คเณศจตุรถี”เทศกาลเฉลิมฉลองการประสูติของพระพิฆเณศวร์ ๗-๑๗ กันยายน พุทธศักราช ๒๕๖๗ ณศาลองค์ปู่พระพิฆเณศวร์ ๑,๐๐๐ ปี วัดป่าพระพิฆเณศวร์ บ้านปากน้ำ บุ่งสระพัง จังหวัดอุบลราชธานี

หนึ่งปีมีครั้งเดียว ศิษย์สายมู สายเทพ สายญาณ สายศิลปะทุกแแขนง ที่เป็นลูกหลานองค์ปู่พระพิฆเณศวร์หลั่งไหลเข้ามาประกอบพิธี “วันจตุรถี” ซึ่งเป็นเทศกาลเฉลิมฉลองการประสูติของพระพิฆเณศวร์ ภายในศาลองค์ปู่พระพิฆเณศวร์ที่มีอายุกว่า ๑,๐๐๐ ปี ณ วัดป่าพระพิฆเณศวร์ บ้านปากน้ำ บุ่งสระพัง ตำบลกุดลาด อำเภอเมืองอุบลราชธานี

  พระมหาเทอด ญาณวชิโร (อดีตพระราชกิจจาภรณ์) เล่าว่า…

มีเรื่องเล่าขานกันในหมู่ชาวบ้าน ตรงบริเวณปากบุ่งสระพังบรรจบกับแม่น้ำมูล จังหวัดอุบลราชธานี มีพื้นที่ลาดโล่งเตียนจนถึงหาดทราย เป็นท่าที่แม่ทัพนายกองนำช้างม้าศึกลงกินน้ำ  เรื่องเล่าของป่าแห่งนี้มีมากมายหลายสำนวน ตามแต่ผู้เล่าจะปรุงแต่งกันไปจนกลายเป็นตำนานต่างๆ นานา…

เช่น ถึงวันพระจะมีดวงไฟลอยจากวัดป่าเข้าหมู่บ้าน มีไฟพะเนียงพุ่งขึ้นจากดิน เจ้าของย้ายที่ฝังทรัพย์สมบัติใหม่ ฆ้องทองคำใต้พื้นดินดังสะท้อนในคืนวันเพ็ญ และเสียงกระดิ่งช้างม้าศึกดังกึกก้องยามค่ำคืน

          ท่านเจ้าคุณพระราชกิจจาภรณ์ในขณะนั้น เล่าย้อนไปในวัยเยาว์ให้ฟัง ช่วงที่เป็นสามเณรน้อย ต่อมาว่า  ป่าแห่งนี้เป็นที่ซึ่งหลวงพ่อวัดปากน้ำ พระมงคลธรรมวัฒน์(บุญจันทร์ จตฺตสลฺโล) บุ่งสระพัง จ.อุบลราชธานี  ใช้เป็นสถานที่ปลีกตัวออกมานั่งสมาธิบำเพ็ญภาวนาอยู่เป็นประจำ  

อยู่มาวันหนึ่ง หลวงพ่อท่านเกิดนิมิตว่ามีพระพุทธรูปฝั่งอยู่ใต้ดินในป่าแห่งนี้  จะเกิดพายุพัดต้นตาลหัก ให้ขุดตรงจุดที่ปลายต้นตาลหักลง พอให้ชาวบ้านขุดตามนั้น ก็พบพระพุทธรูปเนื้อเงิน ศิลปะแบบเชียงแสนล้านช้าง ขนาดหน้าตัก ๑๑ นิ้ว หรือ ๑๒ นิ้วเศษ มีพระพุทธรูปทองคำ พระพุทธรูปสำริด พระผง และข้าวของเครื่องใช้อื่นๆ อีกจำนวนหนึ่ง  แล้วท่านก็นำมาประดิษฐานไว้เป็นพระพุทธรูปสำคัญประจำวัดปากน้ำ  ของบางส่วนนอกเหนือจากนี้ ได้สร้างพระพุทธรูปครอบไว้ในป่าแห่งนี้

“ เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นใน ปี ๒๕๑๕  หลังอาตมาเกิดเพียงหนึ่งปี ยิ่งเพิ่มความเชื่อความศรัทธาให้กับชาวบ้านในทางศักดิ์สิทธิ์สำคัญมากขึ้น  ที่สุดนอกจากหลวงพ่อแล้ว ป่าแห่งนี้ก็ไม่มีใครกล้ารุกล้ำกล้ำกลายเข้ามา  จึงกลายเป็นสถานที่ปลีกวิเวกบำเพ็ญจิตตภาวนาของท่านพระอาจารย์มหามังกร  ปญฺญาวโร ต่อมา โดยมีอาตมาเป็นเณรอุปัฏฐาก

          “ที่จริง สถานที่ตรงนี้ชาวบ้านเรียกวัดป่าก็ไม่ใช่วัดมีอาคารสถานที่อะไร  แต่เป็นป่าใหญ่นอกหมู่บ้าน  ตั้งอยู่ริมแม่น้ำมูล มีเพียงศาลาโล่งๆ หลังเดียว และกุฏิไม้แบบกรรมฐานอีกหนึ่งหรือสองหลัง ที่เรียกวัดป่าก็เป็นแต่เพียงเรียกตามคำบอกเล่าต่อๆ กันมาว่า สถานที่แห่งนี้เคยเป็นวัดร้างมาตั้งแต่แรกตั้งเมืองอุบลราชธานีศรีวนาลัย  มีเหตุถูกปล่อยให้ทิ้งร้างจนกลายเป็นป่าใหญ่ดงทึบ บ้างก็ว่าเกิดโรคระบาดชาวบ้านจึงย้ายบ้านหนี บ้างก็ว่าถูกทิ้งร้างมาตั้งแต่คราวพระวอพระตาถูกข้าศึกฆ่า ชาวบ้านก็เลยเรียกวัดป่า”

          และก่อนหน้าที่จะขุดพบพระพุทธรูปราวปี ๒๔๙๓ ก็มีการขุดพบพระพิฆเณศวร์หินทราย และโคอุสุภราช หลวงพ่อวัดปากน้ำ เล่าว่าทางการนำไปเก็บรักษาไว้ ชาวบ้านจึงเรียกป่าแห่งนี้ว่า “ดงพระคเณศวร์” แล้วก็เรียกติดปากจนถึงปัจจุบันว่า “วัดป่าพระพิฆเณศวร์”

          ท่านอาจารย์เจ้าคุณเทอดในขณะนั้น เชื่อมโยงให้เห็นความสัมพันธ์ของวัด บ้าน และชุมชนที่ผูกพันประหนึ่งญาติพี่น้องนี่เองที่ทำให้ท่านสามารถอยู่ในเพศของบรรพชิตต่อมาได้จนถึงทุกวันนี้ และที่สำคัญก็คือ เมื่อความศรัทธาในบวรพระพุทธศาสนาอย่างแน่นแฟ้น ทำให้เกิดความเมตตากรุณาต่อกัน รวมไปถึงต้นไม้และสัตว์ป่านานาชนิดก็ได้รับการปกป้องคุ้มครองไปด้วย การมีเสนาสนะเล็กๆ ในป่า หรือ วัดเล็กๆ ในป่าก็เพื่อการรักษาป่าไม้และสัตว์ป่าให้ได้ดำรงอยู่เพื่อเป็นลมหายใจให้กับผู้คนชนรุ่นต่อๆ ไปได้อาศัยต้นน้ำไว้ยังชีพและมีต้นธรรมไว้เรียนรู้จิตใจตัวเราเอง เพราะ การรักษาป่า ก็คือ การรักษาธรรม

คเณศจตุรถี หรือ วันคล้ายวันประสูติ พระพิฆเนศวร์ เกิดขึ้นในวันแรม ๔ ค่ำ เดือน ๙ และ วันแรม ๔ ค่ำเดือน ๑๐ โดยในปีนี้ วันคเณศจตุรถี พุทธศักราช ๒๕๖๗ ตรงกับวันเสาร์ที่ ๗ กันยายน ถึงวันอังคารที่ ๑๗ กันยายน พุทธศักราช ๒๕๖๗ ซึ่งตรงกับวันพระใหญ่ ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๐ พอดี และยังเป็นวันไหว้พระจันทร์ วันสำคัญของการไหว้เทพของชาวจีนอีกดัวย

