกฎหมายรองรับ หรือเป็นไปตามกฎหมายของบ้านเมือง มิฉะนั้น ก็ถือวาเป็นของเถื่อน ไม่มีจริง

แม้เมื่อยังไม่มีจริง หรือเมื่อบ้านเมืองยังไม่ยอมรับโดยกฎหมาย ตนต้องการหรือ พยายามให้บ้านเมืองยอมรับ ก็ต้องจัดดําเนินการให้เป็นไปตามระบบกิจการอย่างของเขา อย่างน้อยไม่ให้เขายกเป็นข้ออ้างได้ง่ายๆ ที่จะปฏิเสธเสียแต่ตั้งต้น พอจัดเข้าระบบอย่างที่เขายืนยันแล้ว ก็มีทางเดินหน้าหรือก้าวรุดไปได้

เรื่องเดิมมีว่า เมื่อ พ.ศ. ๒๔๓๒ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าฯ ร.๕ โปรดให้ย้ายที่ราชบัณฑิตบอกหนังสือพระ จากในวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ออกมาจัดเป็นบาลีวิทยาลัยขึ้นที่วัดมหาธาตุ เรียกว่า “มหาธาตุวิทยาลัย” เป็นครั้งแรกที่ใช้นามวิทยาลัยในประเทศไทย

ต่อมา มี “ประกาศพระราชปรารภ ในการก่อพระฤกษสังฆเสนาสน์ราชวิทยาลัย” ที่ตีพิมพ์ในราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓ แผ่นที่ ๒๕ วันที่ ๒๐ กันยายน ร.ศ. ๑๑๕ หน้า ๒๖๕-๒๖๘ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่๕ โปรดเกล้าฯ ให้บรรจุในหีบศิลาพระฤกษ์แห่งสังฆิกเสนาสน์ สําหรับมหาธาตุวิทยาลัย ที่ทรงประกาศ พระราชปรารภนี้ไว้ว่า “เพื่อเป็นที่เล่าเรียนพระปริยัติสัทธรรมแลวิชาชั้นสูงสืบไปภายน่า พระราชทานเปลี่ยนนามใหม่ว่า มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย เพื่อให้เป็นที่เฉลิมพระเกียรติยศสืบไป” (วันที่ทรงวางศิลาพระฤกษ์คือ ๑๓ กันยายน ร.ศ. ๑๑๕)

กาลล่วงมา ๕๑ ปี โดยรําลึกถึงพระราชประสงค์ ตามประกาศพระราชปรารภนั้น อันมีคําว่า “วิชาชั้นสูง” ซึ่งเป็นความหมายของ “อุดมศึกษา ” มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้เปิดดําเนินการศึกษา ซึ่งว่าโดยกิจการ เป็นมหาวิทยาลัยสงฆ์ และว่าโดยสาระของงาน เป็นมหาวิทยาลัยพระพุทธศาสนา ณ วันที่ ๑๘ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๙๐

อย่างไรก็ตาม กิจการที่เป็นทางการในประเทศชาติต้องเป็นไปตามกติกาของ บ้านเมืองในเวลานั้นๆ คือมีกฎหมายรองรับ โดยเฉพาะมหาวิทยาลัยทั้งหลาย เมื่อถึงเวลานั้น ต้องมีพระราชบัญญัติรองรับเป็นของตนโดยเฉพาะ อันกําหนดวางระบบงานบริหารจัดการทั้งหมด

เพื่อให้เห็นชัดขึ้น ขอให้มองระบบงานของมหาจุฬาฯ เมื่อเปิดการศึกษาในปี ๒๔๙๐ นั้น โดยเทียบกับมหาวิทยาลัย ๓ แห่งแรกของประเทศไทย คือ

๑. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เกิดจาก ใน ร. ๖ โปรดเกล้าฯ ให้ประดิษฐานโรงเรียนข้าราชการพลเรือน ใน ร. ๕ ขึ้นเป็นมหาวิทยาลัย เมื่อวันที่๒๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๕๙ โดยให้สังกัดในกระทรวงธรรมการ และในปี ๒๔๙๐ นั้น มีพระราชบัญญัติจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พุทธศักราช ๒๔๘๖ รองรับ

๒. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เดิมชื่อ มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และ การเมือง (ม.ธ.ก.) ถือวันสถาปนาโดยพิธีเปิดในวันที่ ๒๗ มิ.ย. ๒๔๗๗ จัดตั้ง ตาม พ.ร.บ. มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง พ.ศ. ๒๔๗๖ ซึ่งให้โอนคณะนิติศาสตร์และรัฐศาสตร์ในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มาขึ้นต่อ มหาวิทยาลัยนี้ ต่อมา พ.ร.บ. นี้จนถึง พ.ร.บ. มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง พ.ศ. ๒๔๘๖ ถูกยกเลิกโดย พ.ร.บ. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์พ.ศ. ๒๔๙๕ ซึ่งตัดคําว่า “การเมือง” ออกจากชื่อมหาวิทยาลัย และยกเลิก ตําแหนงผู้ประศาสน์การ โดยใช้ชื่อตําแหน่งว่าอธิการบดีแทน

๓. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ สถาปนาเมื่อวันที่ ๒ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๔๘๖ โดย พ.ร.บ. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ พ.ศ. ๒๔๘๖

(ต่อจากแห่งที่ ๓ คือ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มีอีก ๒ มหาวิทยาลัยได้รับการสถาปนาใน พ.ศ. ๒๔๘๖ คือปีเดียวกันนั้น ได้แก่มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ ,๗ ก.พ. และ มหาวิทยาลัย ศิลปากร, ๑๒ ต.ค. ทั้งสองแห่งนั้น เวลานั้น ให้การศึกษาเฉพาะทาง ทํานองเดียวกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จึงกล่าวเพียงมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์เป็นตัวอย่างของทั้งรุ่น)

พึงสังเกตว่า มหาวิทยาลัยทั้งสาม (รวมอีก ๒ ด้วย คือทั้งห้า) นั้น มีพ.ร.บ. ต่างหากกัน ซึ่งตรงเวลากัน คือ พ.ร.บ. ฉบับ พ.ศ. ๒๔๘๖ ของมหาวิทยาลัยนั้นๆ

เป็นอันว่า ในช่วงใกล้พ.ศ. ๒๔๙๐ มหาวิทยาลัยเท่าที่มีอยู่ของประเทศไทย มี ระบบการบริหารจัดการดําเนินงาน ตามที่กําหนดวางไว้ในพระราชบัญญัติสําหรับมหาวิทยาลัยเหล่านี้ ที่ใช้บังคับอยู่ในเวลานั้น

ถ้าจะนับด้วย ก็พูดว่า ในช่วงใกล้ พ.ศ. ๒๔๙๐ นั้น ประเทศไทยมีมหาวิทยาลัยที่ไม่มีพ.ร.บ. รองรับ ๒ แห่ง คือ มหามกุฏราชวิทยาลัย ซึ่งประกาศตั้งเป็นมหาวิทยาลัยสงฆ์ ชื่อ สภาการศึกษามหามกุฏราชวิทยาลัย ณ วันที่ ๓๐ ธ.ค. ๒๔๘๘ เปิดการศึกษา ๑๖ ก.ย. ๒๔๘๙ และ มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ซึ่งประกาศตั้งเป็นมหาวิทยาลัยฝ่ายพระพุทธศาสนา ณ วันที่ ๙ ม.ค. ๒๔๙๐ เปิดการศึกษา ๑๘ ก.ค. ๒๔๙๐

มหาวิทยาลัยของรัฐ ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกในส่วนภูมิภาคของประเทศไทย ได้แก่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จัดตั้งขึ้นโดย พ.ร.บ. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่พ.ศ. ๒๕๐๗ ซึ่งมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา คือ วันที่ ๒๑ ม.ค. ๒๕๐๗ เป็นต้นไป อันถือเป็นวันสถาปนาของม.ช.

หลังจากนี้นาน เมื่อมีพ.ร.บ. สถาบันอุดมศึกษาเอกชน พ.ศ. ๒๕๒๒ ออกมา จึงเกิดมีมหาวิทยาลัยเอกชน (รวมทั้งสถาบันอุดมศึกษาเอกชนระดับต่างๆ) ขึ้นในประเทศไทย ดังมีสถาบันที่ได้รับใบอนุญาตจัดตั้งขึ้น อันถือว่าได้รับสถาปนาใน พ.ศ. ๒๕๒๗ เป็นรุ่นแรก ตามที่พบรายชื่อ ได้แก่มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย (เริ่มการเรียน-สอนในระดับการศึกษาที่เปิดขึ้น ตั้งแต่ปี ๒๔๘๓) มหาวิทยาลัยกรุงเทพ (เริ่มปี ๒๕๐๕) มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์(เริ่มปี ๒๕๑๑) มหาวิทยาลัยพายัพ (จ.เชียงใหม่,เริ่มปี ๒๕๑๗)

มหาวิทยาลัยเอกชน ไม่ต้องมีพระราชบัญญัติรองรับจําเพาะของแต่ละแห่ง แตอาศัย พ.ร.บ. สถาบันอุดมศึกษาเอกชนนั้น [เท่าที่ทราบ ฉบับปัจจุบัน พ.ศ . ๒๕๔๖ แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่๒) พ.ศ. ๒๕๕๐] จัดตั้งโดยได้รับใบอนุญาตจากรัฐมนตรี

ในฝ่ายมหาวิทยาลัยของรัฐ ต่อมา ก็มีความเปลี่ยนแปลงก้าวใหม่โดยที่หลาย แห่งต้องการมีการบริหารจัดการที่เป็นอิสระจากระบบราชการ จึงแยกไปเป็น มหาวิทยาลัยของรัฐ ที่ไม่เป็นส่วนราชการ แต่ยังมีฐานะเป็นหน่วยงานในกํากับของรัฐ มีการใช้คําเรียกให้ง่ายว่า “มหาวิทยาลัยนอกระบบ” (รวมอยู่ในประเภทสถาบันอุดมศึกษา ในกํากับของรัฐบาล) ไม่มีรายได้จากเงินที่กําหนดไว้ในงบประมาณแผ่นดิน แต่ยังได้รับเงินอุดหนุนทั่วไปที่รัฐบาลจัดสรรให้เป็นรายปี

ถือกันว่า มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารีเป็นมหาวิทยาลัยในกํากับของรัฐแห่ง แรก โดยออกนอกระบบตั้งแต่ก่อตั้งใน พ.ศ. ๒๕๓๓

จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยก็ได้เปลี่ยนฐานะไปเป็นมหาวิทยาลัยของรัฐที่ไม่เป็นส่วนราชการแต่อยู่ในกํากับของรัฐแล้ว โดยพระราชบัญญัติจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย พ.ศ. ๒๕๕๑

มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย และมหาวิทยาลัยมหามกุฏราช วิทยาลัย เมื่อมีพระราชบัญญัติออกมารองรับใน พ.ศ. ๒๕๔๐ แล้วก็ได้มีฐานะเป็นมหาวิทยาลัยของรัฐที่ไม่เป็นส่วนราชการ แต่อยู่ในกํากับของรัฐ เช่นว่านี้

ย้อนกลับไปที่เรื่องเก่าของมหาจุฬาฯ ดังว่าค้างไว้ ขอให้ดูระบบงานเมื่อแรกตั้งในปี ๒๔๙๐ โดยเทียบเคียงมหาวิทยาลัยของรัฐ ๓ แห่งแรก คือ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง (๕ ปีหลังจากนี้เปลี่ยนเป็นมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์) และมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ดังนั้น การที่จะพูดถึงระบบการบริหารจัดการมหาวิทยาลัย จึงว่าไปตามระบบของมหาวิทยาลัยทั้งสามนั้น ในช่วงเวลานั้น

ในระบบงานของมหาวิทยาลัยยุคแรกนั้น ตําแหน่งหลักในการดําเนินกิจการของมหาวิทยาลัย มี ๓ คือ นายกสภามหาวิทยาลัย อธิการบดีและเลขาธิการ

ในที่นี้ที่ควรพูดถึง คือ อธิการบดีและเลขาธิการ ซึ่งเป็นตําแหน่งของผู้บริหาร

อธิการบดีนั้น ก็ดังที่ทราบกันตลอดมา ไม่ว่าจะเขียนจํากัดความอย่างไร ก็คือเป็นหัวหน้างานบริหาร ทํานองเดียวกับใน พ.ร.บ. เฉพาะอย่างยิ่งในยุคใกล้ ๆ นี้ที่บางฉบับว่า “เป็นผู้บังคับบัญชาสูงสุดและรับผิดชอบงานทั้งปวงของมหาวิทยาลัย” บางฉบับว่า “เป็นผู้บังคับบัญชารับผิดชอบในการบริหารงานของมหาวิทยาลัย” บางฉบับว่า “เป็นผู้บังคับบัญชาสูงสุด และรับผิดชอบการบริหารงานของมหาวิทยาลัย”

ส่วนเลขาธิการมหาวิทยาลัย นอกจากเป็นเลขาธิการสภามหาวิทยาลัยแล้ว ก็มีหน้าที่ช่วยอธิการบดีในธุรการทั่วไปของมหาวิทยาลัย ประสานงานกับคณะและแผนกต่างๆ โดยมีอํานาจหน้าที่ราว ๕ ข้อ โดยเฉพาะข้อที่ว่า “กิจการอื่นที่อธิการบดีมอบหมาย หรือที่กําหนดไว้ในข้อบังคับของมหาวิทยาลัย” นี่คือเปิดกว้าง จะว่ารวบยอด ก็แทบจะได้

เรื่องอํานาจหน้าที่ตามตัวบทกฎหมายนั้น ก็แคให้แนวทาง วางขอบเขต เดี๋ยวค่อยยกตัวบทมาดูกันบ้าง แต่จุดสําคัญโดยสัมพันธ์กับยุคสมัย อยู่ที่งานบริหารเชิงปฏิบัติการ

ในสภาพของบ้านเมือง โดยสัมพันธ์กับการเมืองในยุคนั้น คงเห็นได้ไม่ยากว่า การตามรู้ดูแลควบคุมชุมชนในสถาบันที่เรียกว่ามหาวิทยาลัย เป็นเรื่องใหญ่สําคัญมาก

ว่าโดยรวบรัด ไปๆ มาๆ อธิการบดีที่เรียกได้ว่าเป็นหัวหน้าสถาบันนั้น ก็กลายเป็นตําแหน่งที่พูดอย่างชาวบ้านว่า เป็นเรื่องเชิงเกียรติยศ (หรือคุมนโยบายการเมือง)

โดยนัยนี้มหาวิทยาลัยของรัฐเวลานั้น จึงมักตั้งนายกรัฐมนตรี รองนายกรัฐมนตรี หรือรัฐมนตรีท่านใดท่านหนึ่ง ให้เป็นอธิการบดี บางทีอธิการบดีก็มาเป็นหัวหน้าในพิธีบ้าง เซ็นหรือลงนามในคําสั่งและประกาศต่างๆ บ้าง

ส่วนตัวงานจริงในทางปฏิบัติจะทําอย่างไร นายกรัฐมนตรีหรือรองนายกรัฐมนตรี จะรู้ทั่วหรือจะทําไปถึงย่อมยากจะเป็นได้แต่ก็มีข้อที่เปิดให้คือมอบหมายแก่เลขาธิการ ก็เลยเป็นเรื่องของเลขาธิการ เท่ากับว่าเลขาธิการเป็นหัวหน้างานบริหารในทางปฏิบัติ

(โปรดติดตามตอนต่อไป)

พระมองโลก มองความเป็นไป มองเหตุปัจจัย รวมทั้งมองการเมือง โดยมองแบบพระ ไมใช่มองแบบชาวบ้าน คือพระมองด้วยเจตนาเพื่อรู้เข้าใจสภาพของมนุษย์ และ ภาวการณ์ของโลกตามที่มันเป็น ให้ชัดเพียงพอ เพื่อสนองเจตนาที่จะแก้ปัญหาของโลก ของมนุษย์ให้ลุถึงประโยชน์สุข โดยไม่มีเจตนาที่เป็นเรื่องของตนเอง ไม่มีวัตถุประสงค์ของตนเอง หรือโยงอิงหมู่พวกใด ที่จะได้จะเอาอะไรๆ หรือเพื่อใคร เพื่อพวกใด

จึงเรียกว่า รู้โลก เพื่อแก้ปัญหาของมนุษย์ พหุชนหิตายะ เพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่คนมาก พหุชนสุขายะ เพื่อความสุขของคนมาก โลกานุกัมปายะ เพื่อเกื้อการุณยแก่โลก

ที่ว่านี้ ก็โยงมาถึงการที่จะเล่าเรื่องของมหาจุฬาฯ กลายเป็นว่า จะพูดถึงมหาจุฬาฯ แต่เลยไปพูดถึงทั้งโลก ที่จริง นี่แหละคือเรื่องที่ควรพูด เพราะว่ามหาจุฬาฯ ก็ดําเนิน เดินหน้าไป ในบ้านเมือง ในโลก อย่างน้อยก็ต้องรู้ตระหนักว่าตัวเป็นอยู่เป็นไปในสภาพแวดล้อม ท่ามกลางบ้านเมือง และในโลก ที่กําลังเป็นไปอย่างไร ตอนนั้น เวลานั้น มหาจุฬาฯ อยู่ในบรรยากาศ ในสภาพแวดล้อมที่เป็นอย่างไร ไม่ใช่เดินไปในความมืด มองอะไรมัวๆ เมื่อตัวไม่รู้ก็ย่อมอดไม่ได้ที่จะคิด แล้วก็เลยคิดเห็นไป กลายเป็นลุ่มหลงไม่ตรงตามจริง จะต้องรู้ให้พอที่จะมองเห็น ไม่ใช่มัวแต่หรืออยู่แค่คิดเห็น

ยิ่งกว่านั้น ในที่สุด แม้มองถึงจุดหมายที่แท้ เมื่อมาเรียนที่มหาจุฬาฯ ก็เพื่อมี การศึกษา ที่จะให้เจริญงอกงามในธรรมวินัย แล้วสามารถไปบําเพ็ญกิจ เพื่อประโยชน์สุขของประชาชน เพื่อคนทั้งมวล ทั้งโลก ด้วยรู้เข้าใจทั่วทันโลก ดังได้กล่าวมาแล้วนั่นเอง

กราบขอบพระคุณที่มา : สำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ วัดสระเกศ www.watsrakesa.com  และ หนังสือมหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) พิมพ์ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช ๙ มีนาคม ๒๕๕๗

ดาวน์โหลดธรรมนิพนธ์ “มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม” : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺตโต) ได้ที่ เว็บไซต์ วัดญาณเวศกวัน https://www.watnyanaves.net/th/book_detail/604https://www.watnyanaves.net/uploads/File/books/pdf/_.Pr.4_580301.pdf

The post มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม (ตอนที่ ๒๐) “มหาจุฬาฯ กับเรื่องเก่าๆ ที่ควรเข้าใจ ๒.ที่มหาจุฬาฯ ทำไมผู้บริหารเป็นเลขาธิการ : พระพรหมคุณาภร (ป.อ.ปยุตฺโต) ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ appeared first on Manasikul Online.

น้อมเศียรเกล้า อาจาริยบูชา ๙ มีนาคม พ.ศ.๒๕๖๓

ครบรอบ ๖ ปี วันสลายสรีรสังขาร

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ

ประธานผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

พระเถระผู้เป็นประวัติศาสตร์

ความทรงจำ พระพุทธศาสนาโลก

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม

ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์

(เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ

ประธานผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

๙ มีนาคม ๒๕๕๗

คำปรารภ

เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) ได้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ที่ปัจจุบันเรียกชื่อตามกฎหมายว่า มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในช่วง ๒๕๐๗ – ๒๕๒๑ รวมเวลา ๑๕ ปี ตั้งแต่ดำรงสมณศักดิ์ที่ พระราชวิสุทธิเมธี พระเทพคุณาภรณ์ พระธรรมคุณาภรณ์ และพระพรหมคุณาภรณ์ โดยลำดับ นับว่าเป็นเลขาธิการองค์จริงจังในกิจการอย่างยาวนานที่สุด ของมหาวิทยาลัยสงฆ์แห่งนี้

ในสมัยนี้ เลขาธิการเป็นตำแหน่งของผู้เป็นหัวหน้าที่ทำงานจริง ในการดำเนินของมหาวิทยาลัยทั้งหลาย มิใช่เพียงตำแหน่งเกียรติยศ ดังมีคำอธิบายในหนังสือนี้แล้ว

ในฐานะเป็นผู้นำ เป็นหัวหน้าผู้รับผิดชอบการดำเนินงานของมหาจุฬาฯ มิใช่ท่านจะต้องทำงานไปทุกอย่าง แต่กิจการทั้งปวงในระยะเวลานั้นทั้งหมด ดำเนินไปในความควบคุมดูแลและความเห็นชอบของท่าน โดยเฉพาะในยุคสมัยนั้น มีการทำงานที่เป็นระบบแห่งความร่วมแรงร่วมใจ โดยเป็นไปในสามัคคีสมานฉันท์ จึงพูดง่ายๆ รวมๆ ว่าเป็นกิจการของมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ในยุคที่เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) เป็นเลขาธิการ

ในหนังสือนี้ ได้เล่าเรื่องราวความเป็นไปในกิจการของมหาจุฬาฯ ในช่วงเวลา ๑๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๐๗ – ๒๕๑๗) เมื่อผู้เล่าสนองงานในฐานะผู้ช่วยของท่าน คือเป็นผู้ช่วยเลขาธิการ

การเขียนเล่าเรื่องราว และทำหนังสือนี้ขึ้น ขอถือเป็นการร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในวาระสำคัญยิ่ง แห่งงานพระราชทานเพลิงศพ

อนึ่ง การเขียนสะกดคำบางอย่าง อาจต่างไปจากที่ใช้กันมาบ้าง ในเมื่อเห็นว่าควรเปลี่ยนแปลงเพื่อความเหมาะสม เช่น แทนที่จะเขียน “วรสารเถร” ก็เขียนเป็น “วรสารเถระ”

ขอกุศลในการนี้ จงเป็นไปเพื่อความเจริญงอกงามของพุทธบริษัท ในไตรสิกขา และในไตรพิธีบุญกิริยา เพื่อความแผ่ไพศาลแห่งพระพุทธศาสนา และเพื่อความไพบูลย์แห่งประโยชน์สุขของปวงประชา อันเป็นจุดหมายในการบำเพ็ญศาสนกิจทั้งปวงของเจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ ยั่งยืนนานสืบไป.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)
๒๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม

(ตอนที่ ๑๙) มหาจุฬาฯ กับเรื่องเก่าๆ ที่ควรเข้าใจ

๑. เลขาธิการมหาจุฬาฯ ๒๕๐๗-๒๕๒๑

: พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)

ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์

เลขาธิการมหาจุฬาฯ ๒๕๐๗-๒๕๒๑

ได้เล่าแล้วว่า เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) ดํารงตําแหน่งเลขาธิการมหาจุฬาฯ ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๐๗ ครั้งยังมีสมณศักดิ์เป็นที่ พระราชวิสุทธิเมธีแล้ว มีสมณศักดิ์สูงขึ้นมาโดยลําดับ (เป็นที่พระเทพคุณาภรณ์ในปี ๒๕๐๗ เป็นที่ พระธรรมคุณาภรณ์ในปี ๒๕๑๔) จนกระทั่งเป็นที่ พระพรหมคุณาภรณ์ ใน พ.ศ. ๒๕๑๖

ขอทบทวนลําดับตําแหน่งหน้าที่ของท่าน ที่มหาจุฬาฯ เล็กน้อย

ย้อนหลังไป ครั้งยังเป็นพระมหาเกี่ยว อุปเสโณ หลังสอบได้เปรียญธรรม ๙ ประโยค ในปี ๒๔๙๗ แล้วไม่นาน ได้เป็นอาจารย์สอนภาษาบาลีที่มหาจุฬาฯ ต่อมาใน พ.ศ. ๒๕๐๐ ท่านได้เป็นอาจารย์สอนวิชาพระสูตร เป็นหัวหน้าแผนกวิชาบาลี-ธรรม และ เป็นประธานหัวหน้าแผนกคณะพุทธศาสตร์ (คือของอุดมศึกษา ซึ่งขณะนั้นมีคณะเดียว)

ในปีต่อมา (๒๕๐๒) ท่านได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้ช่วยอธิการบดีฝ่ายธุรการ และเป็นหัวหน้าแผนกธรรมวิจัย แล้วถึงวันที่ ๑๕ ก.ย. ๒๕๐๖ ก็ไดรับการแต่งตั้งเป็นรองอธิการบดี

จากนั้น ดังได้เล่าข้างต้นแล้วว่า ใน พ.ศ. ๒๕๐๗ ตอนกลางเดือนมกราคม มีการตกลงกันเปลี่ยนแปลงปรับปรุงคณะผู้บริหาร โดย

ก) รองอธิการบดีทั้ง ๒ รูป คือ ท่านเอง และพระกวีวรญาณ ได้ลาออกจากตําแหน่งรองอธิการบดี และพระเมธีวรคณาจารย์ลาออกจากตําแหน่งเลขาธิการ

ข) พระมหาโพธิวงศาจารย์ได้รับการแต่งตั้งเป็นเลขาธิการ และพระกวีวรญาณ ได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้ช่วยเลขาธิการ

แต่พระมหาโพธิวงศาจารย์ ซึ่งเป็นพระมหาเถระผู้เฒ่าชราแล้ว อ้างว่ามีภารกิจทางพระศาสนามาก ได้ขอลาออกในเวลามิช้าหลังได้รับการแต่งตั้ง

ในลําดับนั้น องค์ท่าน ครั้งเป็นที่ พระราชวิสุทธิเมธี(เกี่ยว อุปเสโณ) จึงได้เข้ารับหน้าที่เป็นเลขาธิการ ในปี ๒๕๐๗ นั่นเอง และเป็นความลงตัวที่มั่นคงตั้งแต่นั้นสืบมา ประมาณ ๑๕ ปี จนท่านขอยุติภารกิจในตําแหน่งเลขาธิการ ใน พ.ศ. ๒๕๒๑

ในช่วงต้นที่ท่านเป็นเลขาธิการมหาจุฬาฯ นั้น พระมหาประยุทธ ปยุตฺโต ได้รับการแตงตั้งเป็นผู้ช่วยเลขาธิการ รูปที่๒ ในวันที่๒๕ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๐๗ คือ ๑๐ วัน ก่อนที่พระกวีวรญาณ จะสละตําแหน่งผู้ช่วยเลขาธิการ ในวันที่๔ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๐๗

จากนั้น พระมหาประยุทธ์ ปยุตฺโต หลังจากเป็นรองเลขาธิการในปี๒๕๑๓ (ใน สมณศักดิ์ที่พระศรีวิสุทธิโมลี) ก็ได้ขอลาออกจากตําแหน่งนั้นในวันที่ ๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๑๗ (ขณะดํารงสมณศักดิ์ที่พระราชวรมุนี)

แล้วในปี ๒๕๑๗ นั้นเอง พบในบันทึกของผู้เล่า ณ วันที่๑๑ ม.ค. ว่าได้ทําร่างประกาศตั้งพระมหาบุญมา มหาวีโร เป็นผู้ช่วยเลขาธิการ แต่ยังไม่พบหลักฐานว่า ต่อจากนั้นได้มีประกาศตั้งออกมา จนกระทั่งพบในบันทึกของผู้เล่าต่อมาว่า ในวันเปิดปีการศึกษา ๔ มิ.ย. ๒๕๑๘ ในพระอุโบสถวัดมหาธาตุท่านเจ้าคุณเลขาธิการ [พระพรหมคุณาภรณ์(เกี่ยว อุปเสโณ)] อ่านประกาศตั้งพระมหาบุญมา มหาวีโร เป็นรองเลขาธิการ

