คเณศจตุรถี”เทศกาลเฉลิมฉลองการประสูติของพระพิฆเณศวร์ ๗-๑๗ กันยายน พุทธศักราช ๒๕๖๗ ณศาลองค์ปู่พระพิฆเณศวร์ ๑,๐๐๐ ปี วัดป่าพระพิฆเณศวร์ บ้านปากน้ำ บุ่งสระพัง จังหวัดอุบลราชธานี

หนึ่งปีมีครั้งเดียว ศิษย์สายมู สายเทพ สายญาณ สายศิลปะทุกแแขนง ที่เป็นลูกหลานองค์ปู่พระพิฆเณศวร์หลั่งไหลเข้ามาประกอบพิธี “วันจตุรถี” ซึ่งเป็นเทศกาลเฉลิมฉลองการประสูติของพระพิฆเณศวร์ ภายในศาลองค์ปู่พระพิฆเณศวร์ที่มีอายุกว่า ๑,๐๐๐ ปี ณ วัดป่าพระพิฆเณศวร์ บ้านปากน้ำ บุ่งสระพัง ตำบลกุดลาด อำเภอเมืองอุบลราชธานี

  พระมหาเทอด ญาณวชิโร (อดีตพระราชกิจจาภรณ์) เล่าว่า…

มีเรื่องเล่าขานกันในหมู่ชาวบ้าน ตรงบริเวณปากบุ่งสระพังบรรจบกับแม่น้ำมูล จังหวัดอุบลราชธานี มีพื้นที่ลาดโล่งเตียนจนถึงหาดทราย เป็นท่าที่แม่ทัพนายกองนำช้างม้าศึกลงกินน้ำ  เรื่องเล่าของป่าแห่งนี้มีมากมายหลายสำนวน ตามแต่ผู้เล่าจะปรุงแต่งกันไปจนกลายเป็นตำนานต่างๆ นานา…

เช่น ถึงวันพระจะมีดวงไฟลอยจากวัดป่าเข้าหมู่บ้าน มีไฟพะเนียงพุ่งขึ้นจากดิน เจ้าของย้ายที่ฝังทรัพย์สมบัติใหม่ ฆ้องทองคำใต้พื้นดินดังสะท้อนในคืนวันเพ็ญ และเสียงกระดิ่งช้างม้าศึกดังกึกก้องยามค่ำคืน

          ท่านเจ้าคุณพระราชกิจจาภรณ์ในขณะนั้น เล่าย้อนไปในวัยเยาว์ให้ฟัง ช่วงที่เป็นสามเณรน้อย ต่อมาว่า  ป่าแห่งนี้เป็นที่ซึ่งหลวงพ่อวัดปากน้ำ พระมงคลธรรมวัฒน์(บุญจันทร์ จตฺตสลฺโล) บุ่งสระพัง จ.อุบลราชธานี  ใช้เป็นสถานที่ปลีกตัวออกมานั่งสมาธิบำเพ็ญภาวนาอยู่เป็นประจำ  

อยู่มาวันหนึ่ง หลวงพ่อท่านเกิดนิมิตว่ามีพระพุทธรูปฝั่งอยู่ใต้ดินในป่าแห่งนี้  จะเกิดพายุพัดต้นตาลหัก ให้ขุดตรงจุดที่ปลายต้นตาลหักลง พอให้ชาวบ้านขุดตามนั้น ก็พบพระพุทธรูปเนื้อเงิน ศิลปะแบบเชียงแสนล้านช้าง ขนาดหน้าตัก ๑๑ นิ้ว หรือ ๑๒ นิ้วเศษ มีพระพุทธรูปทองคำ พระพุทธรูปสำริด พระผง และข้าวของเครื่องใช้อื่นๆ อีกจำนวนหนึ่ง  แล้วท่านก็นำมาประดิษฐานไว้เป็นพระพุทธรูปสำคัญประจำวัดปากน้ำ  ของบางส่วนนอกเหนือจากนี้ ได้สร้างพระพุทธรูปครอบไว้ในป่าแห่งนี้

“ เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นใน ปี ๒๕๑๕  หลังอาตมาเกิดเพียงหนึ่งปี ยิ่งเพิ่มความเชื่อความศรัทธาให้กับชาวบ้านในทางศักดิ์สิทธิ์สำคัญมากขึ้น  ที่สุดนอกจากหลวงพ่อแล้ว ป่าแห่งนี้ก็ไม่มีใครกล้ารุกล้ำกล้ำกลายเข้ามา  จึงกลายเป็นสถานที่ปลีกวิเวกบำเพ็ญจิตตภาวนาของท่านพระอาจารย์มหามังกร  ปญฺญาวโร ต่อมา โดยมีอาตมาเป็นเณรอุปัฏฐาก

          “ที่จริง สถานที่ตรงนี้ชาวบ้านเรียกวัดป่าก็ไม่ใช่วัดมีอาคารสถานที่อะไร  แต่เป็นป่าใหญ่นอกหมู่บ้าน  ตั้งอยู่ริมแม่น้ำมูล มีเพียงศาลาโล่งๆ หลังเดียว และกุฏิไม้แบบกรรมฐานอีกหนึ่งหรือสองหลัง ที่เรียกวัดป่าก็เป็นแต่เพียงเรียกตามคำบอกเล่าต่อๆ กันมาว่า สถานที่แห่งนี้เคยเป็นวัดร้างมาตั้งแต่แรกตั้งเมืองอุบลราชธานีศรีวนาลัย  มีเหตุถูกปล่อยให้ทิ้งร้างจนกลายเป็นป่าใหญ่ดงทึบ บ้างก็ว่าเกิดโรคระบาดชาวบ้านจึงย้ายบ้านหนี บ้างก็ว่าถูกทิ้งร้างมาตั้งแต่คราวพระวอพระตาถูกข้าศึกฆ่า ชาวบ้านก็เลยเรียกวัดป่า”

          และก่อนหน้าที่จะขุดพบพระพุทธรูปราวปี ๒๔๙๓ ก็มีการขุดพบพระพิฆเณศวร์หินทราย และโคอุสุภราช หลวงพ่อวัดปากน้ำ เล่าว่าทางการนำไปเก็บรักษาไว้ ชาวบ้านจึงเรียกป่าแห่งนี้ว่า “ดงพระคเณศวร์” แล้วก็เรียกติดปากจนถึงปัจจุบันว่า “วัดป่าพระพิฆเณศวร์”

          ท่านอาจารย์เจ้าคุณเทอดในขณะนั้น เชื่อมโยงให้เห็นความสัมพันธ์ของวัด บ้าน และชุมชนที่ผูกพันประหนึ่งญาติพี่น้องนี่เองที่ทำให้ท่านสามารถอยู่ในเพศของบรรพชิตต่อมาได้จนถึงทุกวันนี้ และที่สำคัญก็คือ เมื่อความศรัทธาในบวรพระพุทธศาสนาอย่างแน่นแฟ้น ทำให้เกิดความเมตตากรุณาต่อกัน รวมไปถึงต้นไม้และสัตว์ป่านานาชนิดก็ได้รับการปกป้องคุ้มครองไปด้วย การมีเสนาสนะเล็กๆ ในป่า หรือ วัดเล็กๆ ในป่าก็เพื่อการรักษาป่าไม้และสัตว์ป่าให้ได้ดำรงอยู่เพื่อเป็นลมหายใจให้กับผู้คนชนรุ่นต่อๆ ไปได้อาศัยต้นน้ำไว้ยังชีพและมีต้นธรรมไว้เรียนรู้จิตใจตัวเราเอง เพราะ การรักษาป่า ก็คือ การรักษาธรรม

คเณศจตุรถี หรือ วันคล้ายวันประสูติ พระพิฆเนศวร์ เกิดขึ้นในวันแรม ๔ ค่ำ เดือน ๙ และ วันแรม ๔ ค่ำเดือน ๑๐ โดยในปีนี้ วันคเณศจตุรถี พุทธศักราช ๒๕๖๗ ตรงกับวันเสาร์ที่ ๗ กันยายน ถึงวันอังคารที่ ๑๗ กันยายน พุทธศักราช ๒๕๖๗ ซึ่งตรงกับวันพระใหญ่ ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๐ พอดี และยังเป็นวันไหว้พระจันทร์ วันสำคัญของการไหว้เทพของชาวจีนอีกดัวย

ตำนานและประวัติพระพิฆเณศวร์ โดยสังเขป

พระพิฆเนศ หรือ พระพิฆเณศวร์ เป็นเทพองค์สำคัญของศาสนาพราหมณ์-ฮินดูที่ชาวไทยรับมานับถือบูชา ด้วยมีความเชื่อสืบต่อกันมาว่า สำหรับคนทำงานศิลปะแล้ว พระพิฆเณศวร์ ได้สร้างแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์งานศิลปะทุกแแขนง ไม่ว่าจะเป็น จิตกรรม ประติมากรรม นาฏศิลป์ ศิลปะการแสดง ไปจนถึง งานเขียนทุกรูปแบบในปัจจุบัน และอาจขยายไปถึงคนทำธุรกิจอย่างมีศิลปะด้วย เรียกได้ว่า พระพิฆเนศวร ได้สร้างแรงบันดาลใจแบบไม่จำกัดความคิดสร้างสรรค์ ขยายวงกว้างไปตามความเชื่อที่นำไปสู่ความสำเร็จมากมาย โดยรากฐานสำคัญอย่างหนึ่งคือ ผู้คนมีความเชื่อว่า พระพิฆเณศวร์ เป็นเทพเจ้าผู้ขจัดอุปสรรค จึงเป็นเทพแห่งความสำเร็จ ทำให้พระพิฆเณศวร เป็นที่มีชีวิตและลมหายใจเหนือกาลเวลา

ด้วยประวัติที่ไม่ธรรมดาของพระพิฆเณศวร มีหลายเวอร์ชั่นมาก แต่ที่ชอบที่สุดก็ภาคที่อินเดียสร้างเป็นการ์ตูนแอนิเมชัน เล่าเรื่อง พระพิฆเณศร ที่มีเศียรเป็นช้าง แล้วในเรื่องเล่าถึงยอดแห่งปัญญา ความซื่อสัตย์ กตัญญูและรักพระมารดายิ่งกว่าชีวิตของตนเอง

ดังที่พอจำได้ว่า พระพิฆเณศวร์ เป็นพระโอรสของพระอิศวรและพระอุมาเทวี ครั้งหนึ่งพระอุมาเทวีทรงพระบรรทม และบอกให้พระพิฆเณศวร์ เฝ้าหน้าที่ประทับ ไม่ให้ใครเข้ามาเด็ดขาด แม้แต่พระอิศวรผู้เป็นพระบิดา ก็ห้ามเข้าไปเด็ดขาด (ถ้าจำผิดพลาดไปขอผู้รู้มาช่วยอธิบายด้วย)

ไม่นานนัก พระอิศวรก็มาจริงๆ และพยายามจะเข้าไปหาพระอุมาเทวี แต่พระพิฆเณศวร ไม่ให้เข้าไป จนพระอิศวรโมโหมาก เลยตัดเศียรลูกตัวเองไปโดยไม่รู้ตัว

พอพระอิศวรได้สติ พระอุมาเทวีออกมาก็ตกใจ ที่ลูกถูกตัดหัว จึงบอกให้พระอิศวรรีบหาศีรษะมาต่อให้ลูกโดยเร็วไม่ให้ข้ามวัน ฝ่ายพระอิศวรออกไปหาใครก็ไม่มี จะไปตัดศีรษะใครเล่า ก็เพิ่งตัดศีรษะลูกไป พอออกไปเจอช้างเพิ่งตายก็เลยตัดศีรษะมาต่อเศียรให้ลูก พระพิฆเณศวรจึงมีศีรษะเป็นช้างตั้งแต่นั้นมา

ว่าด้วยปัญญาเฉียบแหลมของพระพิฆเณศวร ตอนหนึ่ง

พระอิศวรและพระอุมาเทวีให้ลูกชายสององค์ คือ พี่ชายของพระพิฆเณศวรและพระพิฆเณศวรแข่งกันว่า ใครจะเหาะไปรอบจักรวาลเร็วกว่ากัน

พระพิฆเณศวร ให้พี่ชายเหาะไปก่อน แล้วตัวเองค่อยเหาะทีหลัง พอพี่ชายเหาะไปแล้ว พระพิฆเณศวรก็เดินหมุนรอบพระอุมาเทวีและพระอิศวรรอบหนึ่ง แล้วก็บอกกับทั้งสองพระองค์ว่า ไปรอบจักรวาลมาแล้ว ซึ่งในขณะนั้น พี่ชายของพระพิฆเณศวร ยังไม่เหาะกลับมา

พอพี่ชายของพระพิฆเณศวรเหาะกลับมา พระอิศวรและพระอุมาเทวีก็ถามว่า เหตุใดพระพิฆเณศวร จึงกล่าวว่า ได้เหาะรอบจักรวาลแล้ว ทั้งๆ ที่ยังไม่ได้เหาะไปไหนเลย ได้แต่เดินหมุนรอบพ่อกับแม่ พระพิฆเณศวรผู้มีปัญญาเฉียบแหลมตอบพระบิดาและพระมารดาว่า ก็เพราะพ่อกันแม่คือจักรวาลของลูก ชัยชนะจึงเป็นของพระพิฆเณศวรอย่างไม่ต้องสงสัย…

The post “คเณศจตุรถี”เทศกาลเฉลิมฉลองการประสูติของพระพิฆเณศวร์ ๗-๑๗ กันยายน พุทธศักราช ๒๕๖๗ ณ ศาลองค์ปู่พระพิฆเณศวร์ ๑,๐๐๐ ปี วัดป่าพระพิฆเณศวร์ บ้านปากน้ำ บุ่งสระพัง จังหวัดอุบลราชธานี appeared first on Manasikul Online.

หลังจากท่านพระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) ได้เรียบเรียง “ค่าแห่งคำอธิษฐาน” จบลง และเมตตาให้นำมาลงใน manasikul.com สื่อธรรมให้ปรากฏในใจ สื่อจากใจให้เป็นธรรมทาน ข้าพเจ้าก็มาทบทวนว่า ได้เรียนรู้ธรรมะอะไรบ้างที่จะนำมาใช้กับชีวิตในภาวะวิกฤติเช่นนี้

กว่าห้าปีแล้วที่นิตยสาร “เนชั่นสุดสัปดาห์” ปิดตัวลง และข้าพเจ้าก็เกษียณจากการเป็นนักข่าวและผู้ช่วยบรรณาธิการข่าวมากว่ายี่สิบปี เพื่อออกมาปฏิบัติธรรม และดูแลคุณแม่ในช่วงเวลาสุดท้ายของชีวิต ขณะเดียวกันก็ทำงานเขียนและงานบรรณาธิการต้นฉบับไปด้วย เพื่อยังชีพให้การปฏิบัติธรรมที่บ้านเป็นไปได้

จากนั้นไม่นาน วันที่ ๒๒ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๐ คุณแม่ก็จากไปตามวาระของผู้สูงวัยกับการเจ็บป่วยอันเป็นธรรมดาโลก ยังความเศร้าโศกมาให้ข้าพเจ้าอย่างประมาณไม่ได้

ในขณะนั้น ข้าพเจ้าเดินทางไปบวชชี ปฏิบัติธรรม พักหนึ่งแล้วกลับมาทำงานเขียน เป็นนักเขียนฟรีแลนซ์ ยังมีงานเขียนบทความ และดูแล หน้าธรรมวิจัย และ หน้าพระไตรสรณคมน์ เป็นฟรีแลนซ์ ทุกวันอังคารและวันพฤหัสบดี หนังสือพิมพ์ คมขัดลึก จนกระทั่งปิดตัวลงในวันที่ ๘ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๖๓

และยังมีงานทำเพจคุณปู่สมพร เทพสิทธาอยู่ จึงพอประคับประคองชีวิตไปได้มาจนถึงปัจจุบัน

ในช่วงก่อนและหลังที่คุณแม่จากไป ท่านอาจารย์เจ้าคุณเทอด เมตตาให้ข้าพเจ้าไปเป็นวิทยากร นำความรู้เกี่ยวกับการเขียนบทความไปถวายความรู้พระสงฆ์ทั่วประเทศที่มาเข้าคอร์สฝึกอบรม “พระนักเขียน” สื่อธรรมให้ถึงโลก ซึ่งจัดโดย สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคงแแห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ ฯ ด้วย และยังให้ไปร่วมเสววนา เปิดตัวหนังสือ “ลมหายใจชายแดนใต้ : บนเส้นทางแห่งศรัทธา” เมื่อวันพฤหัสบดีที่ ๑๕ มีนาคม ๒๕๖๑ เวลา ๑๓.๐๐-๑๕.๐๐ น. ณ ศาลาสุวรณบรรพต (หลวงพ่อโชคดี) วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

ทำให้ข้าพเจ้ารู้สึกมีคุณค่า ที่ได้นำวิชาความรู้จากการทำสื่อสารมวลชนมากว่ายี่สิบปีมาช่วยในงานเผยแผ่พระพุทธศาสนาผ่านสื่อออนไลน์เป็นธรรมทาน