ตำนานและประวัติพระพิฆเณศวร์ โดยสังเขป

พระพิฆเนศ หรือ พระพิฆเณศวร์ เป็นเทพองค์สำคัญของศาสนาพราหมณ์-ฮินดูที่ชาวไทยรับมานับถือบูชา ด้วยมีความเชื่อสืบต่อกันมาว่า สำหรับคนทำงานศิลปะแล้ว พระพิฆเณศวร์ ได้สร้างแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์งานศิลปะทุกแแขนง ไม่ว่าจะเป็น จิตกรรม ประติมากรรม นาฏศิลป์ ศิลปะการแสดง ไปจนถึง งานเขียนทุกรูปแบบในปัจจุบัน และอาจขยายไปถึงคนทำธุรกิจอย่างมีศิลปะด้วย เรียกได้ว่า พระพิฆเนศวร ได้สร้างแรงบันดาลใจแบบไม่จำกัดความคิดสร้างสรรค์ ขยายวงกว้างไปตามความเชื่อที่นำไปสู่ความสำเร็จมากมาย โดยรากฐานสำคัญอย่างหนึ่งคือ ผู้คนมีความเชื่อว่า พระพิฆเณศวร์ เป็นเทพเจ้าผู้ขจัดอุปสรรค จึงเป็นเทพแห่งความสำเร็จ ทำให้พระพิฆเณศวร เป็นที่มีชีวิตและลมหายใจเหนือกาลเวลา

ด้วยประวัติที่ไม่ธรรมดาของพระพิฆเณศวร มีหลายเวอร์ชั่นมาก แต่ที่ชอบที่สุดก็ภาคที่อินเดียสร้างเป็นการ์ตูนแอนิเมชัน เล่าเรื่อง พระพิฆเณศร ที่มีเศียรเป็นช้าง แล้วในเรื่องเล่าถึงยอดแห่งปัญญา ความซื่อสัตย์ กตัญญูและรักพระมารดายิ่งกว่าชีวิตของตนเอง

ดังที่พอจำได้ว่า พระพิฆเณศวร์ เป็นพระโอรสของพระอิศวรและพระอุมาเทวี ครั้งหนึ่งพระอุมาเทวีทรงพระบรรทม และบอกให้พระพิฆเณศวร์ เฝ้าหน้าที่ประทับ ไม่ให้ใครเข้ามาเด็ดขาด แม้แต่พระอิศวรผู้เป็นพระบิดา ก็ห้ามเข้าไปเด็ดขาด (ถ้าจำผิดพลาดไปขอผู้รู้มาช่วยอธิบายด้วย)

ไม่นานนัก พระอิศวรก็มาจริงๆ และพยายามจะเข้าไปหาพระอุมาเทวี แต่พระพิฆเณศวร ไม่ให้เข้าไป จนพระอิศวรโมโหมาก เลยตัดเศียรลูกตัวเองไปโดยไม่รู้ตัว

พอพระอิศวรได้สติ พระอุมาเทวีออกมาก็ตกใจ ที่ลูกถูกตัดหัว จึงบอกให้พระอิศวรรีบหาศีรษะมาต่อให้ลูกโดยเร็วไม่ให้ข้ามวัน ฝ่ายพระอิศวรออกไปหาใครก็ไม่มี จะไปตัดศีรษะใครเล่า ก็เพิ่งตัดศีรษะลูกไป พอออกไปเจอช้างเพิ่งตายก็เลยตัดศีรษะมาต่อเศียรให้ลูก พระพิฆเณศวรจึงมีศีรษะเป็นช้างตั้งแต่นั้นมา

ว่าด้วยปัญญาเฉียบแหลมของพระพิฆเณศวร ตอนหนึ่ง

พระอิศวรและพระอุมาเทวีให้ลูกชายสององค์ คือ พี่ชายของพระพิฆเณศวรและพระพิฆเณศวรแข่งกันว่า ใครจะเหาะไปรอบจักรวาลเร็วกว่ากัน

พระพิฆเณศวร ให้พี่ชายเหาะไปก่อน แล้วตัวเองค่อยเหาะทีหลัง พอพี่ชายเหาะไปแล้ว พระพิฆเณศวรก็เดินหมุนรอบพระอุมาเทวีและพระอิศวรรอบหนึ่ง แล้วก็บอกกับทั้งสองพระองค์ว่า ไปรอบจักรวาลมาแล้ว ซึ่งในขณะนั้น พี่ชายของพระพิฆเณศวร ยังไม่เหาะกลับมา

พอพี่ชายของพระพิฆเณศวรเหาะกลับมา พระอิศวรและพระอุมาเทวีก็ถามว่า เหตุใดพระพิฆเณศวร จึงกล่าวว่า ได้เหาะรอบจักรวาลแล้ว ทั้งๆ ที่ยังไม่ได้เหาะไปไหนเลย ได้แต่เดินหมุนรอบพ่อกับแม่ พระพิฆเณศวรผู้มีปัญญาเฉียบแหลมตอบพระบิดาและพระมารดาว่า ก็เพราะพ่อกันแม่คือจักรวาลของลูก ชัยชนะจึงเป็นของพระพิฆเณศวรอย่างไม่ต้องสงสัย…

The post “คเณศจตุรถี”เทศกาลเฉลิมฉลองการประสูติของพระพิฆเณศวร์ ๗-๑๗ กันยายน พุทธศักราช ๒๕๖๗ ณ ศาลองค์ปู่พระพิฆเณศวร์ ๑,๐๐๐ ปี วัดป่าพระพิฆเณศวร์ บ้านปากน้ำ บุ่งสระพัง จังหวัดอุบลราชธานี appeared first on Manasikul Online.

“กางเกงอุบลลายผาแต้ม”
บอกเล่าเรื่องราวอีสานผ่านผืนผ้า

    กระแสความนิยมกางเกงช้างเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว จนถูกนำมาเป็นหนึ่งในนโยบาย Soft Power  ที่รัฐบาลผลักดัน ให้เกิด ๑ ลาย ๑ จังหวัด 

     มีการพัฒนาคุณภาพกางเกง ทั้งลวดลาย สีสัน และเนื้อผ้าที่นำมาตัดเย็บ ตลอดจนมีการออกแบบดีไซน์ให้เหมาะกับอากาศประเทศไทย สะดวกต่อเคลื่อนไหวในทุกอิริยาบถ

     บางจังหวัดมาแบบฟูลออฟชั่น  จัดเต็มทั้งยางยืด เชือกผูกแบบนอกใน พร้อมกระเป๋าข้าง เรียกว่า เก็บทุกรายละเอียด 

    นอกจากจะสู้กันด้านคุณภาพแล้ว  เรื่องราวที่ใส่ลงไป ก็เป็นอีกสิ่งหนึ่งที่ถูกชูขึ้นมาเป็นจุดเด่น เพื่อสร้างคุณค่าให้กับกางเกง

     

สำหรับ “กางเกงอุบลลายผาแต้ม”

ได้ฉีกตัวออกมาจากขนบกางเกงช้าง

เลือกหยิบเอาวิถีความเป็นอุบล มาเป็นจุดเด่น

โดยผูกเรื่องราววิถีความเป็นอีสานใส่ลงไป

เพื่อให้ผืนผ้ามีชีวิต

ทำให้ “กางเกงอุบลลายผาแต้ม” มีเส้นเรื่องเป็นของตัวเอง

         ทวิช สังข์อยู่ เล่าถึงที่มาของการออกแบบกางเกงอุบล “ลายผาแต้ม” ว่า มีแรงบันดาลใจมาจากการสนทนากับน้องสาวที่ร้านกาแฟแพรว “แพรวคอฟฟี่” บ้านปากน้ำ (บุ่งสระพัง) ตำบลกุดลาด อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี  จึงได้นำเอาวิถีชีวิตชาวอีสาน มาเป็นฐานความคิดในการออกแบบ

        การดีไซน์ก็ให้เหมาะกับอากาศประเทศไทย เน้นความสะดวกต่อเคลื่อนไหวในทุกอิริยาบถ เนื้อผ้าที่เลือกใช้ ต้องมีความพริ้วไหว เพื่อให้เกิดคลื่นริ้วผ้า เวลาเดินจะทำให้เหมือนปลากำลังแหวกว่ายตามกัน เหมือนควายกำลังชนกัน เหมือนกองคาราวานเกวียนกำลังเดินตามกัน