หลังจากผู้เล่าขอลาออกแล้ว ได้ว่างเว้นการบันทึกประจําวันไป ๑๐ เดือน แต่จําติดมาว่า พระมหาสมบูรณ์ สมปุณฺโณ ได้เป็นผู้ช่วยเลขาธิการสืบงานมา (จากนั้น ๕ ธ.ค. ๒๕๑๘ ได้รับพระราชทานตั้งสมณศักดิ์เป็นที่พระวิสุทธิสมโพธิ) แล้วพระวิสุทธิสมโพธิ ได้รับการแต่งตั้งเป็นรองเลขาธิการ ในปีที่มีเลขาธิการองค์ใหม่คือ พ.ศ. ๒๕๒๑

อีกด้านหนึ่งของเรื่องนี้ ก็ควรทบทวนโดยลําดับความเป็นมาไว้ด้วย คือบุคคลผู้ดํารงตําแหน่งเลขาธิการมหาจุฬาฯ

๑. พระวิเชียรโมลี(วิเชียร วิธุโร, วัดมหาธาตุ, ต่อมาลาสิกขา ได้แก่อาจารย์ วิเชียร บํารุงผล) เป็นพระเถระท่านแรกที่ดํารงตําแหน่งนี้ใน พ.ศ. ๒๔๙๐

๒. พระวีรธรรมมุนี(ไสว ฐิตวีโร, วัดไตรมิตรวิทยาราม, ต่อมาคือ พระวิสุทธาธิบดี) ได้เป็นเลขาธิการสืบแทน เมื่อพระวิเชียรโมลีลาออกในปีต่อมา พ.ศ. ๒๔๙๑

๓. พระศรีสุธรรมมุนี(บุญเลิศ ทตฺตสุทฺธิ, วัดมหาธาตุ, ต่อมาคือ พระสุเมธาธิบดี) ได้เป็นผู้รักษาการในตําแหน่งเลขาธิการ (และพระมหาพวน ฐานจาโร ป .ธ. ๙ วัดมหาธาตุ เป็นผู้รักษาการในตําแหน่งผู้ช่วยเลขาธิการ) เมื่อพระวีรธรรมมุนีลาออก ใน พ.ศ. ๒๔๙๖

๔. พระมหาแสง ธมฺมรํสี ป. ธ. ๗, พธ .บ. (ต่อมาคือ พ.อ. แสง สมบุญ) และพระ มหาจํานงค์ ชุตินฺธโร ป.ธ.๙, พธ.บ. (ต่อมาคือ ศาสตราจารย์พิเศษ จํานงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิต) หลังจบการศึกษาเป็นพุทธศาสตรบัณฑิตในปี ๒๔๙๗ ไม่นาน ก็ได้รับการแต่งตั้งเป็นสั่งการเลขาธิการ เมื่อพระศรีสุธรรมมุนีลาออกใน พ.ศ. ๒๔๙๘

แล้วต่อมา พระมหาจํานงค์ ชุตินฺธโร ได้เป็นผู้รักษาการในตําแหน่งเลขาธิการ (ในเอกสารทั่วไป ใช้คําว่า “สั่งการเลขาธิการ ”) เพียงรูปเดียว ในปี ๒๔๙๙ ก่อนได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นที่ พระกวีวรญาณ ในวันที่ ๕ ธ.ค. ๒๕๐๐

๕. พระมหามนัส จิตฺตทโม ป.ธ. ๖, M.A. วัดมหาธาตุได้เป็นสั่งการเลขาธิการ ตั้งแต่เดือน ม.ค. ๒๕๐๒ เมื่อพระกวีวรญาณไปดูการพระศาสนาในศรีลังกาและอินโดนีเซีย (เว้นช่วงเดือน มิ.ย. – ก.ค. ที่พระกวีวรญาณกลับจากศาสนกิจนั้น และทําหน้าที่ต่อมา จนกระทั่งไปศึกษาที่มหาวิทยาลัย Yale ในสหรัฐอเมริกาใน พ.ศ. ๒๕๐๒ นั้นเอง)

๖. พระมหาสนั่น กมโล ป.ธ. ๖, พ .ม., พธ.บ., M.A. วัดวิเศษการ (ต่อมาคือ นาย สนั่น ไชยานุกูล) ได้เป็นสั่งการเลขาธิการ เมื่อพระมหามนัส จิตฺตทโม ถูกกล่าวหาในคดีคอมมิวนิสต์และถูกนําไปคุมขัง ณ กองบัญชาการตํารวจสันติบาล ใน พ.ศ. ๒๕๐๓ ก่อนได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระเมธีวรคณาจารย์ในปี ๒๕๐๕ แล้วได้รับการแต่งตั้ง เป็นเลขาธิการมหาจุฬาฯ ใน พ.ศ. ๒๕๐๖ ก่อนลาออกจากตําแหน่งในกลางเดือน ม.ค. ๒๕๐๗ (พร้อมกับที่พระราชวิสุทธิเมธีและพระกวีวรญาณ ลาออกจากตําแหน่งรองอธิการบดี)

๗. พระมหาโพธิวงศาจารย์ (สําลี อินฺทโชโต) วัดอนงคาราม ได้รับการแต่งตั้งเป็นเลขาธิการมหาจุฬาฯ ในวันที่ ๑๘ มกราคม ๒๕๐๗ นั้นเอง และพระกวีวรญาณ ซึ่งลาออกจากตําแหน่งรองอธิการบดีได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้ช่วยเลขาธิการ ในวันที่๒๘ มกราคม ๒๕๐๗

แต่ในปี ๒๕๐๗ นั้นเอง พระมหาโพธิวงศาจารย์คงจะในฐานะที่เป็นพระมหาเถระ ซึ่งดํารงสมณศักดิ์สูงถึงชั้นเจ้าคณะรอง (ที่นิยมเรียกกันว่ารองสมเด็จ) อีกทั้งอยู่ในวัยชรามากแล้ว จึงได้ขอสละตําแหน่งเลขาธิการ และในปีเดียวกันนั้น ในวันที่๔ มิถุนายน พระกวีวรญาณก็ได้สละตําแหน่งผู้ช่วยเลขาธิการ

๘. พระราชวิสุทธิเมธี(เกี่ยว อุปเสโณ ป.ธ.๙) ได้ดํารงตําแหน่งเลขาธิการมหา จุฬาฯ ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๐๗ เป็นต้นมา เท่าที่ทราบว่าจนถึง พ.ศ. ๒๕๒๑ (ขณะดํารงสมณศักดิ์ที่พระพรหมคุณาภรณ์) รวมเกือบ ๑๕ ปี ถึงจุดนี้ก็เป็นอันมาบรรจบกับเรื่องที่เล่าไปแล้วข้างต้น

ที่พูดว่าเท่าที่ทราบ เพราะผู้เล่าได้ลาออกจากตําแหน่งที่มหาจุฬาฯ ไปก่อนนานแล้ว กล่าวคือ พระมหาประยุทธ์ ปยุตฺโต เป็นผู้ช่วยเลขาธิการ ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๐๗ แล้วเป็นรองเลขาธิการ ใน พ.ศ. ๒๕๑๓ และลาออกจากงานที่มหาจุฬาฯ ใน พ.ศ. ๒๕๑๗

ระหว่างนี้ ในปี ๒๕๑๕ ได้ตั้งพระปิฎกโกศล (สิงห์ทน นราสโภ ป.ธ.๗, พธบ., Ph.D.) เป็นรองเลขาธิการอีกรูปหนึ่ง ซึ่งต่อมา ณ ๕ ธ.ค. ๒๕๑๕ ได้เลื่อนสมณศักดิ์เป็นที่พระทักษิณคณาธิกร พระปลัดขวาของสมเด็จพระสังฆราช ปุณณสิริมหาเถระ แล้วจากนั้น ท่านมีภารกิจสําคัญทางวัดพระเชตุพน จึงค่อนข้างจะเงียบไปจากทางมหาจุฬาฯ จนหลังจากสมเด็จพระสังฆราชสิ้นพระชนม์แล้วระยะหนึ่ง ก็ได้ลาสิกขาในวันที่ ๒๔ ก.พ. ๒๕๑๘

(สําหรับตัวผู้เล่า แม้หลังลาออกแล้ว ก็มีงานของมหาจุฬาฯ ที่ผูกพันกับภายนอก โดยเฉพาะที่สืบจากสภาการศึกษาของคณะสงฆ์ งานของคณะกรรมการการศึกษาของคณะสงฆ์ รวมทั้งการดําเนินการที่จะให้มีพ.ร.บ. รองรับมหาวิทยาลัยสงฆ์ ซึ่งยังต้องทําต่อมาจนซาหมดไปหลังปี ๒๕๓๐ แต่เป็นงานของมหาจุฬาฯ ซึ่งทําโดยแทบไม่ต้องมาที่มหาจุฬาฯ)

ในปี ๒๕๑๗ ที่ พระราชวรมุนี(ประยุทธ์ ปยุตฺโต) ลาตําแหน่งรองเลขาธิการนั้น มีเค้าความว่า พระมหาบุญมา มหาวีโร และพระมหาสมบูรณ์ สมฺปุณฺโณ ได้เป็นผู้ช่วยเลขาธิการ แล้วพระมหาบุญมา มหาวีโร ได้รับแต่งตั้งเป็นรองเลขาธิการ ในปี ๒๕๑๘ (ถึงมรณภาพ มิ.ย. ๒๕๒๔) และพระวิสุทธิสมโพธิ(สมบูรณ์)เป็นรองเลขาธิการ ในปี ๒๕๒๑

นั่นคือปีที่มหาจุฬาฯ มีเลขาธิการองค์ใหม่ ได้แก่ พระมหานคร เขมปาลีอันเป็นเวลาที่พระพรหมคุณาภรณ์ (เกี่ยว อุปเสโณ ป.ธ.๙) ได้พ้นแล้วจากตําแหน่งเลขาธิการ

(ที่จริง เรื่องราวที่ว่าพระพรหมคุณาภรณ์ ยุติภาระของเลขาธิการ และพระมหานคร เขมปาลีมาดํารงตําแหน่งเลขาธิการในปี ๒๕๒๑ นี้ ผู้เล่านึกไม่ออกเลย เพราะได้ลาออกห่างไปนานแล้ว เมื่อจะเขียนเรื่องคราวนี้จึงต้องค้นหาข้อมูลจากบรรดาเอกสาร)

เป็นอันว่า ในสมัยที่เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์(เกี่ยว อุปเสโณ ป. ธ.๙) เป็นเลขาธิการมหาจุฬาฯ ประมาณ ๑๕ ปี(พ.ศ. ๒๕๐๗-๒๕๒๑) มีผู้ช่วยเลขาธิการ และ รองเลขาธิการ ที่ประจําทํางานอยู่ด้วยกันตลอดมาอย่างต่อเนื่อง ๒ รูป คือ

๑) พระมหาประยุทธ์ ปยุตฺโต เป็นผู้ช่วยเลขาธิการ และรองเลขาธิการ ประจําเต็มเวลาใน พ.ศ. ๒๕๐๗-๒๕๑๗ (๑๐ ปี) แล้วเพลางานจนยุติในปี ๒๕๒๑

๒) พระมหาสมบูรณ์ สมฺปุณฺโณ ตามที่ถือว่าเป็น ผช.ลธ. ใน พ.ศ. ๒๕๑๗ จนเป็นรองเลขาธิการ ในปี ๒๕๒๑ (ต่อจากนี้เข้าสู่ยุคของเลขาธิการองค์ใหม่)

[ในห้องสํานักงานเลขาธิการ มี๒ รูปนี้ยืนโรงทํางานอยู่ด้วยกันเต็มเวลาตลอด ๑๐ ปี ตั้งแต่พระมหาประยุทธ์ ปยุตฺโต เข้าไปทํางาน โดยมีพระมหาสมบูรณ์ สมฺปุณฺโณ ซึ่งเป็น พธ.บ. รุ่นพี่ประจําหน้าที่อยู่ที่นั่นมาก่อนแล้วในงานของกองกลาง แห่งสํานักงานเลขาธิการ, มีท่านผู้อื่นเข้าไปนั่งทํางานร่วมอยู่ในบางช่วง สั้นบ้าง ยาวบ้าง ตามระยะกาลของท่าน คือ พระครูปลัดกิตติวัฒน์ เลขานุการคณบดีคณะครุศาสตร์๒๕๐๗-๐๙, รักษาการคณบดี ๓ ท่าน กลางปี ๒๕๐๙ ถึงต้นปี ๒๕๑๓, และพระปิฎกโกศล/พระทักษิณคณาธิกร เป็นรองเลขาธิการ รูปที่ ๒ ตั้งแต่ ๒๗ ก.พ. ๒๕๑๕, ส่วนพระมหาบุญมา มหาวีโร ได้เป็นรองเลขาธิการในปี ๒๕๑๘ คือ หลังระยะประจํางานเต็มเวลาที่นั่นแล้ว]

ตรงนี้ควรเล่าแทรกไว้พอให้ทราบว่า “อาจารย์สมบูรณ์” (คือ พระมหาสมบูรณ สมฺปุณฺโณ) นั้นเป็นกําลังสําคัญมากของมหาจุฬาฯ เป็นเวลายาวนาน เมื่อผู้เล่าเข้าทํางานในปี ๒๕๐๗ นั้น อาจารย์สมบูรณ์ได้ทํางานอยู่แล้ว โดยเป็นเจ้าหน้าที่กองกลาง สํานักงานเลขาธิการ ในตําแหน่งเจ้าหน้าที่การเงิน

เมื่อทํางานกันไปไม่นาน อาจารย์สมบูรณ์ก็รับเป็น “ผู้ช่วยนายทะเบียน” ทั้งนี้ เพราะเวลานั้นงานของนายทะเบียนแน่นหนักขึ้นมาก เฉพาะอย่างยิ่ง การออกหลักฐาน ใบรับรองผลการเรียนให้แก่พระ พธ.บ. ที่จะไปศึกษาต่อต่างประเทศ ซึ่งเพิ่มจํานวนขึ้น อย่างมากมายและรวดเร็ว ผู้แบกภาระนี้ต้องทํางานอย่างหามรุ่งหามค่ำ และถึงกันกับตัว

ผู้เล่าได้แทบจะทันทีทุกเวลา ซึ่งพูดได้เลยว่ามีท่านเดียวที่ทําได้ คืออาจารย์สมบูรณ์นี่แหละ

เพราะท่านทํางานชนิดโต้รุ่งเป็นธรรมดา และอยูใกล้ชิดกันในห้องทํางานเดียวกับผู้เล่า

ส่วนนายทะเบียนเอง คือ อาจารย์ภาณุ(พระมหาภาณุ ปทุโม) เป็นพระเถระสูงอายุ ก็ทํางานทะเบียนทั่วไปที่สืบจากที่ท่านทําเรื่อยมาตามเวลาปกติต่อไป

อาจารย์สมบูรณ์เป็นผู้ช่วยนายทะเบียนอยู่นานทีเดียว ก่อนจะเป็นหัวหน้ากองกลาง แล้ว (เป็นผู้ช่วยเลขาธิการ และ) ในที่สุด เป็นรองเลขาธิการ ในปี ๒๕๒๑

๙. พระมหานคร เขมปาลี(ป.ธ.๖, น.ธ.เอก, Ph.D., ต่อมาคือ พระอมรเมธาจารย์ แล้วเป็นพระราชรัตนโมลี) ได้เป็นเลขาธิการมหาจุฬาฯ หลังจากพระพรหมคุณาภรณ์ (เกี่ยว อุปเสโณ ป.ธ.๙) สละตําแหน่งนั้นใน พ.ศ. ๒๕๒๑ เป็นต้นมา จนกระทั่งได้รับการแต่งตั้งเป็นอธิการบดีใน พ.ศ. ๒๕๒๙ โดยไม่มีการแต่งตั้งเลขาธิการมหาจุฬาฯ รูปใหม่อีก (พ.ร.บ. มหาวิทยาลัยทั่วไป เลิกตําแหน่งเลขาธิการในปี ๒๕๑๖ ดังที่“พ.ร.บ. กําหนดวิทยฐานะผู้สําเร็จวิชาการพระพุทธศาสนา พ.ศ. ๒๕๒๗” ก็ไม่กล่าวถึงตําแหน่งนี้)

ดร. พระมหานคร เขมปาลีจึงเป็นเลขาธิการมหาจุฬาฯ รูปสุดท้าย

  [เมื่อพระเดชพระคุณพระธรรมวรนายก ถึงมรณภาพ ใน พ.ศ. ๒๕๒๙ เลขาธิการ คือ พระอมรเมธาจารย์ (นคร เขมปาลี,ต่อมาคือ พระราชรัตนโมลี)ได้เป็นอธิการบดีสืบมา จนสิ้นสุดลงเมื่อรัฐตรา พ.ร.บ . มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พ.ศ. ๒๕๔๐ อันทําให้มีการแต่งตั้งอธิการบดีที่มีสถานะเต็มตามกฎหมาย ได้แก่ พระราชวรมุนี(ประยูร ธมฺมจิตฺโต) ซึ่งปัจจุบันดํารงสมณศักดิ์ที่พระพรหมบัณฑิต; อนึ่ง เมื่อเลขาธิการรูปนี้ได้รับการแต่งตั้งเป็นอธิการบดีใน พ.ศ. ๒๕๒๙ แล้ว ตําแหน่งเลขาธิการมหาจุฬาฯ ก็วางเลิกไป]

โปรดติดตามตอนต่อไป

พระมองโลก มองความเป็นไป มองเหตุปัจจัย รวมทั้งมองการเมือง โดยมองแบบพระ ไมใช่มองแบบชาวบ้าน คือพระมองด้วยเจตนาเพื่อรู้เข้าใจสภาพของมนุษย์ และ ภาวการณ์ของโลกตามที่มันเป็น ให้ชัดเพียงพอ เพื่อสนองเจตนาที่จะแก้ปัญหาของโลก ของมนุษย์ให้ลุถึงประโยชน์สุข โดยไม่มีเจตนาที่เป็นเรื่องของตนเอง ไม่มีวัตถุประสงค์ของตนเอง หรือโยงอิงหมู่พวกใด ที่จะได้จะเอาอะไรๆ หรือเพื่อใคร เพื่อพวกใด

จึงเรียกว่า รู้โลก เพื่อแก้ปัญหาของมนุษย์ พหุชนหิตายะ เพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่คนมาก พหุชนสุขายะ เพื่อความสุขของคนมาก โลกานุกัมปายะ เพื่อเกื้อการุณยแก่โลก

ที่ว่านี้ ก็โยงมาถึงการที่จะเล่าเรื่องของมหาจุฬาฯ กลายเป็นว่า จะพูดถึงมหาจุฬาฯ แต่เลยไปพูดถึงทั้งโลก ที่จริง นี่แหละคือเรื่องที่ควรพูด เพราะว่ามหาจุฬาฯ ก็ดําเนิน เดินหน้าไป ในบ้านเมือง ในโลก อย่างน้อยก็ต้องรู้ตระหนักว่าตัวเป็นอยู่เป็นไปในสภาพแวดล้อม ท่ามกลางบ้านเมือง และในโลก ที่กําลังเป็นไปอย่างไร ตอนนั้น เวลานั้น มหาจุฬาฯ อยู่ในบรรยากาศ ในสภาพแวดล้อมที่เป็นอย่างไร ไม่ใช่เดินไปในความมืด มองอะไรมัวๆ เมื่อตัวไม่รู้ก็ย่อมอดไม่ได้ที่จะคิด แล้วก็เลยคิดเห็นไป กลายเป็นลุ่มหลงไม่ตรงตามจริง จะต้องรู้ให้พอที่จะมองเห็น ไม่ใช่มัวแต่หรืออยู่แค่คิดเห็น

ยิ่งกว่านั้น ในที่สุด แม้มองถึงจุดหมายที่แท้ เมื่อมาเรียนที่มหาจุฬาฯ ก็เพื่อมี การศึกษา ที่จะให้เจริญงอกงามในธรรมวินัย แล้วสามารถไปบําเพ็ญกิจ เพื่อประโยชน์สุขของประชาชน เพื่อคนทั้งมวล ทั้งโลก ด้วยรู้เข้าใจทั่วทันโลก ดังได้กล่าวมาแล้วนั่นเอง

กราบขอบพระคุณที่มา : สำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ วัดสระเกศ www.watsrakesa.com  และ หนังสือมหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) พิมพ์ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช ๙ มีนาคม ๒๕๕๗

ดาวน์โหลดธรรมนิพนธ์ “มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม” : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺตโต) ได้ที่ เว็บไซต์ วัดญาณเวศกวัน https://www.watnyanaves.net/th/book_detail/604https://www.watnyanaves.net/uploads/File/books/pdf/_.Pr.4_580301.pdf

The post มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม (ตอนที่ ๑๙) “มหาจุฬาฯ กับเรื่องเก่าๆ ที่ควรเข้าใจ ๑.เลขาธิการมหาจุฬาฯ ๒๕๐๗-๒๕๒๑ : พระพรหมคุณาภร (ป.อ.ปยุตฺโต) ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ appeared first on Manasikul Online.

น้อมเศียรเกล้า อาจาริยบูชา ๙ มีนาคม พ.ศ.๒๕๖๓

ครบรอบ ๖ ปี วันสลายสรีรสังขาร

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ

ประธานผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

พระเถระผู้เป็นประวัติศาสตร์

ความทรงจำ พระพุทธศาสนาโลก

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม

ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์

(เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ

ประธานผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

๙ มีนาคม ๒๕๕๗

คำปรารภ

เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) ได้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ที่ปัจจุบันเรียกชื่อตามกฎหมายว่า มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในช่วง ๒๕๐๗ – ๒๕๒๑ รวมเวลา ๑๕ ปี ตั้งแต่ดำรงสมณศักดิ์ที่ พระราชวิสุทธิเมธี พระเทพคุณาภรณ์ พระธรรมคุณาภรณ์ และพระพรหมคุณาภรณ์ โดยลำดับ นับว่าเป็นเลขาธิการองค์จริงจังในกิจการอย่างยาวนานที่สุด ของมหาวิทยาลัยสงฆ์แห่งนี้

ในสมัยนี้ เลขาธิการเป็นตำแหน่งของผู้เป็นหัวหน้าที่ทำงานจริง ในการดำเนินของมหาวิทยาลัยทั้งหลาย มิใช่เพียงตำแหน่งเกียรติยศ ดังมีคำอธิบายในหนังสือนี้แล้ว

ในฐานะเป็นผู้นำ เป็นหัวหน้าผู้รับผิดชอบการดำเนินงานของมหาจุฬาฯ มิใช่ท่านจะต้องทำงานไปทุกอย่าง แต่กิจการทั้งปวงในระยะเวลานั้นทั้งหมด ดำเนินไปในความควบคุมดูแลและความเห็นชอบของท่าน โดยเฉพาะในยุคสมัยนั้น มีการทำงานที่เป็นระบบแห่งความร่วมแรงร่วมใจ โดยเป็นไปในสามัคคีสมานฉันท์ จึงพูดง่ายๆ รวมๆ ว่าเป็นกิจการของมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ในยุคที่เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) เป็นเลขาธิการ

ในหนังสือนี้ ได้เล่าเรื่องราวความเป็นไปในกิจการของมหาจุฬาฯ ในช่วงเวลา ๑๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๐๗ – ๒๕๑๗) เมื่อผู้เล่าสนองงานในฐานะผู้ช่วยของท่าน คือเป็นผู้ช่วยเลขาธิการ

การเขียนเล่าเรื่องราว และทำหนังสือนี้ขึ้น ขอถือเป็นการร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในวาระสำคัญยิ่ง แห่งงานพระราชทานเพลิงศพ

อนึ่ง การเขียนสะกดคำบางอย่าง อาจต่างไปจากที่ใช้กันมาบ้าง ในเมื่อเห็นว่าควรเปลี่ยนแปลงเพื่อความเหมาะสม เช่น แทนที่จะเขียน “วรสารเถร” ก็เขียนเป็น “วรสารเถระ”

ขอกุศลในการนี้ จงเป็นไปเพื่อความเจริญงอกงามของพุทธบริษัท ในไตรสิกขา และในไตรพิธีบุญกิริยา เพื่อความแผ่ไพศาลแห่งพระพุทธศาสนา และเพื่อความไพบูลย์แห่งประโยชน์สุขของปวงประชา อันเป็นจุดหมายในการบำเพ็ญศาสนกิจทั้งปวงของเจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ ยั่งยืนนานสืบไป.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)
๒๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม

ตอนที่ ๑๘

หาคอมมิวนิสต์ เห็นโรงละครโลก

“ ไม่อยู่แค่การเมือง เป็นเรื่องของการเห็นโลก รู้จักมนุษย์ ”

: พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)

ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์

“ไม่อยู่แค่การเมือง

เป็นเรื่องของการเห็นโลก รู้จักมนุษย์”

สงครามเย็นจบไป ไม่ได้หมายความว่า โลกจะสงบสบาย คนจะได้จะมีความสุข เพราะว่าสงครามร้อนที่เป็นสงครามตัวจริง ยังมากมาย และไม่มีทีท่าว่าจะหมดไป เดี๋ยวก็เพิ่มขึ้นใหม่ๆ แม้แต่สงครามเย็นก็อาจจะกําลังก่อตัวที่จุดใหม่

แถมมีทายาทที่สงครามเย็นทิ้งไว้ให้คือ การก่อการร้ายสากล หรือการก่อการร้ายนานาชาติ (international terrorism) ดังเช่น การถล่มพินาศของตึก World Trade Center ที่เมืองนิวยอร์ก เป็นภัยร้ายแรงอย่างใหม่ที่ยากนักจะคาดได้น่าประหวั่นพรั่นพรึงไปถึงได้ทุกแห่ง และดูเหมือนว่า ยิ่งเป็นที่เจริญมาก ก็ยิ่งเป็นเป้าให้มุ่งหมาย ยิ่งเจริญ ยิ่งไม่ปลอดภัย แถมไอทีที่ก้าวหน้าก็กลายเป็นมาหนุนด้านทําลายนี้ได้อย่างดี

อย่างไรก็ตาม การก่อการร้ายนั้น เป็นเรื่องของคนที่เป็นศัตรูทําแก่กัน หรือมีผู้มุ่งร้าย ซึ่งมีได้เป็นครั้งเป็นคราว แต่คนยุคนี้ที่ว่าเจริญมากนั้น มีภัยที่อยู่รอบตัว ข้างตัว ติดตัว ตลอดจนภัยในตัวมากขึ้นๆ และก็เป็นปัญหาจากความเจริญ โดยเฉพาะเรื่องเทคโนโลยีเป็นตัวการใหญ่

รอบตัวก็คือปัญหาสิ่งแวดล้อมเสื่อมโทรม เป็นพิษ เป็นภัย ก่อโรคแก่คน ก่อความเสียหายต่องานสร้างสรรค์ของอารยธรรม สหประชาชาติประชุมใหญ่โตเมื่อปี1972/ ๒๕๑๕ ทำท่าเอาจริงเอาจังกันว่าจะแก้ปัญหาอย่างนั้นอย่างนี้

ผ่านมา ๒๐ ปีถึง ค.ศ. 1992 มีการประชุมยิ่งใหญ่เป็น Earth Summit ได้ฟัง ผลงาน ปรากฏว่า แทนที่จะแก้ปัญหาได้ ปัญหากลับยิ่งมากขึ้น เรื่องขยะ เรื่องดินเสีย น้ำเสีย อากาศเสีย เวลานี้ก็เห็นกันอยู่ชัดว่าเป็นอย่างไร ก็ยังมองไม่ออกว่าจะแก้ได้อย่างไร

โรคาพาธ ความเสื่อมเสียสุขภาพ จากสิ่งแวดล้อมที่เสื่อมเสีย ก็มากมายอยู่แล้ว อันไม่เคยมีในสมัยที่โลกยังไม่พัฒนา แต่นั่นยังแค่รอบตัว ทีนี้ก็มีภัยที่ถึงตัว ที่ตัว ในตัว ซึ่งทั้งที่อารยธรรมแสนจะเจริญ ก็ไม่มั่นคงปลอดภัย อันได้แก่โรคภัยต่างๆ