ในปีพุทธศักราช ๒๕๖๑ วันที่ข้าพเจ้าทรุดลงอีกอย่างหนัก ก็คือ วันที่ ๒๔ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๑ เช้าวันนั้น ข้าพเจ้าไปวิ่งที่สนามกีฬาเทศบาล ระหว่างวิ่งฟ้าก็มืดแล้วฝนเม็ดโตๆ ก็ตกลงมาอย่างแรงเป็นเส้นตรงที่ข้าพเจ้าวิ่งอยู่จนเปียกปอนแล้วฝนก็หยุดลง

ตอนบ่ายข้าพเจ้าดูข่าวก็ตกใจอย่างหนัก เกิดอะไรขึ้นกับพระอาจารย์ท่านอาจารย์เจ้าคุณเทอด และคณะพระเถระ ๕ รูป แห่งวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร โทรศัพท์ไปถามพระอาจารย์หลายท่านก็ไม่มีใครทราบเหมือนกัน ต่างตกใจกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น

ในช่วงปีกว่านั้น ข้าพเจ้ายังแวะเวียนไปกราบเยี่ยมท่านพระอาจารย์ท่านอาจารย์เจ้าคุณเทอด และคณะพระเถระทุกสัปดาห์ ท่านยังเมตตาให้กำลังใจข้าพเจ้าเสมอ แม้ว่าท่านจะลำบากกายเพียงใด ท่านให้เรียนรู้จากพระมหาชนก แม้ว่ายอยู่กลางทะเล ไม่เห็นฝั่ง ก็ให้ว่ายไป อย่าท้อ ด้วยเพราะใจที่ได้รับการฝึกมาแล้วอย่างหนักตลอดชีวิตจากบูรพาจารย์และพระอุปัชฌาย์อาจารย์ ทำให้จิตของท่านเป็นอิสระเหนือข้อจำกัดทุกอย่างที่เกิดขึ้นอย่างไม่เป็นธรรม

และในช่วงเวลาที่ยากลำบาก ท่านพระอาจารย์เจ้าคุณเทอด ยังเมตตาให้ข้าพเจ้าเป็นบรรณาธิการต้นฉบับ หนังสือ “ลูกผู้ชายต้องบวช” ที่นำกลับมาพิมพ์แจกเป็นธรรมทานอีกครั้ง หลังจากพิมพ์ครั้งแรกไปนานหลายปีแแล้ว พร้อมทั้งวาดภาพประกอบในเล่ม จึงทำให้ข้าพเจ้าได้ทำงานกุศลถวายพระพุทธเจ้า ถวายครูบาอาจารย์ และนำมาลงเป็นตอนๆ ในหนังสือพิมพ์คมชัดลึก หน้าธรรมวิจัย ทุกวันอังคาร เป็นธรรมทาน ซึ่งเป็นกุศลอันยิ่งใหญ่ในชีวิต ทุกครั้งที่ข้าพเจ้าทำกุศลก็จะอุทิศให้คุณแม่ที่รักยิ่งของข้าพเจ้า เพื่อที่ว่า วันหนึ่งข้าพเจ้าจะได้พบกับคุณแม่อีก บนสวรรค์

ข้าพเจ้าเชื่อเช่นนั้น เพราะตลอดชีวิต คุณแม่ข้าพเจ้าทำแต่ความดี เป็นคุณครูสอนเด็กๆ ในโรงเรียนมาบลำบิด ใกล้ภูเขา ในจังหวัดชลบุรี จนกระทั่งเกษียณอายุราชการ

อีกสองปีต่อมา น้องชายของข้าพเจ้าก็ป่วย และจากไปอีก ความทุกข์ของข้าพเจ้าอยู่ภายในใจเพียงลำพัง ทั้งความสูญเสีย และความเสียศูนย์ ประดังกันเข้ามา ใจยอมรับไม่ได้ จะเรียกว่า ผู้ปฏิบัติธรรมได้อย่างไร แต่ข้าพเจ้ายังมีลมหายใจที่แม่ให้มา มีสติอยู่บ้าง และยังมีงานเขียนเพจคุณปู่สมพร เทพสิทธา ที่ทำให้ยังชีพต่อมาได้ ทำให้สามารถช่วยงานบรรณาธิการต้นฉบับของครูบาอาจารย์เป็นธรรมทานมาอย่างต่อเนื่องลงในเว็บไซต์และเพิ่งจะสำเร็จเป็นเล่มออกมาก็คือ “วิถีแห่งผู้นำ สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสนมหาเถร)” เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) ทำให้ข้าพเจ้ารู้สึกว่า ครูบาอาจารย์ไม่ทิ้งลูกศิษย์ ที่กำลังทำความเพียรอยู่เพียงลำพังอย่างลำบาก

หรือว่า การปฏิบัติธรรมที่จะไปสู่ความพ้นทุกข์ในสังสารวัฏ เป็นเช่นนี้เอง แต่ข้าพเจ้าอาจลืม วิบากกรรมต้องชดใช้ เพราะมันจะตามมาเมื่อถึงเวลา ? ใช่ เพราะข้าพเจ้าเคยตั้งจิตไว้ว่า มาเลย เจ้าความทุกข์ มาเลยมาให้หมด จะได้จบในชาตินี้ ทั้งๆ ที่มีกัลยาณมิตรเตือนด้วยความหวังดีว่า ไม่ควรตั้งจิตแบบนั้น เพราะเวลาที่ความทุกข์มาจะรับไม่ไหว เพราะเขาเคยตั้งจิตแบบนี้มาแล้ว และก็ต้องขอตั้งจิตใหม่ ขอให้ความทุกข์มาพอเพียงกับกำลังจิตที่ตั้งรับได้ ข้าพเจ้าไม่เชื่อ เพราะตอนนั้นคิดว่า อะไรๆ มาก็เถอะ รับไหว

ขณะนี้ ข้าพเจ้าเห็นแล้วว่า ความคิด กับคามจริงนั้น คนละเรื่องเดียวกัน …

การที่ข้าพเจ้าได้ทำเว็บไซต์เป็นธรรมทาน ซึ่งครูบาอาจารย์เมตตาสร้างให้ เพราะข้าพเจ้าขอว่า ถ้ามีเว็บไซต์ จะเป็นการน้อมนำธรรมะ ถวายพระพุทธเจ้า พระธรรม พระสงฆ์ และครูบาอาจารย์ ผู้เป็นเนื้อนาบุญของโลกมาจนถึงปัจจุบัน ทำให้จิตใจของข้าพเจ้ามีที่ยึดเหนี่ยว แม้จิตใจยังล้มลุกคลุกคลาน แต่ข้าพเจ้าก็ตั้งใจโพสต์ทุกบทความ ทุกข้อธรรม ทุกตัวอักษร ให้เป็นธรรม เป็นบันทึกธรรม เพื่อสานต่องานทางธรรมที่ของบูรพาจารย์ พระเถระ ครูบาอาจารย์ และคณะสงฆ์ผู้เสียสละตนเอง เสียสละชีวิตเพื่อธรรมได้เพียรสร้างตามรอยธรรมที่พระพุทธเจ้าและบูรพาจารย์พาดำเนิน และข้าพเจ้าก็ได้สานต่อและตั้งใจทำเพียงลำพังมาจนถึงทุกวันนี้

และแล้ววันหนึ่ง พระเถระและท่านอาจารย์เจ้าคุณเทอดก็กลับมา พร้อมกับหนังสือ “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ

ทุกเรื่องราวที่เกิดขึ้นในชีวิต ประดุจพระเจดีย์ที่ถูกทำลายไป แล้วพระเจดีย์นั้น ก็ถูกพัดปลิวกระจัดกระจายไปในทุกทาง บางส่วนก็มาปรากฏอยู่ในอักษรธรรมบนเว็บไซต์ธรรมทานที่ทำด้วยจิตศรัทธาในพระพุทธศาสนา และครูบาอาจารย์ผู้เสียสละตนเองเพื่อธรรม

ดังที่ท่านพระอาจารย์เจ้าคุณเทอด ได้กล่าวไว้ว่า พระเจดีย์ที่ถูกทำลายจนพังทลาย เศษอิฐหินปูนทรายแต่ละเม็ด แต่ละก้อน ก็คือพระเจดีย์องค์เล็กๆ ที่กระจายออกไปมากมายมหาศาล นับไม่ถ้วน…

เมื่อระลึกถึงคำสอน ปฏิทาและวัตรปฏิบัติของท่าน ทำให้จิตใจข้าพเจ้าให้มีกำลังในการเผยแผ่ธรรม เป็นธรรมทาน และเพียรบำเพ็ญภาวนาเพื่อให้พ้นจากความพ้นทุกข์ในสังสารวัฏอันน่ากลัว สยองขวัญ แปรเปลี่ยน ไม่แน่นอน คาดไม่ถึง โหดร้ายเกินกว่าที่จะอยากกลับมาเกิดอีก และทุกอย่างล้วนตกลงในกฎไตรลักษณ์ คือ อนิจจัง ทุกขัง และอนัตตา ที่เหนือคำบรรยาย

ดังที่พระพุทธเจ้าตรัสไว้ว่า ถ้านำเข็มปักลงไปบนโลกใบนี้ ทุกแผ่นดิน ผืนน้ำ ไม่มีที่ใดไม่มีกองกระดูกของเราเองที่เวียนตายเวียนเกิดซ้ำแล้วซ้ำเล่า ไม่มีที่ใดไม่มีน้ำตาแห่งความสูญเสีย ฯลฯ จนทำให้ความอยากที่จะกลับมาเกิดอีก ไม่มี เพียงแต่ต้องเพียรลดละกิเลสมารในใจต่อไปจนลมหายใจสุดท้าย

เมื่อข้าพเจ้าได้อ่าน “ค่าแห่งคำอธิษฐาน” เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) ทั้งหมด ๙ บท ก็มองเห็น จุดเริ่มต้นของสุเมธดาบส ผู้ปรารถนาจะเป็นพระพุทธเจ้า จากการอธิษฐานจิต แล้วเพียรกระทำที่เหตุจนกระทั่งบรรลุธรรมในชาติสุดท้ายเป็นพระพุทธเจ้าก็กว่าแปดหมื่นสี่พันอสงไขย ตั้งแต่ในยุคสมัยที่ท่านได้กราบพระทีปังกรพุทธเจ้า แล้วยอมตนเป็นทางเท้าให้พระทีปังกรพุทธเจ้าและพระอริยสาวกในครั้งนั้นเดินผ่านความสกปรกของบ่อโคลน จนได้รับคำพยากรณ์จากพระทีปังกรพุทธเจ้าว่า จะได้มาเกิดเป็นเจ้าชายสิทธัตถะในชาติสุดท้ายและจะบรรลุพระโพธิญาณ ซึ่งในที่สุดก็เป็นไปตามนั้น

เรื่องราวของพระพุทธเจ้า ได้ถูกเล่าขานมานานกว่าสองพันหกร้อยปี จนถึงปัจจุบัน บนหนทางแห่งการตื่นรู้ของพระอริยสาวกและพระสงฆ์รุ่นหลังมาจนถึงครูบาอาจารย์ในปัจจุบัน

ใครจจะคิดบ้างว่า เพราะจุดเริ่มต้นจากหมุดหมายสำคัญที่ประทับลงในจิตทุกลมหายใจเข้าออก คือ “การอธิษฐาน” อย่างมุ่งมั่น และอุดมไปด้วยความเพียรอย่างต่อเนื่อง ไม่ลดละ หากมองย้อนกลับไป แทบไม่มีท่านใดเลยบนเส้นทางสู่ความพ้นทุกข์อันยาวไกลและยากลำบากเต็มไปด้วยขวากหนามและอุปสรรคของกิเลส กรรม และวิบากนี้จะไม่อธิษฐาน

และนั่น คือจุดเริ่มต้นของความสำคัญของ “ค่าแห่งคำอธิษฐาน” จากตัวหนังสือบนกระดาษหลังนามบัตร ของท่านเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถร) และตัวหนังสือบนกระดาษแผ่นเล็กๆ ของท่านพระอาจารย์เจ้าคุณเทอด ญาณวชิโร (อดีตพระราชกิจจาภรณ์ ) อันเป็นจุดเริ่มต้นของการขยายความในนามของ “ค่าแห่งคำ” เป็นกระทู้ธรรมจนทำให้ข้าพเจ้าเข้าใจที่มาที่ไปและความสำคัญของ “การอธิษฐาน” ในที่สุด

ซึ่งพระอาจารย์ พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) แห่งวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ได้บรรจงเรียงร้อยและเรียบเเรียงเรื่องราวแต่หนหลัง กว่าจะเป็นพระพุทธเจ้าของสุเมธดาบส จนถึงบูรพาจารย์และครูบาอาจารย์ในปัจจุบัน ให้เราเห็นคุณค่าของ “คำ” คือ สัจจะอธิษฐาน จนก่อเกิดเป็นความเพียรอันทรงพลังประดิษฐานในพระเจดีย์ใจที่มั่นคง กล่องที่บรรจุอธิษฐานบารมีที่อยู่ในจิตใจก็จะผ่านกาลเวลาข้ามภพชาติไป เช่นเดียวกับสุเมธดาบส ที่ไม่มีอะไรจะมาทำลายได้ เพราะความบริสุทธิ์แห่งจิตและการกระทำความเพียรอย่างต่อเนื่องทุกภพชาติจนถึงชาติสุดท้ายตรัสรู้ธรรมเป็นพระอนุตรสัมมาสัมโพธิญาณ ไม่ต้องกลับมาเวียนว่ายตายเกิดอีกต่อไป

หากเรารู้จักนำหลักธรรมที่พระพุทธเจ้าทรงค้นพบ และมีทางออกให้กับทุกข์แห่งชีวิต นั่นก็คือ การกลับมาตั้งจิตอธิษฐานและปฏิบัติธรรมให้มีสติทุกลมหายใจเข้า-ออก และมีสติทุกการกระทำอย่างต่อเนื่องไปจนกว่าจะรู้ทันกิเลสมารภายในจิตและไม่ตามมันไป

กว่าจะพ้นทุกข์ในสังสารวัฏอันยาวไกล ซึ่งหาจุดเริ่มต้นไปจนถึงจุดสิ้นสุดมิได้ แต่อย่างน้อยที่สุด เรารู้ว่า จะเริ่มต้นเดินทางเพื่อไปให้สุดทางทุกข์ได้อย่างไร

ดังคำโปรยเกริ่นนำใน ๙ บท ของ “ค่าแห่งคำอธิษฐาน”ว่า

บททดสอบ
ศักยภาพของมนุษย์ สะท้อนให้เห็น

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

การตั้งความปรารถนาอย่างแน่วแน่
ที่จะทำเรื่องใดเรื่องหนึ่งให้บรรลุเป้าหมาย
เป็นเรื่องของใจที่มุ่งมั่นจะทำเรื่องที่กำหนดไว้ให้สำเร็จ
จะสำเร็จได้หรือไม่นั้น อยู่ที่การลงมือทำด้วยตนเอง.

อธิษฐานบารมี จึงเป็นหัวข้อธรรมที่ข้าพเจ้าจะละเลยไม่ได้ หากตั้งใจบำเพ็ญเพียรเพื่อมุ่งตรงสู่การหลุดพ้นในสังสารวัฏอย่างสิ้นเชิง

คติธรรมและพลังใจจาก “ค่าแห่งคำอธิษฐาน” เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

The post คติธรรมและพลังใจจาก “ค่าแห่งคำอธิษฐาน” เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) appeared first on Manasikul Online.

บททดสอบ
ศักยภาพของมนุษย์ สะท้อนให้เห็น

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

การตั้งความปรารถนาอย่างแน่วแน่
ที่จะทำเรื่องใดเรื่องหนึ่งให้บรรลุเป้าหมาย
เป็นเรื่องของใจที่มุ่งมั่นจะทำเรื่องที่กำหนดไว้ให้สำเร็จ
จะสำเร็จได้หรือไม่นั้น อยู่ที่การลงมือทำด้วยตนเอง.

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

๙. ขันติธรรม

เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

๙.