        กางเกงแต้มอุบล จึงมีทั้งวัวควาย,เกวียน และชีวิตชาวนา โดยใช้ฮูปแต้ม ผาแต้ม ขับเน้นให้อัตลักษณ์ความเป็นอุบลราชธานี เด่นชัดยิ่งขึ้น เรียกกันว่า “กางเกงวัวควายลายผาแต้ม”

        แต่สิ่งที่ขาดไม่ได้ คือ การนำดอกสะแบงมาผูกกับลายกางเกง เพราะเป็นดอกไม้ที่แสดงถึงความผูกพันของคนอีสานที่มีต่อถิ่นฐานบ้านเกิด

ที่มาของสีกางเกงอุบล ลายผาแต้ม

  ทวิช สังข์อยู่ เล่าถึงจุดเด่นของกางเกงอุบลลายผาแต้มว่า ออกแบบมาตั้งแต่การเลือกใช้โทนสีหลัก การให้สีกางเกงแต่ละสีต้องมีความหมาย โดยเลือกใช้โทนสีจากแม่น้ำมูล "มูลสีคราม" สีเขียวจากดอกบัวตูม สีดินจากผาแต้ม และสีดำจากสีถ่าน  เป็นสีหลักในการออกแบบ  และได้ใช้วิธีดึงสีจากภาพเขียนตามสิมในภาคอีสาน มาเทียบค่าสี แล้วใส่น้ำหนักแสงลงไป เพื่อให้ใกล้เคียงกับระยะการมองเห็นจริงมากที่สุด

    สีที่ใช้ จะเน้นโทนสีที่สะดุดตา เพื่อสร้างแรงจูงใจในการมอง อย่างแดงสีดิน จะเป็นสีที่สุกสว่าง มีความเข้มลึก ใช้วิธีเติมดำลงไป ยิ่งเวลากระทบกับแสง และพริ้วไหวไปตามการประทะของลม ยิ่งทำให้กางเกงมีความโดดเด่น

     การเติมดำลงไปในอัตราส่วนที่พอเหมาะ นอกจากจะเป็นการเพิ่มน้ำหนักสีให้ได้ความลึก เหมาะกับระยะการมองเห็นแล้ว ยังช่วยการดร๊อปของสี ขณะนำไปพิมพ์ลงบนผิวผ้าอีกด้วย

     การใช้ “แดงสีดิน”  ในกางเกงลายผาแต้ม มาจากโทนสีดิน ที่ใช้ในฮูปแต้ม ผาแต้ม  อำเภอโขงเจียม ซึ่งเป็นภาพจำของจังหวัดอุบลราชธานี สื่อความหมายถึงการแสดงความเคารพต่อผืนแผ่นดิน และธรรมชาติ ที่เราพึ่งพาอาศัยทำมาหาเลี้ยงชีพ

      "ครามสีมูล" มาจากโทนสีของแม่น้ำมูล “โขงสีปูน มูลสีคราม” สื่อความหมายถึง แม่น้ำที่เป็นเหมือนเส้นเลือดใหญ่ หล่อเลี้ยงชีวิตชาวอุบลมาตั้งแต่บรรพกาล จนชาวอุบลเรียกตัวเองว่า "ลูกแม่มูล"

      นอกจากสีครามจะเป็นสัญลักษณ์ของสีแม่น้ำมูลแล้ว สีคราม ไม่ว่าจะเป็น “ฟ้าคราม” "น้ำเงินคราม" "เขียวคราม" หรือ "แดงคราม" ยังถูกนำมาย้อมเป็นสีเสื้อผ้า เครื่องนุ่งห่ม ของชาวอีสานอีกด้วย   
 
      จากการสอบถามข้อมูลคนเฒ่าคนแก่ในหมู่บ้านปากน้ำ พบว่า ชาวบ้านในอดีต นิยมเลี้ยงครั่งที่ต้นแกนา เพื่อนำมาย้อมผ้า โดยนำฟางข้าวไปผูกไว้ตามกิ่งต้นแก เพื่อให้ครั่งมาเกาะแล้วใช้กิ่งต้นแกสร้างรัง เป็นการเลี้ยงครั่งตามธรรมชาติ

     ด้วยความที่ครั่งให้สีแดงเข้ม บางครั้ง ชาวบ้านก็เรียกแดงครั่งตามภาษาปากว่า “แดงคราม”

     "เขียวบัวตูม" มาจากโทนสีดอกบัวตูม ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ประจำจังหวัดอุบลราชธานี สื่อความหมายถึง ความอุดมสมบูรณ์  ความรุ่งเรือง และความงดงามของเมืองแห่งธรรม

ทวิช สังข์อยู่ อธิบายเพิ่มว่า ที่จริงลายแต้มอุบล ควรจะมีดอกบัวและต้นเทียนพรรษา ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของเมืองอุบล แต่เลือกใช้สีดอกบัวตูมเป็นสัญลักษณ์แทน เนื่องจากเห็นว่า ดอกบัว และ เทียนพรรษา อยู่ในฐานะของกราบไหว้บูชา จึงเลี่ยงที่จะนำมาใส่บนกางเกง

“ดำสีถ่าน” มาจากโทนสีถ่าน ที่ชาวอีสานเผาถ่านเลี้ยงชีพ ซึ่งพบเห็นโดยทั่วไป สื่อความหมายถึง ความหนักแน่น ขยัน อดทน

วิถีชีวิตชาวอีสาน คือ แรงบันดาลใจการออกแบบลายผ้าแต้มอุบล

ทวิช สังข์อยู่ ได้เล่าถึงที่มาของลวดลายกางเกงแต้มอุบล เอาไว้ ดังนี้

ฮูปแต้มดวงตาสวรรค์ในลายผ้า

   ดวงตาสวรรค์ หนึ่งในฮูปแต้ม บนผาแต้ม เป็นดวงตาที่เฝ้ามองความเป็นไปของลูกหลานชาวเมืองอุบล มานับพัน ๆ ปี ได้ถูกนำมารังสรรค์ ขึ้นใหม่ ให้กลับมาโลดแล่นอีกครั้ง ผ่านการออกแบบลวดลายบนผืนผ้า
    หากมองลึกลงไปในฮูปแต้มดวงตา เราจะรู้สึกสัมผัสได้ ถึงแววตาของผู้เฒ่าใจดี เฉกเช่นเดียวกับดวงตาของพ่อใหญ่-แม่ใหญ่ ที่เฝ้ามองลูกหลาน ด้วยความห่วงใย เอื้ออาทร แต่ดวงตาบนผาแต้ม เฝ้ามองผู้คนมารุ่นแล้วรุ่นเล่า นับพัน ๆ ปี

ฮูปแต้มชาวนาในลายผ้า

   ภาพชีวิตชาวนาเมื่อหลายพันปี ถูกส่งต่อสู่ปัจจุบัน ผ่านฮูปแต้ม  แสดงถึงความผูกพันระหว่างคน ควาย และผืนนา ที่มีมาอย่างยาวนาน

    แม้ผ่านมานับพันปี ชีวิตชาวนาก็ไม่ได้ต่างไปจากฮูปแต้ม ผู้คนยังมีชีวิตผูกพันอยู่กับควาย ทุ่งนา และต้นข้าว 

    วิถีชีวิตชาวนาอีสานในแต่ละปี หมดจากหน้านา  ก็ตัดไม้เผาถ่าน หมดจากเผาถ่าน เข้าเมษาหน้าสงกรานต์ ก็แห่ดอกไม้ สรงน้ำพระ ฝนแรกฮวยรดหน้าดิน หอมกลิ่นฝนใหม่ อบอวลไปทั่วทุ่ง  ก็ขึ้นไฮ่ ไถไฮ่สักหลุมหยอดปอด

   พอถึงเดือนพฤษภา ฝนเริ่มหนาเม็ด ปอขึ้นสูงเท่าเอว ก็เสียหญ้าปอ แล้วใส่ปุ๋ยเร่งให้ปอโต จากนั้นก็แบกไถ แบกคราดลงนา ตกกล้าดำนา พอดำนาเสร็จ ถึงเดือนตุลาคม ปอโตได้ที่ ก็ตัดมัดใส่เกวียนขนลงแช่น้ำ ปอเปื่อย ก็ลอกปอ ตีปอ หาบขึ้นราวตากให้แห้ง แล้วมัดใส่เกวียนขนไปชั่งกิโลขาย