ไปๆ ก็มีโรครายใหม่ๆ โผล่มาคุกคามเรื่อยๆ อย่างไม่อาจคาดหมาย เช่น โรคเอดส์ โรคอีโบลา ไข้หวัดสายพันธุ์ใหม่ๆ ที่ไม่รู้ว่าวันไหนมนุษย์จะหาทางแก้ไมทัน และกวาดเอาเผ่าพันธุ์มนุษย์ให้ร้างหรือแทบหมดสิ้นจากโลกไป

นอกจากนี้ ยังมีโรคชนิดที่ว่า คนยิ่งเจริญ โลกยิ่งฟู่ฟ่า วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ยิ่งก้าวหน้า มนุษย์ยิ่งก่อกรรมทําโรคให้แก่ตัวเอง ยิ่งทําตัวเองให้เป็นโรค เพราะตัวเองดําเนินชีวิตไม่เป็น ปฏิบัติต่อความเจริญที่ตัวทําขึ้นมาไม่ถูกต้อง ไม่พัฒนาจิตใจของตัวให้นําหน้าหรือเป็นนายเหนือความเจริญนั้น แต่กลับมีจิตใจที่ล้าหลัง หรือตกต่ำลงกลายเป็ทาสของความเจริญไปเสีย

อย่างง่ายๆ ซึ่งเห็นกันชัดแจ้ง เวลานี้องค์การอนามัยโลก (WHO) ถือว่าอาการ อ้วนเป็นโรคระบาดของโลกแล้ว ประเทศที่พัฒนามากๆ ที่เจริญนําหน้า ยิ่งก้าวนําไปมาก ยิ่งเป็นอย่างหนัก

จับดูที่อเมริกา ในช่วงราว พ .ศ. ๒๕๒๕ ตอนนั้น อเมริกาก็เจริญมากมานานแล้ว คนอเมริกันที่โตแล้ว อายุ๒๐-๗๔ ปีเป็นโรคอ้วนราว ๑๕% พูดพอให้เห็นภาพว่า ราว ๖-๗ คน ก็อ้วนเสีย ๑ คน เมื่อเทียบกับประเทศอื่นๆ ในเวลานั้น โดยเฉพาะประเทศที่ยังไม่พัฒนา ก็ต้องพูดว่าอเมริกามีคนอ้วนเยอะ

แต่ผ่านมา ๒๕ ปีถึง พ.ศ. ๒๕๕๐ อเมริกาพัฒนาเทคโนโลยีเช่น คอมพิวเตอร์ โทรศัพท์มือถือ ฯลฯ ก้าวหน้าขึ้นมาอีกมาก คนอเมริกันรุ่นอายุ ๒๐ ปีขึ้นไปนั้น บัดนี้เป็นโรคอ้วนถึง ๓๔% หรือพูดให้เห็นง่ายๆ ว่า ในคนอเมริกัน ๓ คน เป็นโรคอ้วนเสีย ๑ คน

ทีนี้ที่น่ากลัวกว่านั้นก็คือ เด็กๆ ที่ว่าเป็นอนาคตของชาติยิ่งอาการหนัก ศูนย์ ควบคุมและป้องกันโรค (Centers for Disease Control and Prevention, CDC) ของอเมริกา บอกว่า ในช่วงเวลา ๒๐ ปี(1980-2000/๒๕๒๓-๒๕๔๓ ) คนอเมริกันเป็นโรคอ้วนเพิ่มขึ้น แยกเป็น ผู้ใหญ่อ้วนเพิ่มขึ้น ๒ เท่า เด็กและวัยรุ่นที่อ้วนเพิ่มขึ้นเกือบ ๓ เท่า

ผู้เชี่ยวชาญเรื่องอายุวัฒนะสรุปว่า ถ้าหยุดยั้งโรคอ้วนที่แพร่ขยายไปอย่างนี้ไม่ได้ เด็กอเมริกันรุ่นนี้จะมีสุขภาพด้อยลง และอาจจะอายุสั้นกว่าคนรุนพ่อแม่

แต่จะอายุสั้นลงไปบ้าง ก็ช่างเถิด หรือจะมีสุขภาพด้อยลงไปบ้าง ก็ไม่ต้องถือสาอะไร สําคัญที่ว่า ไม่ใช่แค่นั้น โรคอ้วนจะพาโรคอื่นพ่วงมาด้วยเป็นขบวน อย่างน้อย ร่างกายก็เสี่ยงที่จะเป็นโรคโน้นโรคนี้ได้ง่ายๆ

โรคที่รอโจมตีคนอ้วน ก็เริ่มตั้งแต่เบาๆ เบาะๆ อย่างโรคความดันโลหิตสูง ซึ่งคนอ้วนมีโอกาสเป็นมากกว่าคนทั่วไปถึง ๒ เท่า แล้วก็โรคไขมันในเส้นเลือด (cholesterol) สูง ทั้งที่ยังเด็ก ก็เป็นเบาหวาน (แต่เดิมมาแทบว่ามีแต่ผู้ใหญ่ล้วนๆ จะเป็นเบาหวาน) เด็กน้ำหนักมากก็จะกระดูกหักง่าย แล้วก็มีปัญหากับข้อทั้งหลาย ตั้งแต่ข้อมือ และข้อเท้า

ใหญ่กว่านั้น ก็มีโรคหัวใจ (ตําราว่า ในอเมริกา คนไข้โรคหัวใจเกือบ ๗๐% เกิดปัญหาเนื่องมากับการมีไขมันมาก) สตรีที่อ้วนเสี่ยงจะเป็นมะเร็งเต้านมมากขึ้นเกือบ ๒ เท่า ทุกคนที่อ้วนมีโอกาสเพิ่มขึ้น ๔๒% ที่จะเป็นมะเร็งปลายลําไส้ใหญ่ คนมีโรคเบาหวานเป็นคนอ้วนเสีย ๘๐%

ถ้าพูดกว้างออกไปในสังคม จะเล่าเรียน จะเข้างาน หรือแม้แต่จะคบหากัน คนอ้วนมักจะถูกเลี่ยงถูกหลบ เหมือนกับเป็นการแบ่งแยกหรือรังเกียจน้อยๆ โดยไม่รู้ตัว

ข้างบน ได้พูดถึงเมืองจีนไว้บ้าง จีนนั้นทั้งใหญ่โต และในช่วงที่ผ่านมานี้ได้ ก้าวหน้าขนานใหญ่ จะมองเห็นความเปลี่ยนแปลงอย่างมากต่างไปไกล จึงลองไปดูเรื่องอ้วนนี้ที่เมืองจีนสักหน่อย

ตําราหนึ่ง (Encyclopædia  Britannica,  2013) บอกว่า ที่เมืองจีน เมื่อปี1990/๒๕๓๓ คนอ้วนมี๑ เปอร์เซ็นต์แต่ถึงปี 2005/๒๕๔๘ คือ ๑๕ ปี ต่อมา จีนมีคนอ้วนเพิ่มขึ้นเป็น ๒๐ เปอร์เซ็นต์ นี่เป็นผลของความเจริญแน่ๆ แต่เป็นผลดีหรือเป็นผลร้ายกันแน่

ผู้ที่เจริญขึ้นมาใหม่ น่าจะดูบทเรียนจากพวกที่ได้เจริญขึ้นมาก่อน และใช้บทเรียนนั้นให้เป็นประโยชน์ ตนควรจะได้แต่ส่วนที่ดี กันส่วนที่เขาเสียออกไป มนุษย์ที่ว่าเจริญ หาแสนยากหรือไม่มีเลยที่จะทําได้อย่างนั้น แต่ก็ยังพูดว่าพัฒนา บอกว่าเจริญ

จีนนั้นประสบความสําเร็จจริง มีเศรษฐกิจที่เจริญก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว ถึงปี ๒๕๕๖ ได้ก้าวเลยญี่ปุ่นขึ้นมาเป็นเจ้าเศรษฐกิจอันดับ ๒ ของโลก รองจากสหรัฐอเมริกา แถมประกาศว่าตนจะขึ้นเป็นอันดับ ๑ ของโลกในไม่ช้า ซึ่งอเมริกาก็ยอมรับแล้ว

พร้อมกับเศรษฐกิจที่เติบโตเบ่งบาน และความเจริญฟู่ฟ่าทางวัตถุ จีนก็เจอ ปัญหาสิ่งแวดล้อมที่มาเร็วและรุนแรงยิ่งกว่าพวกประเทศที่พัฒนามาก่อน พร้อมไปกับปัญหาชีวิตจิตใจ ดังเช่นเรื่องโรคอ้วน ที่ได้พูดถึงเป็นทางคิดไว้ข้างบน

อีกด้านหนึ่งที่สําคัญ คือเรื่องวัฒนธรรม แง่ที่คนพูดถึงกันมาก เพราะเป็นของเด่น เห็นง่าย ชัดแก่สายตา ได้แก่การแต่งตัว

ย้อนหลังไปสมัยคอมมูน คนจีนแต่งตัวเป็นระเบียบ เรียบง่าย ทั้งหญิงและชาย เหมือนกันหมดทั้งประเทศ แต่สมัยนี้พอเศรษฐกิจฟู เปิดโอกาสให้คนก็แต่งตัวกันใหญ่ ตามใจชอบ ฉูดฉาด วื้ดวาด แวววับ วาบแวบ ข้ามแบบไปฝั่งตรงข้าม ก้าวกระโดดไปเลย

นี่ทําให้มองเหมือนว่า ก่อนนี้ ถูกกดถูกปัดถูกบีบถูกบังคับอยู่ พอปล่อย ก็ลิงโลด เตลิดไปเต็มที่ระเบิดกระจาย ไม่มีระเบียบ หรือพลิกไปตรงข้าม น่าจะเลยเถิดไป ถ้าถือว่าเดิมนั้นอยู่ในวินัย ก็แสดงว่าวินัยนั้นไม่ได้ผล เพราะว่าวินัยได้กลายเป็นการบังคับ

วินัยมิใช่การบังคับ แต่วินัยเป็นการฝึก ซึ่งต้องมีความพร้อมอยู่ข้างใน เฉพาะอย่างยิ่งคือพร้อมใจ ฝึกก้าวไป ให้ใจเอาได้แค่ไหน ก็พัฒนาได้แค่นั้น แล้วก็จะอยู่ตัว และพร้อมที่จะฝึกที่จะก้าวต่อไป

วิธีนี้ มิใช่การทําให้ใจพลุ่งขึ้นมาด้วยแรงปลุกใจ ซึ่งไม่ใช่ใจจริงของเขา พอแรง พลุ่งด้วยการปลุกเร้าหมดไป ก็ล้า ถ้าอยู่ต่อ ก็กลายเป็นบังคับ พอเปิด ก็ระเบิดเตลิดไป

ใจพลุ่งแรงด้วยการปลุกก็ใช้ได้และก็ดีได้ด้วย ถ้าให้เป็นขั้นตอนเริ่มต้น โดยมีการทําความพร้อมใจ ด้วยความรู้เข้าใจ แล้วก็เต็มใจ มารับช่วงต่อไป ให้เป็นการฝึกแท้จริง

ส่วนทางด้านอเมริกา ได้พัฒนาก้าวมาอีกไกล โดยเบาเสียงที่เน้นด้านอวกาศ มาเชิดความเป็นผู้นําทางไอที เฉพาะอย่างยิ่ง พาโลกให้เพลินไปในกระแสการเสพบริโภค หรือบริโภคนิยม ที่เดินด้านบันเทิงยิ่งขึ้น พร้อมกับความเจริญเบ่งบานเชิงธุรกิจ พูดรวมๆ ก็อยู่ในแนวทางสังคมของอเมริกาที่ว่าแล้วข้างต้น ยังไม่ควรใช้ที่ใช้เวลาพูดเพิ่มให้มากไป

รวมแล้ว ที่สร้างความเจริญกันมานั้น เป็นแค่อารยธรรมซีกเสี้ยว ยอมรับกันแล้วว่า เป็นการพัฒนาที่ไม่ยั่งยืน เพราะพัฒนาผิดทาง พัฒนาด้านเติมกิเลสอย่างเดียว และขาดความรู้ประมาณ ไม่รู้จักพอดี กลายเป็นสุดโต่ง โดงดิ่งเอียงข้าง ใกล้เสียหลักจะคว่ำลง

เป็นอันว่า อารยธรรมที่เป็นมา พัฒนาโลกได้เก่ง แต่พัฒนาคนไม่ถึงไหน ไม่ตรงจุดที่จะให้คนพัฒนา และไม่ได้มองว่าจะจัดโลกจัดสังคมอย่างไร ให้คนที่พัฒนามาได้ต่างระดับกัน อยู่ได้ดีมีสุข สมตามระดับการพัฒนาของตนๆ ที่จะให้พร้อมเพื่อจะพัฒนาต่อไป

ถึงเวลานี้เรื่องคอมมิวนิสต์ที่เป็นสังคมนิยม ก็ไม่ได้หมดไป ก็ยังแข่งกันอยู่นั่น แหละ กับทุนนิยม ที่เป็นปัจเจกชน เพียงแต่ว่า คนที่เอาลัทธิสองอย่างนี้มาไว้ที่ตัว แล้วเขาขัดแย้งแย่งขู่กันนั้น บางทีก็ดุดัง บางคราวก็ด้อมๆ ใครอยู่ในโลกนี้ก็ไม่พ้นไปได้จากแรงดึงแรงดันของเขา ไม่โดยตรง ก็โดยอ้อม เขาอาจจะวนวุ่นอยู่แค่วัตถุและเป็นแค่ที่สุด สองขั้วสองข้างของวัตถุนิยมเดียวกัน แต่ไม่ว่าจะอย่างไร ก็เป็นเรื่องที่ควรรู้เท่าทัน และถ้าเขาแสดงหรือว่ามีอารมณ์ต่อกัน ก็ควรชวยให้สติเขาด้วย จะได้พัฒนาไปด้วยกัน

ที่พูดมานั้น ย้ำอีกทีว่า ผู้เล่านี้มิได้ใส่ใจในเรื่องการเมือง เพียงแต่ว่าเป็นเรื่องธรรมดา โดยภาวะ เมื่ออยู่ในภพของมนุษย์ คนเขามีบ้าน มีเมือง มีโลก แล้วบ้าน เมือง และโลกนั้น เป็นอยู่เป็นไป มีสภาพเป็นอย่างไร คนที่อยู่ในบ้าน ในเมือง ในโลกนั้น อยู่กันดีอยู่กันร้าย มีสุข มีทุกข์อะไร มีเหตุปัจจัย มีองค์ประกอบภายนอกอันใด ที่มาโยงใยกับเหตุปัจจัย องค์ประกอบภายใน นําให้เป็นไปทางนั้นทางนี้มีทุกข์มีโศก มีเศร้า มีสุขอย่างไร

ตรงนี้แหละที่เรื่องมาถึงพระในภาวะที่เป็นความรู้อันจะให้มองออกได้ว่า เมื่อ บ้าน-เมือง-โลก เป็นอย่างนี้ จะทําอย่างไร จะช่วยแก้ไขให้บ้าน ให้เมือง ให้โลก ปลอดโทษทุกข์ประสบประโยชน์สุขตามธรรม ได้อย่างไร

ยิ่งเมื่อมีจุดมีแง่ที่เหล่าลัทธิข้างนอกพวกนั้น มองข้าม ไม่ใส่ใจ ทั้งที่สําคัญ ก็เป็นงานของพระที่จะนําพาให้เขามีจิตใจตรงดีและมีปัญญาที่จะจัดจะแก้ไข บนฐานของศีลของวินัย

ที่จริงนั้น ความเป็นไปในโลก เรื่องภาวะของโลกที่เป็นไปอย่างไรๆ นี้พระควรจะรู้ให้ทั่วให้ทันยิ่งกว่าคนทั่วไป

 เพราะพระมองเรื่องราวเหตุการณ์ความเป็นไปนั้น ในฐานะที่เป็นส่วนเป็นองค์อยู่ในระบบสัมพันธ์แห่งเหตุปัจจัยของสิ่งทั้งหลายทั่วทั้งหมด ซึ่งอิงอาศัย เชื่อมโยงส่งผลถึงกัน เมื่อรู้ทั่วถึงเท่าทัน จึงจะเห็นชัด มองออก เข้าใจจริง แก้ไขตรงจุดตรงแง่ ปฏิบัติจัดการได้ถูกที่ถูกทาง

ที่ว่ามานั้น ก็เป็นด้วยเจตนาที่ต่างกัน จะเห็นว่า ตามปกติแม้โดยไม่รู้ตัว คนทั่วๆ ไป รวมทั้งที่เรียกว่านักการเมือง เวลามองดูความเป็นไปในโลก ในบ้านเมือง รวมทั้งมองการเมือง มักมองโดยโยงโดยอิงกับตัว หรือโยงอิงหมู่พวกของตัว บางทีก็มองอย่างแยก พวกต่างฝ่าย แล้วก็เลยมองอย่างจับจุด เจาะจง ลงลึกจําเพาะลงไป อาจจะถึงกับหาแง่ หามุม หาจุดอ่อนของปรปักษ์เจตนาของเขาในการแก้ปัญหานั้น กลายเป็นการที่จะได้ การที่จะเอาอะไรบางอย่าง ตลอดจนเพื่อเอาชนะกัน

แต่พระมองโลก มองความเป็นไป มองเหตุปัจจัย รวมทั้งมองการเมือง โดยมองแบบพระ ไมใช่มองแบบชาวบ้าน คือพระมองด้วยเจตนาเพื่อรู้เข้าใจสภาพของมนุษย์ และ ภาวการณ์ของโลกตามที่มันเป็น ให้ชัดเพียงพอ เพื่อสนองเจตนาที่จะแก้ปัญหาของโลก ของมนุษย์ให้ลุถึงประโยชน์สุข โดยไม่มีเจตนาที่เป็นเรื่องของตนเอง ไม่มีวัตถุประสงค์ของตนเอง หรือโยงอิงหมู่พวกใด ที่จะได้จะเอาอะไรๆ หรือเพื่อใคร เพื่อพวกใด

จึงเรียกว่า รู้โลก เพื่อแก้ปัญหาของมนุษย์ พหุชนหิตายะ เพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่คนมาก พหุชนสุขายะ เพื่อความสุขของคนมาก โลกานุกัมปายะ เพื่อเกื้อการุณยแก่โลก

ที่ว่านี้ ก็โยงมาถึงการที่จะเล่าเรื่องของมหาจุฬาฯ กลายเป็นว่า จะพูดถึงมหาจุฬาฯ แต่เลยไปพูดถึงทั้งโลก ที่จริง นี่แหละคือเรื่องที่ควรพูด เพราะว่ามหาจุฬาฯ ก็ดําเนิน เดินหน้าไป ในบ้านเมือง ในโลก อย่างน้อยก็ต้องรู้ตระหนักว่าตัวเป็นอยู่เป็นไปในสภาพแวดล้อม ท่ามกลางบ้านเมือง และในโลก ที่กําลังเป็นไปอย่างไร ตอนนั้น เวลานั้น มหาจุฬาฯ อยู่ในบรรยากาศ ในสภาพแวดล้อมที่เป็นอย่างไร ไม่ใช่เดินไปในความมืด มองอะไรมัวๆ เมื่อตัวไม่รู้ก็ย่อมอดไม่ได้ที่จะคิด แล้วก็เลยคิดเห็นไป กลายเป็นลุ่มหลงไม่ตรงตามจริง จะต้องรู้ให้พอที่จะมองเห็น ไม่ใช่มัวแต่หรืออยู่แค่คิดเห็น

ยิ่งกว่านั้น ในที่สุด แม้มองถึงจุดหมายที่แท้ เมื่อมาเรียนที่มหาจุฬาฯ ก็เพื่อมี การศึกษา ที่จะให้เจริญงอกงามในธรรมวินัย แล้วสามารถไปบําเพ็ญกิจ เพื่อประโยชน์สุขของประชาชน เพื่อคนทั้งมวล ทั้งโลก ด้วยรู้เข้าใจทั่วทันโลก ดังได้กล่าวมาแล้วนั่นเอง

(โปรดติดตามตอนต่อไป …)

กราบขอบพระคุณที่มา : สำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ วัดสระเกศ www.watsrakesa.com  และ หนังสือมหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) พิมพ์ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช ๙ มีนาคม ๒๕๕๗

ดาวน์โหลดธรรมนิพนธ์ “มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม” : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺตโต) ได้ที่ เว็บไซต์ วัดญาณเวศกวัน https://www.watnyanaves.net/th/book_detail/604https://www.watnyanaves.net/uploads/File/books/pdf/_.Pr.4_580301.pdf

The post มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม (ตอนที่ ๑๘) “ไม่อยู่แค่การเมือง เป็นเรื่องของการเห็นโลก รู้จักมนุษย์” : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ appeared first on Manasikul Online.

น้อมเศียรเกล้า อาจาริยบูชา ๙ มีนาคม พ.ศ.๒๕๖๓

ครบรอบ ๖ ปี วันสลายสรีรสังขาร

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ

ประธานผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

พระเถระผู้เป็นประวัติศาสตร์

ความทรงจำ พระพุทธศาสนาโลก

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม

ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์

(เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ

ประธานผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

๙ มีนาคม ๒๕๕๗

คำปรารภ

เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) ได้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ที่ปัจจุบันเรียกชื่อตามกฎหมายว่า มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในช่วง ๒๕๐๗ – ๒๕๒๑ รวมเวลา ๑๕ ปี ตั้งแต่ดำรงสมณศักดิ์ที่ พระราชวิสุทธิเมธี พระเทพคุณาภรณ์ พระธรรมคุณาภรณ์ และพระพรหมคุณาภรณ์ โดยลำดับ นับว่าเป็นเลขาธิการองค์จริงจังในกิจการอย่างยาวนานที่สุด ของมหาวิทยาลัยสงฆ์แห่งนี้

ในสมัยนี้ เลขาธิการเป็นตำแหน่งของผู้เป็นหัวหน้าที่ทำงานจริง ในการดำเนินของมหาวิทยาลัยทั้งหลาย มิใช่เพียงตำแหน่งเกียรติยศ ดังมีคำอธิบายในหนังสือนี้แล้ว

ในฐานะเป็นผู้นำ เป็นหัวหน้าผู้รับผิดชอบการดำเนินงานของมหาจุฬาฯ มิใช่ท่านจะต้องทำงานไปทุกอย่าง แต่กิจการทั้งปวงในระยะเวลานั้นทั้งหมด ดำเนินไปในความควบคุมดูแลและความเห็นชอบของท่าน โดยเฉพาะในยุคสมัยนั้น มีการทำงานที่เป็นระบบแห่งความร่วมแรงร่วมใจ โดยเป็นไปในสามัคคีสมานฉันท์ จึงพูดง่ายๆ รวมๆ ว่าเป็นกิจการของมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ในยุคที่เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) เป็นเลขาธิการ

ในหนังสือนี้ ได้เล่าเรื่องราวความเป็นไปในกิจการของมหาจุฬาฯ ในช่วงเวลา ๑๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๐๗ – ๒๕๑๗) เมื่อผู้เล่าสนองงานในฐานะผู้ช่วยของท่าน คือเป็นผู้ช่วยเลขาธิการ

การเขียนเล่าเรื่องราว และทำหนังสือนี้ขึ้น ขอถือเป็นการร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในวาระสำคัญยิ่ง แห่งงานพระราชทานเพลิงศพ

อนึ่ง การเขียนสะกดคำบางอย่าง อาจต่างไปจากที่ใช้กันมาบ้าง ในเมื่อเห็นว่าควรเปลี่ยนแปลงเพื่อความเหมาะสม เช่น แทนที่จะเขียน “วรสารเถร” ก็เขียนเป็น “วรสารเถระ”

ขอกุศลในการนี้ จงเป็นไปเพื่อความเจริญงอกงามของพุทธบริษัท ในไตรสิกขา และในไตรพิธีบุญกิริยา เพื่อความแผ่ไพศาลแห่งพระพุทธศาสนา และเพื่อความไพบูลย์แห่งประโยชน์สุขของปวงประชา อันเป็นจุดหมายในการบำเพ็ญศาสนกิจทั้งปวงของเจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ ยั่งยืนนานสืบไป.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)
๒๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม

ตอนที่ ๑๗

หาคอมมิวนิสต์ เห็นโรงละครโลก

“ จบสงครามเย็น มองเห็นจีนเด่นขึ้นมา ”

: พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)

ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์

จบสงครามเย็น มองเห็นจีนเด่นขึ้นมา

เรื่องของอัฟกานิสถานยังไม่จบ แต่จะวุ่นวายกันไปอีกนาน ตอนนี้พักไว้ก่อน  ลองตามกลับไปกับทัพโซเวียต ปรากฏว่า เรื่องที่อัฟกานิสถานยังไกลตัว ขณะนั้น โซเวียตมีเรื่องใกล้ตัวหรือข้างในตัวที่สําคัญอย่างยิ่ง

เรื่องก็คือ ประเทศทั้งหลายในยุโรปตะวันออก ที่เป็นบริวารและเป็นคอมมิวนิสต์ตามรัสเซีย รวมอยู่ด้วยกันในสหภาพโซเวียตนั้น ได้เริ่มปลีกตัวออก ตั้งต้นแต่ปี1981/ ๒๕๒๔ ที่โปแลนด์/Poland นายเลก วาเลนซา/Lech Walesa ได้เป็นผู้นําในการปฏิรูปประชาธิปไตย และก็สําเร็จ ต่อมาในปี1990/๒๕๓๓ ก็ได้เป็นประธานาธิบดี

แล้วประเทศข้างเคียงอย่างฮังการี/Hungary เชคโกสโลวาเกีย/Czechoslovakia และโรมาเนีย/Romania ก็ตามอย่าง

ตอนนั้น  เป็นช่วงเวลาดํารงตําแหน่งของกอร์บาชอฟ (Mikhail Sergeyevich Gorbachev) คือท่านที่เรียกทัพโซเวียตกลับจากอัฟกานิสถานนั่นเอง ท่านผู้นี้ได้ริเริ่มนโยบาย Glasnost (เปิดเผย – openness) และ Perestroika (ปฏิรูป, ปรับโครงสร้าง = reform, restructuring) ตัวท่านเองได้ทําให้การเมืองของโซเวียตเป็นประชาธิปไตยขึ้น และก็ปล่อยให้ประเทศในยุโรปตะวันออกปฏิรูปการเมืองเป็นประชาธิปไตยกันไป โดยไม่เข้าไปแทรกแซง กับทั้งได้ปรับปรุงความสัมพันธ์กับสหรัฐอเมริกาให้ดีขึ้นอย่างมาก เป็นอันว่า ม่านเหล็ก (Iron Curtain) ได้ถูกเปิดออกไปแล้ว

เมื่อเหล่าประเทศอย่างที่ว่ามา ได้เลิกเป็นคอมมิวนิสต์และมีการปกครองตัวเองเป็นประชาธิปไตย  โดยโซเวียตเปิดปล่อยไม่เข้าไปแทรกแซง สหภาพโซเวียต (Soviet Union หรือเรียกเต็มว่า Union of Soviet Socialist Republics, USSR) ก็สลายตัวในปี1991/๒๕๓๔ กอร์บาชอฟจึงเป็นประธานาธิบดีคนสุดท้ายของสหภาพโซเวียต (1988– 91/๒๕๓๑-๓๔) และเหลือเป็นประเทศรัสเซีย/Russia กับประเทศอิสระนั้นๆ

ในความเปลี่ยนแปลงใหญ่นี้ก็มีเหตุการณ์ที่ถือเป็นสัญลักษณ์อันสําคัญรวมอยู่ด้วย คือ ได้มีการทลายเปิดประตูกําแพงเบอร์ลิน (Berlin Wall) ในวันที่๙-๑๐ พ.ย. 1989/๒๕๓๒ อันนับว่าเป็นการสิ้นสุดสงครามเย็น (Cold War) พอถึงเดือนตุลาคม 1990/๒๕๓๓ เยอรมนีตะวันออก กับเยอรมนีตะวันตก ก็กลับรวมกันเป็นประเทศเดียว โดยมีการเลือกตั้งให้มีรัฐบาลเดียวกันในเดือนธันวาคมปีนั้นเอง

เมื่อสหภาพโซเวียต ซึ่งเป็นชาติอภิมหาอํานาจคู่แข่งสลายไป ในวันที่๘ ธ.ค. 1991/๒๕๓๔ ก็คงเหลือสหรัฐอเมริกาเป็นมหาอํานาจยิ่งใหญ่ที่สุดผู้เดียว