ขันติธรรม

              องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสว่า

“การได้อัตภาพความเป็นมนุษย์นั้นแสนยาก,

แม้ได้อัตภาพความเป็นมนุษย์แล้ว

กว่าจะได้ฟังพระสัทธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้นก็แสนยาก” 

ด้วยเหตุว่า กว่าจะมีใครสักคนอุบัติมาเป็นพระโพธิสัตว์แล้วเพียรพยายามสั่งสมบารมีจนได้ตรัสรู้พระอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณเป็นพระพุทธเจ้านั้นยิ่งต้องใช้เวลาที่ยาวนานมาก นับเป็นอสงไขยยิ่งด้วยแสนกัปป์

“โอกาสนี้ จึงขออ้างเอาพระบารมีธรรมของพระโพธิสัตว์ ผู้ได้บำเพ็ญพระบารมีมาจนเต็มบริบูรณ์แล้วนั้น พร้อมทั้งบารมีเดชอำนาจของบูรพาจารย์ทุกองค์ ได้โปรดรวมกันเป็นกองบารมีที่สำคัญพลันดลบันดาลให้ท่านทั้งหลาย ได้ประสบความสำเร็จสมความปรารถนาทุกประการ ดุจดังการบำเพ็ญพระบารมีของ พระโพธิสัตว์จนได้ตรัสรู้พระอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณเป็นที่สุด”

คัดมาจากคำประพันธ์ของ

พระราชอุปเสณาภรณ์ (สังคม ญาณวฑฺฒโน, สังฆะพัฒน์ )

            สมัยก่อน เคยได้ฟังพระท่านเล่าเรื่องพระที่ถูกกล่าวหา แล้วนำไปขังเป็นเวลาหลายปี สุดท้ายพ้นข้อกล่าวหา เรื่องนี้เป็นประวัติศาสตร์ถูกเล่าต่อๆกันมาไม่รู้จบในวงการผ้าเหลือง  แต่แล้ววัฏฏจักรยังคงวนเวียนเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำอีกเป็นระยะรูปแบบวิธีปฏิบัติอาจจะเปลี่ยนแปลงไปบ้าง  แต่บริบทเนื้อหาภายในก็ยังคงเดิมไม่แปรเปลี่ยน

            ที่ประหลาดใจคือไม่คิดว่าตัวเองจะเข้าไปอยู่ในประวัติศาสตร์นั้น เมื่อเกิดขึ้นแล้ว มีคำถามเกิดขึ้นมากมายในใจ แต่วันนี้ต้องอยู่กับปัจจุบัน

ปรับกายใจ ถึงแม้ไม่พร้อม คิดอยู่เสมอว่า“อุปสรรคมีไว้ให้พุ่งชน”

            ในสถานการณ์ที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่จุดเริ่มต้นพบเจออุปสรรคที่ยากลำบากอันส่งผลต่อการดำเนินชีวิต หากคนที่ไม่เริ่มฝึกฝนดูแลจิตใจตนเอง อาจจะทำให้เกิดความสิ้นหวังท้อแท้หมดกำลังใจได้ง่าย เพราะว่าการสร้างความหมายอย่างมีคุณค่าให้เกิดขึ้นที่จิตใจ ถือว่าเป็นสิ่งสำคัญที่จะทำให้คนเราลุกขึ้นมาต่อสู้ เพื่อฝ่าฟันอุปสรรคปัญหาที่เกิดขึ้นกับชีวิตได้ด้วยพลังแสงสว่างแห่งปัญญาธรรม เป็นสิ่งที่สำคัญมายึดเหนี่ยวทางจิตใจและสร้างกำลังใจตนเองพร้อมทั้งเปิดโอกาสที่จะก้าวเดินต่อไป 

              เพราะว่ามนุษย์ทุกคนล้วนแล้วจะต้องพบกับเหตุการณ์ต่างๆที่เกิดขึ้นไม่ว่าจะมาในรูปแบบใดก็ตามทั้งทางแห่งทุกข์ หรือความเครียดอันจะทำให้คนเราไม่สามารถที่จะกลับมายึดติดกับเรื่องเดิมๆได้ แต่เป็นเรื่องที่ควรมองว่า

สิ่งที่เกิดขึ้นนั้นเป็นบททดสอบพลังจิตใจ

เพื่อปรับตัวเข้าสู่เส้นทางวิถีชีวิตใหม่

ดังนั้น “ความรู้” จะเป็นแนวโน้มการเปลี่ยนแปลง ปรับใจ มองโอกาส และประสบการณ์ในเรื่องราวที่เกิดขึ้น เนื่องจากเป็นธรรมดาที่ผู้คนล้วนต้องเผชิญช่วงเวลาที่ทุกข์ยาก ลำบากกายใจในบางช่วงขณะของชีวิต

ประสบการณ์ความยากลำบากต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นของมนุษย์ ล้วนแล้วสามารถที่จะเปลี่ยนวิธีคิด และมุมมองใหม่ ๆ เพื่อที่จะช่วยเสริมสร้างความเข้มแข็ง และความยืดหยุ่นทางจิตใจ ในความยากลำบากที่ผ่านเข้ามาในชีวิต ทำให้เกิดความมั่นใจและสามารถที่จะพิชิตอุปสรรคที่จะเกิดขึ้นในอนาคตได้ 

            การที่มนุษย์รู้จักสร้างสิ่งที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของตน ที่จะช่วยให้จิตใจเกิดความเข้มแข็งสามารถยอมรับและปรับตัวให้เข้ากับสภาวะธรรมที่เกิดขึ้นในปัจจุบันว่าทุกสิ่งเป็นเพียงเรื่องธรรมดา มีการเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป 

 พระราชอุปเสณาภรณ์ (สังคม ญาณวฑฺฒโน, สังฆะพัฒน์ )

              นอกจากนี้ การสร้างความเข้มแข็งของจิตใจจะเป็นพลังแห่งการเอาชนะความท้อแท้ ความอ่อนไหวของจิตใจ ที่สามารถเผชิญกับความทุกข์ที่ผ่านเข้ามาได้

“บุคคลใดเมื่อจะต้องเผชิญกับสภาวะทุกข์ที่เกิดขึ้น หรือเหตุการณ์ที่เกิดกับชีวิตก่อให้เกิดความเครียดย่อมจะเป็นตัวที่ส่งผลต่อสภาวะของจิตใจ ซึ่งจะทำให้ความสมดุลแห่งชีวิตจางหายไป พร้อมทั้งเกิดความทุกข์ขึ้นในใจ หากเราได้ฝึกให้สภาวะแห่งจิตให้มีความเข้มแข็งแล้ว เราจะไม่ได้จมปลักกับความทุกข์ที่กำลังเผชิญอยู่ และพร้อมฟื้นฟูสภาวะแห่งจิตให้กลับเข้าสู่สภาพที่มีความสมดุลแห่งชีวิตได้”

              เนื่องจากเรารู้จักปรับเปลี่ยนตนเองให้เข้ากับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นนั้น เป็นการปรับเปลี่ยนวิธีคิดทางจิตใจเป็นความยืดหยุ่นทางจิตใจ เมื่อต้องเผชิญกับสภาวะแห่งทุกข์ อันเกิดจากความเครียดและด้านความเป็นอยู่ ซึ่งความยืดหยุ่นนั้นคือ “การปรับตัวกลับสู่ภาวะปกติ” เป็นประสบการณ์ที่ยากลำบากเท่าที่จะสามารถยืดหยุ่นได้และยังเกี่ยวข้องกับการฝึกฝนจิตใจด้วยเช่นกัน สิ่งที่เป็นความขัดแย้งในเรื่องของความยืดหยุ่นทางจิตใจ คือ ในการเอาชนะความทุกข์ยากลำบาก ต้องดูแลตัวเองเป็นอันดับแรกก่อนเพราะสิ่งที่เป็นตัวกำหนดว่าเราจะได้รับการ ดูแลหรือไม่ นี่คือวิธีคิดของเราไม่ใช่เหตุการณ์แวดล้อมภายนอก

            ฉะนั้นการเติมเต็มพลังใจให้พร้อมที่จะเข้าสู่บทเรียนเพื่อเข้ามาทดสอบสภาวะแห่งจิตใจ หากเราฝึกจิตด้วยขันติธรรมก็จะผ่านบททดสอบแห่งธรรมในครั้งนี้ได้ เพียงแค่เรากำหนดรู้ในความทุกข์ที่เกิดขึ้น ด้วยสติรู้แจ้งแห่งปัญญารวมพลังแห่งขันติก่อเกิดแห่งเส้นชัยชนะด้วยการไม่ประมาทในการกำหนดรู้เหตุการณ์นั้นๆ

 พระราชอุปเสณาภรณ์ (สังคม ญาณวฑฺฒโน, สังฆะพัฒน์ )

ให้ลองหันกลับมาทบทวนบทเรียนที่ผ่านมา เพื่อสรุปบทเรียนเป็นแสงสว่างแห่งปัญญาธรรมด้วยขันติธรรมบารมี ในบริบทแห่งการสร้างความเข้มแข็งของจิตใจนั้น จึงเกี่ยวข้องกับขันติธรรมที่เข้ามาเติมเต็มรอยร้าวให้มีความสมบูรณ์ทำให้สามารถผ่านสภาวะแห่งทุกข์ในเหตุการณ์ของชีวิตให้ผ่านพ้นไปได้ด้วยจิตใจที่เข้มแข็ง

เป็น“โชค”ที่เรามีครูอุปัชฌายาจารย์“ดี”

            เพราะพื้นฐานที่สำคัญของหลักการดำเนินชีวิตเพื่อสร้างความงดงามทางจิตใจ พร้อมทั้งกล้าที่จะเผชิญสภาวะแห่งทุกข์ที่เกิดกับความเป็นอยู่ในปัจจุบัน ด้วยหลักแห่งความอดทนที่รวบรวมเป็นสภาวะแห่งจิตที่เข้มแข็งเพื่อที่จะพบเจอหนทางแห่งแสงสว่างทางปัญญาธรรมสามารถที่จะเรียนรู้และอยู่กับสภาพปัจจุบันด้วยความสุขแห่งธรรม ประกอบด้วย ศีล (สร้างพฤติกรรมตนเอง) สมาธิ (สร้างจิตใจที่เข้มแข็ง) และปัญญา (เข้าใจความจริงของชีวิต)

              ศีล สร้างพฤติกรรมตนเอง ศีลเป็นตัวปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของการอยู่ร่วมกันกับสังคมที่เราจะต้องเผชิญโดยเริ่มต้นจากความอดทนทั้งทางคำพูด การกระทำ และไม่เบียดเบียนผู้อื่น ซึ่งรวมถึงความคิดที่เป็นต้นทุนในการอยู่ร่วมกันในสังคมนั้นๆได้อย่างมีความสุข และยังเป็นการสร้างพลังทางจิตใจให้กับคนรอบข้างอีกด้วยก่อให้เกิดสิ่งที่เข้ามาเต็มเติมของชีวิตให้พบกับความสมดุลของชีวิตอีกครั้ง 

              สมาธิ สร้างจิตใจที่เข้มแข็ง สมาธิเป็นตัวกำหนดรู้เท่าทันเหตุการณ์ที่เป็นตัวสร้างสภาวะแห่งทุกข์ขึ้น หากเรามีการพัฒนาด้านจิตใจบวกกับความเพียรพยายามระลึกรู้ และการตั้งจิตมั่น ชนิดที่มีคุณภาพ มีพลังสร้างความกระจ่างเกิดขึ้นในใจ ย่อมทำให้จิตใจรู้สึกผ่อนคลายขึ้น เป็นสุขสงบ นุ่มนวลคล่องแคล่วเหมาะแก่การเป็นอยู่ในสังคมแห่งความทุกข์ ด้วยการสร้างความสุข ผ่านความทุกข์ที่กำหนดขึ้น รวมถึงการฝ่าฟันเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

              ปัญญา เข้าใจความจริงของชีวิต ความเข้าใจสภาวะแห่งความทุกข์ที่เกิดขึ้นในสังคมแห่งนี้ มีความเข้าใจชีวิต ปัญญาจึงเป็นปัจจัยที่สำคัญทำให้เกิดความเข้าใจและปลดปล่อยจากสิ่งที่ยึดติดไว้ ทำให้เราพ้นจากสภาวะแห่งทุกข์เกิดความคิดที่ถูกต้องที่จะนำไปสู่การกระทำและความเป็นอยู่ที่ถูกต้อง

              คำสอนจากบูรพาจารย์ที่อบรมสั่งสอนเป็นที่พึ่งมหามงคล ในการสร้างเสริมสติปัญญาด้วยการปฏิบัติให้เตรียมความพร้อมรับมือกับสถานการณ์ที่ชีวิตต้องเผชิญ โดยเฉพาะโลกแห่งการเปลี่ยนแปลงจากเดิม

เพราะทุกคนมีโอกาสที่ต้องเผชิญกับสถานการณ์ที่คาดไม่ถึงเกิดขึ้นในรูปแบบใด ซึ่งวงจรแห่งการฝึกปฏิบัติตนให้เท่าทันต่อการเปลี่ยนแปลงนั้นจะต้องเริ่มต้นก่อนที่จะเผชิญกับสถานการณ์นั้น โดยการจัดเตรียมความพร้อมที่จะรับมือ โดยสถานการณ์ในปัจจุบันจะเริ่มเมื่อได้รับรู้ถึงสภาวะแห่งทุกข์

หากจิตใจมีสติปัญญารู้เท่าทันอารมณ์ปัจจุบันทันต่อกระบวนการรับข้อมูลและปรุงแต่งพร้อมที่จะรับมือทุกสถานการณ์ ก็จะต้องอาศัยปัญญาเป็นตัวกลางระหว่างความรู้สึกต่างๆเกิดขึ้นในปัจจุบันตามสภาพความเป็นจริง จนสามารถปล่อยวางทำให้จิตใจมีความเข้มแข็งคลายจากความทุกข์

ชีวิตมีค่ามากกว่าจะมาสงสารตัวเอง

ในชีวิตของคนเราทุกคนต้องเจออุปสรรคกันอยู่แล้ว อยู่ที่ว่าเราจะเอาชนะอุปสรรคได้หรือไม่ได้ ซึ่งสิ่งเหล่านี้เกี่ยวข้องกับจิตใจที่แต่ละคนมีความเข้มแข็งไม่เท่ากัน

            การเตรียมใจที่จะผ่านอุปสรรคให้ได้นั้น จะต้องยึดหลักคำสอนทางพระพุทธศาสนาเพื่อช่วยทำให้จิตใจเกิดความเข้มแข็งสามารถที่จะยอมรับความจริงที่เกิดขึ้นในชีวิตก็จะทำให้ชีวิตเกิดความสุขความเข้มแข็งทางจิตใจ ที่จะสามารถเผชิญกับอุปสรรคที่ผ่านเข้ามาในชีวิตได้

เนื่องจากขันติธรรมเป็นแนวทางแห่งการฝึกตนด้านจิตใจ อันเป็นผลที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติแห่งความจริงเรียกว่าความทุกข์ ซึ่งพระพุทธเจ้าได้อธิบายเกี่ยวกับความทุกข์ คือ การสร้างความเข้าใจต่อโลกและความจริงของชีวิต มุ่งในการสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับความทุกข์ วิธีแห่งความดับทุกข์ พร้อมทั้งเปิดมุมมองของชีวิตเต็มไปด้วยความเปลี่ยนแปลงดังพระพุทธจน์ที่ว่า

“สังขารทั้งปวงเป็นทุกข์”

ดังนั้นตามมุมมองแห่งการเอาชนะความทุกข์แห่งวิถีทางธรรม คือ การพัฒนาตนตามหลักแห่งความขันติบารมีแห่งธรรม

เนื่องจากมนุษย์ทุกคนล้วนแล้วจะต้องพบเจอกับวิกฤตในชีวิตที่ผ่านเข้ามา ให้ทุกคนต้องค้นหาแนวทางในการเผชิญกับความทุกข์นั้นที่ผ่านเข้ามา ซึ่งทุกคนจะต้องทำหน้าที่พัฒนาตนเอง เรียนรู้ความจริงของชีวิต ตลอดจนถึงการเตรียมความพร้อมของจิตใจในการเผชิญกับสภาวะแห่งทุกข์ที่ผ่านเข้ามา และจะเกิดขึ้นในครั้งหน้า ด้วยการปรับอารมณ์แห่งสภาวะทุกข์ที่เกิดขึ้นให้ได้ อธิบายความรู้สึกทุกข์ใจออกมา

อย่าพยายามเก็บกด

ปิดกั้นที่ความรู้สึกหรืออารมณ์เศร้าที่เกิดขึ้น

ให้อธิบายหรือการพูดออกมาดัง ๆ กับตัวเอง

เมื่ออยู่ตามลำพัง

เพราะการพูดเป็นสิ่งที่ดีต่อจิตใจ ที่สอดแทรกถึงความรู้สึกอันจะช่วยทำให้ความตึงเครียดทางอารมณ์ลดลง

เช่น การรักษาความรู้สึกที่ดีไว้ เราก็สามารถอยู่กับความทุกข์ที่เกิดขึ้นได้ เราก็จะมีภูมิคุ้มกันต่อความเครียดและความทุกข์เพิ่มขึ้นได้เช่นกัน ทั้งนี้ เพราะว่าเป็นการช่วยปรับเปลี่ยนมุมมองให้เราเห็นสถานการณ์ในสภาพที่ตรงจริงยิ่งขึ้น และรู้สึกว่าตัวเองตกอยู่ในภาวะที่ถูกคุกคามลดลง

การปรับการกระทำ ถือว่าเป็นการพัฒนาความเข้มแข็งภายในตนเอง คนที่เชื่อมั่นว่าความสามารถในการควบคุมสภาวะที่เกิดขึ้นนั้นมีศูนย์กลางจากความเข้มแข็งภายในตนเอง ย่อมผ่านพ้นความทุกข์นี้ไปได้ด้วยความเพียรพยายาม

ขณะเดียวกันคนที่มีความยืดหยุ่นทางจิตใจจะมองโลกตรงกับความเป็นจริงและเชื่อว่าแม้เราจะไม่สามารถควบคุมสถานการณ์ที่เกิดขึ้นได้ และสามารถรับมือกับความเครียดในชีวิตในเชิงรุกมากขึ้น มีแนวทางการแก้ปัญหามากขึ้นทำให้รู้สึกควบคุมได้มากขึ้นทำให้เกิดความเครียดน้อยลงสามารถดำเนินชีวิตด้วยความสุขได้

ดังนั้น ความอดทน และ ความยืดหยุ่นทางจิตใจนี่แหละจะช่วยให้เราสามารถผ่านพ้นช่วงสถานการณ์แห่งทุกข์ ความเลวร้ายในสถานการณ์นั้นๆ ไปได้ด้วยดี มีเพียงจิตใจที่ประกอบด้วยขันติธรรมเท่านั้นที่จะสามารถเยียวยารักษา และสร้างขึ้นมาใหม่ด้วยจิตใจที่เข้มแข็งได้

ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๙. ขันติธรรม เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

The post ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๙. ขันติธรรม เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) appeared first on Manasikul Online.