    ต้องฝืนอาบน้ำทั้งลม ทั้งหนาว ต้องใช้เฟืองแห้ง-ใช้ซางมะพร้าวขัดถูตัว ล้างกลิ่นปอเน่า 

    ผ่านมานับพันปี ชีวิตชาวนาก็ไม่ได้ต่างไปจากฮูปแต้ม ยังคงผูกพันอยู่กับวัวควาย  ผืนนา  และต้นข้าว

ฮูปแต้ม ตุ้ม ปลาบึก เต่า รอยมือ และ สายน้ำ ในลายผ้า

     “ตุ้ม” คือ เครื่องมือจับปลาชนิดหนึ่ง  สานจากริ้วไผ่ รูปร่างคล้ายข้อง มีงาแซงอยู่ด้านข้าง เป็นลิ้นสำหรับดักปลา ถักจากด้ายและริ้วไผ่

    ฮูปแต้มตุ้มดักปลา  ปลาบึก เต่า รอยมือ และ สายน้ำ เป็นภาพเขียนที่แสดงถึงความสัมพันธ์ระหว่างคนกับเครื่องมือหากินทางน้ำ ที่มีมาอย่างยาวนานนับพันปี
 
    ตุ้มมีหลายชนิด หลายขนาด ทั้งชนิดสานตาห่าง ใช้ในน้ำลึก สำหรับดักปลาใหญ่ และชนิดสานตาถี่ ใช้ในน้ำตื้น สำหรับดักปลาเล็ก เรียกว่า “ตุ้มลาน”  

    เหยื่อสำหรับใส่ตุ้มล่อปลา จะทำจากข้าวปลาย ปั้นเป็นก้อน แล้วนึ่งให้สุก ใส่ไว้ในตุ้ม แล้วหย่อนลงไว้ในน้ำ ให้ปลาเข้ามากินเหยื่อทางลิ้นตุ้ม 

    ส่วนตุ้มอีกชนิดหนึ่ง ทำรองรับปลาที่ก้นหลี่ ไม่มีเหยื่อล่อ จะมีขนาดใหญ่และยาว เรียกว่า “ตุ้มต่งปลา”

     การหาปลาของชาวอุบล มีหลากหลายวิธี ตั้งแต่แบบพึ่งพิงวิธีธรรมชาติ ไปจนถึงใช้เครื่องมือจับปลา เช่น กางมอง ไหลมอง ลงเยาะ ใส่บั้งลัน ใส่จั่น ใส่ลอบ ลงต้อน ใส่ไซ ใส่เบ็ด สักสุ่ม ส้อนสวิง ส้อนกะแหง่ง เป็นต้น

   ฮูปแต้มตุ้มดักปลา ปลาบึก เต่า รอยมือ และ สายน้ำ  ถูกนำมารังสรรค์ขึ้นมาใหม่ ผ่านลวดลายบนผืนผ้า

ดอกสะแบงในลายผ้า

     ดอกสะแบง เป็นดอกไม้ที่เป็นสัญลักษณ์ของความเป็นอีสาน เป็นดอกไม้ที่สะท้อนถึงความผูกพันที่คนอีสานมีต่อถิ่นฐานบ้านเกิด 

    เมื่อถึงเดือนเมษาเข้าหน้าแล้ง  ดอกสะแบงออกดอกแดงเต็มต้น ทุ่งนาอีสานยามนี้ เปลวแดดเป็นตัวเต้นยิบ ๆ  ลมหัวกุดหอบเฟืองแห้งขึ้นบนอากาศ ดอกสะแบงหลุดจากขั้ว หมุนคว้างตามกัน สุดแรงลม ตกลงกองทับถมกันแดงเต็มพื้น มวลความเงียบเหงา แผ่ปกคลุมไปทั่วผืนนา เดินไปทางไหน ก็ได้กลิ่นใบไม้ และหญ้าแห้ง อบน้ำหมอกโชยติดจมูก

      คนอยู่ทางบ้านเห็นดอกสะแบง ก็ใจวี่ใจวอน คิดถึงคนไกลบ้าน  ส่วนคนไกลบ้าน ออกไปทำงานหาเงินส่งกลับมาจุนเจือครอบครัว นึกถึงดอกสะแบงกลางทุ่ง ก็คิดถึงคนอยู่ทางบ้าน 

   นอกจากนั้น ถึงหน้าบุญเดือนสี่ หรือบุญผะเหวด บางท้องที่ยังนิยมเก็บดอกสะแบงมาย้อมสี ร้อยพวงมาลัยประดับประดาตามศาลาหรือบริเวณวัดอีกด้วย

     ดอกสะแบง เป็นดอกไม้ที่สะท้อนถึงความผูกพัน ที่คนอีสานมีต่อถิ่นฐานบ้านเกิดได้แจ่มชัด การผูกลวดลายกางเกงด้วยดอกสะแบง จึงเป็นส่วนผสมที่ลงตัว ของการออกแบบกางเกงอุบลลายผาแต้ม 

งัวเกวียนในลายผ้า

    เกวียน คือ พาหนะที่มีความจำเป็นในการเดินทางของผู้คนในยุคก่อน บ้านไหนเฮือนไหนมีเกวียน ก็สะดวกในการไปนาไปไร่ ทั้งยังใช้รับจ้างขนไม้ ขนถ่าน ขนข้าว ขนปอ หาเงินมาจุนเจือครอบครัวได้อีกด้วย

    คนมีนาไกล ไปมาลำบาก ต้องมีเกวียนเอาไว้เทียวนา 

     แต่ถึงแม้จะมีเกวียนก็ไม่ใช่ว่าจะขับเกวียนเทียวนาทุกวัน หากไม่ขนข้าวของ หรือขนฝุ่นใส่นา*ก็จะไม่เอาเกวียนไปนา ต่างคนต่างเดิน ไล่วัวไล่ควายตาม ๆ กันไป (*ฝุ่น คือ ปุ๋ยคอก)

     บางคนไม่มีเกวียน ก็มีรถเข็ญ พอได้ขนข้าวขนของไปนาไปไร่ ตื่นเช้ามาได้ยินเสียงไก่ขัน ลุกนึ่งข้าวเป่าไฟ อย่าให้ทันแดดออก ต้องรีบเร่งไล่วัวไล่ควายออกจากคอกเมือนา ก่อนครูบาตอกโปง พ่อแม่ ปู่ ย่า ตายาย สอนกันมาอย่างนั้น

     ภาพคนขับเกวียน เป็นวิถีชีวิตชาวอีสานที่คุ้นตามาในอดีต ถูกปลุกให้กลับมามีชีวิตอีกครั้ง ผ่านลวดลายบนผืนผ้า

งัวควายในลายผ้า

    งัวควายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตคนอีสาน เป็นทั้งเพื่อน เป็นทั้งความหวังของครอบครัว 

     คนอีสานมีวัวควายไว้เป็นเพื่อน เห็นวัวเห็นควายเดินตามไร่ตามนาแล้ว ทำให้นาไม่เงียบเหงา มีวัวควายไว้ขี้ใส่นา  วัวควายขี้ใส่นา เหยียบย่ำไปมา ก็เป็นปุ๋ย  ถึงเวลาทำนา ข้าวก็งาม มีวัวควายแล้ว เหมือนมีข้าวมีของอยู่ในเรือน มีวัวควายอยู่ในบ้าน ทำให้สบายใจ 

    การมีวัวมีควายอยู่ในคอก นอกจากจะเป็นเครื่องมือในการทำไร่ไถนาแล้ว  จำนวนวัวควายในคอก ยังบ่งบอกถึงสถานะทางครอบครัวอีกด้วย 

    เวลาลูกออกเรือนไปมีครอบครัว  วัวควาย คือ ทรัพย์สินที่พ่อแม่จะแบ่งให้ลูก ไปสร้างเนื้อสร้างตัว

    เมื่อวัวควายมีความสำคัญกับวิถีชีวิตคนอีสาน การค้าขายวัวควาย จึงกลายเป็นอีกหนึ่ง ในช่องทางการทำมาหาเลี้ยงชีพของคนอีสาน

     รูปแบบการค้าวัวค้าควาย มีการเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย ผู้ที่ยึดอาชีพค้าวัวค้าควาย เรียกว่า “นายฮ้อยวัวนายฮ้อยควาย”  