ในค่ายคอมมิวนิสต์นั้น เมื่อมองดูสหภาพโซเวียตแล้ว ก็ควรพูดถึงจีน หรือ สาธารณรัฐประชาชนจีนด้วย เพราะนอกจากเป็นประเทศคอมมิวนิสต์ใหญ่อันดับถัดไป และกําลังโดดเด่นมากขึ้นแล้ว แม้แต่มองในแง่เนื้อที่และประชากร ก็ควรรู้ไว้

จีนนั้น ถึงจะมีเนื้อที่เป็นรองรัสเซีย แต่ใหญ่พอๆ กับสหรัฐอเมริกา คือ เกิน ๙ ล้าน ตร.กม. และที่ใหญ่ยิ่งคือ จีนมีประชากรมากที่สุดในโลกเกิน ๑.๓ พันล้านคน

เมื่อใกล้ที่สหภาพโซเวียตจะสลายนั้น ประธานาธิบดีกอร์บาชอฟได้ไปเยือน อเมริกา พบกับประธานาธิบดีเรแกนในปี1987/๒๕๓๐ แล้วต่อมาในปี1989/๒๕๓๒ ก็มาเยือนเมืองจีน  แม้ว่าเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนจะเรียกกอร์บาชอฟว่าเป็นผู้ทรยศ (“traitor”) ต่อลัทธิคอมมิวนิสต์ แต่ที่จริง ทั้งสองประเทศต่างก็กําลังดําเนินแนวทางที่เฉจากลัทธิคอมมิวนิสต์ มีการเยื้องย้ายนโยบายถึงขั้นพื้นฐาน

ตอนที่กอร์บาชอฟไปเยี่ยมจีนนั้น ก่อนจะถึง นักศึกษาได้มาชุมนุมกันที่จตุรัส เทียนอันเหมิน/Tiananmen Square ในเมืองหลวงปักกิ่ง คนมากันเป็นจํานวนล้าน เพื่อเรียกร้องเสรีภาพทางการเมือง และการปกครองที่เป็นประชาธิปไตยมากขึ้น แต่รัฐบาลให้ทหารเอารถถังมาปราบและขับไล่หมดไปได้ทันก่อนพิธีต้อนรับ คนตายไปมากมาย

ดังว่าแล้ว ตอนที่ประธานาธิบดีกอร์บาชอฟมาเยี่ยมนั้น จีนก็กําลังเปลี่ยนแปลง  ผู้ที่นําการเปลี่ยนแปลง คือ เติ้ง เสี่ยวผิง (Deng Xiaoping หรือ Teng Hsiao-p’ing, ท่านเติ้งนี้เคยไปเยี่ยมสหรัฐเสริมไมตรีกันเมื่อปี1979/๒๕๒๒)

เติ้ง เสี่ยวผิง ได้ชื่อว่าเป็นผู้นําที่มีอํานาจยิ่งใหญ่ที่สุดของจีนต่อจากประธานเหมา ขอทวนความว่า เหมา เจ๋อตง เป็นผู้นํานับแต่ตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีน ในปี1949/ ๒๔๙๒ จนสิ้นชีพในเดือน ก.ย. 1976/๒๕๑๙

ระหว่างนี้เมื่อเติ้ง เสี่ยวผิง เข้ามา เขาเห็นว่า ประธานเหมายึดติดเคร่งต่อ หลักการคอมมิวนิสต์เกินไป ทําให้เสียผลทางเศรษฐกิจ เขาเสนอแนวทางเปลี่ยนแปลง ก็คือขัดแย้งกับประธานเหมา ต่อมา พวกปฏิวัติวัฒนธรรม (Cultural Revolution, 1966– 76/๒๕๐๙-๑๙) โจมตีให้เติ้งหลุดหมดตําแหน่ง แต่นายกรัฐมนตรีโจว เอินไหล หนุนเติ้ง ให้กลับเข้ามาได้ตําแหน่งเป็นรองนายกรัฐมนตรีในปี1973

ครั้นโจว เอินไหล สิ้นชีพในเดือน ม.ค. 1976 พวกกลุ่มกวนทั้งสี่ (“Gang of Four”) ก็จัดการเอาเติ้งออกจากตําแหน่ง แต่ต่อมาอีก ๘ เดือน ประธานเหมาสิ้นชีพ และ พวก “Gang of Four” สิ้นอํานาจ ท่านเติ้งจึงกลับเข้ามาใหม่ แล้วรุ่งโรจน์แต่นั้นไปตลอด

เติ้ง เสี่ยวผิง นําจีนให้เกิดความเปลี่ยนแปลงมาก เฉพาะอย่างยิ่งด้านเศรษฐกิจ โดยนําสาระบางอย่างของระบบทุนนิยมมาปรับใช้หรือแทรกใส่ในเศรษฐกิจของจีน ผ่อน ลดการควบคุมของรัฐ หันไปหนุนการได้ประโยชน์และผลกําไรของปัจเจกชน เชิญชวต่างชาติเข้ามาลงทุน  อิงกลไกตลาดเสรีผูกโยงตัวกับเศรษฐกิจโลก เร่งความเจริญ “สี่ ทันสมัย” คือ เกษตรกรรม อุตสาหกรรม วิทยาศาสตร์-เทคโนโลยีและการป้องกันประเทศ

เพื่อให้เศรษฐกิจของจีนเจริญเดินหน้า ไม่ว่าแนวคิดไหนดีจะเป็นของคอมมิวนิสต์หรือเป็นทัศนะในระบบการปกครองแบบไหน เติ้ง เสี่ยวผิง นํามาใช้อย่างยืดหยุ่น สมที่เขาเป็นเจ้าของวาทะ (1962/๒๕๐๕) ว่า “แมวนั้น จะดําหรือขาว ก็ไม่สําคัญ ให้มันจับหนูได้ก็แล้วกัน” (“It does not matter whether a cat is black or white so long as it catches mice.”)

โดยการนําของเติ้ง เสี่ยวผิง จีนมีเศรษฐกิจที่เจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว ยกระดับการครองชีพของประชาชนขึ้นได้ ขยายเสรีภาพของบุคคล เปิดเสรีภาพทางวัฒนธรรม  ได้กลไกเศรษฐกิจเชิงทุนนิยมมาขับเคลื่อน เพื่อจะให้จีนเป็นประเทศที่พัฒนาแล้ว  โดยยังมีการปกครองที่ครองอํานาจโดยพรรคเดียว

[แนวทางเศรษฐกิจของเติ้งนี้น่าจะตรงข้ามกับโครงการก้าวกระโดดใหญ่ไป ข้างหน้า (Great Leap Forward, 1958-1960/๒๕๐๑-๐๓) ของท่านประธานเหมา ที่ระบบคอมมูน/commune ของท่าน ทําให้คนจีนอดตายไปราว ๒๐ ล้านคน]

แม้ว่าเติ้งจะช่วยให้สังคมจีนเปิดกว้างขึ้นทางการเมือง คนจีนไม่น้อยก็ยังต้องการให้เป็นประชาธิปไตยมากกว่านั้น จึงได้มีนักศึกษาและประชาชนมากมายมาชุมนุม เรียกร้องที่เทียนอันเหมิน ดังว่าข้างต้น และทานเติ้งก็เร่งให้ใช้กําลังปราบปรามจนจบไป

แม้เมื่อเติ้งลาออกเป็นทางการจากตําแหน่งสูงสุดในเดือน พ .ย. 1989 (ปีเดียวกับที่กอร์บาชอฟมา) และลาหมดทุกตําแหน่งแล้ว ก็ยังมีอํานาจสูงสุด ดังที่เขาเรียกท่านว่า “paramount leader” (ผู้นําสูงสุด) จนท่านสิ้นชีพในปี1997/๒๕๔๐ (เรียงเป็นยุค: ประธานเหมา 1949/๒๔๙๒-1976/๒๕๑๙; เติ้ง เสี่ยวผิง 1977/๒๕๒๐-1997/๒๕๔๐)

จีนมีเรื่องมาก ควรพักไว้เท่านี้ก่อน ไปมองที่อื่นเพิ่มให้เห็นภาพรวมของโลกทั่วขึ้น

ในช่วงเวลาเดียวกันนี้ทางทิศใต้ลงไป โลกมีข่าวใหญ่ที่ดีมากเรื่องหนึ่ง คือ แอฟริกาใต้/South Africa ซึ่งเป็นประเทศที่มีการแบ่งแยกรังเกียจผิวอย่างมากตลอดมา โดยมีคําเรียกเฉพาะว่า “apartheid” รัฐธรรมนูญกําหนดให้คนผิวขาวที่เป็นชนส่วนน้อย ต้องเป็นผู้ปกครอง และมีสิทธิ์สมัครเขารับหรือลงคะแนนเสียงเลือกตั้งในตําแหน่งราชการ โดยเฉพาะคนผิวดําถูกจํากัดสิทธิ์ให้ด้อยที่สุด และคนต่างสีผิวต้องอยู่แยกต่างหากกัน

การแบ่งแยกรังเกียจผิวที่ว่านี้ถือกันมานานแล้ว จนถึงปี1948/๒๔๙๑ ก็กําหนดเป็นทางการ ในฝ่ายคนผิวดํา ก็มีผู้เรียกร้องสิทธิกันมา จนกระทั่งนายเดอ เคลิร์ก (F. W. de Klerk) ได้เป็นประธานาธิบดีในปี1989/๒๕๓๒ คนผิวขาวผู้นี้ทําการจริงจังในการเลิก “apartheid” ปีต่อมา เขาปล่อยนายเนลสัน แมนเดลา (Nelson Mandela) นักเรียกร้องสําคัญซึ่งถูกขังคุก ๒๗ ปีแล้ว ออกมา เขาจัดการกับบรรดากฎหมายจนถึงร่างรัฐธรรมนูญให้การปกครองโดยคนผิวขาวจบสิ้นไป แล้วทุกคนทุกสีผิวก็ได้เลือกตั้งด้วยกัน โดยเนลสัน แมนเดลา ได้เป็นประธานาธิบดีผิวดําคนแรกของที่นั่น (1994-99/๒๕๓๗-๔๒)

เรื่องที่เล่าเสร็จไปที่ว่าเป็นข่าวดีมากนี้ก็ดีจริงแน่ แต่มองอีกทีก็เป็นเพียงการ แก้ไขเรื่องที่ไม่ดีให้ลงตัวเข้าที่ตามที่มันควรจะเป็นอย่างสามัญตามปกติเท่านั้นเอง

ทีนี้ที่ว่า “สงครามเย็น/cold war” จบไปแล้วนั้น ก็น่าสงสัยว่า โลกจะอยู่ดีคนจะมีสุขขึ้นหรือไม่ เพราะมองอีกด้านหนึ่ง “สงครามร้อน/hot war” กลับมีทีท่าว่าจะไม่ได้เบาลงไป

กลับมาทางด้านตะวันออกกลางอีก คราวนี้มองลึกเข้าไปในตัวตะวันออกกลางเอง ในเวลาระหว่างนี้ นอกจากปัญหาความขัดแย้งระหว่างยิวกับอาหรับ ที่เรื้อรังมาไม่รู้จบแล้ว เหตุการณ์ที่เด่น ก็มีสงครามใหญ่ที่แดนอิรัก/Iraq เริ่มด้วยครั้งแรกในปี1990-91/ ๒๕๓๔-๓๕ เรียกว่า สงครามอ่าวเปอร์เซีย/Persian Gulf War (เรียกสั้นๆ ว่า Gulf War)

เรื่องเกิดขึ้นว่า ซัดดัม ฮุซเซน/Saddam Hussein ผู้นําอิรัก ให้ยกทัพไปยึดครองคูเวต/Kuwait ซึ่งเป็นประเทศเล็กๆ แต่อุดมด้วยน้ำมัน เสร็จแล้วมีท่าทีที่ทําให้สงสัยกันว่า จะรุกเขาไปในซาอุดีอาระเบีย/Saudi Arabia ซึ่งเป็นแหล่งใหญ่ของน้ำมัน

ตรงนี้คือเรื่องน้ำมันนั้น เป็นผลประโยชน์สําคัญอย่างยิ่ง  ชาติทั้งหลายยอมไม่ได้  จึงร่วมกัน ๓๙ ประเทศ โดยการนําของสหรัฐอเมริกา ในสมัยของประธานาธิบดีบุช ผู้บิดา (George Herbert Walker Bush) และสหประชาชาติส่งกองทัพไปป้องกัน กดดัน ขับไล่ จนอิรักพ่ายแพ้ถอนตัวกลับไป เรื่องจบลง แต่ความทุกข์ยากเดือดร้อนของประชาชน และ ความเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อมจากการเผาบ่อน้ำมันเกิดมลพิษมากมาย มีผลซ้ำเติม ทุกข์มากมายแก่โลกมนุษย์ไปอีกนาน

สืบเนื่องจากสงครามนั้น จึงมีการปลดอาวุธอิรักเพื่อป้องกันภัยเบื้องหน้า อิรักถูกกําหนดให้รับการตรวจสอบอาวุธโดยคณะผู้ตรวจสอบของสหประชาชาติ(UN weapons inspectors) แต่เรื่องไม่เป็นไปด้วยดี อิรักไม่ค่อยร่วมมือ อิดออดว่ากันไปว่ากันมา

ในที่สุด สหรัฐ โดยประธานาธิบดีบุช ผู้บุตร (George Walker Bush) ก็กล่าวหาว่าอิรักละเมิดข้อกําหนดปลดอาวุธของสหประชาชาติ ซัดดัมมีอาวุธร้ายแน่ ๆ แล้วในเดือน มีนาคม 2003/๒๕๔๖ ก็ใช้กําลังทหารโจมตีอิรัก โดยมีอังกฤษเป็นต้น ร่วมด้วย ทําให้รัฐบาลของซัดดัม ฮุซเซน สิ้นสุดลง ซัดดัมหนีไปหลบซ่อนตัว แต่ในที่สุดก็ถูกจับได้แล้ว ถูกเจ้าหน้าที่อิรักประหารชีวิต เมื่อวันที่๓๐ ธ.ค. 2006/๒๕๔๙ โดยที่ว่า อีกด้านหนึ่ง คณะผู้ตรวจสอบก็ไม่พบอาวุธร้ายอยางที่สหรัฐยืนยันว่ามีในอิรัก แต่อย่างใด

สงครามครั้งหลังนี้เรียกว่า สงครามอิรัก/Iraq War (บางทีก็เรียกว่า สงครามอ่าวเปอร์เซียครั้งที่๒/Second Persian Gulf War)

สงครามที่อิรักจบไป ก็เพียงผ่านพ้นเหตุการณ์ใหญ่ แต่ที่จริง เรื่องร้ายไม่จบเลย ประเทศอิรักเองก็ไม่สงบ มีเรื่องวุ่นวาย ไร้ความมั่นคง และแผ่ความเดือดร้อนออกไป กระทบแดนข้างเคียง เป็นแหล่งเพิ่มความขาดสันติแก่โลกจนบัดนี้

ทีนี้ชิดชานตะวันออกกลาง ก็ดังได้ว่าแล้ว เรื่องที่อัฟกานิสถาน เมื่อโซเวียตเลิกยุ่งด้วยและถอนทหารกลับไปแล้ว ฝ่ายขบถก็โค่นรัฐบาลพวกคอมมิวนิสต์โซเวียตได้สําเร็จ ถึงโอกาสที่จะมีรัฐบาลอย่างที่ตนต้องการ แต่ก็หาได้เป็นไปด้วยดีอย่างนั้นไม่

เรื่องต่อมาก็คือ พอศัตรูไปแล้ว มูจาฮีดินหลายกลุ่มหลายพวกก็แย่งชิงอํานาจกัน เปลี่ยนรัฐบาลกันเรื่อย จนผ่านไป ๓-๔ ปีก็มีพวกทาลิบัน/Taliban เกิดขึ้นแล้วมีอํานาจเข้มแข็งมากขึ้นๆ ได้เข้าควบคุมดินแดนกว้างออกไปๆ จนกระทั่งก่อนถึงปี2001/ ๒๕๔๔ ก็คุมดินแดนอัฟกานิสถานได้ทั้งประเทศ เว้นส่วนเหนือเพียงหย่อมเล็กๆ แห่งเดียว

พวกทาลิบันปกครองโดยใช้หลักศาสนาอิสลามที่ตนตีความเคร่ง เช่น ห้ามมีห้ามดูโทรทัศน์ ห้ามเครื่องบันเทิงสมัยใหม่แทบทุกอย่าง ให้สตรีแต่งตัวปกปิดมิดชิดในที่สาธารณะ ห้ามเด็กหญิงไปโรงเรียน ห้ามสตรีไปทํางานนอกบ้าน

ในปี2001/๒๕๔๔ นั้นเอง พวกทาลิบันก็ประกาศจะทําลายพระพุทธรูปและรูป เคารพทั้งหมดในอัฟกานิสถาน แล้วในเดือนมีนาคม ก็ได้ใช้ปืนใหญ่และวัตถุระเบิดทําลายพระพุทธรูปใหญ่ทั้ง ๒ องค์ อายุราว ๑,๗๐๐ ปี ซึ่งแกะสลักไว้ที่หน้าผา ( สูง ๕๓ และ ๓๗ เมตร) ที่พามิยาน (Bamiyan หรือ Bamian) จนแหลกละเอียดหมดสิ้นไป

หลังจากนั้น ๖ เดือน ที่อเมริกา ณ วันที่๑๑ ก.ย . 2001/๒๕๔๔ ก็ได้มีผู้ก่อการร้ายพวกอัล-คาอีดะ ขับเครื่องบินพุ่งเข้าชนตึกคู่ World Trade Center ในนครนิวยอร์ก มอดไหม้พังทลายหมดไปทั้งสองตึก และชนตึก Pentagon Building อันเป็นที่ตั้งกระทรวงกลาโหมของสหรัฐ ใกล้กรุงวอชิงตัน ดี.ซี./Washington, D.C.

นี้เป็นเหตุการณ์ที่ร้ายแรงใหญ่โตแสนตระหนก จํากันแม่น จนพูดสั้นๆ ก็รู้กัน จึงนิยมเรียกง่ายๆ ว่า 9/11 (บางทีก็เขียนว่า 9-11)

สหรัฐกล่าวหาว่า พวกทาลิบันช่วยเหลือและเป็นแหล่งอาศัยของอัล-คาอีดะ ที่มี บิน ลาเดน เป็นหัวหน้า จึงขอให้ทาลิบันจับตัวบิน ลาเดน กับพวกอัล-คาอีดะชั้นนําส่งให้แก่ตน แต่พวกทาลิบันปฏิเสธ สหรัฐอเมริกากับพันธมิตรจึงเริ่มงานปราบทาลิบัน จนในที่สุด ปลายปี2001/๒๕๔๔ นั้นเอง ฝ่ายขบถก็ขับไล่พวกทาลิบันให้หมดอํานาจไป

จากนั้น สหรัฐช่วยให้กลุ่มอํานาจและเผ่าชนต่างๆ มาพบปะกันหาทางตั้งรัฐบาลขึ้นใหม่แต่ก็มีการแย่งชิงอํานาจกันต่อมา จนกระทั่งถึงกลางปี2002/๒๕๔๕ จึงตั้งรัฐบาลช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อชั่วคราว ๒ ปีขึ้นมาได้ โดยมีนายฮามิด การ์ไซ/Hamid Karzai เป็นประธานาธิบดี  แม้ว่าเรื่องราวที่ดําเนินต่อมาจะมีความยุ่งยากมากมาย แต่ฮามิด การ์ไซ ก็ยังเป็นที่ยอมรับและเป็นประธานาธิบดีของอัฟกานิสถานอยู่จนบัดนี้

หลังโค่นทาลิบันลงแล้ว สหรัฐค้นหาตัวบิน ลาเดน ต่อมาอีกนาน จนในที่สุดจับจุดได้ว่าอยู่ในปากีสถาน ที่เมืองขนาดย่อมๆ ชื่อว่า แอบบอตตาบัด/Abbottabad ใกล้เมืองหลวง คือ อิสลามาบัด/Islamabad แล้วกองกําลังทหารอเมริกันเล็กๆ หน่วยหนึ่ง มาโดยเฮลิคอปเตอร์ก็เขาจู่โจมสังหารบิน ลาเดน สิ้นชีพไปในวันที่๒ พ.ค. 2011/๒๕๕๔

(โปรดติดตามตอนต่อไป …)

พระมองโลก มองความเป็นไป มองเหตุปัจจัย รวมทั้งมองการเมืองโดยมองแบบพระ ไม่ใช่มองแบบชาวบ้าน คือพระมองด้วยเจตนาเพื่อรู้เข้าใจสภาพของมนุษย์และภาวะการของโลกตามที่มันเป็น ให้ชัดเจนเพียงพอเพื่อสนองเจตนาที่จะแก้ปัญหาของโลกของมนุษย์ ให้ลุถึงประโยชน์สุข โดยไม่มีเจตนาที่เป็นเรื่องของตนเอง ไม่มีวัตถุประสงค์ของตนเอง หรือโยงอิงหมู่พวกใด ที่จะได้จะเอาอะไรๆ หรือเพื่อใคร เพื่อพวกใด จึงเรียกว่า รู้โลก เพื่อแก้ปัญหาของมนุษย์ พหุชนหิตายะ เพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่คนมาก พหุชนสุขายะ เพื่อความสุขของคนมาก โลกานุกัมปายะ เพื่อเกื้อการุณย์แก่โลก

ที่ว่านี้ ก็โยงมาถึงการที่จะเล่าเรื่องของมหาจุฬาฯ กลายเป็นว่าจะพูดถึงมหาจุฬาฯ แต่เลยไปพูดถึงทั้งโลก ที่จริง นี่แหละคือเรื่องที่ควรพูดเพราะว่ามหาจุฬาฯก็ดำเนินเดินหน้าไป ในบ้านเมือง ในโลก อย่างน้อยก็ต้องรู้ตระหนักว่าตัวเป็นอยู่เป็นไปในสภาพแวดล้อม ท่ามกลางบ้านเมือง และในโลก ที่กำลังเป็นไปอย่างไร ตอนนั้นเวลานั้นมหาจฬาฯ อยู่ในบรรยากาศในสภาพแวดล้อมที่เป็นอย่างไร ไม่ใช่เดินไปในความมืด มองอะไรมัวๆ เมื่อตัวไม่รู้ก็ย่อมอดไม่ได้ที่จะคิด แล้วก็เลยคิดเห็นไป กลายเป็นลุ่มหลงไม่ตรงตามจริง จะต้องรู้ให้พอที่จะมองเห็น ไม่ใช่มัวแต่หรืออยู่แค่คิดเห็น

ยิ่งกว่านั้น ในที่สุด แม้มองถึงจุดหมายที่แท้ เมื่อมาเรียนที่มหาจุฬาฯก็เพื่อมีการศึกษา ที่จะให้เจริญงอกงามในธรรมวินัย แล้วสามารถไปบำเพ็ญกิจเพื่อประโยชน์สุขของประชาชน เพื่อคนทั้งมวล ทั้งโลก ด้วยรู้เข้าใจทั่วทันโลกดังได้กล่าวมาแล้วนั่นเอง : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)

กราบขอบพระคุณที่มา : สำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ วัดสระเกศ www.watsrakesa.com  และ หนังสือมหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) พิมพ์ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช ๙ มีนาคม ๒๕๕๗

ดาวน์โหลดธรรมนิพนธ์ “มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม” : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺตโต) ได้ที่ เว็บไซต์ วัดญาณเวศกวัน https://www.watnyanaves.net/th/book_detail/604

The post มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม (ตอนที่ ๑๗) “จบสงครามเย็นมองเห็นจีนเด่นขึ้นมา” : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ appeared first on Manasikul Online.

อาจาริยบูชา ๙ มีนาคม พ.ศ.๒๕๖๓

ครบรอบ ๖ ปี วันสลายสรีรสังขาร

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ

ประธานผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

พระเถระผู้เป็นประวัติศาสตร์

ความทรงจำ พระพุทธศาสนาโลก

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม

ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์

(เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ

ประธานผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

๙ มีนาคม ๒๕๕๗

คำปรารภ

เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) ได้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ที่ปัจจุบันเรียกชื่อตามกฎหมายว่า มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในช่วง ๒๕๐๗ – ๒๕๒๑ รวมเวลา ๑๕ ปี ตั้งแต่ดำรงสมณศักดิ์ที่ พระราชวิสุทธิเมธี พระเทพคุณาภรณ์ พระธรรมคุณาภรณ์ และพระพรหมคุณาภรณ์ โดยลำดับ นับว่าเป็นเลขาธิการองค์จริงจังในกิจการอย่างยาวนานที่สุด ของมหาวิทยาลัยสงฆ์แห่งนี้

ในสมัยนี้ เลขาธิการเป็นตำแหน่งของผู้เป็นหัวหน้าที่ทำงานจริง ในการดำเนินของมหาวิทยาลัยทั้งหลาย มิใช่เพียงตำแหน่งเกียรติยศ ดังมีคำอธิบายในหนังสือนี้แล้ว

ในฐานะเป็นผู้นำ เป็นหัวหน้าผู้รับผิดชอบการดำเนินงานของมหาจุฬาฯ มิใช่ท่านจะต้องทำงานไปทุกอย่าง แต่กิจการทั้งปวงในระยะเวลานั้นทั้งหมด ดำเนินไปในความควบคุมดูแลและความเห็นชอบของท่าน โดยเฉพาะในยุคสมัยนั้น มีการทำงานที่เป็นระบบแห่งความร่วมแรงร่วมใจ โดยเป็นไปในสามัคคีสมานฉันท์ จึงพูดง่ายๆ รวมๆ ว่าเป็นกิจการของมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ในยุคที่เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) เป็นเลขาธิการ

ในหนังสือนี้ ได้เล่าเรื่องราวความเป็นไปในกิจการของมหาจุฬาฯ ในช่วงเวลา ๑๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๐๗ – ๒๕๑๗) เมื่อผู้เล่าสนองงานในฐานะผู้ช่วยของท่าน คือเป็นผู้ช่วยเลขาธิการ

การเขียนเล่าเรื่องราว และทำหนังสือนี้ขึ้น ขอถือเป็นการร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในวาระสำคัญยิ่ง แห่งงานพระราชทานเพลิงศพ

อนึ่ง การเขียนสะกดคำบางอย่าง อาจต่างไปจากที่ใช้กันมาบ้าง ในเมื่อเห็นว่าควรเปลี่ยนแปลงเพื่อความเหมาะสม เช่น แทนที่จะเขียน “วรสารเถร” ก็เขียนเป็น “วรสารเถระ”

ขอกุศลในการนี้ จงเป็นไปเพื่อความเจริญงอกงามของพุทธบริษัท ในไตรสิกขา และในไตรพิธีบุญกิริยา เพื่อความแผ่ไพศาลแห่งพระพุทธศาสนา และเพื่อความไพบูลย์แห่งประโยชน์สุขของปวงประชา อันเป็นจุดหมายในการบำเพ็ญศาสนกิจทั้งปวงของเจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ ยั่งยืนนานสืบไป.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)
๒๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม

ตอนที่ ๑๖

หาคอมมิวนิสต์ เห็นโรงละครโลก

“ มองหาสงครามเย็น มองเห็นสงครามร้อน”

: พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)

ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์

เมื่อนายแมคคาร์ธีย์หมดอํานาจ ก็เรียกว่าสิ้นยุคของลัทธิแมคคาร์ธีย์คือจบ era of McCarthyism แต่ปัญหากับคอมมิวนิสต์ยังไม่จบไปด้วย แม้จนบัดนี้

การล่าผีคอมมิวนิสต์ในเมืองไทยที่ได้เล่ามา ก็โยงกับเรื่องราวในอเมริกา ตามธรรมดาของกระแสการเมืองโลก โดยเฉพาะในเมื่ออเมริกามีอํานาจยิ่งใหญ่และอิทธิพลในเมืองไทยก็สูง คนไทยไม่เฉพาะรับข่าวสารเรื่องนี้จากรัฐบาล แต่ยูซิส คือ สํานักข่าวสารอเมริกัน (United States Information Service) ประจําประเทศไทย ก็เผยแพร่ข่าวสาร เช่นให้ขอรับนิตยสาร เสรีภาพ รายเดือน และหนังสือแปลชุด สันติภาพ ได้ส่งให้ฟรี