บททดสอบ
ศักยภาพของมนุษย์ สะท้อนให้เห็น

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

การตั้งความปรารถนาอย่างแน่วแน่
ที่จะทำเรื่องใดเรื่องหนึ่งให้บรรลุเป้าหมาย
เป็นเรื่องของใจที่มุ่งมั่นจะทำเรื่องที่กำหนดไว้ให้สำเร็จ
จะสำเร็จได้หรือไม่นั้น อยู่ที่การลงมือทำด้วยตนเอง.

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

๘ . ค่าแห่งคำ

เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

๘.

ค่าแห่งคำ

              ณ โรงพยาบาล… เนื่องจากโรคเก่ากำเริบ ไทรอยด์เป็นพิษ แพทย์ได้ทำการตรวจร่างกาย สอบถามอาการ รวมทั้งวินิจฉัยเพิ่มเติมด้วยวิธีการต่างๆ อย่างเช่น การตรวจเลือดเพื่อตรวจวัดระดับฮอร์โมนไทรอยด์ ให้ทราบถึงระบบการทำงานของอวัยวะต่างๆ ในร่างกายเกือบทุกส่วนที่สำคัญ เช่น การควบคุมอุณหภูมิของร่างกาย การหายใจ การเต้นของหัวใจ น้ำหนักตัวลด ต่อมไทรอยด์บริเวณลำคอบวมโตขึ้น มีปัญหาเรื่องการนอนหลับ อ่อนเพลีย ฯลฯ 

              “หลังจากเฝ้าไข้เจ้าคุณเทอดตลอด ๒วัน ผู้เขียนต้องกลับมาที่วัด เพื่อผลัดเปลี่ยนกันดูแลกับพระรูปอื่น
              เช้ามืดที่วัด เจ้าหน้าที่ได้เข้ามาสอบถามหาเจ้าคุณ จึงแจ้งตามความเป็นจริงไป…..”

ในวันนั้น ๒๔ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๑ ในวันนี้นั้นเอง ที่ผู้เขียนได้รับถุงโน้ตใส่จีวรให้นำกลับมาวัดสระเกศ ความว่า                              

“ขอให้นำไตรจีวรชุดนี้

ไปวางไว้หน้าเตียงนอนหลวงพ่อสมเด็จฯ

พระอุปัชฌาย์ผู้เลิศคุณ ผู้ให้ภิกขุภาวะผม ดำรงอยู่สืบมา”
พระราชกิจจาภรณ์
๒๔ พ.ค ๖๑

             คัดมาจากคำประพันธ์ของ พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม )

              สัจจะแห่งคำอธิษฐานธรรม อันเป็นเครื่องกำหนดรู้แห่งการกระทำที่สร้างความมุ่งมั่น และการวางรากฐานในการสร้างความดีงาม ด้วยการรักษาสัจจะแห่งคำพูดที่ทรงพลัง รวมถึงเป็นผู้ที่มีจิตใจที่เข้มแข็ง  

เพราะว่าสัจจะแห่งความจริงที่เกิดขึ้นนี้เป็นพลังแห่งศรัทธา นำไปสู่ความสำเร็จ และเอาชนะสิ่งทุกอย่างด้วยความจริงที่ปรากฎตามสัจจะอธิษฐาน

ถือว่าเป็นจุดเริ่มต้นเล็ก ๆ ของการตั้งสัจจะอธิษฐานของท่านพระอาจารย์เจ้าคุณ ที่มีความมั่นคงต่อบวรพระพุทธศาสนา ตลอดระยเวลาที่ได้บำเพ็ญบารมีธรรม เป็นการตั้งอธิษฐานธรรมที่ค้นหาคำตอบของ “ความไม่จริง ด้วยความจริง” ในทัศนะของสังคมที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน

ซึ่งหากเรามีจิตที่ตั้งปณิธานอย่างใดอย่างหนึ่งอย่างแน่วแน่ การตั้งใจมั่นอย่างเด็ดเดี่ยว แล้วพิจารณาด้วยปัญญา ดำเนินตามวิริยะแห่งความเพียร เพื่อให้ถึงเป้าหมายที่ตนเองได้ตั้งใจไว้ เนื่องจากความสำเร็จใดๆที่เราได้ตั้งใจไว้แล้วจะสัมฤทธิ์ผลได้ด้วยการอธิษฐานบารมี ด้วยการทำให้กาย วาจา และใจ เพื่อบรรลุเป้าหมาย เมื่อการศึกษาหรือการทำงานสิ่งใดสัมฤทธิ์ผลได้แสดงว่าพลังแห่งการอธิษฐานบารมีที่เราได้สะสมแห่งความดีงามไว้นั้นจะปรากฎเด่นชัดขึ้นในช่วงเวลาที่เราต้องการ

              เมื่อครั้งที่พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นวิธูรบัณฑิต  เป็นราวเกี่ยวกับอดีตชาติของพระพุทธเจ้าที่ปรากฏในชาดก โดยวิธูรบัณฑิตนั้น เป็นผู้ที่มีศีลธรรมและหนักแน่นในเรื่องของการรักษาสัจจะ และเป็นผู้ที่มีจิตใจเด็ดเดี่ยวในการตัดสินใจ  อีกทั้งมีความรับผิดชอบต่อคำพูด  และการกระทำของตน แม้จะถูกปุณณกยักษ์จับไปเพื่อฆ่าเอาหัวใจก็ไม่เกรงกลัว  

ทั้งนี้ เพราะต้องการรักษาสัจจะที่ได้ให้ไว้กับยักษ์ จนในที่สุดก็สามารถเปลี่ยนความคิดของยักษ์ด้วยการปฏิบัติให้ยักษ์เห็นความจริงและมั่นคงในสัจวาจาของตน  ในที่สุดก็รักษาชีวิตให้รอดพ้นจากอันตรายได้  การบำเพ็ญสัจจบารมีของวิธูรบัณฑิตนั้นถือว่าเป็นไปตามแนวทางแห่งพุทธจริยา  และเป็นแบบอย่างของผู้ที่รักษาสัจจะได้  โดยสัจจะที่รักษานั้นสามารถให้ประโยชน์ทั้งแก่ตนและสังคม

ดังนั้น  สัจจะ ทมะ ขันติ จาคะ ทั้ง ๔ ประการนี้ เป็นหลักธรรมสำคัญแห่งการสร้างเกียรติยศ ปัญญา ทรัพย์สมบัติ และญาติมิตร เพราะว่าสัจจะ คือ ความจริง, ซื่อตรง ซื่อสัตย์ จริงใจ พูดจริง ทำจริงเป็นพื้นฐาน สัจจะแห่งการกระทำ การรักษาซึ่งคำพูดที่ได้ให้ไว้กับตนเอง เพื่อเป็นเครื่องชี้นำในการกระทำสิ่งนั้นๆให้ประสบความสำเร็จด้วยพลังแห่งศรัทธา ก่อให้เกิดเจตนาในการตั้งมั่นเพียรพยายามที่ตั้งใจทำงาน ทมะการฝึกจิตใจให้เข้มแข็งและยังฝึกตนให้เกิดการเรียนรู้อยู่เสมอ ขันติความอดทนต่อการทำงาน ไม่มีสิ่งใดที่จะประสบความสำเร็จได้หากเราไม่พยายามทำสิ่งนั้นให้ปรากฏขึ้น

              ดังนั้นการตั้งสัจจะบารมี ถือว่าเป็นการบำเพ็ญบารมีที่มีความเกี่ยวข้องกับการรักษาสัจวาจา ความจริงใจหรือการตั้งมั่นในคำพูดที่ได้เปล่งออกมาอันเป็นการอธิษฐานแห่งความมั่นสัญญา ซึ่งจะไม่มีอะไรมาทำลายได้ ไม่ว่าในการดำเนินชีวิตจะเกิดอะไรขึ้นก็ตาม ถือว่าสิ่งนั้นคือการบำเพ็ญเพียรด้วยการลงมือทำ ทำด้วยใจที่แน่วแน่ และตั้งมั่นในความดีงามที่ได้ประพฤติปฏิบัติมาด้วยการรักษาสัจจะแห่งคำอธิษฐานถือว่าเป็นความจริงที่ปรากฏจากการกระทำ ความตั้งใจจริง และความชื่อสัตย์ที่มีต่อคำพูด

การให้สัจวาจาไว้ถือเป็นการรักษาคำพูดอย่างหนึ่ง

หรือเป็นความจริงที่เป็นการชื่อตรงต่อคำพูด

ยึดมั่นในหลักการ รับผิดชอบต่อคำพูดและรักษาความจริง

พระราชกิจจาภรณ์ (เจ้าคุณเทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม)

จึงขอนำบันทึกธรรมส่วนหนึ่งของอาจารย์เจ้าคุณ เมื่อครั้งอยู่ในเรือนจำตลอด ๔๕๐วัน มาเป็นกำลังใจในการอธิษฐานจิต เพื่อการปฏิบัติธรรม ดังคำกล่าวที่ว่า

ความจริงเป็นสัจจะอันประเสริฐ

แม้ความทุกข์ก็เป็นความจริงอันหนึ่ง

อย่ากลัวที่จะเผชิญความจริงฯ 

เพราะมีแต่ความจริงเท่านั้นที่จะแก้ความไม่จริงได้

ดังเช่น ดวงจันทร์ ดวงอาทิตย์ และ ดวงดาวมีแสงในตัวเอง แม้ชั่วขณะหนึ่งที่ถูกเมฆหมอกบดบังไว้ แต่เมื่อเมฆหมอกเคลื่อนผ่านไป  มันก็จะส่องสว่างเช่นเดิม  ความจริงก็เช่นกัน แม้ชั่วขณะหนึ่งที่มีผู้คนพยายามกลบเกลื่อนไว้ด้วยความไม่จริง แต่เมื่อวันเวลาผ่านไป ความจริงก็จะถูกเผยออกมาเหมือนพระจันทร์พ้นเมฆฯ

              คนที่มีสัจจะถือว่าเป็นสิ่งที่สำคัญมาก

ทั้งต่อตนเอง และผู้อื่น

เพราะว่าเป็นเครื่องบ่งชี้ว่าเป็นคนดี

มีศีลธรรมที่สมบูรณ์

หากอยู่ร่วมกับคนอื่นแล้วนั้นโดยที่มีความชื่อสัตย์ต่อกัน

ก็จะทำให้มีความจริงใจต่อกัน

เราก็จะพบแต่บุคคลที่หลอกลวงจะหาประโยชน์และความจริงใจไม่ได้

พระราชกิจจาภรณ์ (เจ้าคุณเทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม)

              ซึ่งคนเรานั้นก็มักจะทราบความจริงอยู่วันยังค่ำ ฉะนั้นเรามักจะเห็นนักวิทยาศาสตร์ ดาราศาสตร์ นักปรัชญา นักศาสนาที่ต้องการค้นคว้าหาคำตอบเพื่อที่จะรู้ความจริง ความจริงชีวิตและความไม่จริงที่มีความจริงซ่อนอยู่

การที่จะค้นคว้าหาคำความจริงนั้นจะต้องผ่านการฝึกฝน, การข่มใจ รักษาใจ ฝึกนิสัย ปรับตัว, รู้จักควบคุมจิตใจ ฝึกหัดดัดนิสัย แก้ไขข้อบกพร่อง ปรับปรุงตนให้เจริญก้าวหน้าด้วยสติปัญญา

 ซี่งในวิถีของการต่อสู้ เพื่อชนะใจตนไม่มีอะไรยิ่งใหญ่ไปกว่าความอดทนต่อการถูกดูหมิ่นเหยียดหยามฯ  เพราะการทำความเพียรพยายาม ด้วยความเพียรพยายามแห่งพระมหาบุรุษที่ตรัสสอนเรากำลังคลายออกจากที่สุดของความทุกข์ที่เผชิญ แต่กลับมีคนกำลังดิ้นรนทำสิ่งที่จะแผดเผาตนเองให้จมดิ่งลึกลงไป สู่ก้นเหวแห่งความทุกข์อันแสนเวทนาฯ เพียรเพื่อขอให้เราระลึกอยู่เสมอว่า  ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหน ไม่ว่าจะเจออะไร ไม่ว่าจะหนักเท่าใด  หากได้รับการอบรมมาดีแล้ว คำสั่งสอนของพระอุปัชฌาย์  จะอยู่กับเราเสมอฯ

ฉะนั้น ความอดทน ไม่ใช่แพียงแต่อดทนกับคำพูดหรือการกระทำของผู้อื่นที่เราไม่พอใจ แต่หมายถึงการอดทนอดกลั้น ไม่หวั่นไหว มั่นในจุดหมาย ไม่ท้อถอย ต่อการบีบบังคับของกิเลสและด้วย ความอดทนเท่านั้น จะทำให้ก้าวข้ามช่วงชีวิตที่ยากลำบาก เถื่อนถ้ำเป็นที่อยู่อาศัยของพญาราชสีห์ ห้วงมหานทีเป็นที่อยู่อาศัยของหมู่ปลาใหญ่ การเติบโตจากภายใน เป็นวิสัยของปราชญ์ทั้งหลาย

เพราะ ความอดทน ไม่ได้มีไว้เพื่อสิ่งใด แต่มีไว้เพื่อพิสูจน์ความจริง อย่าให้ความจริงถูกปกปิดโดยไร้เสียซึ่งความอดทนที่จะพิสูจน์มันฯ เป็นเรื่องจริงว่า  ไม่มีการเสียสละใด ที่ไม่แลกมาด้วยหยดน้ำตา และความสูญเสีย ไม่มีชัยชนะใด ไม่ผ่านความเพียรพยายามฯ  เพราะว่าความเสียสละ, สละกิเลส สละความสุขสบายและผลประโยชน์ส่วนตนได้ ใจกว้าง พร้อมที่จะรับฟังความทุกข์ ความคิดเห็น และความต้องการของผู้อื่น พร้อมที่จะร่วมมือ ช่วยเหลือ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ ไม่คับแคบเห็นแก่ตนหรือเอาแต่ใจตัวเอง โดยละหรือสละนิสัยไม่ดีต่างๆ

เมื่อชีวิตต้องเผชิญกับช่วงเวลาแห่งความทุกข์ยาก  อย่าให้มีน้ำตา จงอดทน อดกลั้น และมีเป้าหมาย เพราะในช่วงเวลาแห่งความทุกข์ยาก มีคนน้อยมากที่เห็นใจ

พระราชกิจจาภรณ์ (เจ้าคุณเทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม)

              ดังนั้นการรักษาสัจจะแห่งคำพูดถือได้ว่าเป็นความจริงที่ดำรงมั่นในความรู้แจ้งแห่งปัญญา หยั่งรู้ในเหตุผล พิจารณาไตร่ตรองให้ถี่ถ้วนเพื่อให้เข้าใจในความจริงที่เกิดขึ้น การตั้งสัจจะบารมีเพื่อการลงมือทำ ย่อมทำให้พลังแห่งความดีทำให้สำเร็จผลด้วยการตั้งมั่นในสัจจะแห่งคำอธิษฐานในสิ่งที่ถูกต้องและทำได้ด้วยสติปัญญาของเรา

แม้ว่าคนส่วนใหญ่จะสะใจและสมน้ำหน้า เมื่อปฏิญาณตนเป็นบุตรพระพุทธองค์แล้ว จงอดทน อดกลั้น และจงใช้ช่วงเวลาแห่งความทุกข์ยาก เป็นโอกาสทำเป้าหมายของตนให้แจ่มชัดยิ่งขึ้นฯ

ด้วยอานิสงส์ของการมี สัจจะ คือปลูกนิสัยความรับผิดชอบให้เกิดขึ้นในตัว ซื่อสัตย์ เป็นคนหนักแน่นมั่นคง ย่อมได้รับการเคารพยกย่องมีเกียรติยศชื่อเสียง

              อานิสงส์ของการมี ทมะ คือ ปลูกฝังนิสัยรักการฝึกฝนตน ยับยั้งตนเองไม่ให้หลงไปทำผิดได้ มีปัญญาเป็นเลิศ

              อานิสงส์ของการมี ขันติ คือ ปลูกฝังนิสัยการอดทนต่ออุปสรรคและปัญหาต่างๆ  ทำให้ทำงานได้ผลดี ทำให้เกิดความมั่นคง

              อานิสงส์ของการมี จาคะ คือ ปลูกฝังการมีนิสัยเสียสละให้เกิดขึ้นในตัว ด้วยอารมณ์ผ่องใส เป็นการสร้างความปลอดภัยแก่ตนเอง จะเป็นที่นับหน้าถือตาของคนทั่วไป มีกัลยาณมิตรรอบตัว

              หรือจะด้วยอานิสงส์ดังกล่าวมาข้างต้น สำนักนายกรัฐมนตรี จึงขอนมัสการเชิญพระคุณท่านทั้งหมด เพื่อเข้าเฝ้าฯ ในวันอาทิตย์ที่ ๒๐ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๕ เวลา ๑๘.๓๐ น. ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน

              คุณค่าแห่งคำ เพียงแค่ประโยคสั้นก็ทำให้เราผ่านปัญหาหรืออุปสรรคนั้นได้ เมื่อมีสัจจะย่อมมีเกียรติยศชื่อเสียง เมื่อมีทมะย่อมได้รับปัญญา เมื่อมีขันติย่อมเกิดความมั่นคงในเรือนใจ และเมื่อมีจาคะย่อมเกิดมิตรที่ดีไว้เป็นสมัครพรรคพวกในสังคมอยู่ในที่แห่งใด ย่อมเป็นสุข

              ด้วยทั้งหมดนี้คือ…

“ค่าแห่งคำ”

พระราชกิจจาภรณ์ (เจ้าคุณเทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม)

ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๘ . ค่าแห่งคำ เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

The post ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๘ . ค่าแห่งคำ เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) appeared first on Manasikul Online.