    ในอดีต นายฮ้อยบางคน เดินทางค้าขายวัวควายข้ามจังหวัด จนชำนาญทาง ก็หันมารับจ้างคุมกองคาราวานเกวียน ขนของไปขายข้ามจังหวัดห่างไกล 

    ด้วยความที่นายฮ้อยเดินทางไปต่างถิ่น ต้อนวัวต้อนควายไปขาย ทำให้รู้จักภูมิประเทศและผู้คนมากมาย จึงกลายเป็นคนกว้างขวาง  ชีวิตของนายฮ้อยจึงโลดโผน เต็มไปด้วยตำนาน และเรื่องเล่าการผจญภัย ระหว่างการเดินทาง

   การเลือกใช้เกวียนเป็นหนึ่งในลวดลายบนผืนผ้ากางเกงอัตลักษณ์อุบล จึงเหมือนการปลุกคาราวานเกวียนให้กลับมามีชีวิตอีกครั้ง

กางเกงอุบลลายผาแต้ม

ที่ต่อยอดมาจากกางเกงช้าง

ได้ฉีกขนบกางเกงช้าง

ออกมาสร้างเส้นเรื่องลวดลายเป็นของตัวเอง

ให้ผืนผ้าบอกเล่าเรื่องราววิถีชีวิตชาวบ้าน

กำลังจะกลายเป็นแนวทางใหม่

ของการออกแบบลายกางเกงประจำท้องถิ่น

กางเกงอุบลลายผาแต้ม บอกเล่าเรื่องราวอีสานผ่านผืนผ้า

ออกแบบโดย ทวิช สังข์อยู่

The post “กางเกงอุบลลายผาแต้ม” บอกเล่าเรื่องราวอีสานผ่านผืนผ้า appeared first on Manasikul Online.

สำนักนายกรัฐมนตรี ร่วมกับ บริษัท เมืองโบราณ จำกัด และบริษัทอมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน) จัดทำหนังสือ “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ เพื่อเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๙๐ พรรษา ๑๒ สิงหาคม ๒๕๖๕

ธรรมพรปีใหม่ ๒๕๖๗ ทศบารมี และหลักธรรมเพื่อพัฒนาชีวิตจาก “ทศชาติ : ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ

จากทศชาติ สู่ ทศบารมี (คัดจาก ความนำ)

          พระโพธิสัตว์ ทรงบำเพ็ญพระบารมี ๑๐ ประการ เพื่อปรารถนาความเป็นพระพุทธเจ้ามาหลายภพหลายชาติ จนไม่อาจกำหนดได้ นับตั้งแต่เกิดเป็นสัตว์เดรัจฉาน เป็นมนุษย์สามัญ  เป็นมนุษย์ชั้นสูง จนถึงเป็นพระมหากษัตริย์ แต่ละพระชาติ ทรงบำเพ็ญแต่ละพระบารมีด้วยจิตใจที่มั่นคง แน่วแน่ จนถึง ๑๐ พระชาติสุดท้าย ก่อนตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า ทรงบำเพ็ญพระบารมีอย่างยิ่งยวด ดังนี้

                   ๑. พระเตมีย์ ทรงบำเพ็ญเนกขัมมบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยการออกบวช เป็นการปลีกตัวปลีกใจ ออกจากการครองเรือน    

 ๒. พระมหาชนก ทรงบำเพ็ญวิริยบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความเพียร  ความแกล้วกล้า ไม่เกรงกลัวอุปสรรค พยายามบากบั่น อุตสาหะ ไม่ทอดทิ้งธุระหน้าที่

                   ๓. พระสุวรรณสาม ทรงบำเพ็ญเมตตาบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความรัก ความปรารถนาดี มีไมตรี คิดเกื้อกูลให้ผู้อื่นและเพื่อนร่วมโลกทั้งปวง มีความสุข   ความเจริญ

                   ๔. พระเนมิราช ทรงบำเพ็ญอธิษฐานบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความตั้งใจมั่น การตัดสินใจเด็ดเดี่ยว วางจุดหมายแห่งการกระทำของตนไว้แน่นอน และดำเนินตามนั้นแน่วแน่

                   ๕. พระมโหสถบัณฑิต ทรงบำเพ็ญปัญญาบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความรอบรู้ ความหยั่งรู้เหตุผล เข้าใจสภาวะของสิ่งทั้งหลาย ตามความเป็นจริง และรู้จักแก้ไข ปฏิบัติจัดการต่าง ๆ 

                   ๖. พระภูริทัต ทรงบำเพ็ญศีลบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยการรักษากาย วาจา ให้อยู่ในหลักความประพฤติที่เป็นแบบแผนแห่งภาวะของตน ความประพฤติดีงามถูกต้องตามระเบียบวินัย

                   ๗. พระจันทกุมาร ทรงบำเพ็ญขันติบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความอดทน ความทนทานของจิตใจ สามารถใช้สติปัญญาควบคุมตน ให้อยู่ในอำนาจเหตุผล และแนวทางความประพฤติ หรือการปฏิบัติที่ตั้งไว้ เพื่อจุดหมายอันชอบ 

                   ๘. พระนารทมหาพรหม ทรงบำเพ็ญอุเบกขาบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความวางใจเป็นกลาง ความวางใจสงบราบเรียบสม่ำเสมอ เที่ยงธรรม และดำรงอยู่ในธรรม ไม่เอนเอียง หรือหวั่นไหวไป ด้วยความยินดียินร้ายชอบชังหรือแรงเย้ายวนยั่วยุใด ๆ

                   ๙. พระวิธูรบัณฑิต ทรงบำเพ็ญสัจจบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความตั้งมั่น ในสัจจะความจริง

                   ๑๐. พระเวสสันดร ทรงบำเพ็ญทานบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยการทุ่มเท อุทิศตนเสียสละแม้แต่สิ่งที่สละได้ยาก

          พระโพธิสัตว์ ทรงบำเพ็ญพระบารมี ละเอียดขึ้นไปตามลำดับ ตั้งแต่ ขั้นธรรมดา เรียกว่า  “บารมี” ขั้นกลาง เรียกว่า “อุปบารมี” และขั้นสูงสุด เรียกว่า “ปรมัตถบารมี”

ขั้นธรรมดา พระโพธิสัตว์ทรงบำเพ็ญพระบารมี โดยไม่คำนึงถึงทรัพย์สมบัติ ยศถาบรรดาศักดิ์ และคนที่พระองค์รัก เพื่อบรรลุพระโพธิญาณแล้ว ทรงสละได้ แม้กระทั่งทรัพย์สมบัติทั้งปวง ยศถาบรรดาศักดิ์ และคนที่พระองค์รัก

ขั้นกลาง พระโพธิสัตว์ทรงบำเพ็ญพระบารมี โดยไม่คำนึงถึงอวัยวะ ร่างกาย ทรงหวงแหนพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าหวงแหนอวัยวะ ร่างกาย เพื่อบรรลุพระโพธิญาณแล้ว พระองค์ทรงสละได้ แม้กระทั่งอวัยวะ และร่างกายของตน  

ขั้นสูงสุด พระโพธิสัตว์ทรงบำเพ็ญพระบารมี โดยไม่คำนึงถึงชีวิต ทรงหวงแหนพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าหวงแหนชีวิต เพื่อบรรลุพระโพธิญาณแล้ว พระองค์ทรงสละได้ แม้กระทั่งชีวิตของตน 

          บารมีทั้ง ๑๐ ประการ พระโพธิสัตว์ทรงบำเพ็ญละเอียดขึ้นไปตามลำดับ รวมเป็นบารมี ๓๐  ประการ ดังนี้

 ๑.พระเตมีย์ ทรงบำเพ็ญเนกขัมมบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยการออกบวช เป็นการปลีกตัวปลีกใจ ออกจากการครองเรือน     

๑. พระเตมีย์

ถึงร้อยภพร้อยชาติ ก็ปรารถนาพระโพธิญาณ

“แม้เลือดเนื้อจะเหือดแห้งไป แม้ร่างกายจะแตกดับ เราจะไม่ทำลายปณิธาน”