สงครามเย็นดําเนินต่อมา การพัฒนาจรวด (rocket) และขีปนาวุธ (missile) โยงต่อไปสู่เรื่องอวกาศ

พอถึงปี1957/๒๕๐๐ ณ วันที่๔ ต .ค. สหภาพโซเวียตก็ปล่อยดาวเทียมขึ้นไปได้สําเร็จเป็นดวงแรก ชื่อว่า Sputnik 1 หนัก ๘๓ กก. หมุนรอบโลกใน ๙๓ นาทีถือว่าเป็นการเริ่มยุคอวกาศ (space age) แล้วก็เข้าสู่ยุคการแข่งขันด้านอวกาศ (space race)

หลังจากนั้นเกือบ ๔ เดือน (๓๑ ม.ค. 1958/๒๕๐๑) สหรัฐอเมริกาจึงปล่อยดาวเทียมดวงแรกของตน คือ Explorer 1 ขึ้นไปได้

เหตุการณ์นี้ถือเป็นชัยชนะของโซเวียต ซึ่งทําให้ชาวอเมริกันโทมนัสมาก ได้เพ่งเล็งโทษการศึกษาแบบมีเด็กเป็นศูนย์กลาง (child-centered education) แล้วหันกลับไปนิยมการศึกษาแบบมีครูและเนื้อหาวิชาเป็นศูนย์กลาง (teacher- and subject-centered education) เกือบ ๓๐ ปีจึงกลับมาหาการศึกษาแบบมีเด็กเป็นศูนย์กลางอีก

พอถึง ๑๒ เม.ย. 1961/๒๕๐๔ โซเวียตก็ส่ง Vostok 1 นํา Yury A. Gagarin ขึ้นไปเป็นมนุษย์เวหาคนแรกที่โคจรรอบโลก ๑ รอบ สองฝ่ายเร่งการแข่งขันกันต่อไปจนถึง ๒๐ ก.ค. 1969/๒๕๑๒ อเมริกาก็ส่ง Apollo 11 นํามนุษย์๓ คน ออกนอกโลกไปให้ Neil A. Armstrong และ Edwin E. Aldrin เป็นมนุษย์สองคนแรกที่ลงเหยียบดวงจันทร์

แต่ในเวลาที่ชาวอเมริกันสองคนลงเหยียบดวงจันทร์นั้น ทหารอเมริกันจํานวนมากได้ฟังข่าวดีนั้น ขณะที่รบหรือเป็นเชลยศึกถูกคุมขังอยู่ในเวียดนาม

พร้อมกันนั้น ในแผ่นดินอเมริกาเอง ปมปัญหาต่างๆ ก็ขยายตัวโผล่ออกมาเป็นปรากฏการณ์ที่ร้ายแรงมากหลาย เต็มไปด้วยความเดือดร้อนปั่นป่วนวุ่นวาย มีการชุมนุม เดินขบวนกันเรื่อย ที่โน่นที่นั่น มีการปราบปรามทําร้ายแตกแยกกันรุนแรงต่อเนื่องยืดเยื้อมายาวนาน เฉพาะอย่างยิ่งในมหาวิทยาลัยต่างๆ ปะทะกับเจ้าหน้าที่ถึงขั้นที่เรียกได้ว่าเป็นจลาจล บาดเจ็บล้มตายไม่น้อย

ทั้งนี้เนื่องจากความไม่พอใจและต่อต้านการทําสงครามในเวียดนาม กับทั้งเรื่องอื่นๆ ประดัง สืบจากปัญหาคนยากจนกลางความมั่งคั่ง ความอยุติธรรมในสังคม การเรียกร้องความเสมอภาค ทั้งการเรียกร้องสิทธิอันเนื่องจากการแบ่งแยกผิว โดยเฉพาะเรื่องสิทธิพลเมือง (civil rights) ของคนผิวดํา  ขณะที่พวก Ku Klux Klan ก็ทําท่าขยับ แล้วก็มีการเรียกรองสิทธิสตรี  สิทธิของเกย์ แม้กระทั่งการเรียกร้องสิทธิของนักโทษในเรือนจํา

หลังจากประธานาธิบดี John F. Kennedy ถูกลอบสังหารในปี1963/๒๕๐๖ ซึ่งทําให้ตื่นตระหนกและโศกเศร้ากันมาก แล้วในช่วงเวลาที่วุ่นวายนี้ก็มีการลอบสังหารบุคคลระดับผู้นําต่อมาอีก ทั้ง Martin Luther King, Jr. ผู้นําเรียกร้องสิทธิคนผิวดําในปี 1968/๒๕๑๑ ต่อด้วย Robert F. Kennedy ผู้แข่งรับเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีขณะหาเสียงใกล้จะเลือกตั้งในปีเดียวกันนั้น แล้วในปี1972/๒๕๑๕ นาย George C. Wallace ผู้ว่าการรัฐแอละแบมา/Alabama ซึ่งกําลังหาเสียงเสนอตัวเป็นผู้แข่งขันรับเลือกตั้งเป็นประธานาธิบดีในนามพรรคเดโมแครต ก็ถูกยิง แม้จะรอดก็เป็นอัมพาต

(หลังช่วงวุ่นวายมากนี้แล้ว ในปี1981/๒๕๒๔ ก็มีการพยายามลอบสังหารประธานาธิบดี Ronald W. Reagan ซึ่งถูกยิง แต่แค่บาดเจ็บสาหัส ยังรอดมาได้)

อีกด้านหนึ่ง คนรุ่นหนุ่มสาวมากมายก็เบื่อหน่าย บ้างก็ถึงกับชิงชังวิถีชีวิตวิถีสังคมที่ตัวเกิดพบอยู่มา อยากจะมีชุมชนของพวกตัว พากันออกไปหาไปสร้างไปอยู่กัน เป็นชุมชนใหม่ที่มีวัฒนธรรมสวนกระแส (counterculture) พ่วงมากับเรื่องเพศ ที่มียาคุมกําเนิดเกิดขึ้นมาพอดีเขาหาสารเสพติดดนตรีใหม่และวิถีชีวิตขวางสังคม

ความเดือดร้อนวุ่นวายและเรื่องราวรุนแรงเหล่านี้ ทําให้การไปดวงจันทร์อันเป็นความสําเร็จยิ่งใหญ่ทางอวกาศ เป็นเรื่องที่คนอเมริกันลิงโลดดีใจได้เพียงผ่านๆ เหมือนลมเย็นพัดมาให้ได้สบายชื่นใจวูบวาบไปทีหนึ่ง

สงครามเวียดนาม ( Vietnam War; สงครามอินโดจีนครั้งที่๒ / Second Indochina War ก็เรียก) มีสาระอยู่ที่ว่า เวียดนามเหนือซึ่งเป็นคอมมิวนิสต์แล้วต้องการรวมเวียดนามใต้เข้ามา ให้กลับเป็นประเทศเดียวกัน และก็คือจะให้เป็นคอมมิวนิสต์ด้วย

ฝ่ายอเมริกา โดยอิทธิพลของทฤษฎีโดมิโน (domino theory) ที่เชื่อว่า ถ้าชาติหนึ่งเป็นคอมมิวนิสต์แล้ว ชาติอื่นใกล้เคียงก็จะกลายเป็นคอมมิวนิสต์ตามไปด้วย ดังนั้น ถ้าปล่อยให้เวียดนามเป็นคอมมิวนิสต์แล้ว ประเทศทั้งหลายในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Southeast Asia) ก็จะเป็นคอมมิวนิสต์ตามๆ กันไปหมด จึงเข้าช่วยเวียดนามใต้และจีน กับโซเวียตก็มาช่วยเวียดนามเหนือ เป็นสงครามที่รุนแรงมากและยืดเยื้อยิ่ง

สงครามนี้เริ่มนานแล้ว ตั้งแต่ปี 1954/๒๔๙๗ (บางตํารานับว่าเริ่ม 1959/๒๕๐๒) ที่จริง เริ่มต้นเป็นเรื่องที่รัฐบาลเวียดนามใต้ปราบคอมมิวนิสต์เวียดกง (Vietcong) ในประเทศของตัว ซึ่งเวียดนามเหนือสนับสนุน  อเมริกาพยายามช่วยรักษารัฐบาลที่ต่อต้านคอมมิวนิสต์ให้คงอยู่

สงครามดุเดือดขึ้นเมื่อกองทัพอเมริกันเข้าไปในปี1965/๒๕๐๘ รบกันไปๆ กลายเป็นอเมริกันรบกับคอมมิวนิสต์เวียดนามเหนือ ที่มีจีนกับโซเวียตหนุน ถึงกับถูกเรียกว่าสงครามของอเมริกา (American War) และขยายขอบเขตออกไปเป็นส่วนหนึ่งของสงครามในอินโดจีน (ต่อมาลาว และกัมพูชาก็มีสงครามในลักษณะนี้) นับว่าเป็นอาการสําแดงของสงครามเย็น

อเมริกาบอกว่า สงครามเวียดนามเป็นสงครามที่ยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ของตน เมื่อปี 1969/๒๕๑๒ มีกําลังพลอเมริกันประจําการในเวียดนามเกือบ ๕๕๐,๐๐๐ คน (นับที่ไปรบกลับมาตามวาระทั้งหมดว่า ๘,๗๔๔,๐๐๐ คน) สงครามไม่มีทีท่าว่าจะจบ

ในที่สุด ชาติมหาอํานาจต้องโอนอ่อนเข้าหากัน ประธานาธิบดีนิกสัน (Richard M. Nixon) ถึงกับไปเยือนเมืองจีน พบกับประธานเหมา เจ๋อตง ในปี 1972/๒๕๑๕ ( ๒๐ ก.พ.) และหลังจากนั้น ๓ เดือน ก็เป็นประธานาธิบดีอเมริกาคนแรกที่ไปเยือนมอสโก พบกับนายเบรสเนฟ (Leonid Brezhnev) เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์ของโซเวียต (๒๖ พ.ค.) เป็นเชิงผ่อนคลายให้สงบสงครามง่ายขึ้น

หลังจากนั้นไม่นาน ได้มีการเซ็นสัญญาสงบศึกเวียตนามในปี 1973/๒๕๑๖ (Treaty of Paris, ๒๗ ม.ค.) แล้วถัดมา ๒ เดือน (๒๙ มี.ค.) ทหารอเมริกันรุ่นสุดท้ายก็ออกจากเวียดนาม  รวมทหารอเมริกันเสียชีวิตทั้งหมด (นับตามรายชื่อซึ่งจารึกที่อนุสาวรีย์ทหารผ่านศึกเวียดนาม /Vietnam Veterans Memorial) เกินกว่า ๕๘,๒๐๐ คน

พอถึงปี 1975/๒๕๑๘ ทัพเวียดนามเหนือก็บุกครั้งใหญ่ลงมายึดไซ่ง่อนได้ เวียดนามใต้ประกาศยอมแพ้ในวันที่๓๐ เม.ย. กรุงไซ่ง่อนเปลี่ยนชื่อเป็นเมืองโฮจิมินห์ เวียดนามรวมเป็นประเทศเดียว และเป็นคอมมิวนิสต์ด้วยกัน เป็นอันจบสงครามเวียดนาม

ส่วนในกัมพูชา เขมรแดง (Khmer Rouge) โดยเวียดนามหนุน ได้รุกรบเต็มที่จนยึดอํานาจได้ในวันที่๑๗ เม.ย. 1975/๒๕๑๘ และเปลี่ยนชื่อประเทศเป็นกัมพูชาประชาธิปไตย โดยมีนายพอล พต (Pol Pot หรือซาลอท ซาร์/Saloth Sar) เป็นเลขาธิการพรรคคอมมูนิสต์กัมพูชา แล้วต่อมาเป็นนายกรัฐมนตรี

แล้วก็มาถึงลาว ซึ่งแตกเป็น ๓ ฝ่าย และสู้รบกันมาจนตั้งรัฐบาลผสมขึ้นได้ แต่อํานาจของฝ่ายคอมมิวนิสต์เพิ่มขึ้นโดยลําดับ ในที่สุด ขบวนการประเทดลาวก็เข้าปกครองประเทศ และประกาศเปลี่ยนพระราชอาณาจักรลาว เป็นสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว เมื่อ ๒ ธ.ค.1975/๒๕๑๘ เป็นอันจบในปีเดียวกันหมดทั้ง ๓ ประเทศ

ที่ว่าเป็นสงครามเย็นนั้น ดูไปก็มีสงครามร้อน (hot war) แทรกเรื่อย ตั้งแต่สงครามเกาหลีมาแล้ว ผ่านสงครามอินโดจีนรอบ ๒ นี้ไป สนามรบไปอยู่ที่ตะวันออกกลางและใกล้ๆ

แถวใกล้ตะวันออกกลางนี้ กรณีเด่นจับจุดเริ่มที่อัฟกานิสถาน/Afghanistan ในปี 1978/๒๕๒๑ เมื่อพวกฝ่ายซ้ายโดยโซเวียตหนุน ได้ทํารัฐประหารล้มรัฐบาลเก่า แล้วรัฐบาลที่อยู่ข้างโซเวียตขึ้นปกครอง และเริ่มจัดการบ้านเมืองในแนวทางคอมมิวนิสต์ จากนั้นก็มีพวกขบถเรียกว่า มูจาฮีดีน/mujahideen ตั้งกันขึ้นมาต่อสู้เพื่อขจัดอิทธิพลของ โซเวียต และอเมริกาก็เขาหนุนพวกขบถ

โซเวียตเกรงว่ารัฐบาลที่ตนหนุนจะล้ม จึงส่งกองทัพใหญ่มาปราบขบถตั้งแต่ปลายปี 1979 จนถึงปี 1980 ฝ่ายขบถก็มีอเมริกาช่วยหนุน โซเวียตส่งกําลังพลเพิ่มมาจนเป็นจํานวนแสน

พึงสังเกตว่า ในปี 1979/๒๕๒๒ นายโอซามา บิน ลาเดน/Osama Bin Laden ลูกมหาเศรษฐีในซาอุดีอาระเบีย/Saudi Arabia ก็ได้มาร่วมกับพวกขบถ mujahideen เพื่อขับไล่โซเวียต และในช่วงปลายทศวรรษ 1980’s เขาได้ตั้งองค์กรนักทําสงคราม อัล-คาอีดะ (al-Qaeda หรือ al-Qa`ida) ขึ้นมาต่อต้านโซเวียตไม่ให้ยึดครองอัฟกานิสถาน (โดยทั่วไป เขาต้องการให้ขจัดอิทธิพลของต่างชาติต่างพวกออกไปจากประเทศมุสลิม ต่อต้านรัฐบาลประเทศมุสลิมที่เข้ากับสหรัฐ และต้านการที่สหรัฐอุดหนุนอิสราเอล/Israel)

ทัพโซเวียตปราบขบถอยู่ ๑๐ ปี เห็นว่าไม่ไหว ในที่สุดถึงปี1 988/๒๕๓๑ ก็เริ่มถอนทัพออกจากอัฟกานิสถานจนหมดในต้นปี 1989 แต่พวกขบถก็สู้กับรัฐบาลต่อไป จนในที่สุด ถึงปี 1992/๒๕๓๕ พวกขบถ mujahideen ก็โค่นรัฐบาลที่เป็นพวกโซเวียตลงได้

(โปรดติดตามตอนต่อไป …)

พระมองโลก มองความเป็นไป มองเหตุปัจจัย รวมทั้งมองการเมืองโดยมองแบบพระ ไม่ใช่มองแบบชาวบ้าน คือพระมองด้วยเจตนาเพื่อรู้เข้าใจสภาพของมนุษย์และภาวะการของโลกตามที่มันเป็น ให้ชัดเจนเพียงพอเพื่อสนองเจตนาที่จะแก้ปัญหาของโลกของมนุษย์ ให้ลุถึงประโยชน์สุข โดยไม่มีเจตนาที่เป็นเรื่องของตนเอง ไม่มีวัตถุประสงค์ของตนเอง หรือโยงอิงหมู่พวกใด ที่จะได้จะเอาอะไรๆ หรือเพื่อใคร เพื่อพวกใด จึงเรียกว่า รู้โลก เพื่อแก้ปัญหาของมนุษย์ พหุชนหิตายะ เพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่คนมาก พหุชนสุขายะ เพื่อความสุขของคนมาก โลกานุกัมปายะ เพื่อเกื้อการุณย์แก่โลก

ที่ว่านี้ ก็โยงมาถึงการที่จะเล่าเรื่องของมหาจุฬาฯ กลายเป็นว่าจะพูดถึงมหาจุฬาฯ แต่เลยไปพูดถึงทั้งโลก ที่จริง นี่แหละคือเรื่องที่ควรพูดเพราะว่ามหาจุฬาฯก็ดำเนินเดินหน้าไป ในบ้านเมือง ในโลก อย่างน้อยก็ต้องรู้ตระหนักว่าตัวเป็นอยู่เป็นไปในสภาพแวดล้อม ท่ามกลางบ้านเมือง และในโลก ที่กำลังเป็นไปอย่างไร ตอนนั้นเวลานั้นมหาจฬาฯ อยู่ในบรรยากาศในสภาพแวดล้อมที่เป็นอย่างไร ไม่ใช่เดินไปในความมืด มองอะไรมัวๆ เมื่อตัวไม่รู้ก็ย่อมอดไม่ได้ที่จะคิด แล้วก็เลยคิดเห็นไป กลายเป็นลุ่มหลงไม่ตรงตามจริง จะต้องรู้ให้พอที่จะมองเห็น ไม่ใช่มัวแต่หรืออยู่แค่คิดเห็น

ยิ่งกว่านั้น ในที่สุด แม้มองถึงจุดหมายที่แท้ เมื่อมาเรียนที่มหาจุฬาฯก็เพื่อมีการศึกษา ที่จะให้เจริญงอกงามในธรรมวินัย แล้วสามารถไปบำเพ็ญกิจเพื่อประโยชน์สุขของประชาชน เพื่อคนทั้งมวล ทั้งโลก ด้วยรู้เข้าใจทั่วทันโลกดังได้กล่าวมาแล้วนั่นเอง : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)

กราบขอบพระคุณที่มา : สำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ วัดสระเกศ www.watsrakesa.com  และ หนังสือมหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) พิมพ์ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช ๙ มีนาคม ๒๕๕๗

ดาวน์โหลดธรรมนิพนธ์ “มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม” : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺตโต) ได้ที่ เว็บไซต์ วัดญาณเวศกวัน https://www.watnyanaves.net/th/book_detail/604

https://www.watnyanaves.net/uploads/File/books/pdf/_.Pr.4_580301.pdf

The post มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม (ตอนที่ ๑๖) “มองหาสงครามเย็น มองเห็นสงครามร้อน” : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ appeared first on Manasikul Online.

อาจาริยบูชา ๙ มีนาคม พ.ศ.๒๕๖๓

ครบรอบ ๖ ปี วันสลายสรีรสังขาร

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ

ประธานผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

พระเถระผู้เป็นประวัติศาสตร์

ความทรงจำ พระพุทธศาสนาโลก

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม

ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์

(เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ

ประธานผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

๙ มีนาคม ๒๕๕๗

คำปรารภ

เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) ได้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ที่ปัจจุบันเรียกชื่อตามกฎหมายว่า มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในช่วง ๒๕๐๗ – ๒๕๒๑ รวมเวลา ๑๕ ปี ตั้งแต่ดำรงสมณศักดิ์ที่ พระราชวิสุทธิเมธี พระเทพคุณาภรณ์ พระธรรมคุณาภรณ์ และพระพรหมคุณาภรณ์ โดยลำดับ นับว่าเป็นเลขาธิการองค์จริงจังในกิจการอย่างยาวนานที่สุด ของมหาวิทยาลัยสงฆ์แห่งนี้

ในสมัยนี้ เลขาธิการเป็นตำแหน่งของผู้เป็นหัวหน้าที่ทำงานจริง ในการดำเนินของมหาวิทยาลัยทั้งหลาย มิใช่เพียงตำแหน่งเกียรติยศ ดังมีคำอธิบายในหนังสือนี้แล้ว

ในฐานะเป็นผู้นำ เป็นหัวหน้าผู้รับผิดชอบการดำเนินงานของมหาจุฬาฯ มิใช่ท่านจะต้องทำงานไปทุกอย่าง แต่กิจการทั้งปวงในระยะเวลานั้นทั้งหมด ดำเนินไปในความควบคุมดูแลและความเห็นชอบของท่าน โดยเฉพาะในยุคสมัยนั้น มีการทำงานที่เป็นระบบแห่งความร่วมแรงร่วมใจ โดยเป็นไปในสามัคคีสมานฉันท์ จึงพูดง่ายๆ รวมๆ ว่าเป็นกิจการของมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ในยุคที่เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) เป็นเลขาธิการ

ในหนังสือนี้ ได้เล่าเรื่องราวความเป็นไปในกิจการของมหาจุฬาฯ ในช่วงเวลา ๑๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๐๗ – ๒๕๑๗) เมื่อผู้เล่าสนองงานในฐานะผู้ช่วยของท่าน คือเป็นผู้ช่วยเลขาธิการ

การเขียนเล่าเรื่องราว และทำหนังสือนี้ขึ้น ขอถือเป็นการร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในวาระสำคัญยิ่ง แห่งงานพระราชทานเพลิงศพ

อนึ่ง การเขียนสะกดคำบางอย่าง อาจต่างไปจากที่ใช้กันมาบ้าง ในเมื่อเห็นว่าควรเปลี่ยนแปลงเพื่อความเหมาะสม เช่น แทนที่จะเขียน “วรสารเถร” ก็เขียนเป็น “วรสารเถระ”

ขอกุศลในการนี้ จงเป็นไปเพื่อความเจริญงอกงามของพุทธบริษัท ในไตรสิกขา และในไตรพิธีบุญกิริยา เพื่อความแผ่ไพศาลแห่งพระพุทธศาสนา และเพื่อความไพบูลย์แห่งประโยชน์สุขของปวงประชา อันเป็นจุดหมายในการบำเพ็ญศาสนกิจทั้งปวงของเจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ ยั่งยืนนานสืบไป.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)
๒๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม

ตอนที่ ๑๔

หาคอมมิวนิสต์ เห็นโรงละครโลก

“โฉมหน้าอเมริกา ที่ปรารถนากันนักอยากจะตาม”

: พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)

ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์

สหรัฐอเมริกาเป็นประเทศที่ถือลัทธิแยกตัวโดดเดี่ยว (isolationism) ตั้งตัวเป็นเอกเทศ ไม่ยุ่งเกี่ยวกับประเทศอื่นๆ หรือโลกภายนอกมานาน แม้แต่ในสงครามโลกครั้งที่ ๑/World War I (1914-1918/๒๔๕๗-๒๔๖๑) ตอนแรกอเมริกาก็ตั้งตัวเป็นกลาง จนกระทั่งมีเหตุกระทบตัวอย่างแรง เช่น เรือลูซิทาเนีย (Lusitania) ของอังกฤษจมลง เพราะถูกตอร์ปิโดของเรือดําน้ำเยอรมัน มีคนโดยสารชาวอเมริกันตายไป ๑๒๘ คน ต่อมา เรือดําน้ำเยอรมันอาละวาดไม่เลือก จนกระทั่งเมื่อความสัมพันธ์กับเยอรมนีเสื่อมลงเรื่อยๆ ในที่สุด อเมริกาจึงเข้าร่วมกับฝ่ายสัมพันธมิตรในสงครามนั้น

หลังสงครามโลกครั้งที่๑ อเมริกายิ่งแยกตัวโดดเดี่ยวมากขึ้น พอจบสงคราม วุฒิสภาอเมริกันไม่ยอมให้สัตยาบันสนธิสัญญาแวร์ไซลส์ปี ๒๔๖๒ (Versailles Treaty of 1919) ที่ว่าด้วยการยุติสงครามนั้น และอเมริกาก็ไม่ได้เป็นสมาชิกสันนิบาตชาติ/ League of Nations ที่ประธานาธิบดีวิลสัน (Woodrow Wilson) อุตส่าห์ไปริเริ่ม คนอเมริกันส่วนมากเห็นว่าการที่อเมริกาเข้าร่วมสงครามนั้นเป็นความผิดพลาด

ยิ่งใกล้สงครามโลกครั้งที่ ๒ คนอเมริกันยิ่งคิดแยกตัวหนักขึ้น จนถึงขั้นเป็นการถือแยกตัวโดดเดี่ยวสุดโต่ง (extreme isolationism) มีการออกกฎหมายวางตัวเป็นกลาง (neutrality laws) ออกมาเป็นชุด จนกระทั่งญี่ปุ่นบุกจีนในปี 1937/๒๔๘๐ มีการฆ่าฟันทําลายล้างอย่างโหดร้ายทารุณ เรือปืนอเมริกันถูกเครื่องบินญี่ปุ่นโจมตีจมลงในแม่น้ำแยงซี/Yangtze River รัฐบาลอเมริกันจะเอาเรื่อง แต่ชาวอเมริกันก็ยังไม่ค่อยถือสา

จนเยอรมนีบุกโปแลนด์เปิดสงครามโลกครั้งที่ ๒ ในปี 1939 กระทั่งฝรั่งเศสถูกยึดครองในปี1940 อเมริกาตกลงหนุนฝ่ายสัมพันธมิตร ด้วยการเงินและยุทโธปกรณ์ เน้นการให้กู้ให้ยืม แม้ว่าในปี 1941 รัฐบาลส่งเรือส่งทหารไปช่วยรบบ้าง ประชาชนก็ยังไม่ให้เข้าร่วมสงคราม

แต่ทางด้านแปซิฟิก/Pacific เมื่อญี่ปุ่นขยายสงครามในจีน บุกมาถึงอินโดจีนไปยังหมู่เกาะอินเดียตะวันออก/East Indies ก็เกิดความขัดแย้งและตึงเครียดมากขึ้นๆ

ในที่สุด ณ วันที่ ๗ ธันวาคม ๒๔๘๔/1941 กองบินญี่ปุ่น ๓๖๐ ลํา ได้เข้าโจมตีแบบฉับพลันไม่ให้ทันรู้ตัวที่ฐานทัพเรืออเมริกันในอ่าวเพิร์ล/Pearl Harbor ทําลายกําลังยุทธการทางนาวีของอเมริกาที่นั่น ทําให้เรือ ๑๘ ลํา จมลงหรือไม่ก็เสียหายร้ายแรง พร้อมทั้งเครื่องบินพินาศ ๓๔๗ ลํา และทหารตาย ๒,๔๐๓ คน บาดเจ็บ ๑,๑๗๘ คน

ณ บัดนั้น ชาวอเมริกันตื่นตระหนกและโกรธแค้นมาก รวมใจเป็นหนึ่งเดียวกันได้แล้ว วันรุ่งขึ้น รัฐสภาอเมริกันก็มีมติให้ประกาศสงครามกับญี่ปุ่น

จากนั้น ๓ วัน เยอรมนีและอิตาลีก็ประกาศสงครามกับอเมริกา แล้วสงครามก็ดําเนินไปจนจบสงครามโลกครั้งที่๒ ใน พ.ศ. ๒๔๘๘ ดังกล่าวข้างต้น นับแต่นั้น อเมริกาก็สลัดตัวออกจากลัทธิแยกตัวโดดเดี่ยว (isolationism) สืบมา

อย่างไรก็ดีสงครามใหญ่นี้มิได้ทําให้อเมริกาบอบช้ำอะไรมาก ไม่เหมือนประเทศอื่นๆ ที่เป็นสนามรบในยุโรป เอเชีย และแอฟริกา มิใช่เพราะดินแดนอเมริกากว้างใหญ่ แต่เพราะส่งกองทัพออกไปรบนอกประเทศ ดินแดนของตนเองแทบไม่ถูกกระทบเลย