บททดสอบ
ศักยภาพของมนุษย์ สะท้อนให้เห็น

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

การตั้งความปรารถนาอย่างแน่วแน่
ที่จะทำเรื่องใดเรื่องหนึ่งให้บรรลุเป้าหมาย
เป็นเรื่องของใจที่มุ่งมั่นจะทำเรื่องที่กำหนดไว้ให้สำเร็จ
จะสำเร็จได้หรือไม่นั้น อยู่ที่การลงมือทำด้วยตนเอง.

ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๗.   พระราชปณิธาน และการอธิษฐานจิตของพระโพธิสัตว์ เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

๗.

พระราชปณิธาน

และการอธิษฐานจิตของพระโพธิสัตว์

เมื่อครั้งที่พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นวิธูรบัณฑิต หนึ่งในสิบพระชาติสุดท้ายก่อน ตรัสรู้อนุตรสัมมาสัมโพธิญาณที่ปรากฏในชาดก 

วิธูรบัณฑิตเป็นผู้ที่มีศีลธรรมและหนักแน่นในเรื่องของการรักษาสัจจะและเป็นผู้ที่มีจิตใจเด็ดเดี่ยวในการตัดสินใจ  อีกทั้งมีความรับผิดชอบต่อคำพูด  และการกระทำของตน แม้จะถูกปุณณกยักษ์จับไปเพื่อฆ่าเอาหัวใจก็ไม่เกรงกลัว

              ทั้งนี้เพราะต้องการรักษาสัจจะที่ได้ให้ไว้กับยักษ์  จนในที่สุดก็สามารถเปลี่ยนความคิดของยักษ์ด้วยการปฏิบัติให้ยักษ์เห็นความจริงและมั่นคงในสัจจะวาจาของตน  ในที่สุดก็รักษาชีวิตให้รอดพ้นจากอันตรายได้ 

การบำเพ็ญสัจจบารมีของวิธูรบัณฑิตนั้นถือว่าเป็นไปตามแนวทางแห่งพุทธจริยา  และเป็นแบบอย่างของผู้ที่รักษาสัจจะได้  โดยสัจจะที่รักษานั้นสามารถให้ประโยชน์ทั้งแก่ตนและผู้อื่น

              สัจจะบารมี ไม่เพียงปรากฏอยู่ในชีวิตของวิธูรบัณฑิตเท่านั้น  หากอยู่ในการบำเพ็ญเพียรอย่างอุกฤษฏ์ จนกระทั่งสัมฤทธิผลในชาติที่ ๑๑  ของพระพุทธเจ้า จากเจ้าชายสิทธัตถะออกมหาภิเนษกรมณ์ อันเป็นการออกบวชครั้งยิ่งใหญ่พร้อมการอธิษฐานจิตอีก ๓ ครั้งจนบรรลุอนุตรสัมมาสัมโพธิญาณ

              ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.วิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรี  ได้อรรถาธิบายเกี่ยวกับวิถีแห่งพระโพธิสัตว์ ซึ่งมี “ปณิธาน” อันมั่นคง  และการ “อธิษฐานจิต” ว่ามีความเกี่ยวเนื่องกันอย่างไร เมื่อครั้งที่ท่านเป็นประธานแถลงข่าว การจัดทำหนังสือ “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ ในโอกาสมหามงคลสมัยที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์  พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงเจริญพระชนมพรรษา ๙๐ พรรษา ๑๒ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๕  ณ ศูนย์ แถลงข่าวรัฐบาล ตึกนารีสโมสร ทำเนียบรัฐบาล  เมื่อวันที่ ๑๕ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๕ ตอนหนึ่งว่า

“ ปณิธาน คือ ความมุ่งมั่น ตั้งใจแน่วแน่ คำว่า มหาบุรุษในที่นี้ ก็คือ หมายถึง พระพุทธเจ้า หรือ พระโพธิสัตว์ ที่กำลังจะไปตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า คำว่า ที่ไม่เปลี่ยนแปลง ก็คือว่า เป็นการตั้งมั่นปณิธานนี้เอาไว้นานแสนนานแล้ว จะเกิดกี่ภพกี่ชาติก็ยังยึดมั่น ในความตั้งใจนั้น คือ การตั้งใจที่จะไปตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าให้ได้

“ถ้าหากว่า เราพูดกันตามความเชื่อหรือคตินิยมของพุทธศาสนา ท่านก็อาจจะได้ยินมาแล้วว่า คนเรากว่าจะมาตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้านั้น   จะต้องไปเกิดหรือเสวยพระชาติ เป็นสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ กันมากมาย หลายกัปหลายกัลป์ อสงไขย มีทั้ง  ไปเกิดเป็นมนุษย์ มีทั้งไปเกิดเป็นสัตว์ มีทั้งที่ไปเกิดเป็นพระราชามหากษัตริย์ มีทั้งที่ต้องเวียนว่ายตายเกิด ไปเป็นยาจกเข็ญใจ ไปเป็นพราหมณ์ จนกระทั่งแม้แต่เป็นสัตว์ เช่น เป็นนกยูง เป็นช้าง  เมื่อเสียชีวิตก็จะเวียนว่ายตายเกิดอยู่อีกหลายภพหลายชาติ เพื่อสะสมบารมีเอาไว้ จนกระทั่งบารมี แข็งแกร่ง มั่นคง ก็จะมาถึงสิบชาติสุดท้าย ก่อนที่จะไปถึงชาติที่สิบเอ็ด

ชาติที่สิบเอ็ด ก็คือชาติที่จะได้เป็นพระพุทธเจ้า แต่คนเรากว่าจะไปถึงชาติที่สิบเอ็ด คือ สามารถตรัสรู้อนุตรสัมมาสัมโพธิญาณได้  จะต้องผ่านภพผ่านชาติมามากเหลือเกิน โดยเฉพาะชาติที่สำคัญที่สุด ก็คือ สิบชาติสุดท้ายก่อนที่จะมาถึงชาติที่สิบ

              “พระพุทธเจ้าของเรานั้น ได้เสวยพระชาติสิบชาติสุดท้าย ก่อนที่จะมาถึงชาติที่สิบเอ็ด  ต่อเนื่องกันด้วยการบำเพ็ญบารมีต่าง ๆ กัน คำว่า บำเพ็ญบารมี ก็คือ สะสมประสบการณ์หรือทำ   คุณงามความดีเก็บเอาไว้ เพื่อส่งต่อไปยังภพหรือชาติต่อไป แต่ละชาตินั้น เราเคยเรียกกันว่า ชาดก

ชาดกก็คือชาติ ชาติก็คือการเกิด สิบชาตินี้ เขาเรียกว่า ทศชาติ และเป็นชาติที่สำคัญที่สุด ยิ่งกว่าชาติ  ใด ๆ ทั้งหมด ที่มีมาก่อนหน้านี้ ชาติที่หนึ่งในสิบชาติสุดท้ายนั้น

พระโพธิสัตว์ได้เสด็จมาบังเกิดเป็นพระเตมีย์ แล้วบำเพ็ญบารมีที่สำคัญยิ่ง คือ เนกขัมมบารมี  ความที่ตั้งใจเหมือนกับนักบวช ความอดกลั้น ความไม่พูดไม่จา ไม่วอกแวกใด ๆ จนเราเคยได้ยินใช่ไหมครับ ที่เราไปอุปมาเปรียบเทียบ  ใครสักคนที่ไม่พูดอะไรเลย เอาแต่ทำงานอยู่อย่างเดียวว่า เหมือนกับพระเตมีย์ใบ้

              “พระเตมีย์ นี่คือชาติที่หนึ่ง ในจำนวนสิบชาตินั้น ทรงบำเพ็ญเนกขัมมบารมี เมื่อตายไปแล้ว ก็ได้บังเกิดในชาติที่สอง

เป็นพระมหาชนก ที่เรารู้จักดี พระมหาชนกที่เรือแตกแล้วก็ว่ายน้ำอยู่ในมหาสาคร ด้วยความพากเพียร  จนกระทั่งนางเมขลาอุ้มไปส่งที่ฝั่ง นั่นแหละครับ คือ พระมหาชนกองค์เดียวกันนี่ นี่เป็นชาติที่สอง   ในจำนวนทศชาติหรือสิบชาติ แล้วทรงบำเพ็ญบารมีอันยิ่งใหญ่ คือ วิริยบารมี ความเพียร

              “ต่อจากนั้น  ก็ไปถึงชาติที่สาม คือ พระสุวรรณสาม ชาติที่สี่ก็คือ เป็นพระเนมิราช ชาติที่ห้า คือเป็นพระมโหสถ

  ชาติที่หกคือเป็นพระภูริทัต ชาติที่เจ็ดคือเป็นพระจันทกุมาร ชาติที่แปดคือเป็นพระนารทะ ชาติที่เก้า คือเป็นพระวิธูรบัณฑิต แล้วก็ชาติที่สิบ ชาติสุดท้าย เป็นพระเวสสันดร

ซึ่งในชาติที่สิบนี้ ทรงบำเพ็ญ บารมีอันยิ่งใหญ่เหนือบารมีทั้งหมด ที่เคยมีมาในอดีตกาล ก็คือ ทานบารมี ทรงบริจาคทรัพย์สิน  เงินทองต่าง ๆ ทรงบริจาคแม้กระทั่งลูกและเมีย แล้วจากการบำเพ็ญบารมีอันยิ่งใหญ่ในสิบพระชาติ    นี้เอง เมื่อสิ้นพระชนม์หรือหมดชีวิตไป ก็ได้บังเกิดเป็นชาติที่สิบเอ็ด คือเป็นเจ้าชายสิทธัตถะราชกุมาร จนกระทั่งเสด็จออกบวช ที่เรียกว่า เสด็จออกมหาภิเนษกรมณ์ แล้วก็ได้ตรัสรู้  เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

              “ในทางคติพุทธศาสนา ถือว่า สิบชาติ ทศชาตินี้ สิบบารมีที่ได้ทรงบำเพ็ญในแต่ละชาตินี้   เป็นความยิ่งใหญ่มหาศาล และนี่คือ ปณิธานของมหาบุรุษที่ไม่เปลี่ยนแปลง” 

              และอีกหนึ่งการบรรยายของศาสตราจารย์ กิตติคุณ ดร.วิษณุ เครืองาม เรื่อง “พระมหากรุณาธิคุณของพระมหากษัตริย์แห่งราชจักรีวงศ์ที่มีต่อพสกนิกร” ซึ่งเป็นการบรรยายผ่านระบบ Video Conferences ตามที่ คณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่ ๒๙ มีนาคม พุทธศักราช ๒๕๕๕  เห็นชอบให้มีการขับเคลื่อนประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ ทรงเป็นประมุข  และการธํารงไว้ซึ่งสถาบันหลักของชาติในระดับพื้นที่  กระทรวงมหาดไทยจึงกําหนดให้มีการรับฟัง การบรรยายทางไกลด้วยสื่ออิเล็กทรอนิกส์ในหัวข้อเรื่องดังกล่าว โดยมีผู้เข้าร่วมรับฟังการบรรยายในห้องประชุมแห่งนี้ประกอบด้วยข้าราชการทุกกรมในสังกัด กระทรวงมหาดไทย  และในส่วนภูมิภาคประกอบด้วยผู้บริหารในส่วนจังหวัด  ผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และข้าราชการหน่วยงานต่างๆ  

              ในช่วงหนึ่งของการบรรยาย ศาสตราจารย์ กิตติคุณ ดร.วิษณุ เครืองาม กล่าวว่า ทั้งหมด ๙ รัชกาล ในเวลา ๒๓๐ ปี แล้วแต่ละพระองค์ก็จะทรงมีพระบุคลิกลักษณะ ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณไม่เหมือนกัน …แต่แม้จะต่างกันอย่างไร  เป็นเรื่องความสนพระราชหฤทัยของแต่ละพระองค์  แต่ที่จะเหมือนกันตรงกันอีกทุกพระองค์  ก็คือการที่พระองค์จะต้องทรงมีสิ่งหนึ่งที่เหมือนกัน และก็ไม่มีโดยบังเอิญหรือมี โดยตั้งใจ  มีโดยการปฏิญาณในวันทรงสวมมงกุฎนั้น  คือการที่จะทรงรักษาทศพิธราชธรรม อันเป็นธรรมะ ๑๐ ประการของคนที่จะเป็นพระเจ้าแผ่นดิน หรือผู้ปกครอง…

              “ทศพิธราชธรรม ๑๐ ประการ ข้อที่ ๑ คือเป็นคนมีทาน ทานแปลว่าให้โดยเจาะจง ทานอาจจะให้เป็นเงินทองก็ได้ เรียกว่าอามิสทาน ไม่มีเงินไม่เป็นไรให้ความรู้ก็ได้เรียกว่าวิทยาทาน ไม่มีความรู้ ที่จะทานให้ไม่เป็นไร  เขามีความผิดกับเรา เราให้อภัยเขาเราก็ได้  เรียกว่าอภัยทาน  คือเป็นทานทั้งนั้น  ข้อที่ ๒ ก็คือศีลความเป็นผู้มีศีล  ข้อที่ ๓ คือบริจาค บริจาคต่างจากทานเพราะทานนั้นให้เฉพาะเจาะจงคน บริจาค คือให้ทั่วไปไม่เลือกหน้า ข้อที่ ๔ คืออาชชวะ  แปลว่าซื่อตรงสุจริต ไม่คอร์รัปชัน

              “ ข้อที่ ๕ คือมัททวะ แปลว่า พูดจา สุภาพไพเราะอ่อนหวาน ไม่พูดมึง  กู  อั๊วะ  ลื้อกับใคร  ข้อที่ ๖ คือตบะ แปลว่า  อดทน  ข้อที่ ๗ อโกทัง คือความไม่ เป็นคนโกรธง่าย ข้อที่ ๘ คือขันติ แปลว่า อดกลั้น  ไม่ควรพูดก็อย่าไปพูด  ข้อที่ ๙  คืออวิหิงสา  ความไม่เบียดเบียน คนอื่น ไม่รีดไถคนอื่น และข้อสุดท้ายอวิโรธนะ แปลว่า การประพฤติตามกฎกติกามารยาท  และกฎหมายบ้านเมือง โดยเคร่งครัด ๑๐ ข้อนี้คือทศพิธราชธรรม  ที่คนเป็นพระเจ้าแผ่นดินต้องทรงปฏิญาณในวันที่ทรงสวมพระมงกุฎขึ้นครองราชย์สมบัติ

              “รัชกาลที่ ๑ ก็ทรงปฏิญาณ  รัชกาลที่ ๒, ๓ , ๔, ๕, ๖, ๗ ก็ทรงปฏิญาณ  รัชกาลที่ ๘  อาจจะ ไม่ได้ทรงปฏิญาณ เพราะไม่ได้ทรงสวมมงกุฎ   รัชกาลที่ ๙ ทรงปฏิญาณแล้ว ในวันพระบรมราชาภิเษก ดังที่ตรัสว่า “เราจะครองแผ่นดินโดยธรรม  เพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชนชาวสยาม” โดยมากเรารู้ว่าพระองค์ทรงปฏิญาณ เพียงแค่นี้  นึกว่าจบ  ความจริงแล้วไม่จบ  จบประโยคนี้แล้วพราหมณ์ก็จะถวายพระเต้าให้ทรงหลั่งพระทักษิโณทก

              “ตอนที่พระเจ้าอยู่หัวทรงหลั่งพระทักษิโนทก จะต้องทรงเปล่งพระวาจาตั้งสัตยาธิษฐาน คืออธิษฐาน “อธิษฐานว่าอย่างไร  ทรงอธิษฐานว่า

“จะทรงรักษาทศพิธราชธรรมไว้โดยเคร่งครัด” 

              “ซึ่งเราไม่รู้ว่าจะทรงปฏิญาณอีกข้อหนึ่งแบบนี้แล้ว ก็จะเห็นว่า ๖๖ ปีนั้น ได้ทรงรักษาทศพิธราชธรรมจรรยาสัมมาปฏิบัติตลอด  ไม่มีเบี่ยงเบนผิดเพี้ยน …