          ๑. เนกขัมมบารมี การบำเพ็ญบารมีด้วยการออกบวช เป็นการปลีกตัว ปลีกใจ ออกจากการครองเรือน ไม่เข้าไปเกี่ยวข้องกับสิ่งยั่วยุทางกายอันอาศัยเรือนเป็นเหตุ แม้จะยังไม่ออกบวชก็พรากกาย ออกไปจากความวุ่นวายของโลกในขณะนั้น เป็นกายวิเวก และการตั้งจิต ให้อยู่ในความสงบ เป็นจิตวิเวก เนกขัมมะ ขั้นสูงสุด หมายถึง การออกจากกิเลสทั้งปวง โดยมีความดับทุกข์ เป็นเป้าหมาย

          พระโพธิสัตว์ ได้ทรงปฏิบัติในเนกขัมมบารมีมาโดยลำดับ ตั้งแต่ขั้นธรรมดา จนถึงขั้นสูงสุด  บางพระชาติ ก็ออกบวช บางพระชาติ แม้ไม่ได้ออกบวช ก็ทรงดำรงตนอย่างมีสติ น้อมใจให้ออกจากกิเลสเครื่องเศร้าหมองต่าง ๆ ทรงบำเพ็ญเนกขัมมบารมีอย่างแรงกล้า ตามลำดับ ดังนี้

          (๑) เนกขัมมบารมี ปลีกตัวออกไปจากความยินดีในทรัพย์สมบัติ ยศถาบรรดาศักดิ์ และ คนที่รัก ด้วยความรักในพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าทรัพย์สมบัติ ยศถาบรรดาศักดิ์ และคนที่รัก จึงตัดความห่วงใย ปลีกตนเองไปบำเพ็ญกายวิเวก คือ ความสงัดทางกาย ถึงแม้ทรัพย์สมบัติ ยศถาบรรดาศักดิ์ และคนที่รัก จะสูญสิ้นไป เพราะการบำเพ็ญเนกขัมมบารมี ก็เสียสละได้ ไม่ยอมละทิ้งปณิธาน  

          (๒) เนกขัมมอุปบารมี ปลีกตัวออกไปด้วยความรักในพระโพธิญาณ โดยไม่คำนึงถึงอวัยวะ  ร่างกาย จึงตัดความห่วงใย ที่มีต่ออวัยวะ ร่างกาย ปลีกตัวออกไปบำเพ็ญจิตวิเวก ด้วยการบำเพ็ญฌาน และสมาธิ เมื่อต้องบำเพ็ญเนกขัมมอุปบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว ก็ไม่ห่วงใยอวัยวะ ร่างกาย แม้จะต้องสูญเสียอวัยวะ ร่างกาย ก็เสียสละได้ ไม่ยอมละทิ้งปณิธาน  

          (๓) เนกขัมมปรมัตถบารมี ปลีกตัวออกไปด้วยความรักในพระโพธิญาณ โดยไม่คำนึงถึงชีวิต  จึงตัดความอาลัยในชีวิต ปลีกตนบำเพ็ญอุปธิวิเวก คือ ความสงัดจากกิเลส ด้วยอริยมรรคญาณ  เมื่อต้องบำเพ็ญเนกขัมมปรมัตถบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้จะต้องสูญเสียชีวิต ก็เสียสละได้ไม่ยอมละทิ้งปณิธาน 

                   ๒. พระมหาชนก ทรงบำเพ็ญวิริยบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความเพียร  ความแกล้วกล้า ไม่เกรงกลัวอุปสรรค พยายามบากบั่น อุตสาหะ ไม่ทอดทิ้งธุระหน้าที่

๒. พระมหาชนก

สุวรรณภูมิ แผ่นดินทอง

“เกิดเป็นคน ควรมีความเพียรพยายามอยู่ร่ำไป จนกว่าจะประสบความสำเร็จ นรชนผู้มีปัญญา แม้ประสบทุกข์ก็ไม่ไร้ซึ่งความหวัง”

         ๒. วิริยบารมี การบำเพ็ญบารมีด้วยความเพียร ความแกล้วกล้า ไม่เกรงกลัวอุปสรรค พยายาม บากบั่น อุตสาหะ ไม่ทอดทิ้งธุระ หน้าที่มีความเพียรพยายามอยู่ร่ำไป ไม่ท้อถอย จนกว่าจะประสบผลสำเร็จ เพียรพยายาม ไม่ทำสิ่งที่เป็นบาปอกุศล เพียรพยายาม ในการทำกุศลให้เกิดขึ้น และเพียรชำระจิตของตนให้ผ่องแผ้ว  

ความเพียรพยายามมีหลายระดับ แต่ที่จะเป็นวิริยบารมี มุ่งเอาความเพียรพยายามให้ตนพ้นจากทุกข์ ความเพียรที่จะต้องตั้งไว้อย่างสูงสุด มี ๔ ประการ คือ 

          สังวรปธาน  เพียรระวังบาปอกุศลที่ยังไม่เกิด ไม่ให้เกิดขึ้น 

          ปหานปธาน  เพียรละบาปอกุศล ที่เกิดขึ้นแล้ว

          ภาวนาปธาน   เพียรทำความดีที่ยังไม่เกิด ให้เกิดขึ้น 

          อนุรักขนาปธาน เพียรรักษาความดีที่เกิดขึ้นแล้ว ให้ตั้งอยู่

          เมื่อพระพุทธเจ้ายังไม่ได้ตรัสรู้ ยังเป็นพระโพธิสัตว์ ได้ทรงบำเพ็ญวิริยบารมี อย่างแรงกล้า  ตามลำดับ ดังนี้

          (๑) วิริยบารมี ความเพียรที่มุ่งหวังพระโพธิญาณเป็นเป้าหมาย รักในความเพียรพยายาม  เพื่อให้ได้มาซึ่งพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าเพียรพยายามให้ได้มาซึ่งทรัพย์สมบัติ ยศถาบรรดาศักดิ์ และคนที่รัก เมื่อต้องเพียรพยายามให้ได้มาซึ่งพระโพธิญาณแล้ว จึงยอมตัดใจ สละได้แม้กระทั่งทรัพย์สมบัติ ยศถาบรรดาศักดิ์ และคนที่รัก  

          (๒) วิริยอุปบารมี ความเพียรที่มุ่งหวังพระโพธิญาณเป็นเป้าหมาย รักเพียรพยายามเพื่อรักษาไว้ซึ่งพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าเพียรพยายามรักษาอวัยวะ ร่างกาย เมื่อต้องเพียรพยายามให้ได้มาซึ่งพระโพธิญาณแล้ว ก็ไม่คำนึงถึงอวัยวะ ร่างกาย จึงยอมตัดใจสละได้ แม้กระทั่งอวัยวะ  ร่างกาย 

          (๓) วิริยปรมัตถบารมี ความเพียรพยายามที่มุ่งหวังพระโพธิญาณเป็นเป้าหมาย รักเพียรพยายาม เพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าเพียรรักษาชีวิต เมื่อต้องเพียรพยายามให้ได้มาซึ่งพระโพธิญาณแล้ว ก็ไม่คำนึงถึงชีวิต จึงยอมตัดใจสละได้ แม้กระทั่งชีวิต

       ๓. พระสุวรรณสาม ทรงบำเพ็ญเมตตาบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความรัก ความปรารถนาดี มีไมตรี คิดเกื้อกูลให้ผู้อื่นและเพื่อนร่วมโลกทั้งปวง มีความสุข   ความเจริญ

๓.พระสุวรรณสาม

ตำนานคนกตัญญู

“ความทุกข์เพราะถูกยิงด้วยธนู ไม่ทุกข์นัก แต่ความทุกข์ที่จะไม่ได้เห็นบิดามารดาตลอดไป เป็นทุกข์ยิ่งกว่าถูกยิงด้วยธนู”

         ๓. เมตตาบารมี การบำเพ็ญบารมีด้วยความรัก ความปรารถนาดี มีไมตรีจิต เกื้อกูลให้ผู้อื่นและเพื่อนร่วมโลกทั้งปวง มีความสุข มุ่งประโยชน์สุขแก่เพื่อนมนุษย์และสัตว์ทั้งหลาย  ความเมตตา เป็นพื้นฐานในการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล ทั้งเป็นพื้นฐานในการสร้างความสามัคคีของหมู่ชน ทำให้มองกันในแง่ดี ไม่มีอคติ ไม่โกรธ เกลียด ไม่เห็นแก่ตัว หวังดีต่อกัน   รับฟังกัน ด้วยความเข้าใจ  