เมื่ออเมริกาประกาศสงครามนั้น เขารบกันมาเข้าปีที่ ๓ แล้ว ความสูญเสียทั้งหมดเมื่อเทียบกับชาติอื่นนับว่าไม่มาก ดูจากตัวเลขคนที่ตายทั้งหมดในสงครามโลกครั้งที่๒ ที่ประมาณว่า ๔๕ ล้านคน (ตัวเลขจริงไม่มีใครรู้ได้ คะเนหรือประมาณกันตั้งแต่ ๔๐ ถึง ๕๕ ล้านคน, บางแห่งก็ว่า ระหว่าง ๓๕ ถึง ๖๐ ล้านคน) แยกเป็นทหาร ๑๕-๒๐ ล้านคน และพลเรือน ๒๕-๓๐ ล้านคน

กองทัพอเมริกันได้ขยายใหญ่ขึ้นในสงครามนี้จนมีกําลังพล ๑๖ ล้านคน และ อเมริกาเสียทหารตายไป ๒.๙๒ แสนคน (ทหารโซเวียตตาย ๗.๕ ล้าน เยอรมัน ๓.๕ ล้าน จีน ๒.๒ ล้าน ญี่ปุ่น ๑.๕ ล้าน อังกฤษ ๓ แสนเศษ ฝรั่งเศส ๒.๑ แสน อิตาลี๒ แสน) ส่วนพลเรือนอเมริกันตายเพียง ๖ พันคน (สหภาพโซเวียตตาย ๑๐-๑๙ ล้าน จีน ๖-๑๐ ล้าน เยอรมัน ๕ แสน ญี่ปุ่น ๖ แสน ฝรั่งเศส ๔ แสน อิตาลี ๑.๔๕ แสน อังกฤษ ๖.๕ หมื่น, นี่ บอกเฉพาะประเทศคู่สงคราม ไม่นับชาติอื่น เช่น ยิวที่นาซีฆ่าราว ๖ ล้านคน)

นอกจากในดินแดนไม่บอบช้ำแล้ว ในระดับหนึ่งก็กลายเป็นเวลาที่จะสะสมทุนทรัพย์และชื่นบานหรรษาพัฒนากันเต็มที่ คนที่ได้รับแจ้งข่าวสูญเสียพ่อ เสียลูก สามีพี่น้องในสนามรบนอกแดนก็โศกเศร้าไป แต่สังคมส่วนใหญ่อยู่สุขสบายกันดี

นอกจากให้กู้ยืมเงินแก่ประเทศที่ทําสงครามแล้ว ก็ต้องรีบเร่งผลิตอาวุธ ยุทโธปกรณ์ส่งไป ทั้งเรือรบ เครื่องบิน รถถัง ปืนใหญ่ฯลฯ ตั้งโรงงานและขยายโรงงานทําอุปกรณ์เหล่านี้ไม่พอ ต้องเปลี่ยนโรงงานทําอุตสาหกรรมอย่างอื่นมาทําอาวุธ และพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อการพิชิตอย่างเร่งด่วน เช่น ที่ดีทรอยท์/Detroit โรงงานรถยนต์เปลี่ยนมาผลิตรถถัง ทํางานกันวันละตลอด ๒๔ ชั่วโมง

พวกผู้ชายประมาณ ๑๕ ล้านคน เข้ากองทัพออกไปสนามรบ ประเทศชาติจึงขาดแรงงาน เป็นเหตุให้สตรีนอกจากออกไปร่วมรบราว ๒๖๐,๐๐๐ คนแล้ว ประมาณ ๖.๕ ล้านคน ออกจากบ้าน อพยพจากชนบทเข้าเมือง มาทําการผลิตในโรงงาน สํานักข่าว ABC News บันทึกไว้ว่าด้วยกําลังงานที่มีสตรีร่วมนี้เดือนหนึ่งผลิตรถถังได้ ๔,๐๐๐ คัน เครื่องบิน ๔,๕๐๐ ลํา และเรือที่เคยใช้เวลาต่อ ๑ ปี บัดนี้ทําเสร็จใน ๑๗ วัน

ความต้องการกําลังและอุปกรณ์อย่างเร่งด่วนในสงคราม ทําให้อเมริกาคึกคักมีอุตสาหกรรมเขมแข็งก้าวหน้า พัฒนาเทคโนโลยีอย่างรวดเร็ว ผู้คนพลเมืองก็พากันร่ำรวย

ก่อนเข้าสงครามใหญ่นี้สหรัฐอเมริกามีกําลังทัพเล็กน้อยเป็นอันดับที่ ๑๙ ของโลก ต่อจากฮอลแลนด์และโปรตุเกศ อุตสาหกรรมกําลังตกอยู่ในภาวะเศรษฐกิจที่ย่ำแย่ สงครามทําให้ทุกคนรวมใจกันได้เป็นหนึ่งเดียว และเรียกร้องให้ตื่นตัวกระตือรือร้นผลิต พลิกฟื้นทุกอย่างที่จําเป็นเร่งด่วนขึ้นมา พอเสร็จสงคราม อเมริกากลายเป็นผู้ร่ำรวย และมีกําลังทัพผงาดขึ้นมาเป็นอันดับ ๑ ในฐานะผู้นําโลกเสรี

พอสงครามเสร็จ ประเทศอื่นหดหายย่อยยับ แต่อเมริกาโดดเด่นขึ้นมายิ่งใหญ่กลายเป็นเจ้าหนี้ที่ช่วยโอบอุ้มคนอื่น โรงงานที่ผลิตยุทโธปกรณ์กับทั้งเทคโนโลยีที่ได้พัฒนาแล้วอย่างมาก เปลี่ยนมาผลิตอุปกรณ์เพิ่มพูนความสะดวกสบาย ประชาชนสะสมรายได้ไว้โดยไม่มีโอกาสใช้จ่ายในยามสงคราม ก็มีเงินพร้อมจะใช้กันใหญ่ ทหารผ่านศึกกว่า ๑๑ ล้านคน กลับประเทศ รัฐบาลออกกฎหมายให้ทุนเรียนมหาวิทยาลัยได้ฟรี เกิดสมัยนิยมอ่าน “พอกเกตบุ๊ค” (๒๔๙๑ ปีเดียว ขาย pocket books ๑๓๕ ล้านเล่ม) จะสร้างบ้าน ก็มีเงินให้ยืม ผู้หญิงก็ออกจากโรงงานกลับไปเลี้ยงลูกดูแลบ้าน

การก่อสร้างเบ่งบาน (building boom) เกิดบ้านจัดสรรผุดโผล่มากมายในชานเมือง  ภายในไม่กี่ปีคนอเมริกัน ๑ ใน ๓ อยู่ในบ้านชานเมือง พร้อมด้วยอุปกรณ์ไฟฟ้าเกร่อขึ้นมา อะไรๆ ก็แค่เปิดปิดสวิทช์ เข้าสู่ยุคทรานซิสเตอร์/transistor ได้ใช้ตู้เย็น นาฬิกาไฟฟ้า วิทยุไฟฟ้า วิทยุมือหิ้ว วิทยุในรถยนต์ เครื่องเล่นจานเสียง เครื่องซักผ้า เครื่องล้างจานชาม เครื่องดูดฝุ่น มีไนลอน/nylon แฟชั่นฟู่ฟ่า ได้แต่งตัวแบบ “ นิวลุก/New Look” ทีวี/TV ซึ่งเกิดก่อนสงครามโลกครั้งที่ ๒ แต่ถูกสงครามขัดชะงักไป ก็ได้โอกาสพัฒนาขึ้นมาเป็นเครื่องให้ข่าวสารการบันเทิงประจําบ้านและสถานหย่อนใจ

โรงงานเลิกผลิตรถรบรถถัง หันมาผลิตรถเที่ยวโชว์รถโอ่อ่า รถนําสมัยออกมากันใหญ่ สมัยนั้น น้ำมันก็ราคาแสนถูก ลิตรละราว ๘๐ สตางค์ (แกลลอนละ 25 เซนต์เทียบตามอัตราแลกเปลี่ยนเวลานั้นราวดอลลาร์ละ ๒๐ บาท) รถยนต์ราคาตั้งแต่คันละ 1,800$ ถึง 5,000$ (ราว ๓๖,๐๐๐ – ๑ แสนบาท) ในบ้านห้าหลัง ๔ หลังมีรถยนต์

ในปี1956/๒๔๙๙ อเมริกาออกรัฐบัญญัติจัดทุน ๓๓ พันล้านดอลลาร์ให้สร้างทางหลวงระหว่างรัฐเพิ่มอีก ๖๗,๒๐๐ กม. คนอเมริกันนั่งรถเดินทางเที่ยวกันใหญ่ สถานีเติมน้ำมัน ร้านอาหารด่วน ที่พักรถแรมคืนคนเดินทาง ผุดขึ้นทั่วทุกหนแห่ง มีสถิติว่า ในช่วงทศวรรษ 1950s (พ.ศ. ๒๔๙๓-๒๕๐๒) คนอเมริกันตายด้วยอุบัติเหตุรถยนต์ มากกว่าทหารอเมริกันตายในสงครามโลกครั้งที่ ๒

อเมริกามาถึงยุคบริโภคนิยม (consumerism) เป็นสังคมมั่งคั่งพรั่งพร้อม (affluent society, คํานี้เกิดในปี1958/๒๕๐๑) เหมือนจะได้สัมฤทธิ์ฝันอเมริกัน (American dream) และเข้าสู่ยุคของคนหนุ่มสาว อยู่กันหรูหราสะดวกสบาย แต่จะสุขหรือไม่ คน อเมริกันยุคนั้นเองก็ดูจะไม่ยอมรับ ดังที่หนุ่มสาวยุคนั้นแหละประกาศออกมา

ขณะที่ญี่ปุ่นและยุโรปแทบจะเหลือแต่ซาก อเมริกาผลิตสินค้า ๒ ใน ๓ ที่ขายในโลก เศรษฐกิจเจริญเอาๆ ตําราว่า ตั้งแต่ปี 1947/๒๔๙๐ เศรษฐกิจของอเมริกาเติบโตเรื่อยมา ๒๕ ปี ทหารผ่านศึกอเมริกันหางานแสนง่าย เงินเดือนก็ดี ต่างกันห่างไกลกับก่อนสงครามโลกที่เศรษฐกิจตกต่ำ เงินฝืด ตอนนั้น คนแต่งงานช้า และระวังตัวไม่ค่อยยอมมีบุตร แต่ตอนนี้เงินคล่อง คนสําราญบันเทิงเต็มที่ ปรากฏว่ามีเด็กเกิดใหม่ๆ เพิ่มจํานวนขึ้นมากมายอย่างรวดเร็ว เป็นปรากฏการณ์ที่เรียกว่า “baby boom” (ยังหาคําแปลที่กะทัดรัดเหมาะดีไม่ได้ อาจจะใช้ไปพลางก่อนว่า “บานเบาะ” หรือ “แบเบาะบาน”)

เด็กที่เกิดในช่วงเวลานี้คือ 1946-1964/๒๔๘๙-๒๕๐๗ (บางตํารานับแค่ 1947-1961) เรียกรวมๆ ว่า baby-boom generation เพิ่มประชากรอเมริกันขึ้นมา ๗๕ ล้านคน โดยเฉพาะปีที่เกิดมากที่สุดคือ พ.ศ. ๒๕๐๐ (ค.ศ. 1957) เกิดปีเดียว ๔.๓ ล้านคน

เด็กรุ่นบานเบาะนี้ทําให้ถิ่นชานเมือง และการก่อสร้างเบ่งบาน ดังที่กล่าวแล้ว ทั้งบ้าน โรงเรียน และห้างร้านขายของเพิ่มขึ้นมากมาย เมื่อพวกเขาเติบโตขึ้น ก็ได้ทําให้สังคมอเมริกันเกิดความเปลี่ยนแปลงไปมากในทางวัฒนธรรม เป็นต้น

และบัดนี้ ยุคที่กําลังจะผ่านไปก็คือช่วงสมัยที่คนรุ่นบานเบาะซึ่งโตเป็นผู้ใหญ่จนได้ครองอเมริกาสืบมากําลังจะสิ้นสุดลง แล้วพวกคนรุ่นนี้ก็กําลังจะกลายเป็นคนชรา ที่อเมริกาจะต้องแบกภาระหนักในการเลี้ยงดูผู้สูงอายุรุ่นใหม่ที่มีขนาดใหญ่มากสืบต่อไป

โปรดติดตามตอนต่อไป …

พระมองโลก มองความเป็นไป มองเหตุปัจจัย รวมทั้งมองการเมืองโดยมองแบบพระ ไม่ใช่มองแบบชาวบ้าน คือพระมองด้วยเจตนาเพื่อรู้เข้าใจสภาพของมนุษย์และภาวะการของโลกตามที่มันเป็น ให้ชัดเจนเพียงพอเพื่อสนองเจตนาที่จะแก้ปัญหาของโลกของมนุษย์ ให้ลุถึงประโยชน์สุข โดยไม่มีเจตนาที่เป็นเรื่องของตนเอง ไม่มีวัตถุประสงค์ของตนเอง หรือโยงอิงหมู่พวกใด ที่จะได้จะเอาอะไรๆ หรือเพื่อใคร เพื่อพวกใด จึงเรียกว่า รู้โลก เพื่อแก้ปัญหาของมนุษย์ พหุชนหิตายะ เพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่คนมาก พหุชนสุขายะ เพื่อความสุขของคนมาก โลกานุกัมปายะ เพื่อเกื้อการุณย์แก่โลก

ที่ว่านี้ ก็โยงมาถึงการที่จะเล่าเรื่องของมหาจุฬาฯ กลายเป็นว่าจะพูดถึงมหาจุฬาฯ แต่เลยไปพูดถึงทั้งโลก ที่จริง นี่แหละคือเรื่องที่ควรพูดเพราะว่ามหาจุฬาฯก็ดำเนินเดินหน้าไป ในบ้านเมือง ในโลก อย่างน้อยก็ต้องรู้ตระหนักว่าตัวเป็นอยู่เป็นไปในสภาพแวดล้อม ท่ามกลางบ้านเมือง และในโลก ที่กำลังเป็นไปอย่างไร ตอนนั้นเวลานั้นมหาจฬาฯ อยู่ในบรรยากาศในสภาพแวดล้อมที่เป็นอย่างไร ไม่ใช่เดินไปในความมืด มองอะไรมัวๆ เมื่อตัวไม่รู้ก็ย่อมอดไม่ได้ที่จะคิด แล้วก็เลยคิดเห็นไป กลายเป็นลุ่มหลงไม่ตรงตามจริง จะต้องรู้ให้พอที่จะมองเห็น ไม่ใช่มัวแต่หรืออยู่แค่คิดเห็น

ยิ่งกว่านั้น ในที่สุด แม้มองถึงจุดหมายที่แท้ เมื่อมาเรียนที่มหาจุฬาฯก็เพื่อมีการศึกษา ที่จะให้เจริญงอกงามในธรรมวินัย แล้วสามารถไปบำเพ็ญกิจเพื่อประโยชน์สุขของประชาชน เพื่อคนทั้งมวล ทั้งโลก ด้วยรู้เข้าใจทั่วทันโลกดังได้กล่าวมาแล้วนั่นเอง : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)

กราบขอบพระคุณที่มา : สำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ วัดสระเกศ www.watsrakesa.com  และ หนังสือมหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) พิมพ์ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช ๙ มีนาคม ๒๕๕๗

ดาวน์โหลดธรรมนิพนธ์ “มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม” : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺตโต) ได้ที่ เว็บไซต์ วัดญาณเวศกวัน https://www.watnyanaves.net/th/book_detail/604

https://www.watnyanaves.net/uploads/File/books/pdf/_.Pr.4_580301.pdf

The post มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม (ตอนที่ ๑๔) โฉมหน้าอเมริกา ที่ปรารถนากันนักอยากจะตาม : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ appeared first on Manasikul Online.

อาจาริยบูชา ๙ มีนาคม พ.ศ.๒๕๖๓ ครบรอบ ๖ ปี วันสลายสรีรสังขาร เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ประธานผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

พระเถระผู้เป็นประวัติศาสตร์

ความทรงจำ พระพุทธศาสนาโลก

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม

ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์

(เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ

ประธานผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

๙ มีนาคม ๒๕๕๗

คำปรารภ

เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) ได้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ที่ปัจจุบันเรียกชื่อตามกฎหมายว่า มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในช่วง ๒๕๐๗ – ๒๕๒๑ รวมเวลา ๑๕ ปี ตั้งแต่ดำรงสมณศักดิ์ที่ พระราชวิสุทธิเมธี พระเทพคุณาภรณ์ พระธรรมคุณาภรณ์ และพระพรหมคุณาภรณ์ โดยลำดับ นับว่าเป็นเลขาธิการองค์จริงจังในกิจการอย่างยาวนานที่สุด ของมหาวิทยาลัยสงฆ์แห่งนี้

ในสมัยนี้ เลขาธิการเป็นตำแหน่งของผู้เป็นหัวหน้าที่ทำงานจริง ในการดำเนินของมหาวิทยาลัยทั้งหลาย มิใช่เพียงตำแหน่งเกียรติยศ ดังมีคำอธิบายในหนังสือนี้แล้ว

ในฐานะเป็นผู้นำ เป็นหัวหน้าผู้รับผิดชอบการดำเนินงานของมหาจุฬาฯ มิใช่ท่านจะต้องทำงานไปทุกอย่าง แต่กิจการทั้งปวงในระยะเวลานั้นทั้งหมด ดำเนินไปในความควบคุมดูแลและความเห็นชอบของท่าน โดยเฉพาะในยุคสมัยนั้น มีการทำงานที่เป็นระบบแห่งความร่วมแรงร่วมใจ โดยเป็นไปในสามัคคีสมานฉันท์ จึงพูดง่ายๆ รวมๆ ว่าเป็นกิจการของมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ในยุคที่เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) เป็นเลขาธิการ

ในหนังสือนี้ ได้เล่าเรื่องราวความเป็นไปในกิจการของมหาจุฬาฯ ในช่วงเวลา ๑๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๐๗ – ๒๕๑๗) เมื่อผู้เล่าสนองงานในฐานะผู้ช่วยของท่าน คือเป็นผู้ช่วยเลขาธิการ

การเขียนเล่าเรื่องราว และทำหนังสือนี้ขึ้น ขอถือเป็นการร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในวาระสำคัญยิ่ง แห่งงานพระราชทานเพลิงศพ

อนึ่ง การเขียนสะกดคำบางอย่าง อาจต่างไปจากที่ใช้กันมาบ้าง ในเมื่อเห็นว่าควรเปลี่ยนแปลงเพื่อความเหมาะสม เช่น แทนที่จะเขียน “วรสารเถร” ก็เขียนเป็น “วรสารเถระ”

ขอกุศลในการนี้ จงเป็นไปเพื่อความเจริญงอกงามของพุทธบริษัท ในไตรสิกขา และในไตรพิธีบุญกิริยา เพื่อความแผ่ไพศาลแห่งพระพุทธศาสนา และเพื่อความไพบูลย์แห่งประโยชน์สุขของปวงประชา อันเป็นจุดหมายในการบำเพ็ญศาสนกิจทั้งปวงของเจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ ยั่งยืนนานสืบไป.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)
๒๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม (ตอนที่ ๑๒) “หาคอมมิวนิสต์ เห็นโรงละครโลก”

: พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)

ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์

“เจอสงครามร้อน ๗ ปีเพิ่งจบ

พบสงครามเย็นอีก ๔๗ ปี”

คําว่า “คอมมิวนิสต์” นี้มีเรื่องราวใหญ่โต  ทำให้เกิดเหตุการณ์ร้ายแรงมากมาย หลายยุคหลายคราว ได้ยินได้ฟังกันบ่อยมาก แต่ก็ยากจะหาคนที่บอกได้ว่ารู้จักคอมมิวนิสต์ดี มีแต่พูดกันไปในความมืดมัวสลัวคลุมเครือ

ในที่นี้ก็มิใช่จะบอกความหมายให้เข้าใจรู้จักตัวคอมมิวนิสต์ แต่ไหนๆ มีเรื่องมาใกล้ตัวแล้ว ก็จะเล่าเหตุการณ์ใหญ่ๆ ขยายเขตออกไป ให้เห็นเรื่องนี้กว้างมากขึ้น เป็นการเสริมความรู้เข้าใจด้านสถานการณ์ซึ่งจะช่วยให้มองอะไรๆ ออกหรือชัดมากขึ้น

ที่เล่าเรื่องมาข้างต้นนั้น บอกแล้วว่าเป็นเรื่องน่าแปลกที่รัฐบาลจอมพล ป. ซึ่งเอาจริงเอาจังที่จะปราบคอมมิวนิสต์ถึงกับออก พ.ร.บ. ป้องกันการกระทําอันเป็นคอมมิวนิสต์ พ.ศ. ๒๔๙๕ แต่แล้วต่อมาไม่กี่ปี จอมพล ป. ก็เตรียมจะผูกไมตรีกับจีนแดง

พ.ร.บ. พ .ศ. ๒๔๙๕ ฉบับนี้ ผู้เล่าเองก็จําไม่ได้ แต่เมื่อพูดถึง ก็ทําให้นึกขึ้นมาถึงเรื่องคอมมิวนิสต์ที่เป็นบรรยากาศแวดล้อมในชีวิตของผู้เล่าเองในปีนั้น คือ พ.ศ. ๒๔๙๕

ในปี ๒๔๙๕ ผู้เล่ายังเป็นสามเณร อายุเต็ม ๑๓ ย่าง ๑๔ อยู่ที่วัดปราสาททอง ในเมืองสุพรรณบุรีเวลานั้น ข่าวสารแทบจะว่ามีแหล่งเดียว คือ วิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย ส่งเสียงจากกุฏิหลวงพ่อเจ้าอาวาส ออกข่าวเช้า-ค่ำ และมีรายการอื่นๆ ในเวลานอกจากนั้น เราได้ยินคําบอกเล่าและโฆษณาของรัฐบาล ให้รู้เข้าใจความเลวร้ายมากมายร้ายแรงของคอมมิวนิสต์ซึ่งเรามักจํากันว่า “คอมมูนิสต์” ฟังคําที่วิทยุว่า ก็วาดภาพคอมมูนิสต์นั้นเหมือนเป็นผีเป็นปีศาจแสนร้ายกาจ เป็นยักษ์ เป็นมารที่น่ากลัว

เหตุการณ์ความเป็นไปในประเทศไทยอันนี้ก็คือ เป็นไปตามนโยบายทางการเมืองของรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม ในเวลานั้น ดังได้กล่าวแล้ว

อย่างไรก็ดี การเมืองไทยที่เป็นอย่างนั้น มิใช่เป็นไปเองโดยลําพัง แต่อยู่ในกระแส การเมืองโลก หรือการเมืองระหว่างประเทศในวงกว้างที่เป็นไปอยู่ในเวลานั้น อันเริ่มต้นมาตั้งแต่สิ้นสงครามโลกครั้งที่ ๒ ที่ทําให้โลกแบ่งแยกเป็น ๒ ค่าย คือ โลกเสรี(free world) มีสหรัฐอเมริกาเป็นผู้นํา กับค่ายคอมมิวนิสต์ (communist bloc) มีสหภาพโซเวียต (ปัจจุบันเหลือเป็นรัสเซีย) เป็นหัวหน้า

เมื่อสงครามโลกครั้งที่๒ ยุติลงในปี 1945 (พ.ศ. ๒๔๘๘) ประเทศในยุโรป แม้แต่ที่เป็นฝ่ายชนะสงคราม อย่างอังกฤษ และฝรั่งเศส ก็อยู่ในสภาพที่ย่อยยับแหลกลาญ

แต่สหภาพโซเวียต (Soviet Union, เรียกเต็มว่า Union of Soviet Socialist Republics, เรียกย่อว่า U.S.S.R.) แม้จะเต็มไปด้วยความพินาศพังทลาย แต่เพราะเป็น ประเทศที่มีดินแดนแสนจะกว้างใหญ่ไพศาล (ก่อนแตกสลายในปี1991/๒๕๓๔ มีเนื้อที่ ๒๒.๔ ล้าน ตร.กม. คือใหญ่ ๗ เท่าของอินเดีย) ถึงจะสูญเสียมากมาย ก็ยังเหลือมหาศาล

ในสงครามโลกครั้งที่ ๒ นั้น โซเวียตมีกองทัพใหญ่ที่สุดในโลก มีรถถังและ เครื่องบินมากกว่าเยอรมัน ๒-๓ เท่า เมื่อเยอรมันบุกเมืองหลวง คือ มอสโก/Moscow แม่ทัพเยอรมันจะเข้ามาถึงชานเมือง แต่ฤดูหนาวที่โหดร้ายยิ่งนักของรัสเซียก็ช่วยไว้ทําให้เยอรมันซูบโซแสนโทรมกลายเป็นฝ่ายตั้งรับ ถึงแม้เมืองใหญ่ๆ จะพินาศ เช่น เลนินกราด/ Leningrad ทางตะวันตกเฉียงเหนือ ถูกล้อมสู้กัน ๙๐๐ วัน คือเกือบ ๒ ปีครึ่ง รอด แต่คนในเมืองตายไปเกือบล้านคน อีกด้านหนึ่ง ทางตะวันออกเฉียงใต้ การรบที่สตาลินกราด/ Stalingrad ท่ามกลางฤดูหนาวที่แสนโหดของรัสเซีย อุณหภูมิลดถึง -300 (ใต้ศูนย์) รบกันจนวอดวายหมดทั้งเมือง ได้ชื่อว่าเป็นการรบเลวร้ายที่สุดในสงครามโลกครั้งที่ ๒ ทหาร ๒ ฝ่าย ตายรวมกันได้ล้านคน แล้วโซเวียตกลับเป็นต่อ ในที่สุด สหภาพโซเวียตก็เป็นฝ่ายชนะ

ย้อนหลังไป เมื่อใกล้จะสิ้นสงครามโลกครั้งที่ ๑ ได้มีการปฏิวัติรัสเซียในปี 1917/๒๔๖๐ (ประกอบด้วยการปฏิวัติ ๒ ครั้ง ในเดือนกุมภาพันธ์ และตุลาคม) ทําให้พวกพรรคบอลเชวิกส์/Bolsheviks ขึ้นครองอํานาจ และรัสเซียกลายเป็นประเทศคอมมิวนิสต์ แล้วจากนั้นอีก ๕ ปีโดยมียูเครน/Ukraine เป็นต้น เข้ารวมด้วย ได้ตั้งเป็นสหภาพโซเวียต ในปี 1922/๒๔๖๕

พอสิ้นสงครามโลกครั้งที่ ๒ ขณะที่อังกฤษ และฝรั่งเศส ป้อแป้ทั้งภายใน พร้อมทั้งนอกออกไป บรรดาอาณานิคมก็พากันเรียกร้องจะเป็นเอกราช สหภาพโซเวียต ซึ่งยังมีกําลังดีอยู่ก็แผ่ขยายอิทธิพลพร้อมทั้งอุดมการณ์คอมมิวนิสต์ออกไป เอาประเทศทั้งหลายในยุโรปตะวันออกเขามาอยู่ใต้ความครอบงํา กลายเป็นมหาอํานาจใหม่

อีกด้านหนึ่ง สหรัฐอเมริกาซึ่งมีดินแดนอยู่ต่างทวีปห่างไกล ได้ส่งทหารมาร่วมรบ และเป็นผู้ชนะสําคัญ โดยแรงกระทบจากสงครามไปไม่ถึงตัว แถมยิ่งมีกําลังเพิ่มพูนขึ้น ทั้งทรัพย์และอํานาจเป็นมหาอํานาจขึ้นมาอย่างโดดเด่น แต่เป็นประเทศประชาธิปไตยใช้ระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยม มีอุดมการณตรงข้ามกับสหภาพโซเวียต

สหรัฐอเมริกาเขามาโอบอุ้มจุนเจือเหล่าประเทศในยุโรป และในทวีปอื่น พร้อมกับ พยายามป้องกัน ปิดกั้น โอบล้อมสหภาพโซเวียต ที่ขยายอํานาจและแผ่ลัทธิคอมมิวนิสต์ กลายเป็นว่า หลังจบสงครามโลกครั้งที่๒ ได้เกิดมีความขัดแย้งระหว่าง ๒ มหาอํานาจใหม่ ที่ทวีขึ้นๆ กลายเป็นสงครามอย่างใหม่ที่เรียกว่า “สงครามเย็น/cold war”

ประมาณครึ่งปี หลังสิ้นสงครามโลกครั้งที่๒ เซอร์วินสตัน เชอร์ชิลล์/Sir Winston Churchill นายกรัฐมนตรีอังกฤษ ไปเยือนสหรัฐอเมริกา ได้ไปเยี่ยมรัฐบ้านเกิดของ ประธานาธิบดีทรูแมน/Truman คือ มิสซูรี/Missouri

เชอร์ชิลล์กล่าวในคําปราศรัยที่ Westminster College เมือง Fulton เมื่อวันที่ื ๕ มีนาคม ๒๔๘๙/1946 ว่า “ม่านเหล็ก/iron curtain ได้ลงมาปิดขวางกั้นทวีป (ยุโรป) ทอดตั้งแต่เมืองสเตตติน (ในโปแลนด์) แถบทะเลบอลติก มาถึงเมืองทรีเอสเต (ในอิตาลี)แถบ ทะเลเอดรีแอติก” (“From Stettin in the Baltic to Trieste in the Adriatic, an iron curtain has descended across the Continent,…”)

แล้วคําว่า “ม่านเหล็ก” ก็ได้ถือกําเนิดขึ้น

นายกรัฐมนตรีเชอร์ชิลล์บอกว่า ยังมีทรราชเหลืออยู่อีกคนหนึ่งในยุโรป คือ จอมเผด็จการโซเวียต โจเซฟ สตาลิน/Joseph Stalin เมื่อสตาลินได้ยินข่าวเรื่องนี้ เขาบอกว่า นี่เป็นปฏิบัติการสงคราม (an act of war) หรือการทําสงคราม

ความขัดแย้งและตึงเครียดเพิ่มทวีครั้นถึงปี1948/๒๔๙๑ นายเบอร์นาร์ด บารุค/ Bernard Baruch ที่ปรึกษาของประธานาธิบดีทรูแมน ได้ริเริ่มใช้คําว่า “สงครามเย็น/cold war” ซึ่งได้รับความนิยมใช้กันเรื่อยมา สื่อความหมายว่าเป็นระยะเวลาที่สองค่าย อุดมการณ์แข่งกันสะสมกําลังทหาร รวมทั้งอาวุธนิวเคลียร์ ชิงอํานาจทางเศรษฐกิจ และ มีความสัมพันธ์ทางการทูตที่เป็นปฏิปักษ์กันอย่างตึงเครียด

(โปรดติดตามตอนต่อไป)

กราบขอบพระคุณที่มา : สำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ วัดสระเกศ www.watsrakesa.com  และ หนังสือมหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) พิมพ์ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช ๙ มีนาคม ๒๕๕๗

ดาวน์โหลดธรรมนิพนธ์ “มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม” : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺตโต) ได้ที่ เว็บไซต์ วัดญาณเวศกวัน https://www.watnyanaves.net/th/book_detail/604

https://www.watnyanaves.net/uploads/File/books/pdf/_.Pr.4_580301.pdf

The post มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม (ตอนที่ ๑๒) “หาคอมมิวนิสต์ เห็นโรงละครโลก” : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ appeared first on Manasikul Online.