“ผมอาจจะโชคดี เมื่อครั้งที่เป็นเลขาธิการคณะรัฐมนตรี อาจจะได้รู้ ได้เห็น ได้ยิน ได้ฟังมาก มานั่งนึก หลายเรื่องนั้นคนไม่รู้ เพราะว่าพระเจ้าอยู่หัวพระองค์ทรงอดทน อดกลั้น ต้องทรงเสียสละมากมาย เราไม่ทราบว่าได้ ทรงทําอะไร กฎหมายที่ทูลเกล้าถวายไป หรือฎีกาที่ราษฎรถวาย ไม่ว่าจะเป็นฎีกานักโทษ ไม่ว่าจะเป็นฎีกาขอ พระราชทานความเป็นธรรม ฎีกาแต่งตั้งโยกย้าย ขอพระราชทานยืมเงินก็ยังเคยมี ขอพระราชทานความเป็นธรรมที่ ข้าพระพุทธเจ้าไม่ได้เป็นผู้ว่าฯ  หรือเป็นอธิบดีฯ อาวุโสมานาน คนอื่นตัดหน้าก็ยังเคยมีเลย  และเราก็ไม่ค่อยจะรู้ว่า  มี พระบรมราชวินิจฉัยอย่างไร ซึ่งทรงมีพระปรีชาสามารถแยบคายเป็นธรรมทั้งนั้น คนที่เกี่ยวข้องมีหน้าที่รับไปปฏิบัติ แต่เขาก็ไม่ไปอธิบายโพนทะนาเพราะว่าเหมือนประจานตัวเองละอายคน แต่ทั้งหมดเป็นพระมหากรุณาธิคุณทั้งนั้น คนที่ได้รับพระมหากรุณาธิคุณเท่านั้น ที่จะได้รู้ซึ้งอยู่แก่ใจว่าตนรอดมาได้ทุกวันนี้เพราะอะไร  ที่ได้เป็นทุกวันนี้เพราะ อะไร

ทั้งหมดนี้  เป็นพระมหากรุณาธิคุณ และเป็นความโชคดีที่คนไทยได้มีผู้ทรงไว้  ซึ่งพระมหากรุณาธิคุณอย่างนี้ ทุกรัชกาลตลอดมา…” 

การอธิษฐานของในหลวงรัชกาลที่ ๕

อีกตัวอย่างหนึ่งในการเสด็จประพาสยุโรป เป็นพระราชกรณียกิจที่สำคัญอย่างหนึ่งของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ ในช่วงเวลานั้น เนื่องจากลัทธิจักรวรรดินิยมได้แผ่อิทธิพลเข้ามาตั้งแต่ปลายรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จนถึงรัชกาลของพระองค์  ในขณะที่ทรงพระราชดำเนินทางเรือพระที่นั่งมหาจักรี เสด็จจากท่าราชวรดิษฐ์ ทรงใช้พระปรีชาสามารถอย่างสุดพระกำลังที่จะรักษาประเทศชาติ ให้รอดพ้นจากวิกฤตการณ์

              โดยหลังจากเกิดกรณีพิพาทกับฝรั่งเศสแล้ว  พระองค์ได้เสด็จประพาสยุโรปถึง ๒ ครั้ง คือ พุทธศักราช ๒๔๔๐ ครั้งหนึ่ง และในปีพุทธศักราช ๒๔๕๐ อีกครั้งหนึ่ง ทั้งนี้เพื่อเชื่อมสัมพันธไมตรีกับประเทศต่าง ๆ ในยุโรปตลอดจนประเทศฝรั่งเศสด้วย อีกทั้งยังได้ทรงเลือกสรรเอาแบบแผน ขนบธรรมเนียมอันดีในดินแดนเหล่านั้น มาปรับปรุงในประเทศให้เจริญขึ้น

              การเสด็จประพาสยุโรป ในปี ๒๔๔๐ นั้น พระองค์ทรงอธิษฐานต่อหน้ามหาสมาคม  ณ  พระที่นั่งไพศาลทักษิณ  ด้วยการประกาศให้ทราบทั่วกันต่อหน้าพระสงฆ์ เจ้านาย และเสนาบดีทั้งหลาย ว่า

              ๑. ในการเสด็จประพาสยุโรปครั้งนี้  จะไม่น้อมใจไปในศาสดาอื่น  จะนับถือแต่พระพุทธ  พระธรรม  พระสงฆ์

              ๒. ในการเดินทางไกลไปยุโรปซึ่งใช้เวลาหลายเดือน  จะไม่ร่วมประเวณีด้วยสตรีอื่นใดเลย

              ๓. ในต่างประเทศ การให้สุราแล้วไม่ดื่ม จะเป็นการเสียกริยา ก็จะดื่มนิดหน่อยเพื่อสังคม  แต่ไม่ยอมมึนเมาเสียสติเด็จขาด

              นี่คือตัวอย่างของการอธิษฐานเสียงดังเพื่อให้คนอื่นเป็นสักขีพยานและช่วยประกันความสำเร็จของคำอธิษฐาน

              และเมื่อมาถึงรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๑๐ พระองค์ยังทรงมีพระราชปณิธานตามรอยทศพิธราชธรรมขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และตามรอย พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรรัชกาลที่ ๙ ดังพระปฐมบรมราชโองการ  เมื่อวันเสาร์ที่ ๔ พฤษภาคม  พุทธศักราช  ๒๕๖๒ ว่า

“เราจะสืบสาน รักษา และต่อยอด

และครองแผ่นดินโดยธรรม

เพื่อประโยชน์สุขแห่งอาณาราษฎรตลอดไป”

ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๗.   พระราชปณิธาน และการอธิษฐานจิตของพระโพธิสัตว์ เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

อ้างอิง

– หนังสือ “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ฉบับ ญาณวชิระ” เฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง  เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๙๐ พรรษา ๑๒ สิงหาคม ๒๕๖๕ จัดพิมพ์ฉบับพิเศษเป็นธรรมทานโดย บริษัท เมืองโบราณ จำกัด เพื่อเฉลิมพระเกียรติ จำนวน ๑๐,๐๐๐ เล่ม

The post ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๗.   พระราชปณิธาน และการอธิษฐานจิตของพระโพธิสัตว์ เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) appeared first on Manasikul Online.

บททดสอบ
ศักยภาพของมนุษย์ สะท้อนให้เห็น

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

การตั้งความปรารถนาอย่างแน่วแน่
ที่จะทำเรื่องใดเรื่องหนึ่งให้บรรลุเป้าหมาย
เป็นเรื่องของใจที่มุ่งมั่นจะทำเรื่องที่กำหนดไว้ให้สำเร็จ
จะสำเร็จได้หรือไม่นั้น อยู่ที่การลงมือทำด้วยตนเอง.

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

๖. การอธิษฐานของพระอานนท์  

  เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

๖. การอธิษฐานของพระอานนท์

              ย้อนเวลากลับไปในครั้งพุทธกาลที่พระพุทธเจ้ายังทรงมีพระชนม์ชีพ  มีเหตุการณ์หนึ่งที่เกิดขึ้นคือ  ภัยธรรมชาติในนครเวสาลี เกิดภัยแล้งฝนไม่ตกต้องตามฤดูกาล เกษตรกรรมได้รับความเสียหาย เกิดโรคระบาดชาวเมืองล้มตายกันมาก  ชาวเวสาลี จึงส่งทูตมาเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า ให้ทรงช่วยเหลือ พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงให้พระอานนท์นําพระสาวกไปสวดรัตนปริตร  เป็นการสวดสรรเสริญคุณพระรัตนตรัย  แล้วน้อมนำคุณของพระรัตนตรัยมาปกป้องคุ้มครองชาวเวสาลีเป็นเวลา ๗ วัน  และในวันที่ ๘ พระองค์ทรงเสด็จไปสวดเอง หลังจากครบ ๙ วัน เกิดฝนตกใหญ่ชะล้างโรคระบาดให้หมดไป  จากความแห้งแล้ง และโรคระบาดก็เปลี่ยนเป็นความสดชื่น  ต้นไม้เมื่อได้รับความชุ่มเย็นของน้ำฝนก็แตกยอดอ่อน  ต้นข้าวก็ผลิใบ เกษตรกรก็เบิกบาน

ในสมัยพุทธกาลดังที่ได้ยกตัวอย่างมานี้  อธิบายได้อย่างชัดเจนเกี่ยวกับการอธิษฐานจิต การสวดรัตนปริตร เป็นการให้กำลังใจ  เรียกขวัญกลับคืนมา ให้มั่นคงในพระรัตนตรัย  ศูนย์รวมดวงใจให้เป็นหนึ่ง  เพื่อให้ผู้คนหายตื่นตระหนกในภัยพิบัติก่อน  น้อมจิตกลับมาหากาย สลายความกลัวด้วยสติ สมาธิ  จนปัญญาก่อเกิดในการแก้ไขปัญหา ใครเจ็บป่วยก็รักษา ใครตายจากโรคระบาดก็นำไปเผา ไม่ให้เชื้อโรคแพร่กระจาย  เช่นนี้ ไม่ถือเป็นการบนบาน  เพราะประชาชนชาวเมืองเวสาลีมิได้ต้องตอบแทนสิ่งใดๆ  ต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์แต่ประการใด 

การสวดสาธยายมนต์จึงไม่ใช่การบนบาน  แต่เป็นการกำหนดจิตให้มีสติอยู่กับบทสวดมนต์   เพราะเมื่อใดที่เรามีสติระลึกรู้  เมื่อนั้นสมาธิจะตามมา  และปัญญาจะก่อเกิดให้คลายความกลัว ความกังวลต่อสิ่งที่เกิดขึ้น  แม้มีโรคระบาด มีศพเกลื่อนกล่น ก็ตั้งสติ กลับมาอยู่กับลมหายใจ ระลึกถึงพระคุณของพระพุทธเจ้า พระธรรมและพระสงฆ์ เมื่อสติตั้งมั่น ก็ประดุจมีปราการที่ทำให้กายกับใจเป็นหนึ่งเดียวกัน  ทำให้ร่างกายแข็งแรงขึ้น  เมื่อจิตใจแข็งแรง ลมหายใจก็เข้ามาทำความสะอาดร่างกายอย่างทั่วถึง  สามารถต้านทานโรคร้ายในขณะนั้นได้  เป็นเหตุเป็นผล  เกิดบารมีที่ทำให้มั่นใจขึ้น  สั่งสมความมั่นใจในดวงจิตได้เพิ่มขึ้น  พระรัตนปริตรมีอานุภาพเช่นนี้ 

 เช่นเดียวกับการฟังธรรม  ก็ได้ปัญญาบารมี นำไปแก้ไขปัญหาชีวิตที่เผชิญได้  หากเราสงบกาย วาจาใจเป็นศีลบารมี มีสติ มีสมาธิ ทำจิตให้เป็นหนึ่งในขณะฟังธรรม ปัญญาก็ก่อเกิด  นี่เอง  การปลีกตัวเข้าปฏิบัติธรรมเป็นเนกขัมมบารมี ก็จะทำให้การอธิษฐานจิตมีพลังเพื่อแก้ไขปัญหาชีวิต และท้ายที่สุดแล้วก็จะเห็นสัจธรรมว่า ชีวิตนี้เป็นทุกข์ ไม่ว่าจะแก้ไขอย่างไร ก็จะไม่สามารถที่จะทำให้ความทุกข์ทางโลกหมดไปได้  นี่เอง จึงเป็นเหตุให้การอธิษฐานจิตในพระพุทธศาสนาเป็นไปเพื่อตั้งมั่นไปสู่จุดดหมายปลายทางคือ พ้นทุกข์ในสังสารวัฏสถานเดียว 

              การอธิษฐานจึงเป็นหมุดหมายที่จะต้องทําให้ได้ผลที่ตรงเป้าหมายมีขอบเขตชัดเจน  ดังเช่น การบําเพ็ญบารมีของพระโพธิสัตว์ เพื่อตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า  ก็มีหลักธรรมที่เรียกว่า พุทธการกธรรม คือ ธรรมที่ทําให้เป็นพระพุทธเจ้า หรือบารมี ๑๐ สิ่งที่ขาดไม่ได้ คือ อธิษฐานบารมี ถ้าหากไม่มีบารมีข้อนี้การ บําเพ็ญบารมีข้ออื่นๆ ก็อาจไม่มีจุดหมายที่แน่นอน และพระโพธิสัตว์ก็ไม่สามารถเป็นพระพุทธเจ้าได้ 

อธิษฐานจึงเป็นสิ่งที่ช่วยให้มีการกําหนดเป้าหมายที่ชัดเจน ตอกย้ำความตั้งใจเดิม  ทําให้เกิดความแน่วแน่แห่งจิตใจ 

สำหรับในเรื่องการทําบุญแล้วอธิษฐานนี้  มีปรากฏอยู่ในพระไตรปิฎกอยู่หลายแห่ง เช่น ในทานนุปปัตติ มีการบรรยายผลที่เกิดจากการให้ทานไว้ดังนี้

บุคคลบางคนในโลกนี้ให้ทาน คือ ข้าว น้ำ ผ้า ยาน ดอกไม้ ของหอม เครื่องลูบไล้ ที่นอน ที่พักและเครื่องประทีป แก่สมณะหรือพราหมณ์ เขาให้สิ่งใดก็หวังสิ่งนั้นตอบแทน เขาเห็นพวกขัตติยมหาศาล  พราหมณ์มหาศาลหรือคหบดีมหาศาล  ผู้เอิบอิ่มพรั่งพร้อมบําเรอตนอยู่ด้วยกามคุณ  จึงมีความปรารถนาอย่างนี้ว่า โอหนอ  หลังจากตายแล้ว  เราพึงเกิดร่วมกับพวกขัตติยมหาศาล 

พราหมณ์มหาศาล  หรือคหบดีมหาศาล  เขาตั้งจิตนั้นอธิษฐาน จิตนั้น เจริญจิตนั้นอยู่ จิตของเขานั้นน้อมไปในทางต่ำให้เจริญให้ยิ่งขึ้นไปไม่ได้  ย่อมเป็นไปเพื่อเกิดในที่นั้น  ข้อนั้นแล  เรากล่าวไว้สําหรับผู้มีศีล  ไม่ใช่สําหรับผู้ทุศีล  ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย มโนปณิธานของท่าน ผู้มีศีลย่อมสําเร็จได้เพราะเป็นผู้บริสุทธิ์

              การอธิษฐานตามความหมายทางพระพุทธศาสนา  ถ้ามองผิวเผินอาจเหมือนกับการอ้อนวอน ดังที่ได้กล่าวมาแล้ว  แต่เมื่อพิจารณาจากตัวอย่างที่ยกมานี้  จะเห็นได้ว่า  การอธิษฐานในแง่ที่เป็นการตั้งความปรารถนานั้น  มิได้ตั้งขึ้นมาอย่างเลื่อนลอย  แต่เป็นการอธิษฐานเพื่อจะไปสู่จุดหมายที่ตั้งไว้อย่างชัดเจน คือโพธิญาณ หรือ การบรรลุสัจธรรมอย่างสูงสุด  โดยใช้การกระทําของตนที่เป็นไปเพื่อการลดด ละ เลิก กิเลสน้อยใหญ่อย่างยิ่งยวด  โดยอาศัยเหตุปัจจัยกล่าว คือ อาศัยบุญกุศลคุณงามความดีของตนเป็นพื้นฐาน  มิใช่เพื่ออ้อนวอนขอจากสิ่งภายนอก
              จากที่กล่าว  มาการอธิษฐานหรือหลักธรรมที่เกี่ยวข้องกับอธิษฐาน  ทําให้สังเกตได้ว่า การอธิษฐานที่ถูกต้องตามหลักพระพุทธศาสนานั้น คือ การอธิษฐานด้วยจิตอันเป็นกุศลประกอบด้วยปัญญาเป็นไปเพื่อความพ้นทุกข์  หรือเป็นเหตุปัจจัยที่นําไปสู่ความพ้นทุกข์

อ้างอิง

– พระครูปลัดสุวัฒนธีรคุณ (เทอด ญาณวชิโร). ( ๒๕๔๓) ปจจุบัน ทัธานุภาพ อานุภาพของพระพุทธองค์เรียนรู้พุทธธรรม จากพระพุทธมนต์ เพื่อชีวิตดีงาม. (พิมพ์ครั้งที่ ๑๘). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์อนันตะ ฉบับธรรมทาน.

ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๖. การอธิษฐานของพระอานนท์    เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

The post ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๖. การอธิษฐานของพระอานนท์    เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) appeared first on Manasikul Online.

ศึกษาที่มาและความหมายของการตั้งจิตอธิษฐานเพื่อบรรลุโพธิญาณของสุเมธดาบสถึงพระพุทธเจ้า

เรียนรู้…

บททดสอบ
ศักยภาพของมนุษย์ สะท้อนให้เห็น

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

การตั้งความปรารถนาอย่างแน่วแน่
ที่จะทำเรื่องใดเรื่องหนึ่งให้บรรลุเป้าหมาย
เป็นเรื่องของใจที่มุ่งมั่นจะทำเรื่องที่กำหนดไว้ให้สำเร็จ
จะสำเร็จได้หรือไม่นั้น อยู่ที่การลงมือทำด้วยตนเอง.