ความเมตตาประกอบด้วย เมตตากายกรรม การช่วยเหลือเกื้อกูลซึ่งกันและกัน เมตตาวจีกรรม การพูดจากันดีด้วยถ้อยคำสุภาพอ่อนโยน ว่ากล่าวตักเตือนด้วยความหวังดี เมตตามโนกรรม การมองกันในแง่ดี มีความปรารถนาดี มีความหวังดี มีความสงสาร มีความเห็นใจ อยากช่วยเหลือ ให้พ้นทุกข์ คิด ทำแต่สิ่งที่จะอำนวยประโยชน์สุขให้แก่กัน   

เมื่อพระพุทธเจ้า ยังทรงเป็นพระโพธิสัตว์ ได้ทรงบำเพ็ญเมตตาบารมี อย่างแรงกล้า ตามลำดับ ดังนี้

          (๑) เมตตาบารมี ความเมตตาที่มีพระโพธิญาณเป็นเป้าหมาย เมตตาตนเสมอด้วยเมตตาผู้อื่น และสัตว์อื่น รักความมีเมตตา ยิ่งกว่ารักทรัพย์สมบัติ เมื่อต้องบำเพ็ญเมตตาบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ทรัพย์สมบัติ ก็สละได้ 

          (๒) เมตตาอุปบารมี ความเมตตาที่มีพระโพธิญาณเป็นเป้าหมาย เมตตาตนเสมอด้วยเมตตาผู้อื่น และสัตว์อื่น รักความมีเมตตา ยิ่งกว่ารักอวัยวะ ร่างกาย เมื่อต้องบำเพ็ญเมตตาอุปบารมี  เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้อวัยวะ ร่างกาย ก็สละได้ 

          (๓) เมตตาปรมัตถบารมี ความเมตตาที่มีพระโพธิญาณเป็นเป้าหมาย เมตตาตนเสมอด้วยเมตตาผู้อื่น และสัตว์อื่น รักความมีเมตตา ยิ่งกว่ารักชีวิต เมื่อต้องบำเพ็ญเมตตาปรมัตถบารมี  เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ชีวิต ก็สละได้ 

๔. พระเนมิราช ทรงบำเพ็ญอธิษฐานบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความตั้งใจมั่น การตัดสินใจเด็ดเดี่ยว วางจุดหมายแห่งการกระทำของตนไว้แน่นอน และดำเนินตามนั้นแน่วแน่

๔.พระเนมิราช

พระมหากษัตริย์ผู้ทรงธรรม

“สิ่งที่ได้มาเพราะผู้อื่นให้ เปรียบเหมือนยานพาหนะหรือเงินทองที่ยืมเขามา เราไม่ปรารถนาสิ่งของที่ผู้อื่นให้ บุญที่เราทำด้วยตัวของเราเอง ย่อมเป็นทรัพย์ที่จะติดตามเราตลอดไป”

         ๔. อธิษฐานบารมี การบำเพ็ญบารมีด้วยความตั้งใจมั่น ตัดสินใจเด็ดเดี่ยว วางจุดหมายแห่งการกระทำของตนไว้แน่นอน แล้วดำเนินไปตามสิ่งที่ตั้งใจไว้ การอธิษฐานที่จะเป็นเหตุให้ได้บรรลุผลที่พึงประสงค์นั้น ต้องมีวิริยะ คือ ความเพียรพยายามอยู่ร่ำไป ไม่ท้อถอย มีขันติ คือ  ความอดทน มีสัจจะ คือ ความจริงใจ และรักษาความตั้งใจ ไว้อย่างมุ่งมั่น ไม่หวั่นไหว 

          ลักษณะอธิษฐานธรรม ต้องประกอบด้วยปัญญา สิ่งนั้น ต้องเป็นจริง และมีความจริงใจ ซื่อตรง ต่อสิ่งที่อธิษฐาน 

          สิ่งที่ต้องอธิษฐานไว้ เป็นเป้าหมายสูงสุด คือ อธิษฐานให้สามารถพ้นทุกข์ได้  

เมื่อพระพุทธเจ้า ยังไม่ได้ตรัสรู้ ยังเป็นพระโพธิสัตว์ ทรงบำเพ็ญอธิษฐานบารมีอย่างแรงกล้า ตามลำดับ ดังนี้

          (๑) อธิษฐานบารมี อธิษฐานใจ ตั้งมั่นไว้ เพื่อให้ได้พระโพธิญาณ รักษาคำอธิษฐานเพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่ารักษาทรัพย์สมบัติ เมื่อต้องบำเพ็ญอธิษฐานบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว   แม้จะต้องเสียสละทรัพย์สมบัติไป ก็ไม่ยอมละทิ้งปณิธานที่ตั้งมั่นอธิษฐานไว้ 

          (๒) อธิษฐานอุปบารมี อธิษฐานใจ ตั้งมั่นไว้ เพื่อให้ได้พระโพธิญาณ รักษาคำอธิษฐานเพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่ารักษาอวัยวะ ร่างกาย เมื่อต้องบำเพ็ญอธิษฐานอุปบารมี  เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้จะต้องเสียสละอวัยวะ ร่างกายไป ก็ไม่ยอมละทิ้งปณิธานที่ตั้งมั่นอธิษฐานไว้ 

          (๓) อธิษฐานปรมัตถบารมี การอธิษฐานใจ ตั้งมั่นไว้ เพื่อให้ได้พระโพธิญาณ รักษาคำอธิษฐาน เพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่ารักษาชีวิต เมื่อต้องบำเพ็ญอธิษฐานปรมัตถบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว  แม้จะต้องสละชีวิตไป ก็ไม่ยอมละทิ้งปณิธานที่ตั้งมั่นอธิษฐานไว้ 

๕. พระมโหสถบัณฑิต ทรงบำเพ็ญปัญญาบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความรอบรู้ ความหยั่งรู้เหตุผล เข้าใจสภาวะของสิ่งทั้งหลาย ตามความเป็นจริง และรู้จักแก้ไข ปฏิบัติจัดการต่าง ๆ 

๕.พระมโหสถบัณฑิต

อัจฉริยภาพแห่งปัญญามหาบุรุษ

” เราพอใจที่จะบริโภคข้าวเปล่า เพราะรู้ว่ากาลไหนควรทำความเพียรอย่างองอาจ เพื่อให้ยศเจริญ ดุจความองอาจของพญาราชสีห์ ท่านจะเห็นเราประสบความสำเร็จอีกครั้ง ด้วยอานุภาพแห่งปัญญาของตน”

         ๕. ปัญญาบารมี การบำเพ็ญบารมี ด้วยความรอบรู้ ความหยั่งรู้เหตุผล เข้าใจสภาวะของสิ่งทั้งหลาย ตามความเป็นจริง ความรอบรู้ เป็นพื้นฐานที่ใช้พิจารณาไตร่ตรอง รู้จริงตามเหตุ  และผล ช่วยในการวินิจฉัยเรื่องราวที่ผ่านเข้ามา ให้รู้ว่า ผิด ถูก ชั่ว ดี อย่างไร อะไรจริง อะไรเท็จ และ อะไรเป็นสัจธรรม เลือกยึดถือเอาแต่สิ่งที่ถูกต้อง ละทิ้งสิ่งที่ไม่ถูกต้อง

          ปัญญาบารมี ขั้นสูงสุด มุ่งให้เกิดความพ้นทุกข์ ด้วยการอบรมศีล ให้เจริญ ศีลอบรมสมาธิ และ สมาธิอบรมปัญญา จนเกิดความรู้ในอริยสัจ ๔ คือ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ และมรรค ทำให้เข้าใจสภาพธรรม ตามความเป็นจริง จนสามารถตัดกิเลสได้อย่างสิ้นเชิง 

เมื่อพระพุทธเจ้า ยังไม่ได้ตรัสรู้ ยังเป็นพระโพธิสัตว์ ทรงบำเพ็ญปัญญาบารมี อย่างแก่กล้า  ตามลำดับ ดังนี้

          (๑) ปัญญาบารมี การใช้ปัญญา เพื่อมุ่งหวังพระโพธิญาณ เป็นเบื้องหน้า รักการแสวงหาปัญญา เพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าการแสวงหาทรัพย์สมบัติ เมื่อต้องบำเพ็ญปัญญาบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว  แม้ทรัพย์สมบัติ ก็เสียสละได้