อาจาริยบูชา ๙ มีนาคม พ.ศ.๒๕๖๓ ครบรอบ ๖ ปี วันสลายสรีรสังขาร เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ประธานผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช พระเถระผู้สร้างคุณูปการทางด้านการเผยแผ่พระพุทธศาสนาไปทั่วโลก

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม

ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์

(เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ

ประธานผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

๙ มีนาคม ๒๕๕๗

คำปรารภ

เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) ได้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ที่ปัจจุบันเรียกชื่อตามกฎหมายว่า มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในช่วง ๒๕๐๗ – ๒๕๒๑ รวมเวลา ๑๕ ปี ตั้งแต่ดำรงสมณศักดิ์ที่ พระราชวิสุทธิเมธี พระเทพคุณาภรณ์ พระธรรมคุณาภรณ์ และพระพรหมคุณาภรณ์ โดยลำดับ นับว่าเป็นเลขาธิการองค์จริงจังในกิจการอย่างยาวนานที่สุด ของมหาวิทยาลัยสงฆ์แห่งนี้

ในสมัยนี้ เลขาธิการเป็นตำแหน่งของผู้เป็นหัวหน้าที่ทำงานจริง ในการดำเนินของมหาวิทยาลัยทั้งหลาย มิใช่เพียงตำแหน่งเกียรติยศ ดังมีคำอธิบายในหนังสือนี้แล้ว

ในฐานะเป็นผู้นำ เป็นหัวหน้าผู้รับผิดชอบการดำเนินงานของมหาจุฬาฯ มิใช่ท่านจะต้องทำงานไปทุกอย่าง แต่กิจการทั้งปวงในระยะเวลานั้นทั้งหมด ดำเนินไปในความควบคุมดูแลและความเห็นชอบของท่าน โดยเฉพาะในยุคสมัยนั้น มีการทำงานที่เป็นระบบแห่งความร่วมแรงร่วมใจ โดยเป็นไปในสามัคคีสมานฉันท์ จึงพูดง่ายๆ รวมๆ ว่าเป็นกิจการของมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ในยุคที่เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) เป็นเลขาธิการ

ในหนังสือนี้ ได้เล่าเรื่องราวความเป็นไปในกิจการของมหาจุฬาฯ ในช่วงเวลา ๑๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๐๗ – ๒๕๑๗) เมื่อผู้เล่าสนองงานในฐานะผู้ช่วยของท่าน คือเป็นผู้ช่วยเลขาธิการ

การเขียนเล่าเรื่องราว และทำหนังสือนี้ขึ้น ขอถือเป็นการร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในวาระสำคัญยิ่ง แห่งงานพระราชทานเพลิงศพ

อนึ่ง การเขียนสะกดคำบางอย่าง อาจต่างไปจากที่ใช้กันมาบ้าง ในเมื่อเห็นว่าควรเปลี่ยนแปลงเพื่อความเหมาะสม เช่น แทนที่จะเขียน “วรสารเถร” ก็เขียนเป็น “วรสารเถระ”

ขอกุศลในการนี้ จงเป็นไปเพื่อความเจริญงอกงามของพุทธบริษัท ในไตรสิกขา และในไตรพิธีบุญกิริยา เพื่อความแผ่ไพศาลแห่งพระพุทธศาสนา และเพื่อความไพบูลย์แห่งประโยชน์สุขของปวงประชา อันเป็นจุดหมายในการบำเพ็ญศาสนกิจทั้งปวงของเจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ ยั่งยืนนานสืบไป.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)
๒๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม (ตอนที่ ๑๑) “พระไทยไปจีน ได้พบประธานเหมา กลับเขาเมืองไทย ได้ไปอยู่สันติบาล” : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์

(ความเดิมจากตอนที่แล้ว)

นับแต่เกิดคดีความใน พ.ศ. ๒๕๐๓ เมื่อพระพิมลธรรมพ้นจากตำแหน่งแล้ว พระธรรมรัตนากร (สวัสดิ์ กิตติสารเถระ) ได้ดำรงตำแหน่งอธิบดีสงฆ์วัดมหาธาตุ และเป็นสภานายกมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยสืบมา โดยได้รับสถาปนาเป็นที่ พระธรรมปัญญาบดี ใน พ.ศ. ๒๕๑๙ แล้วต่อมา ถึงมรณภาพ เมื่อมีอายุ ๙๒ ปี ใน พ.ศ. ๒๕๒๓

 เมื่อพระธรรมปัญญาบดีถึงมรณภาพ ใน พ.ศ. ๒๕๒๓ แล้ว พระพิมลธรรมก็คืนสู่ตำแหน่งอธิบดีสงฆ์วัดมหาธาตุ และเป็นสภานายกมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย อีกวาระหนึ่ง รวมเวลาที่อยู่ปราศจากตำแหน่งทั้งสองนั้น ๒๐ ปี

ต่อมา ในปี ๒๕๒๘ พระพิมลได้รับการสถาปนาเป็นสมเด็จพระราชาคณะ ที่สมเด็จพระพุฒาจารย์ แล้วในที่สุด ถึงมรณภาพเมื่อมีอายุ ๘๖ ปี ใน พ.ศ. ๒๕๓๒  

(ตอนที่ ๑๑) “พระไทยไปจีน ได้พบประธานเหมา กลับเขาเมืองไทย ได้ไปอยู่สันติบาล”

ถึงแม้ผู้เล่าเองไม่ได้รู้เรื่องราวเกี่ยวกับเหตุการณ์ข้างต้นนั้นมากมาย และไม่ได้ใส่ ใจนัก แต่คิดว่า เมื่อมีเรื่องเกี่ยวข้องแล้ว ก็ควรมีความรู้ไว้บ้างเพื่อประกอบความเข้าใจ พอให้มองเห็นเค้ารูปว่าเรื่องราวเป็นไปเป็นมาอย่างไร ท่านผู้ใดสนใจจริงจัง ก็หาความรู้ ให้แจ้งจริงชัดเจน โดยไปสืบสอบให้ถึงแหล่ง ตั้งแต่ตัวท่านเจ้าของนาม ข้อเขียนคําเล่าของท่าน องค์กรพุทธในเมืองจีน มาจนถึงเอกสารที่กองบังคับการตํารวจสันติบาล

การที่พระมหามนัส จิตฺตทโม สั่งการเลขาธิการ และผู้กํากับแผนกบาลีอุดมศึกษา และพระมหานคร เขมปาลี ผู้กํากับแผนกบาลีมัธยมศึกษา มหาจุฬาฯ ถูกตํารวจสันติบาล ในสมัยปฏิวัติของจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ มานิมนต์ไปเข้ากระบวนการสอบสวนตามข้อหาว่ามีการกระทําอันเป็นคอมมิวนิสต์ โดยคุมขังไว้ที่กองบังคับการตํารวจสันติบาลนั้น ก็มีเรื่องราวสืบเนื่องเชื่อมโยงกับการเดินทางไปประเทศสาธารณรัฐประชาชนจีน หรือมีความสัมพันธ์ในทางที่ดีกับประเทศนั้น ทํานองเดียวกับอาจารย์กรุณา กุศลาศัย ตลอดไป ถึงนายสังข์ พัธโนทัย ผู้เป็นที่ปรึกษาของจอมพล ป. พิบูลสงคราม

เรื่องมีว่า เมื่อประมาณ พ.ศ. ๒๔๙๗ ได้มีพระภิกษุจากประเทศไทย ๔ รูป ไป ศึกษาที่สถาบันบาลีนวนาลันทามหาวิหาร มหาวิทยาลัยพิหาร รัฐพิหาร ประเทศอินเดีย ในจํานวนนั้น สองรูป คือ พระมหามนัส จิตฺตทโม และพระมหานคร เขมปาลี ไปจากวัดมหาธาตุโดยโยงกับมหาจุฬาฯ อีกสองรูป คือ พระมหาสังเวียร และพระมหาโอภาส ไป โดยทุนของสภาพระธรรมกถึก วัดพระเชตุพน

ต่อมาถึง พ.ศ. ๒๔๙๙ ของไทย ประเทศศรีลังกา และพม่า นับเป็น พ.ศ. ๒๕๐๐ ประเทศอินเดียก็ถือตามนั้น ดังที่รัฐบาลของนายกรัฐมนตรีเนห์รูได้ให้มีการจัดงานฉลอง เรียกว่าพุทธชยันตี โดยมีการจัดเตรียมการต่างๆ เป็นอันมาก รวมทั้งการให้โอกาสแก่ประเทศพุทธศาสนา ที่จะสร้างวัดของตนๆ ขึ้นที่พุทธคยา ถิ่นที่ตั้งพุทธสังเวชนียสถาน แห่งการตรัสรู้ ดังที่รัฐบาลไทยก็ได้สร้างวัดไทยพุทธคยาขึ้นมาในโอกาสนั้น

ในโอกาสแห่งพุทธชยันตีในปีที่ไทยนับว่า พ.ศ. ๒๔๙๙ นั้นเอง ทางเมืองจีน ซึ่งเป็นคอมมิวนิสต์ จะโดยนโยบาย หรือกุศโลบาย เกี่ยวโยงกับประเทศอินเดีย เกี่ยวกับประเทศไทย หรืออย่างไรก็ตาม คณะสงฆ์ของจีน หรือพุทธสมาคมจีน หรือองค์กรจีนในนาม ชาวพุทธอันหนึ่ง ก็ได้นิมนต์พระไทย ๔ รูปนั้น ให้เดินทางไปร่วมพุทธชยันตีที่เมืองจีน

พระภิกษุไทยทั้ง ๔ ท่าน ซึ่งได้เรียนกันสูงแล้ว ย่อมทราบว่า ประเทศไทยมีนโยบายป้องกันคอมมิวนิสต์ตลอดมานานแล้ว ดังที่รัฐบาลจอมพล ป. ถึงกับได้ออก พ.ร.บ. ป้องกันการกระทําอันเป็นคอมมิวนิสต์ พ.ศ. ๒๔๙๕ แต่กระนั้นก็ตาม เมื่อกาลผ่านมา รัฐบาลจอมพล ป. ได้มีท่าทีจะเปลี่ยนนโยบาย กลายเป็นว่าต้องการจะเปิดความสัมพันธ์กับจีนแดง ซึ่งก็พอดีใกล้พ.ศ. ๒๕๐๐ นอกจากนั้น การที่ท่านจะเดินทางนั้น ไม่ใช่ไปจากเมืองไทย แต่ไปจากอินเดีย ซึ่งเวลานั้นมีสัมพันธไมตรีอันดีกับเมืองจีน

คณะพระไทย ๔ ท่านนั้น คงพิจารณากันมาก จึงมีเรื่องบอกว่า ท่านมีหนังสือมา คงทํานองอาปุจฉาอธิบดีสงฆ์วัดมหาธาตุ คือพระพิมลธรรม แล้วพระพิมลธรรมก็นําเรื่อง ปรึกษากับรัฐบาลจอมพล ป. เมื่อทางเปิดหรือคิดว่าโปร่งโล่งแล้ว คณะพระไทย ๔ ท่าน ก็ ได้เดินทางไปเมืองจีน ในแง่หนึ่งก็เหมือนว่าไปตามนโยบายของรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม นั่นเอง

พระไทย ๔ ท่านนั้น อยู่ในเมืองจีนแผ่นดินใหญ่ ๒ เดือน ได้มีโอกาสเข้าพบกับ เหมา เจ๋อตง และ โจว เอินไหล ตลอดจนผู้นําพรรคคอมมิวนิสต์จีนอีกหลายคน และได้รับ การสัมภาษณ์ออกกระจายเสียงวิทยุปักกิ่งภาคภาษาไทยกันทุกท่าน

เมื่อกลับจากเมืองจีนแล้ว พระไทยทั้ง ๔ ก็เรียนที่มหาวิทยาลัยนาลันทาต่อมาจน สําเร็จปริญญา พระมหานครสําเร็จปริญญาโท ของสถาบันบาลีนวนาลันทามหาวิหาร ใน พ.ศ. ๒๕๐๐ พระมหามนัสก็ได้ปริญญาโทเช่นเดียวกัน หลังจากนั้น ทั้งสองท่านก็เดินทาง กลับเมืองไทย ได้เข้าสอน และเป็นผู้บริหารที่มหาจุฬาฯ บรรจบกับเรื่องที่กล่าวมา

พอถึงปี ๒๕๐๓ เข้าสู่สมัยปฏิวัติของจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ นโยบายปราบคอมมิวนิสต์กลับฟื้นขึ้นมา และมีการกวาดล้างใหญ่ พระมหามนัส และพระมหานคร ก็ต้องคํากล่าวหา ทํานองเดียวกับบรรดาญาติโยมที่ได้ไปหรือได้สัมพันธ์กับเมืองจีนคอมมิวนิสต์ ในตอนท้ายของยุคจอมพล ป. และในที่สุด

หลังจากสู้คดีนานหลายปี ท่านทั้งหลายที่ได้ออกชื่อมา ก็พ้นคดีทั่วกัน โดยได้รับการถอนฟ้อง หรือศาลสั่งยกฟ้อง จบเรื่องไป กลายเป็นว่า ตามที่ศาลพิพากษา ไม่มีใครเป็นคอมมิวนิสต์สักคน

ส่วนกรณีขององค์สภานายก คือพระพิมลธรรม อธิบดีสงฆ์วัดมหาธาตุเป็นเรื่องใหญ่ มีความซับซ้อนคงไม่น้อย ผู้เล่านี้ไม่ได้รู้รายละเอียดอะไรมาก

ในกรณีของพระมหามนัส และพระมหานคร ที่เล่าแล้วข้างบนนี้ก็มีเรื่องเกี่ยวข้องกับพระพิมลธรรม อาจจะมองเป็นแนวทางของการสังเกตก็คงได้ และเห็นง่ายด้วย

ตามที่ว่านั้น พระมหามนัส และพระมหานคร ไปจากวัดมหาธาตุ เมื่อจะไปจีนแดง ก็ได้ส่งจดหมายมาอย่างที่ว่า คงทํานองอาปุจฉาหรือปรึกษา และตามเรื่องก็ว่า พระพิมลธรรมได้ปรึกษาจอมพล ป. แล้ว พระมหามนัส และพระมหานคร จึงเดินทางไป สาธารณรัฐประชาชนจีน อันนี้ก็อาจถูกถือเอาได้ว่า พระพิมลธรรมได้ส่งเสริม อย่างน้อย ยอมรับการไปจีนแดงของสองท่านนั้น โดยจอมพล ป. ได้เห็นชอบด้วย

นอกจากนี้ก็มีเรื่องที่ว่าพระพิมลธรรมเองก็ได้เดินทางไปต่างประเทศ เช่นว่า ได้ ร่วมขบวนการ MRA (Moral Re-Armament) และมีการโยงเรื่องไปเป็นคอมมิวนิสต์ แต่ที่จริง MRA นี้โดยพื้นฐาน หรือพื้นเดิม เป็นขบวนการทางศาสนาคริสต์และต่อต้านคอมมิวนิสต์ นอกจากนี้เรื่องอื่นๆ ยังมีอีกเยอะ

ผู้เล่าไม่ได้ติดตามเรื่องราว ไม่ได้สืบค้น ข้อมูลอะไรมาก แค่ได้ฟังผ่านมาผ่านไป ท่านผู้ใดสนใจจริงจัง ก็พึงไปค้นเอา ผู้เล่าว่าไป แค่ตามที่พอจะได้ความรู้่มาบ้าง ไม่ถึงขั้นที่จะมีความคิดเห็น ได้แค่บางที่ก็ตั้งข้อสังเกตไว้

ถ้าจะไม่ต้องยุ่งกับเรื่องราวที่สับสนซับซ้อน ก็ดูที่คําพิพากษาของศาลทหาร ดังได้เล่าแล้วว่า ศาลทหารกรุงเทพได้พิพากษายกฟ้องคดีพระพิมลธรรม ใน พ.ศ. ๒๕๐๙

เรื่องอย่างนี้ จะวิเคราะห์วิจัยก็ว่ากันไป มองว่าหาความรู้กันไว้ แต่ถ้าจะเอาเป็น เอาตายให้ได้ตัวการ บางทีก็มีจุดนิดเดียวที่นโยบายการเมือง ที่เป็นตัวพลิกผันบันดาล ดังที่ว่า การเมืองพาสภาพบ้านเมืองให้เป็นไป

แล้วอะไรบันดาลนโยบายการเมือง เป็นธรรมดาว่า การเมืองและบ้านเมืองอยู่ในกระแสสังคม และกว้างออกไปก็อยู่ในกระแสโลก อันนี้เป็นปัจจัยที่มีกําลังมากจากภายนอก นอกจากต้องรู้เท่าทันกระแสเหล่านี้แล้ว ข้อสําคัญก็อยู่ที่คนนี่แหละว่าจะให้ตัณหาหรือปัญญา มาเป็นตัวนําใจ ดูไปๆ ให้เห็นโลก เข้าใจมนุษย์แล้ว จะปฏิบัติด้วยสติปัญญาได้ดียิ่งขึ้น

อย่างไรก็ตาม ถ้าไม่ได้สนใจอะไรนักหนา อ่านเอาความรู้หรือแม้แต่รายละเอียด จากคําพิพากษาของศาลทหาร ที่ว่าเมื่อกี้ก็คงจะพอ

เล่าแถมไว้

ก่อนจะผ่านตอนนี้ไป มีเรื่องเล่าแถมนิดหน่อยว่า การปราบคอมมิวนิสต์ของรัฐบาล ที่พะพานผ่านมหาจุฬาฯ ไปในครั้งนั้น นอกจากทําให้สูญเสียความราบรื่นมั่นคงของกิจการในระดับสูง และก่อความเสียหายต่อเกียรติคุณในเชิงความเข้าใจผิดแล้ว ยัง ทิ้งความยุ่งเหยิงปลีกย่อยไว้ข้างหลัง อย่างน้อยที่ควรเล่าไว้คือเรื่องเอกสาร ซึ่งโยงไปถึงประวัติของมหาจุฬาฯ ด้วย

ดังได้เล่าแต่แรกว่า ตั้งแต่ราววันที่ ๖ มิถุนายน ๒๕๐๓ ตํารวจสันติบาลได้มา ป้วนเปี้ยนที่มหาจุฬาฯ สังเกตการณ์ตรวจเครื่องพิมพ์ดีด ดูโน่นดูนี่ แล้วต่อมาก็ค้นหาหลักฐาน จนในที่สุดก็บอกว่า พบเอกสารคอมมิวนิสต์มากมาย ก่อนที่จะนิมนต์สั่งการ เลขาธิการ และ ผกก.บาลีมัธยมศึกษา ไปคุมไว้ที่สันติบาล

ได้บอกด้วยแล้วว่า เวลานั้น พระนิสิตนักเรียนยังอยู่ที่ตึกเรียนเก่าขนาดย่อม ๒ ชั้น แถบเหนือลานอโศก ต่อมา หลังจากนั้นไม่นาน ก็ย้ายขึ้นไปเรียนบนตึกมหาจุฬาฯ หลังใหญ่ที่เสร็จใหม่ ๓ ชั้น

เวลาผานไปถึงปี ๒๕๐๗ เมื่อผู้เล่าเข้าทํางานแล้ว วันหนึ่ง ในสํานักงานเลขาธิการ ได้เปิดดูตู้เหล็กใส่เอกสาร ซึ่งเป็นแบบลิ้นชักขนาดใหญ่ใส่แฟ้มเรียงกันได้ชั้นละมากหลายแฟ้ม ก็ได้เห็นเอกสารมากมาย มิได้อยู่ในแฟ้ม (ดูเหมือนว่าแฟ้มก็ไม่มี) แต่แยกเป็นแผ่นๆ ทั้งมิได้ซ้อนกันอยู่เป็นปึกเป็นกอง แต่กระจัดกระจาย ไม่เป็นระเบียบ ยุ่งยับ สับหัวสับหาง เกยขึ้นเกยลง ไม่อยู่ในสภาพที่จะใช้ทํางานทําการ

เบื้องแรก นึกตําหนิว่า ทําไมจึงปล่อยปละละเลยในเรื่องเอกสารกันอย่างนี้ แต่แล้ว หยิบเอกสารแผ่นนั้นแผ่นนี้ขึ้นมาดู ปรากฏว่าเป็นประกาศ เป็นคําสั่ง และหนังสือ เข้า-ออกของมหาจุฬาฯ ในระยะ พ.ศ. ๒๕๐๓ และใกล้เคียง

นึกขึ้นได้ถึงเหตุการณ์ข้างต้นนั้น ตู้เอกสารนี้คงจะถูกขนย้ายจากอาคารเก่ามา และยังไม่ได้จัดการอะไรต่อ

นี่คงเป็นสภาพของเอกสารที่ถูกตํารวจสันติบาลมารื้อค้น แล้วก็ปล่อยเลยตามเลย ไม่เก็บให้เรียบร้อย เลยทําให้คิดต่อไปอีกว่า เป็นไปได้ไหม เอกสารบางส่วนอาจถูกยกขนไปค้นที่กองบังคับการของตํารวจสันติบาลนั้น แล้วบางทีก็อาจจะไม่ได้นํากลับมา ถ้าเป็นอย่างนั้น เรื่องราวที่เป็นหลักฐานเชิงประวัติของมหาจุฬาฯ ก็อาจจะขาดหายไป นี่ ก็เป็นปมที่ทิ้งค้างไว้กับความไม่อาจจะรู้

ตอนนั้น สิ่งที่ทําได้ก็คือ เอาเอกสารที่กระจุยกระจายเหล่านั้นมาจัดเรียงลําดับ เข้าพวกเข้าหมู่และเข้าแฟ้มไว้เท่าที่ได้ เท่าที่มี เป็นอันตัดตอนไปทีหนึ่งก่อน

(โปรดติดตามตอนต่อไป)

กราบขอบพระคุณที่มา : สำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ วัดสระเกศ www.watsrakesa.com  และ หนังสือมหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) พิมพ์ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช ๙ มีนาคม ๒๕๕๗

ดาวน์โหลดธรรมนิพนธ์ “มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม” : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺตโต) ได้ที่ เว็บไซต์ วัดญาณเวศกวัน https://www.watnyanaves.net/th/book_detail/604

https://www.watnyanaves.net/uploads/File/books/pdf/_.Pr.4_580301.pdf

The post มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่นกลางทะเลแห่งคลื่นลม (ตอนที่ ๑๑) “พระไทยไปจีน ได้พบประธานเหมา กลับเข้าเมืองไทย ได้ไปอยู่สันติบาล” : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ appeared first on Manasikul Online.