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

๔. พรหมวิหาร สมเด็จพระสังฆราช(อยู่ ญาโณทยมหาเถร)

เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

ในหนังสือ “ญาโณทยปกรณ์ (คัมภีร์ญาโณทัย) งานสมโภชพระสุพรรณบัฏ พระสังฆราช ญาโณทยมหาเถระ วันที่ ๒๒-๒๓ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๐๖ ได้บันทึก พระพรของสมเด็จพระสังฆราช ญาโณทยมหาเถระ ไว้ว่า
              พระพุทธโฆสมหาเถระ ชาวพุทธคยา ได้อาศัยพระดำรัสของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า กล่าวดังต่อไปนี้ว่า พระพุทธเจ้าเป็นมารดา พระธรรมเป็นบิดา พระสงฆ์เป็นพี่

              ด้วยอำนาจที่พระพุทธเจ้าทรงเป็นมารดา เพราะทรงคลอดพรหมจรรย์ ด้วยอำนาจที่พระธรรมเป็นบิดา เพราะความเป็นพรหมในทางศาสนา ด้วยอำนาจที่พระสงฆ์เป็นพี่ เพราะร่วมทุกข์ร่วมสุขกัน ขอหญิงและชายที่มาในที่นี้ และมิได้มาในที่นี้ จงมั่งคั่งและไม่มีโรค ปราศจากทุกข์ และไม่มีอุปัทวันตราย ขอภิกษุสามเณร อุบาสกอุบาสิกาทั้งหลาย จงได้รับอานิสงส์แห่งการปฏิบัติชอบ อันมีสุขเป็นกำไร

              ด้วยอานุภาพและด้วยเดชแห่งพระรัตนตรัย ด้วยอำนาจแห่งบุญที่ได้ทำแล้วแต่ก่อนก็ดี เดี๋ยวนี้ก็ดี ทุกเมื่อจงเป็นเหตุให้ชาติไทยรุ่งเรือง พระศาสนาปราศมลทิน

              ขอพระเจ้าแผ่นดินทรงมีพระชนมายุยืนยาว พร้อมทั้งพระบรมราชินีนาถ พระโอรสพระธิดา พระประยูรญาติและข้าราชบริพาร พร้อมด้วยสมเด็จพระราชชนนี พระบรมวงศานุวงศ์ อย่าได้มีความคับแค้นพระทัย ภัยในลัทธิไหนๆ ก็ไม่มี ขอคณะรัฐบาล พร้อมทั้งอำมาตย์และข้าราชการ จงมีความสุข ขอการกินดีอยู่ดีจงมีอย่างสมบูรณ์แก่ประชาชนทั้งหลาย ขอความยินดีปรีดาปราโมทย์ ซึ่งประกอบด้วยประโยชน์และชอบธรรม จงมีทั่วกันเทอญ.      

              จากพระพรของสมเด็จพระสังฆราช (อยู่ ญาโณทยมหาเถร) ซึ่งมาจากพระธรรมในภาคปฏิบัติอย่างอุกฤษฏ์ตลอดชีวิตของพระองค์สู่ปฏิเวธ  ทำให้พระพรของพระองค์ทรงมีพลานุภาพ
              ด้วยเหตุนี้ จากการปฏิบัติจริงของพระสงฆ์ผู้เป็นเนื้อนาบุญของโลกที่มีมาก่อนเกิดแผ่นดินไทย  ทำให้พระเจ้าอยู่หัวทุกพระองค์  นับตั้งแต่ทรงสร้างราชธานีสุโขทัยเป็นต้นมา จึงทรงมีศรัทธาปสาทะและทรงตั้งพระหฤทัยเป็นพุทธมามกะ  ทรงสถาปนาสมเด็จพระสังฆราชขึ้นมาเป็นประธานของคณะสงฆ์  ให้ทรงดูแลและปกครองคณะสงฆ์ให้เกิดความร่มเย็นเป็นที่พึ่งของพุทธบริษัทและชาวไทยทุกคน  ดังมีหลักฐานจากศิลาจารึกของพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ได้จารึกคำว่า “สังฆราช” ไว้ด้วย 

              การที่ประเทศไทยเรามีพระพุทธศาสนาเป็นศาสนาประจำชาติ  ดังพระราชดำรัสพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร  รัชกาลที่ ๙   ในวันพระราชพิธีทรงพระผนวช  ในเดือนตุลาคม และทรงออกผนวชเป็นเวลา ๑๕ วัน ระหว่างวันที่ ๒๒ ตุลาคม – ๕ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๔๙๙  ตอนหนึ่งว่า

“พุทธศาสนา เป็นศาสนาประจำชาติของเรา

มีคำสั่งสอนให้คนประพฤติตนเป็นคนดี

และเพียบพร้อมด้วยบรรดาสัจธรรม

อันชอบด้วยเหตุผลอันน่าเลื่อมใสยิ่งนัก”

 การที่พระเจ้าแผ่นดินสถาปนาพระพุทธศาสนาเป็นหนึ่งหลักสำคัญของแผ่นดิน ทำให้เราเห็นว่า ชาติ พระพุทธศาสนา และพระมหากษัตริย์ นั้นเป็นสถาบันสำคัญที่รวมใจคนไทยให้เป็นหนึ่ง  ประดุจพระรัตนตรัยที่ประกอบด้วย พระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ เป็นฐานอันมั่นคงที่จะทำให้พุทธบริษัทขับเคลื่อนไปได้อย่างต่อเนื่องมาตั้งแต่พระพุทธเจ้าปรินิพพาน จากพุทธศักราชที่ ๑ มาจนถึงปัจจุบันสองพันหกร้อยกว่าปี

              ดังพระพรของสมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อยู่ ญาโณทโย)  ได้บ่งบอกถึงการตั้งพระหฤทัยในการอธิษฐานเพื่อให้เกิดความร่มเย็นป็นสุขอย่างถ้วนหน้า โดยอาศัยพลังบารมีที่พระองค์ทรงกระทำมาตลอดชีวิตในร่มกาสาวพัสตร์เป็นหลักในการอำนวยพร

พรหมวิหารธรรม ทำความสงบให้บังเกิด

              แม้ช่วงระยะเวลาเพียงสองปี  ที่สมเด็จพระสังฆราช(อยู่ ญาโณทยมหาเถร) ทรงได้รับการสถาปนาเป็นสมเด็จพระสังฆราช  ทรงปฏิบัติพระกรณียกิจทุกอย่าง เพื่อความสงบสุขของสังฆมณฑล โดยมิทรงคำนึงถึงความชราภาพ  แม้จะทรงได้รับโปรดเกล้าสถาปนาขึ้นเป็นสมเด็จพระสังฆราชท่ามกลางความไม่เข้าใจกันของคณะสงฆ์  พระองค์ก็ทรงเป็นที่พึ่งของคณะสงฆ์ทุกฝ่าย 
              เมื่อมีผู้กราบทูลพระองค์เสด็จมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย  แม้จะมีทูลผู้ทัดทาน เพราะเกรงจะเป็นที่ครหา อันเนื่องมาจาก ในขณะนั้น มีพระผู้ใหญ่ซึ่งเคยเป็นผู้บริหารมหาวิทยาลัย มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ถูกกล่าวหาว่า ต้องอาบัติปาราชิก และถูกจับกุมไปคุมขังไว้  ในข้อหามีการกระทำอันเป็นภัยต่อความมั่นคงของรัฐ  แต่ก็ทรงวางพระองค์ในพรหมวิหารธรรม  ทรงมุ่งความสงบสุขแห่งสังฆมณฑล  ได้เสด็จไปบำเพ็ญพระกรณียกิจที่มหาวิทยาลัยสงฆ์ มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย  ตามที่มีผู้กราบทูล  โดยมิได้คำนึงสักว่าจะเป็นข้อครหาตามที่มีผู้มาทัดทาน 
              ทรงรับสั่งกับผู้ทัดทานว่า  “สังฆราช” ไม่ใช่ “สังฆราชี” (ความแตกแยกแห่งสงฆ์)
              เหตุการณ์สำคัญที่เจ้าพระคุณสมเด็จพระสังฆราชเสด็จมหาวิทยาลัย มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในขณะที่กำลังเผชิญกับมรสุมแห่งคลื่นลมแรง ได้นำความชุ่มเย็นมาสู่มหาวิทยาลัยสงฆ์แห่งนี้  และสามารถก้าวผ่านช่วงเวลาแห่งความยากลำบากไปได้  เจ้าประคุณสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต) เล่าไว้อย่างละเอียดแล้ว ในหนังสือ “มหาจุฬาฯ งามสง่าสดชื่น กลางทะเลแห่งลื่นลม” ซึ่งเป็นหนังสือจัดพิมพ์เป็นที่ระลึกในงานออกเมรุเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ)
              ซึ่งการเสด็จไปมหาจุฬาฯ ครั้งนั้นของพระองค์ท่านได้ให้โอวาทแก่พระนิสิต ซึ่งถือเป็นลูกหลานพระพุทธเจ้าด้วยกัน ด้วยวิหารธรรม “พรหมวิหาร ๔”  อันประกอบด้วยเมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา ว่า พระบรมศาสดาทรงแสดงว่า เป็นคุณธรรมสำหรับเป็นที่อยู่ของจิตใจแห่งพรหม คือผู้ใหญ่หรือผู้ประเสริฐ ทรงเรียกคุณธรรมนี้ว่าพรหมวิหาร เป็นธรรมเป็นที่อยู่ซึ่งมีทั้งความดีและความสุข

              เมตตา คือ ภาวะของจิตที่มีเยื่อใยไมตรีจิตมิตรใจ คิดเกื้อกูลด้วยสุขประโยชน์ ปราศจากอาฆาตพยาบาทขึ้งเคียดโกรธแค้น แสดงออกทางสีหน้า และสายตาที่สงบ แช่มชื่น มองดูด้วยสายตาอันแสดงถึงใจที่เอิบอาบด้วยความปรารถนาดีให้มีความสุข  ปราศจากความมุ่งร้ายที่เป็นภัยเวรทั้งปวง เมตตานี้เป็นพรหมวิหารธรรมข้อหนึ่ง ที่พึงอบรมให้มีขึ้นในจิต
              วิธีอบรม คือ ระวังใจมิให้โกรธแค้นขัดเคืองอาฆาตพยาบาท
              แต่เมื่อภาวะของจิตเช่นนั้นเกิดขึ้น ก็พยายามสงบระงับเสีย หัดคิดว่าตนเองรักสุข  ต้องการความสุขฉันใด คนอื่นสัตว์อื่นทั้งปวงก็ฉันนั้น และตนเองปรารถนาสุขแก่คนซึ่งเป็นที่รักที่พอใจฉันใด ก็ควรปรารถนาสุขแก่คนอื่นสัตว์อื่นฉันนั้น  เมื่อทำความสงบอาฆาตพยาบาท และทำไมตรีจิตมิตรใจให้เกิดขึ้นได้แล้ว ก็หัดแผ่จิตเช่นนี้ออกไปแก่คนอื่นสัตว์อื่นโดยเจาะจงหรือโดยไม่เจาะจงทั่วไป ด้วยใจที่คิดปรารถนาสุขประโยชน์ ดังเช่นคิดว่า
              “จงอย่ามีเวร อย่ามีเบียดเบียน อย่ามีทุกข์ มีสุข รักษาตนให้สวัสดีเถิด”
              ต่อมา พระบรมศาสดาทรงสั่งสอนธรรม ก็คือทรงสั่งสอนให้ปรับปรุงสิ่งที่มีอยู่เป็นสามัญธรรมดานี้แหละให้เป็นธรรม คือเป็นคุณเกื้อกูลขึ้นมา คือให้ปรับปรุงความรักใคร่ปรารถนาสุขดังกล่าว ให้เป็นคุณอันบริสุทธิ์ที่เกื้อกูลกว้างขวางออกไป  มิให้มีคับแคบเฉพาะตนและคนซึ่งเป็นที่รักในวงแคบของตนหรือจำเพาะพวกของตน แต่ให้แผ่กว้างออกไปตลอดจนถึงไม่มีจำกัดไม่มีประมาณ และให้ปราศจากอาฆาตพยาบาท ทั้งให้บริสุทธิ์จากราคะสิเนหาด้วย
              เพราะว่าอาฆาตพยาบาทเป็นศัตรูที่ห่างของเมตตา  ราคะสิเนหาเป็นศัตรูที่ใกล้ของเมตตา ความรักใคร่ที่เป็นส่วนที่สามัญธรรมดาของโลกย่อมเจือด้วยสิ่งทั้งสองนี้  เป็นเมตตาอันบริสุทธิ์ย่อมปราศจากสิ่งทั้งสองนั้น
              ทางปฏิบัติอบรมก็ต้องอบรมสิ่งที่มีอยู่เป็นธรรมดาโลกนี้แหละให้เป็นธรรมขึ้นมา และก็ย่อมเป็นเครื่องคุ้มครองโลก ดังภาษิตที่ว่า

                            “โลโกปตฺถมฺภิกา เมตฺตา

เมตตาเป็นธรรมเครื่องคุ้มครองโลก”

              ฉะนั้น จึงได้มีพระพุทธภาษิตตรัสสอนไว้ ให้ยกตนเป็นพยานหรือเป็นอุปมาแปลความว่า  “ตนเองคิดค้นหาด้วยใจไปทั่วทุกทิศ ก็ไม่พบว่าใครจะเป็นที่รักไปกว่าตนในที่ไหน ๆ ตนของคนอื่นทั้งหลายก็เป็นที่รักมากของเขาเหมือนอย่างนั้น เพราะเหตุนั้นผู้ที่รักตน  จึงไม่ควรเบียดเบียนผู้อื่น”
              และให้ยกคนที่เป็นที่รักเป็นอุปมาว่า “พึงแผ่จิตถึงสัตว์ทั้งปวงด้วยเมตตา เหมือนอย่างเห็นคนผู้เป็นที่รักเป็นที่ชอบใจแล้วเกิดไมตรีจิตมิตรใจรักใคร่ ฉะนั้น”
              ดังนั้นพระพุทธเจ้าทรง ให้หัดแผ่เมตตาเข้ามาในตนเองก่อน แล้วจึงแผ่ไปในคนอื่น ตั้งต้นแต่คนที่เป็นที่รัก เพราะจะแผ่ไปง่าย แล้วจึงแผ่ไปในคนที่เป็นกลาง แล้วจึงแผ่ไปในคนที่เป็นศัตรูไม่ชอบใจกัน  และให้เว้นคนที่จะก่อให้เกิดราคะสิเนหากับคนที่ตายไปแล้ว
              การแผ่เมตตาเข้ามาในตนเอง พระองค์ท่านอธิบายว่า เพราะจะต้องมีตนเป็นพยานอ้างอิงดังกล่าวข้างต้น พิจารณาดูก็จะเห็นได้ว่า ตนเองจะต้องมีสุขเพราะมีจิตใจสงบจากอาฆาตพยาบาทเสียก่อน อาฆาตพยาบาทนั้นเหมือนอย่างไฟที่เผาใจตนเองให้ร้อน และแผ่ความร้อนออกไปถึงคนอื่นด้วย
              ฉะนั้น ตนเองจึงเป็นบุคคลที่ควรเมตตาและแผ่เมตตาเข้ามาดับไฟที่เผาใจนี้ลงเสียก่อน ประพรมลงไปด้วยน้ำ คือเมตตา ซึ่งจะเปลี่ยนจิตใจจากภาวะที่ร้อนมาสู่ภาวะที่เย็นสนิทด้วยมิตรภาพไมตรี เมตตาจึงเป็นธรรมเครื่องทำใจตนเองให้อยู่เย็นเป็นสุข และแผ่ความเย็นความสุขออกไปถึงผู้อื่นอีกด้วย 
              เมตตาไม่พึงมีขอบเขต ไม่พึงมีระยะกาล ไม่ว่าจะอยู่ในฐานะเช่นไร ณ ที่แห่งใด ในกาลเวลาไหน เมตตาพึงมีได้อย่างเต็มเปี่ยมโดยปราศจากอุปสรรค เพราะเมตตาไม่จำต้องอาศัยทรัพย์สิ่งของ เมตตาเป็นเรื่องของจิตใจโดยบริสุทธิ์แท้ เมื่อมีจิตใจที่มีเมตตาได้ด้วยกันทุกคน และก็พึงมีเมตตาอย่างยิ่งด้วยกันทุกคน เพราะไม่เป็นการต้องลงทุนลงแรงอย่างใดเลย เพียงแต่น้อมใจลงให้อ่อนละมุน  ไม่ใจแข็งใจดำ แม้เมื่อรู้เห็นอยู่ว่าเขาเป็นทุกข์ เพียงแต่น้อมใจลงปรารถนาให้เขาเป็นสุขโดยทั่วกันเท่านั้นเองก็เป็นการแสดงเมตตาแล้ว 
              กรุณา คือ ภาวะของจิตที่หวั่นไหวไปเพราะความทุกข์ของผู้อื่น เหมือนอย่างถ้าซื้อได้ก็จะซื้อความทุกข์ของเขา  คือจะช่วยทำความทุกข์ของเขาให้หมดสิ้นไปจึงมีอาการที่ทนเฉยอยู่ไม่ได้ ต้องขวนขวายช่วยเหลือเพื่อบำบัดทุกข์ ปราศจากความคิดเบียดเบียนซ้ำเติม เห็นใครตกอยู่ในความทุกข์ไม่มีที่พึ่ง ก็อดอยู่ไม่ได้ ต้องคิดช่วย กรุณานี้เป็นพรหมวิหารธรรมอีกข้อหนึ่งที่พึงอบรมให้มีในจิต
              วิธีอบรม คือ ระวังใจให้คิดเบียดเบียนใคร และหัดใจให้คิดว่าเมื่อตนเองมีทุกข์ก็ต้องการความช่วยเหลือฉันใด ผู้อื่นสัตว์อื่นก็ฉันนั้น
              ดังนี้แล้วก็หัดใจให้ไม่นิ่งดูดาย ให้ขวนขวายช่วยเปลื้องทุกข์ของผู้อื่นตามความสามารถหรือตามที่ควรจะทำได้ หัดแผ่จิตใจที่กรุณาออกไปแก่คนและสัตว์ทั้งหลาย โดยเจาะจง หรือโดยไม่เจาะจงทั่วไปด้วยความคิดว่า “จงพ้นจากความทุกข์เดือดร้อน”
              อันที่จริง ภาวะของจิตใจที่ต้องการความช่วยเหลือ ในเมื่อมีทุกข์ ย่อมมีอยู่เป็นสามัญธรรมดา แต่ยังเจือด้วย วิหิงสา คือความคิดเบียดเบียนผู้อื่นสัตว์อื่นเพื่อให้ตนพ้นทุกข์ และยังมีความโศกโทมนัสในเมื่อได้เห็นทุกข์ของคนผู้เป็นที่รัก เพราะเป็นภาวะของจิตที่คับแคบ ต้องการให้ตนเองและคนผู้เป็นที่รักของตนพ้นทุกข์เท่านั้น
              พระบรมครูทรงสั่งสอนให้ปฏิบัติอบรมปรับปรุงภาวะที่มีอยู่แล้วนี้แหละให้เป็นธรรมขึ้น  คือให้เป็นคุณอันบริสุทธิ์ที่เกื้อกูลกว้างขวางออกไป มิให้มีคับแคบเฉพาะตนและผู้ที่ตนรักหรือจำเพาะพวกของตน แต่ให้แผ่กว้างออกไปตลอดจนถึงไม่มีจำกัดไม่มีประมาณ และให้ปราศจากวิหิงสาความคิดเบียดเบียนและให้สงบความโศกโทมนัสในเพราะความทุกข์ของคน เป็นที่รักด้วย 
              เพราะว่าวิหิงสาเป็นศัตรูที่ห่างของกรุณา ส่วนความโศกโทมนัสเป็นศัตรูที่ใกล้ของกรุณา จึงได้มีพระพุทธภาษิตตรัสสอนไว้ให้ยกตนเป็นพยาน หรือเป็นอุปมาเช่นเดียวกับในข้อเมตตาและให้ยกคนตกยากเป็นอุปมาว่า “พึงแผ่จิตถึงสัตว์ทั้งปวงด้วยกรุณา

เหมือนอย่างเห็นคนตกยากมีความลำบาก ก็เกิดกรุณาขึ้น ฉะนั้น”

ได้มีพระมหาสมณสุภาษิต แสดงไว้ว่า

                      “มหาปุริสภาวสฺส ลกฺขณํ กรุณาสโห

อัธยาศัยที่ทนอยู่ไม่ได้เพราะกรุณา เป็นลักษณะของมหาบุรุษ”

              ข้อนี้พึงเห็นดังเช่นพระกรุณาที่แสดงเป็นพระคุณลักษณะของพระพุทธเจ้าและพระมหากษัตริย์เจ้า                  
              มุทิตา คือ ภาวะของจิตที่บันเทิงยินดีในเมื่อผู้อื่นได้รับความสุขความเจริญด้วยสมบัติต่าง ปราศจากความริษยา เห็นใครพรั่งพร้อมด้วยสมบัติก็พลอยมีมุทิตา ตัดความยินร้ายไม่ยินดีด้วยเหตุที่ริษยาเสียได้ มุทิตานี้เป็นพรหมวิหารธรรมอีกข้อหนึ่งที่พึงอบรมให้มีขึ้นในจิต
              วิธีอบรม คือ ระวังใจมิให้ริษยาในเมื่อได้เห็นได้ทราบสมบัติ คือความพรั่งพร้อมต่าง ๆ ของผู้อื่น เมื่อความริษยาเกิดขึ้น ก็พยายามระวังเสีย หัดคิดว่า ตนเองมีความยินดีเมื่อตนได้สมบัติที่ชอบใจอย่างใดอย่างหนึ่ง
              ไฉนเมื่อคนอื่นเขาได้จึงจะไปริษยาเขา ควรจะพลอยยินดีกับเขา พิจารณาให้เห็นโทษของความริษยา เช่นว่า

“อรติ โลกนาฬิกา ความริษยาเป็นเหตุทำลายโลก”

เมื่อทำมุทิตาจิตให้เกิดขึ้นได้ ก็หัดแผ่จิตเช่นนี้ออกไปแก่คนอื่นสัตว์อื่นโดยเจาะจงหรือโดยไม่เจาะจงทั่วไปด้วยความคิดว่า “จงอย่าวิบัติ จากสิ่งที่ได้แล้ว”

อันที่จริง ภาวะของจิตที่ยินดีในเวลาได้สมบัติต่างๆ ย่อมมีอยู่ ในเมื่อตนหรือคนเป็นที่รักได้สมบัติเป็นสามัญธรรมดา แต่ยังเจือด้วยริษยาในเมื่อเห็นคนอื่นได้สมบัติ และแม้ในสมบัติที่ตนได้ก็ยังมีโสมนัสเจือตัณหา พระบรมครูทรงสั่งสอนให้ปรับปรุงภาวะที่มีอยู่แล้วนี้แหละให้เป็นธรรมขึ้น คือให้เป็นคุณอันบริสุทธิ์ที่เกื้อกูลกว้างขวางออกไป มิให้มีคับแคบเฉพาะตนและผู้ที่ตนรักเท่านั้น แต่ให้กว้างออกไปตลอดถึงไม่มีจำกัดไม่มีประมาณ โดยให้ปราศจากริษยา ทั้งปราศจากโสมนัสที่เลือกิเลสตัณหาด้วย
              เพราะว่าริษยาเป็นศัตรูที่ห่างของมุทิตา ส่วนความโสมนัสเป็นศัตรูที่ใกล้ของมุทิตา ฉะนั้น ก็พึงยกตนขึ้นเป็นพยาน หรือเป็นอุปมาเช่นเดียวกับในสองข้อข้างต้น และให้ยกบุคคลผู้เป็นที่รักขึ้นเป็นพยานหรือเป็นอุปมา
              ดังพระพุทธภาษิตที่ตรัสสอนไว้ว่า

“พึงแผ่จิตถึงสัตว์ทั้งปวงด้วยมุทิตา

เหมือนอย่างเห็นบุคคลผู้เป็นที่รัก

เป็นที่พอใจ ก็บันเทิงยินดี ฉะนั้น”

อุเบกขา คือ ภาวะของจิตที่มีอาการเป็นกลาง เห็นเสมอกันในสัตว์บุคคลทั้งหลายในคราวทั้งสอง คือในคราวจะมีสุข ประสบสมบัติ และในคราวประสบวิบัติ ไม่ยินดียินร้าย มองเห็นว่าทุก ๆ คนมีกรรมที่ทำไว้เป็นของของตนจะพ้นจากทุกข์ จะไม่เสื่อมจากสมบัติที่ได้ ก็เพราะกรรม จึงวางเฉยได้ คือวาง ได้แก่ไม่ยึดถือไว้ วางลงได้ เฉย คือ ไม่จัดแจงวุ่นวาย ปล่อยให้เป็นไปตามกรรมหรือตามกำหนดของกรรม
              อุเบกขานี้เป็นพรหมวิหารธรรมอีกข้อหนึ่ง เป็นข้อสุดท้าย ที่พึ่งอบรมให้มีขึ้นในจิต วิธีอบรมคือระมัดระวังใจมิให้ขึ้นลงด้วยความยินดียินร้าย ทั้งในคราวประสบสมบัติทั้งในคราวประสบวิบัติ เมื่อภาวะของจิตเช่นนั้นเกิดขึ้นก็พยายามระงับใจ หัดคิดถึงกรรมและผลของกรรม หัดคิดวางลงไปให้แก่กรรม เหมือนอย่างให้กรรมรับผิดชอบเอาไปเสีย เมื่อทำจิตให้อุเบกขาได้ ก็หัดแผ่จิตเช่นนี้ออกไปแก่คนอื่นสัตว์อื่นโดยเจาะจงหรือโดยไม่เจาะจงทั่วไป  ด้วยความคิดว่า
              “ทุกสัตว์บุคคล มีกรรมเป็นของของตนเป็นทายาทรับผลของกรรม มีกรรมเป็นกำเนิด มีกรรมเป็นเผ่าพันธุ์ มีกรรมเป็นที่อาศัย ทำกรรมอันใดไว้ ดีหรือชั่วก็ต้องรับผลของกรรมนั้น”
              อันที่จริง ภาวะของจิตเป็นอุเบกขานี้ ย่อมมีอยู่เป็นสามัญธรรมดาในเวลาปรกติยังไม่มีอะไรมาทำให้เกิดความยินดียินร้าย แต่ยังเจือด้วยความไม่รู้ (อัญญาณ) และจะเปลี่ยนไปเป็นความยินดียินร้ายขึ้นได้โดยง่าย พระบรมครูทรงสั่งสอนให้ปรับปรุงภาวะที่มีอยู่แล้วนี้แหละให้เป็นธรรมขึ้น คือ ให้เป็นคุณอันบริสุทธิ์ที่เกื้อกูลกว้างขวางออกไปมิใช่ในเวลาที่ไม่มีเรื่องอะไรมากระทบจิตเท่านั้น แม้มีเรื่องมากระทบจิตให้ยินดียินร้ายก็ระงับได้ ทำใจให้สงบเป็นอุเบกขาได้ด้วยความรู้ (ญาณ)
              พราะว่าความยินดี(ราคะ) และความยินร้าย (ปฏิฆะ) เป็นศัตรูที่ห่างของอุเบกขา ส่วนอุเบกขาด้วยความไม่รู้ (อัญญานุเบกขา)เป็นศัตรูที่อยู่ใกล้ของอุเบกขา ฉะนั้นก็พึงยกตนขึ้นเป็นพยานหรือเป็นอุปมา
              ดังเช่นว่า  ตนไม่ชอบให้ใครอื่นเพ่งเล็งชอบใจอยากได้อะไรของตน และไม่ชอบให้ใครอื่นมาหมายมั่นปองร้ายฉันใด ตนก็ไม่ควรจะไปคิดยินดียินร้าย
              ดังนั้น  แก่คนอื่น ควรจะมีใจมัธยัสถ์คือเป็นกลางฉันนั้น และให้ยกบุคคลที่เป็นกลาง ๆ ขึ้นเป็นอุปมา ดังพระพุทธภาษิตที่ตรัสสอนไว้ว่า

“พึงแผ่จิตถึงสัตว์ทั้งปวงด้วยอุเบกขา
เหมือนอย่างเห็นบุคคลผู้มิใช่เป็นที่ชอบใจ
มิใช่เป็นที่ไม่ชอบใจ ก็มีอุเบกขา ฉะนั้น”

              พรหมวิหารธรรมทั้ง ๔ ข้อนี้ ท่านสอนให้ผู้ปฏิบัติใช้ดังนี้ ทีแรกให้ปฏิบัติด้วยจิตคิดเกื้อกูลแผ่ออกไปในสัตว์บุคคลทั้งหลาย นี้คือเมตตาซึ่งมีอาการเป็นความคิดเกื้อกูล ต่อจากนั้นเมื่อได้เห็นหรือได้ยินหรือได้คิดว่าเขามีทุกข์เดือดร้อน ก็ปฏิบัติช่วยบำบัดทุกข์ให้ นี้คือกรุณาซึ่งมีอาการช่วยบำบัดทุกข์ จากนั้น ครั้นได้เห็นเขามีสุขไม่มีทุกข์ ก็พลอยยินดีบันเทิงใจ นี้คือมุทิตาซึ่งมีอาการพลอยยินดี และเพราะไม่มีกิจที่ควรจะทำต่อไป  จากนั้น ก็อุเบกขาคือดูอยู่เฉย ๆ นี้คืออุเบกขาซึ่งมีอาการมัธยัสถ์เป็นกลาง  มีอุปมาเหมือนอย่างมารดามีบุตร ๔ คน คนหนึ่งที่ยังเป็นเด็กเล็ก มารดาก็มุ่งความเจริญคือให้เติบโตยิ่งขึ้น เทียบกับเมตตา คนหนึ่งเป็นไข้ มารดาก็พยาบาลให้หายไข้ เทียบกับกรุณา คนหนึ่งกำลังเจริญวัย มารดาก็ชื่นชมยินดีเทียบกับมุทิตา อีกคนหนึ่งทำงานตั้งตนได้แล้ว มารดาก็ไม่ต้องขวนขวายช่วยอะไรอีก เทียบกับอุเบกขา แม้ในเรื่องที่ช่วยไม่ได้แล้วก็พึงใช้อุเบกขาเช่นเดียวกัน แต่เมื่อยังช่วยได้ก็ต้องใช้กรุณา
              ฉะนั้นธรรมทั้ง ๔ ข้อนี้ เมื่อใช้ให้ถูกต้องด้วยกาล และกิจย่อมอำนวยประโยชน์โดยส่วนเดียว ส่วนความหัดคิดแผ่ใจไปทั้ง ๔ ข้อนี้ จึงทำได้เสมอ เป็นวิธีอบรมจิตให้มีพรหมวิหารธรรม ซึ่งจะให้เกิดอานิสงส์ผล  ดังที่ตรัสไว้ในเมตตานสังสสูตรว่า

              “หลับเป็นสุข ตื่นเป็นสุข ไม่ฝันเห็นสุบินที่ไม่ดี เป็นที่รักของมนุษย์ทั้งหลาย เป็นที่รักของอมนุษย์ทั้งหลาย เทพดารักษา ไฟ ยาพิษ ศาสตรา ไม่กล้ำกราย จิตเป็นสมาธิเร็ว ผิวหน้าผ่องใส ไม่หลงทํากาลกิริยา เมื่อยังไม่บรรลุธรรมที่ยิ่งขึ้น ก็จะเข้าถึงพรหมโลก”  เพราะฉะนั้นจึงตรัสสอนไว้ในกรณียเมตตสูตรว่า

เมตตญฺจ สพฺพโลกสฺมึ      มานสมฺภาวเย อปริมาณํ
อุทธํ อโธ จ ติริยญฺจ          อสมฺพาธํ อเวรํ อสปตฺตํ

พึงอบรมใจมีเมตตาไม่มีประมาณไปในโลกทั้งสิ้น ทั้งเบื้องบน เบื้องล่าง และท่ามกลาง รอบข้าง ไม่คับแคบ ไม่มีเวร ไม่มีศัตรู

ติฏฐญฺจรํ นิสินฺโน วา       สยาโน วา ยาวตสฺส วิคตมิทฺโธ
เอตํ สตึ อธิฏฺเฐยฺย             พฺรหฺมเมตํ วิหารํ อิธ มาหุ              

ยืน เดิน นั่ง นอน อย่างใดก็ตาม จึงทำภาวนาให้ปราศจากความโงกง่วง จึงตั้งสติประกอบด้วยเมตตานี้ให้มั่นคง บัณฑิตทั้งหลายเรียกวิหารธรรมนี้ว่า “พรหมวิหาร” ในธรรมวินัยของพระอริยเจ้านี้

              สมเด็จพระอริยวงศาคตญาณ (อยู่ ญาโณทโย) ทรงดำรงตำแหน่งสมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายกพระองค์ที่ ๑๕ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์  สถิต ณ วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร  เมื่อวันที่ ๔ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๐๖ ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร  ทรงทรงดำรงตำแหน่งอยู่ ๒ ปี และสิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ ๑๕ พฤษภาคม  พุทธศักราช ๒๕๐๘ สิริพระชันษา ๙๐ ปี ๑๖๖ วัน

ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๔. พรหมวิหาร สมเด็จพระสังฆราช (อยู่ ญาโณทยมหาเถร) เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

อ้างอิง

– “ญาโณทยปกรณ์” (คัมภีร์ญาโณทัย ) งานสมโภชพระสุพรรณบัฏ สมเด็จพระสังฆราช ญาโณทยมหาเถระ วันที่ ๒๒-๒๓ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๐๖
– Sirivajj (ออนไลน์) “พรหมวิหาร ๔” คัดจาก หนังสือรวมธรรมะ ที่ธนาคารแห่งประเทศไทย จัดพิมพ์เป็นมุทิตาสักการะ เนื่องในศุภวาระฉลองพระชนมายุ ๘๔ พรรษา ในสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก เสด็จสถิต ณ วัดบวรนิเวศวิหาร วันที่ ๓ ตุลาคม พระพุทธศักราช ๒๕๔๐ พิมพ์ที่ บริษัท อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน) สืบค้นข้อมูลจาก bloggang.com

The post ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๔. พรหมวิหาร สมเด็จพระสังฆราช (อยู่ ญาโณทยมหาเถร) เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) appeared first on Manasikul Online.