เนื่องด้วยวันที่ ๙ มีนาคม พ.ศ.๒๕๖๓ เป็นวันครบรอบ ๖ ปี วันพระราชทานเพลิงศพ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ประธานผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช จึงขออาราธนาธรรมนิพนธ์ เรื่อง มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม โดย พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ มาเป็นธรรมบรรณาการ ต่อเนื่องจากสัปดาห์ที่แล้ว

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม

ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์

(เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ

ประธานผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

๙ มีนาคม ๒๕๕๗

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม (๑๐)
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) ปัจจุบัน พระพุฒโฆษาจารย์

คำปรารภ

เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) ได้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ที่ปัจจุบันเรียกชื่อตามกฎหมายว่า มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในช่วง ๒๕๐๗ – ๒๕๒๑ รวมเวลา ๑๕ ปี ตั้งแต่ดำรงสมณศักดิ์ที่ พระราชวิสุทธิเมธี พระเทพคุณาภรณ์ พระธรรมคุณาภรณ์ และพระพรหมคุณาภรณ์ โดยลำดับ นับว่าเป็นเลขาธิการองค์จริงจังในกิจการอย่างยาวนานที่สุด ของมหาวิทยาลัยสงฆ์แห่งนี้

ในสมัยนี้ เลขาธิการเป็นตำแหน่งของผู้เป็นหัวหน้าที่ทำงานจริง ในการดำเนินของมหาวิทยาลัยทั้งหลาย มิใช่เพียงตำแหน่งเกียรติยศ ดังมีคำอธิบายในหนังสือนี้แล้ว

ในฐานะเป็นผู้นำ เป็นหัวหน้าผู้รับผิดชอบการดำเนินงานของมหาจุฬาฯ มิใช่ท่านจะต้องทำงานไปทุกอย่าง แต่กิจการทั้งปวงในระยะเวลานั้นทั้งหมด ดำเนินไปในความควบคุมดูแลและความเห็นชอบของท่าน โดยเฉพาะในยุคสมัยนั้น มีการทำงานที่เป็นระบบแห่งความร่วมแรงร่วมใจ โดยเป็นไปในสามัคคีสมานฉันท์ จึงพูดง่ายๆ รวมๆ ว่าเป็นกิจการของมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ในยุคที่เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) เป็นเลขาธิการ

ในหนังสือนี้ ได้เล่าเรื่องราวความเป็นไปในกิจการของมหาจุฬาฯ ในช่วงเวลา ๑๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๐๗ – ๒๕๑๗) เมื่อผู้เล่าสนองงานในฐานะผู้ช่วยของท่าน คือเป็นผู้ช่วยเลขาธิการ

การเขียนเล่าเรื่องราว และทำหนังสือนี้ขึ้น ขอถือเป็นการร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในวาระสำคัญยิ่ง แห่งงานพระราชทานเพลิงศพ

อนึ่ง การเขียนสะกดคำบางอย่าง อาจต่างไปจากที่ใช้กันมาบ้าง ในเมื่อเห็นว่าควรเปลี่ยนแปลงเพื่อความเหมาะสม เช่น แทนที่จะเขียน “วรสารเถร” ก็เขียนเป็น “วรสารเถระ”

ขอกุศลในการนี้ จงเป็นไปเพื่อความเจริญงอกงามของพุทธบริษัท ในไตรสิกขา และในไตรพิธีบุญกิริยา เพื่อความแผ่ไพศาลแห่งพระพุทธศาสนา และเพื่อความไพบูลย์แห่งประโยชน์สุขของปวงประชา อันเป็นจุดหมายในการบำเพ็ญศาสนกิจทั้งปวงของเจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ ยั่งยืนนานสืบไป.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)
๒๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม (๑๐) ค้นไปค้นมา คอมมิวนิสต์หาย หาไม่เห็น : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)

ถึงตอนนี้ แน่นอนว่า จะต้องแก้ปัญหาโดยด่วน อย่างน้อยหาพระเถระที่จะมาดำรงตำแหน่งดูแลรับผิดชอบส่วนงานที่อ้างว้าง หัวหน้าหายไปเรื่องหนึ่งที่ท่านผู้ใหญ่รีบเข้ามาแก้ไข คือ การรักษาบรรยากาศให้มีความอบอุ่นหรืออุ่นใจ และร่วมใจให้มั่นกันอยู่ ไม่ให้ใจหาย หรือเตลิดเพริดกันไปเสีย

ปรากฏว่า แทบจะทันทีนั้น องค์สภานายก คือพระพิมลธรรม นอกจากคงจะยุ่งกับการช่วยแก้ไขปัญหาในระดับงานบริหารแล้ว ก็ลงมาพบปะใกล้ชิดกับพระนิสิตทั้งหลาย

ที่ว่าแทบจะทันที คือ ในวันที่ ๑๐ มิ.ย. ๒๕๐๓ มีคำแจ้งมาให้นิสิตชั้นปีที่ ๓ รวมเข้าห้องเดียวกับชั้นปีที่ ๔ แล้วองค์สภานายกก็เข้ามาสนทนาอย่างกันเอง กลับนิสิตทั้ง ๒ ชั้นนั้นพร้อมทีเดียว และที่เดียวกัน ทำนองหลวงพ่อพูดคุยกับพระเณรในวัด

เวลานั้น ตึกใหญ่ ๓ ชั้นยังไม่เสร็จ พระนิสิตเรียนอยู่ที่ตึกโรงเรียนธรรมมหาธาตุวิทยาลัย ตามที่จำได้ น่าจะไม่ผิดว่า วันนั้น นิสิตชั้นปีที่ ๓ และปีที่ ๔ รวมกันในห้องท้ายสุดด้านตะวันออก ของตึกชั้นบน คือชั้นที่สอง

หลวงพ่อเข้ามาแล้ว ก็พูดทักทาย ให้ความรู้ เล่าเรื่องราวต่างๆ เมื่อพูดแล้ว ท่านก็ถามบ้าง พอจะถาม ก็เป็นธรรมดาว่า สามเณรที่มีอยู่องค์เดียว ซึ่งแปลกหมู่ กลายเป็นจุดเด่น หรือเป็นจุดสนใจ ท่านก็ถามผู้เล่านี้ว่า คำว่า “กุศโลบาย” หมายความว่าอย่างไร ผู้เล่าก็กราบเรียนตอบไป คงจะพูดยืดยาว จบแล้ว ท่านบอกว่าไม่ควรพูดอะไรง่ายๆ…แต่ยังเป็นเณร ไม่เป็นไร เด็กๆ ยังไม่ค่อยคิดอะไร

จากนั้น ท่านสั่งว่าเลิกเรียนแล้วให้ไปหา ท่านพูดท่านถามอะไรบ้าง จำรายละเอียดไม่ได้ ลงท้ายว่า ให้รักษาตัวให้ดี อย่าให้เป็นอัตตกิลมถานุโยค และขาดเหลืออะไรให้บอก แล้วให้ไปค้นศัพท์ “กุศโลบาย” และเขียนมาถวายท่านในวันรุ่งขึ้น
นี่เล่าไว้ให้เห็นบรรยากาศ เป็นเมตตาคุณของท่านผู้ใหญ่ แต่ความใกล้ชิดและบรรยากาศนี้ ไม่อาจดำเนินไปได้ เพระองค์สภานายกเองก็ประสบเหตุการณ์ร้าย อยู่ในข่ายของร่างแหที่ว่ามาแล้วนั้นด้วย และเรื่องราวข่าวร้ายก็กำลังกระชั้นเข้ามา ทำให้ท่านต้องใช้เวลากับเรื่องเหล่านั้น

ดังนั้น ต่อจากนี้ เท่าที่จำได้ ก็ไม่มีการพบปะอย่างนั้นอีก ได้แค่เห็นเวลาท่านมีกิจผ่านไปในบริเวณวัด แต่ก็เห็นได้ว่าท่านมีเมตตาแก่ผู้เล่าเรื่อยมา พบเห็นคราวใด แม้แต่ไกล ท่านก็กวักมือเรียก หรือยิ้มให้ จนในที่สุด ทุกอย่างก็จบสิ้นไปตามกาล
ปัญหาอันกระทบมหาจุฬาฯ ครั้งนี้ เป็นเรื่องหยุดยาว ในสถานการณ์ช่วงนี้ งานอนุสรณ์มหาจุฬาฯ ที่กำลังเริ่มเตรียมการกันอยู่ ก็พลอยถูกปัญหากลบทับหมดความสำคัญไป ดังที่เรื่องราวดำเนินต่อไปว่า ในวันที่ ๑๔ มิ.ย. ๒๕๐๓ (รักษาการ) อธิการบดี ได้มีคำสั่งให้งดการจัดงานอนุสรณ์มหาจุฬาฯ ประจำปี ๒๕๐๓ โดยจะมีเพียงพิธีที่จัดเป็นการภายใน ในพระอุโบสถวัดมหาธาตุ

อย่างที่ว่าแล้ว เคราะห์ของชาวมหาจุฬาฯ ที่ถูกบังคับให้งดการจัดงานอนุสรณ์ฯ อีนี้กลายเป็นโชคดีของผู้เล่า ที่พ้นไปได้จากภาระของกิจกรรมออกงาน อันขัดต่ออัธยาศัย

ดังได้เล่าแล้วข้างต้น ในเดือนพฤศจิกายน ปี ๒๕๐๓ คือประมาณ ๕ เดือน หลังจากที่พบกับนิสิตปี ๓-๔ ดังเล่าข้างต้นแล้ว อธิบดีสงฆ์วัดมหาธาตุ ซึ่งเป็นสภานายกมหาจุฬาฯ โดยตำแหน่ง ได้ถูกถอดสมณศักดิ์ ฐานขัดพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราช พ้นจากตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดมหาธาตุ และจากความเป็นสภานายกมหาจุฬาฯ

พอถึง พ.ศ. ๒๕๐๕ ด้วยข้อกล่าวหาในคดีคอมมิวนิสต์ทำนองเดียวกับสั่งการเลขาธิการ (ข้อหาที่แจ้งคราวนี้ว่า “มีการกระทำอันเป็นคอมมิวนิสต์ และกระทำผิดต่อความมั่นคงของรัฐภายในราชอาณาจักร”) อดีตพระพิมลธรรมก็ถูกจับไปดำเนินการให้สละเพศและคุมขังไว้ที่สันติบาล

ต่อจากนี้ ขอเล่าอย่างย่นย่อรวบรัดว่า อดีตพระพิมลธรรมพำนักในที่คุมขังที่กองบังคับการตำรวจสันติบาล ๔ ปี จนกระทั่งเมื่อศาลทหารกรุงเทพ (ในสมัยปฏิวัติ) พิพากษายกฟ้อง ใน พ.ศ. ๒๕๐๙ จึงกลับสู่วัดมหาธาตุ และต่อมา ใน พ.ศ. ๒๕๑๘ หลังจากมหาเถรสมาคมมีคำสั่งให้ระงับอธิกรณ์ของท่านแล้ว ก็ได้มีประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานสมณศักดิ์กลับคืน

ครั้นแล้ว ในวันที่ ๔ มิถุนายน ๒๕๑๘ นายกรัฐมนตรี (ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช) ได้มีบัญชาให้ ดร. นิพนธ์ ศศิธร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ อัญเชิญพัดประจำตำแหน่งไปถวายคืนแก่พระพิมลธรรม ที่ตำหนักสมเด็จ วัดมหาธาตุ

นับแต่เกิดคดีความใน พ.ศ. ๒๕๐๓ เมื่อพระพิมลธรรมพ้นจากตำแหน่งแล้ว พระธรรมรัตนากร (สวัสดิ์ กิตติสารเถระ) ได้ดำรงตำแหน่งอธิบดีสงฆ์วัดมหาธาตุ และเป็นสภานายกมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยสืบมา โดยได้รับสถาปนาเป็นที่ พระธรรมปัญญาบดี ใน พ.ศ. ๒๕๑๙ แล้วต่อมา ถึงมรณภาพ เมื่อมีอายุ ๙๒ ปี ใน พ.ศ. ๒๕๒๓

 เมื่อพระธรรมปัญญาบดีถึงมรณภาพ ใน พ.ศ. ๒๕๒๓ แล้ว พระพิมลธรรมก็คืนสู่ตำแหน่งอธิบดีสงฆ์วัดมหาธาตุ และเป็นสภานายกมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย อีกวาระหนึ่ง รวมเวลาที่อยู่ปราศจากตำแหน่งทั้งสองนั้น ๒๐ ปี

ต่อมา ในปี ๒๕๒๘ พระพิมลได้รับการสถาปนาเป็นสมเด็จพระราชาคณะ ที่สมเด็จพระพุฒาจารย์ แล้วในที่สุด ถึงมรณภาพเมื่อมีอายุ ๘๖ ปี ใน พ.ศ. ๒๕๓๒  

(โปรดติดตามตอนต่อไป)

กราบขอบพระคุณที่มา : เว็บไซต์ สำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ วัดสระเกศ www.watsrakesa.com และ ธรรมนิพนธ์ “มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)” พิมพ์ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช ๙ มีนาคม ๒๕๕๗

ดาวน์โหลดธรรมนิพนธ์ “มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)” ได้ที่ https://www.watnyanaves.net/th/book_detail/604 , https://www.watnyanaves.net/uploads/File/books/pdf/_.Pr.4_580301.pdf

The post มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม (๑๐) ค้นไปค้นมา คอมมิวนิสต์หาย หาไม่เห็น : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ appeared first on Manasikul Online.

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม

ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ

เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์

(เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ

ประธานผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช

๙ มีนาคม ๒๕๕๗

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม (๙)
-พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)-

(คำปรารภ)

เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) ได้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ที่ปัจจุบันเรียกชื่อตามกฎหมายว่า มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในช่วง ๒๕๐๗ – ๒๕๒๑ รวมเวลา ๑๕ ปี ตั้งแต่ดำรงสมณศักดิ์ที่ พระราชวิสุทธิเมธี พระเทพคุณาภรณ์ พระธรรมคุณาภรณ์ และพระพรหมคุณาภรณ์ โดยลำดับ นับว่าเป็นเลขาธิการองค์จริงจังในกิจการอย่างยาวนานที่สุด ของมหาวิทยาลัยสงฆ์แห่งนี้

ในสมัยนี้ เลขาธิการเป็นตำแหน่งของผู้เป็นหัวหน้าที่ทำงานจริง ในการดำเนินของมหาวิทยาลัยทั้งหลาย มิใช่เพียงตำแหน่งเกียรติยศ ดังมีคำอธิบายในหนังสือนี้แล้ว

ในฐานะเป็นผู้นำ เป็นหัวหน้าผู้รับผิดชอบการดำเนินงานของมหาจุฬาฯ มิใช่ท่านจะต้องทำงานไปทุกอย่าง แต่กิจการทั้งปวงในระยะเวลานั้นทั้งหมด ดำเนินไปในความควบคุมดูแลและความเห็นชอบของท่าน โดยเฉพาะในยุคสมัยนั้น มีการทำงานที่เป็นระบบแห่งความร่วมแรงร่วมใจ โดยเป็นไปในสามัคคีสมานฉันท์ จึงพูดง่ายๆ รวมๆ ว่าเป็นกิจการของมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ในยุคที่เจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) เป็นเลขาธิการ

ในหนังสือนี้ ได้เล่าเรื่องราวความเป็นไปในกิจการของมหาจุฬาฯ ในช่วงเวลา ๑๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๐๗ – ๒๕๑๗) เมื่อผู้เล่าสนองงานในฐานะผู้ช่วยของท่าน คือเป็นผู้ช่วยเลขาธิการ

การเขียนเล่าเรื่องราว และทำหนังสือนี้ขึ้น ขอถือเป็นการร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในวาระสำคัญยิ่ง แห่งงานพระราชทานเพลิงศพ

อนึ่ง การเขียนสะกดคำบางอย่าง อาจต่างไปจากที่ใช้กันมาบ้าง ในเมื่อเห็นว่าควรเปลี่ยนแปลงเพื่อความเหมาะสม เช่น แทนที่จะเขียน “วรสารเถร” ก็เขียนเป็น “วรสารเถระ”

ขอกุศลในการนี้ จงเป็นไปเพื่อความเจริญงอกงามของพุทธบริษัท ในไตรสิกขา และในไตรพิธีบุญกิริยา เพื่อความแผ่ไพศาลแห่งพระพุทธศาสนา และเพื่อความไพบูลย์แห่งประโยชน์สุขของปวงประชา อันเป็นจุดหมายในการบำเพ็ญศาสนกิจทั้งปวงของเจ้าประคุณอาจารย์สมเด็จพระพุฒาจารย์ ยั่งยืนนานสืบไป.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)
๒๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗

มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม (๙)
-พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)-

ที่นี่ มีคอมมิวนิสต์ ใช่ไหม?

ได้เล่าแล้วข้างต้นว่า เมื่อจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ ปฏิวัติ ในวันที่ ๒๐ ต.ค. ๒๕๑๐ ได้ประกาศว่าจะปราบคอมมิวนิสต์อย่างเด็ดขาด แล้วทันทีนั้น ในวันรุ่งขึ้น ก็ได้เริ่มจับผู้ถูกกล่าวหารุ่นแรกราว ๔๐ คน เช่น นายสังข์ พัธโนทัย นายสงวน ตุลารักษ์ รวมมาถึงอาจารย์กรุณา กุศลาศัย ซึ่งมาสอนที่มหาจุฬาฯ ด้วย

ต่อจากนั้น เรื่องราวจะดำเนินไปอย่างไร ผู้เล่าซึ่งเป็นผู้เรียน ก็ไม่ได้ติดตาม คงได้ยินได้ฟังข่าวบ้างบางครั้งบางคราว แต่ทั้งโดยภาวะและโดยวัย บวกกับความสนใจส่วนตัวที่ไม่ค่อยมี เรื่องก็แค่ผ่านๆ ไป ยิ่งกว่านั้น หลังปฏิวัติไม่ถึง ๓ เดือน ตัวพูดเล่าเองก็อาพาธด้วยวัณโรคอย่างแรง อาเจียนโลหิตมาก ไม่ได้ไปเรียนจนสิ้นปีการศึกษา

แถมอีกว่า เมื่อขึ้นปีการศึกษาต่อมา พอเปิดเรียนในเดือนมิถุนายน ๒๕๐๒ ก็มีเรื่องยุ่งยาก เป็นปัญหาภายในของมหาจุฬาฯ เอง ทำให้การศึกษาเล่าเรียนไม่ดำเนินไปตามปกติ และต้องพากันสนใจเฝ้ามองตามดูเรื่องภายในนั้น

ทั้งนี้ เนื่องจากมีนิสิตกลุ่มหนึ่ง บางทีเรียกให้สะดวกปากว่าพวกก่อกัน ได้ทำความวุ่นวายขึ้น เพื่อขอให้มีการเปลี่ยนแปลงผู้บริหารบางท่าน เรื่องขยายออกไปกลายเป็นเหตุให้ผู้บริหารพลอยขัดกัน ผู้บริหารบางท่านสั่งลงโทษนิสิตที่ก่อการ แต่มีการคัดค้าน บางท่านสั่งปิดเรียน บางท่านให้เปิดเรียน องค์สภานายกก็เมตตามาร่วมแก้ไขสถานการณ์ ในที่สุด เหตุการณ์ก็ผ่านไป โดยมีความอ่อนแอภายในค้างอยู่บ้างเป็นธรรมดา

ปีการศึกษาต่อมา คือ ๒๕๐๓ เป็นช่วงเวลาสำคัญอันร่างแหคอมมิวนิสต์พะพานถึงมหาจุฬาฯ แล้วแผ่พันพัวไปนานหลายปี โดยเริ่มแต่เปิดเรียนได้ไม่กี่วัน

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เปิดปีการศึกษาตามปฏิทินจันทรคติ ปีนั้นตรงกับวันที่ ๒๖ เมษายน ๒๕๐๓ มีวิธีบูชาพระรัตนตรัย แล้วปราศรัยและโอวาท ในพระอุโบสถวัดมหาธาตุ โดยองค์สภานายก คือพระพิมลธรรม เป็นประธาน

เมื่อเสร็จพิธีเปิดเป็นทางการแล้ว ก็มีเจ้าหน้าที่แจ้งว่า เนื่องจากอากาศยังร้อนจัดจึงให้หยุดพักรอไปเปิดเรียนจริงในวันที่ ๑๙ พฤษภาคม ๒๕๐๓

ระหว่างปิดพักรอเวลาที่จะเล่าเรียนในปีนั้น ได้มีเหตุการณ์สำคัญเกี่ยวกับกิจการคณะสงฆ์หลายอย่าง เริ่มด้วย งานพระราชทานเพลิงพระศพ สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์ วัดบวรนิเวศวิหาร ในวันที่ ๒ พฤษภาคม ๒๕๐๓

ต่อด้วยการสถาปนาสมเด็จพระสังฆราชพระองค์ใหม่ คือ สมเด็จพระสังฆราชกิตติโสภณมหาเถระ วัดเบญจมบพิตร ในวันที่ ๔ พฤษภาคม ๒๕๐๓

จากนั้น มีการตั้งสมเด็จพระมหาวีรวงศ์ อุฏฐายีมหาเถระ วัดมกุฏกษัตริยาราม เป็นสังฆนายก ในวันที่ ๑๐ พฤษภาคม ๒๕๐๓ และตั้งคณะสังฆมนตรี ในวันที่ ๑๒ พฤษภาคม ๒๕๐๓

เมื่อเปิดเรียนจริงในวันที่ ๑๙ พฤษภาคม ๒๕๐๓ แล้ว ก็เข้าสู่เวลาช่วงต้นของปีการศึกษา ที่ชาวมหาจุฬาฯ เตรียมใจต้อนรับที่จะร่วมงานใหญ่อันสำคัญประจำปี คือวันอนุสรณ์มหาจุฬาฯ บรรดาพระนิสิตนักศึกษาพากันนึกถึงและมองไปที่การจัดงาน โดยมีคณะกรรมการนิสิตจะเป็นผู้ได้รับมอบหมายให้รับผิดชอบ

จึงเป็นธรรมดาว่า พอเปิดเรียนแล้ว พระนิสิตรุ่นพี่ โดยเฉพาะในชั้นพุทธศาสตร์ ปีที่ ๔ ที่มีกันเวลานั้นไม่กี่รูป ขยายลงมาถึงปีที่ ๓ บ้าง ก็ง่วนขลุกกันกับการเตรียมงานดังกล่าวนั้น เริ่มแต่เลือกสรรตั้งคณะกรรมการนิสิตขึ้นมา

ผู้เล่านี้ เวลานั้น ยังเป็นสามเณร อยู่ในชั้นพุทธศาสตร์ ปีที่ ๓ ไม่คิดว่าตัวเองจะเข้าไปเกี่ยวข้องกับการจัดงานนี้ด้วย

แต่แล้ว ประมาณวันที่ ๓ มิถุนายน ๒๕๐๓ โดยไม่ได้คาดหมาย ไม่รู้ตัว พระมหาศรีสวัสดิ์ ซึ่งเป็นนิสิตรุ่นพี่ เป็นกรรมการนิสิตมาตั้งแต่ปีก่อนๆ เป็นที่รู้จักกันดีในหมู่นิสิตทั้งหลาย (ต่อมา คือ พ.อ. ศรีสวัสดิ์ แสนพวง ผู้อำนวยการกองอนุศาสนาจารย์กองทัพบก พ.ศ. ๒๕๓๔-๒๕๓๗) เดินเข้ามาหา จับมือแล้วจูงไปให้สามเณรเข้ารับหน้าที่เป็นเลขานุการ ของคณะกรรมการจัดงานอนุสรณ์มหาจุฬาฯ ท่านย้ำว่าได้ใส่ชื่อเข้าไปแล้ว

นั่นเป็นเมตตาของท่านพระผู้พี่ๆ ทั้งหลาย ที่ได้เห็นชอบหรือตกลงกันว่าอย่างนั้นแต่ตัวผู้เล่านี้ ไม่มีฉันทะในงานอย่างนี้เลย แล้วก็ไม่ถนัดด้วย ใจชอบแต่จะค้นคว้าหาความรู้ให้เต็มที่ จึงขอตัวปฏิเสธๆ แต่ท่านก็ไม่ยอม

ในที่สุด ขอเวลาไปคิดก่อน หลังเวลาผ่านไปนาน ก็เกรงใจท่านผู้เมตตา และพิจารณาว่า ถึงแม้คราวนี้จะไม่ยอม แต่ปีหน้า ขึ้นปี ๔ และคงจะได้บวชพระแล้ว จะหลีกเลี่ยงไม่ได้ ควรยอมรับ จะได้เป็นโอกาสให้ได้ฝึกงานนี้ไว้ ในที่สุด ก็เป็นอันยอมรับเป็นเลขานุการ ตามที่ท่านตกลงกันไว้

อย่างไรก็ดี เดี๋ยวจะมีเหตุร้าย ที่ช่วยให้มีโชคดีพ้นสถานะนี้ไปได้ เรื่องเป็นอย่างไรจะได้เห็นต่อไป

เรื่องเดินหน้าต่อไปว่า หลังจากนั้นเพียง ๒-๓ วัน ขณะที่พระนิสิตกำลังเตรียมตัวจะเริ่มเตรียมการจัดงานอนุสรณ์ฯ กันอยู่ ก็ปรากฏว่า ตั้งแต่วันที่ ๖ มิถุนายน ๒๕๐๓ เป็นต้นมา ได้มีตำรวจสันติบาลเข้ามาปรากฏ แล้ววนไปเวียนมาที่มหาจุฬาฯ เที่ยวตรวจดูตามเครื่องพิมพ์ดีด และคอยสังเกตการณ์

ครั้นแล้ว ตํารวจสันติบาลก็ก้าวไปอีกขั้นหนึ่ง ซึ่งสำคัญทีเดียว คือมาค้นหลักฐานที่เขาต้องการหา แล้วลงท้ายโดยบอกว่า ได้พบเอกสารคอมมิวนิสต์จำนวนมาก ที่มหาจุฬาฯ

จากนั้น ตํารวจสันติบาลก็นิมนต์เจ้าของหรือผู้รับผิดชอบต่อเอกสารเหล่านั้น ในฐานะผู้ถูกกล่าวหาว่ามีการกระทำอันเป็นคอมมิวนิสต์ เข้าสู่กระบวนการดำเนินคดี โดยให้ไปอยู่ในที่คุมขัง ที่กองบังคับการตำรวจสันติ

ท่านที่ถูกนิมนต์ไป หรือพูดกันแบบเข้าใจง่ายๆ ว่าถูกจับไปครั้งนั้น ได้แก่ พระมหามนัส จิตฺตทโม สั่งการเลขาธิการ มหาจุฬาฯ (เป็นผู้กำกับแผนกบาลีอุดมศึกษาด้วย) และพระมหานคร เขมปาลี ผู้กำกับแผนกบาลีมัธยมศึกษา

ตำแหน่งสั่งการเลขาธิการ ก็คือผู้รักษาการในตำแหน่งเลขาธิการ ซึ่งในระบบงานของมหาวิทยาลัยยุคต้นๆ เวลานั้น ถือว่าเป็นหัวหน้างานบริหารในทางปฏิบัติ ส่วนอธิการบดี ในยุคนั้น พูดอย่างภาษาชาวบ้านว่าเป็นตำแหน่งเชิงเกียรติยศ (หรือคุมนโยบายทางการเมือง)

ถ้าเป็นมหาวิทยาลัยของรัฐเวลานั้น ก็มักตั้งนายกรัฐมนตรี รองนายกรัฐมนตรีหรือรัฐมนตรีท่านใดท่านหนึ่ง ให้เป็นอธิการบดี (มาคุมไว้!) อธิการบดีก็มาเป็นหัวหน้าในพิธีบ้าง เซ็นหรือลงนามในคำสั่งและประกาศต่างๆ บ้าง ส่วนตัวงานจริงที่ทำในทางปฏิบัติเป็นเรื่องของเลขาธิการ

นอกจากนั้น ที่มหาจุฬาฯ เวลานั้น สั่งการเลขาธิการยังเป็นผู้กำกับแผนกบาลีอุดมศึกษาพร้อมไปในตัวด้วย คือเป็นผู้รับผิดชอบงานในชั้นพุทธศาสตร์ทั้งหมด (คณบดีเวลานั้น คือ พระธรรมทัศนาธร วัดชนะสงคราม ก็เป็นตำแหน่งโดยเกียรติ)
โดยนัยนี้ การหายไปของสั่งการเลขาธิการในทันทีนั้น ก็จึงเป็นการขาดด้วนของส่วนยอดแห่งงานของมหาจุฬาฯ จะเรียกว่าเกิดความอ้างว้างขึ้นมาทันใด ก็คงพอได้

ส่วนผู้กำกับแผนกบาลีมัธยมศึกษาก็เป็นตำแหน่งใหญ่ รับผิดชอบการเล่าเรียนของพระเณรมหาจุฬาฯ ที่วัดพระเชตุพนทั้งหมด และมีจำนวนมากกว่าแผนกอื่นๆ คือเป็นประมาณครึ่งหนึ่งของพระเณรมหาจุฬาฯ ทั้งหมด ดังกล่าวแล้วข้างต้น
มิใช่เพียงปัญหาของงานเท่านั้น แต่ข่าวที่แพร่กระจายออกไป ย่อมก่อให้เกิดความเข้าใจผิดต่อมหาจุฬาฯ ทั้งหมด โดยเฉพาะภาพของสถาบันในสายตาของพุทธบริษัทและประชาชนทั่วไป

 (…โปรดติดตามตอนต่อไป…) 

กราบขอบพระคุณที่มา : เว็บไซต์ www.watsrakesa.com สำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ วัดสระเกศ และ  หนังสือ “มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)” พิมพ์ร่วมบำเพ็ญกุศลอุทิศถวาย ในงานพระราชทานเพลิงศพ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช ๙ มีนาคม ๒๕๕๗

ดาวน์โหลดหนังสือ “มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต)” ได้ที่ เว็บไซต์ วัดญาณเวศกวัน https://www.watnyanaves.net/th/book_detail/604

The post มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งคลื่นลม (๙) “ที่นี่ มีคอมมิวนิสต์ ใช่ไหม?” : พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) ปัจจุบัน สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ appeared first on Manasikul Online.