          (๒) ปัญญาอุปบารมี การใช้ปัญญา เพื่อมุ่งหวังพระโพธิญาณ เป็นเบื้องหน้า รักการแสวงหาปัญญา เพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าอวัยวะ ร่างกาย เมื่อต้องบำเพ็ญปัญญาอุปบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้อวัยวะ ร่างกาย ก็เสียสละได้ 

          (๓) ปัญญาปรมัตถบารมี การใช้ปัญญา เพื่อมุ่งหวังพระโพธิญาณ เป็นเบื้องหน้า รักการ แสวงหาปัญญา เพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าชีวิต เมื่อต้องบำเพ็ญปัญญาปรมัตถบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ชีวิต ก็เสียสละได้ 

๖. พระภูริทัต ทรงบำเพ็ญศีลบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยการรักษากาย วาจา ให้อยู่ในหลักความประพฤติที่เป็นแบบแผนแห่งภาวะของตน ความประพฤติดีงามถูกต้องตามระเบียบวินัย

๖.พระภูริทัต

ศีลคืออาภรณ์ประกาย

“ใครต้องการหนัง เอ็น กระดูก หรือเลือดของเรา ก็จงเอาไปเถิด”

         ๖. ศีลบารมี การบำเพ็ญบารมีด้วยการรักษากายวาจาให้อยู่ในหลักความประพฤติ ที่เป็นแบบแผนแห่งภาวะของตน ความประพฤติดีงามถูกต้องตามระเบียบวินัย ระวังกาย ไม่ให้ทำร้ายผู้ใด หรือสัตว์ใด จนเกิดความลำบากเดือดร้อน การระวังวาจาไม่ให้กระทบกระทั่งผู้ใด หรือสัตว์ใด จนเกิดความลำบากเดือดร้อน ขั้นสูงสุด เพื่อจะรักษาศีลไม่ให้ถูกทำลาย จึงยอมสละได้ แม้กระทั่งชีวิต 

เมื่อพระพุทธเจ้า ยังไม่ได้ตรัสรู้ ยังเป็นพระโพธิสัตว์ ทรงบำเพ็ญศีลบารมี อย่างแรงกล้า ตามลำดับ ดังนี้

          (๑) ศีลบารมี การรักษาศีล โดยมีพระโพธิญาณ เป็นเป้าหมาย รักการรักษาศีลเพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าทรัพย์ เมื่อต้องบำเพ็ญศีลบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ทรัพย์สมบัติก็เสียสละได้

          (๒) ศีลอุปบารมี การรักษาศีล โดยมีพระโพธิญาณ เป็นเป้าหมาย รักการรักษาศีลเพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าอวัยวะ ร่างกาย เมื่อต้องบำเพ็ญศีลอุปบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว  แม้อวัยวะ ร่างกาย ก็เสียสละได้

          (๓) ศีลปรมัตถบารมี การรักษาศีล โดยมีพระโพธิญาณ เป็นเป้าหมาย รักการรักษาศีลเพื่อพระโพธิญาณยิ่งกว่าชีวิต เมื่อต้องบำเพ็ญศีลปรมัตถบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ชีวิตก็เสียสละได้

๗. พระจันทกุมาร ทรงบำเพ็ญขันติบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความอดทน ความทนทานของจิตใจ สามารถใช้สติปัญญาควบคุมตน ให้อยู่ในอำนาจเหตุผล และแนวทางความประพฤติ หรือการปฏิบัติที่ตั้งไว้ เพื่อจุดหมายอันชอบ 

๗.พระจันทกุมาร

ขันติ คือ อาภรณ์ประดับใจ

“พระองค์พระราชทานพวกข้าพระองค์ ให้เป็นทาสขัณฑหาลปุโรหิต ยังจะดีเสียกว่าฆ่าพวกพระองค์ เพราะถึงแม้ว่า จะถูกจำจองจำด้วยโซ่ใหญ่ พวกข้าพระองค์ก็พอจะเลี้ยงช้าง เลี้ยงม้า ขนขี้ช้าง ขี้ม้า ให้เขาได้ หรือหากจะถูกเนรเทศออกจากแว่นแคว้น พวกข้าพระองค์ก็ยังจะเที่ยวขออาหารเลี้ยงชีวิตได้”

         ๗. ขันติบารมี การบำเพ็ญบารมีด้วยความอดทน ความทนทานของจิตใจ สามารถใช้สติปัญญา ควบคุมตนให้อยู่ในอำนาจเหตุผล และแนวทางความประพฤติ หรือการปฏิบัติที่ตั้งไว้ เพื่อจุดหมายอันชอบ ในเบื้องต้น อดทนต่อความตรากตรำ ทั้งหนาว ร้อน หิว กระหาย อดทนต่อทุกขเวทนาในเวลาเจ็บไข้ได้ป่วย ขั้นสูงสุด สามารถทนต่อความเจ็บปวดใจอย่างไม่เป็นธรรม อดทนต่อถ้อยคำที่คนอื่นดูถูกเหยียดหยาม 

เมื่อพระพุทธเจ้า ยังไม่ได้ตรัสรู้ ยังเป็นพระโพธิสัตว์ ทรงบำเพ็ญขันติบารมี อย่างแรงกล้า  ตามลำดับ ดังนี้

          (๑) ขันติบารมี ขันติที่บำเพ็ญด้วยมุ่งหวังพระโพธิญาณ เป็นเบื้องหน้า รักขันติ  เพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าทรัพย์สมบัติ เมื่อต้องบำเพ็ญขันติบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ทรัพย์สมบัติ ก็เสียสละได้

          (๒) ขันติอุปบารมี ขันติที่บำเพ็ญด้วยมุ่งหวังพระโพธิญาณ เป็นเบื้องหน้า รักขันติเพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าอวัยวะ ร่างกายของตน เมื่อต้องบำเพ็ญขันติอุปบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้อวัยวะ ร่างกาย ก็เสียสละได้

          (๓) ขันติปรมัตถบารมี ขันติที่บำเพ็ญด้วยมุ่งหวังพระโพธิญาณ เป็นเบื้องหน้า รักขันติเพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าชีวิตของตน เมื่อต้องบำเพ็ญขันติปรมัตถบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ชีวิต ก็เสียสละได้

    ๘. พระนารทมหาพรหม ทรงบำเพ็ญอุเบกขาบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความวางใจเป็นกลาง ความวางใจสงบราบเรียบสม่ำเสมอ เที่ยงธรรม และดำรงอยู่ในธรรม ไม่เอนเอียง หรือหวั่นไหวไป ด้วยความยินดียินร้ายชอบชังหรือแรงเย้ายวนยั่วยุใด ๆ

๘.พระนารทมหาพรหม

สัตว์โลกย่อมเป็นไปตามกรรม

“เว้นเราแล้ว ไม่มีใครสามารถปลดเปลื้องพระเจ้าอังคติราชจากมิจฉาทิฏฐิได้ วันนี้เราควรจะไปสงเคราะห์พระธิดา และทำให้พระราชาพร้อมทั้งบริวารชนเกิดความสวัสดี”

๘. อุเบกขาบารมี การบำเพ็ญบารมีด้วยความวางใจเป็นกลาง ความวางใจสงบราบเรียบ สม่ำเสมอ เที่ยงธรรม และดำรงอยู่ในธรรม ไม่เอนเอียงหรือหวั่นไหวไป ด้วยความยินดียินร้าย ชอบ ชัง หรือแรงเย้ายวนยั่วยุใด ๆ แม้จะมีเหตุการณ์ที่ทำให้เกิดความลำบาก ยุ่งยากใจ ก็มีใจเป็นกลาง  ไม่โกรธ เกลียด มองทุกสิ่ง และยอมรับตามความเป็นจริง อุเบกขาในเบื้องต้น เป็นการยอมรับความจริงที่เกิดขึ้น โดยไม่ให้อคติมามีอิทธิพล ทำให้เอนเอียงไปด้านใดด้านหนึ่ง ด้วยอำนาจของความรัก ชัง อุเบกขาอย่างสูง ได้แก่ อุเบกขาในฌาน อันเป็นผลมาจากกำลังสมาธิที่เกิดจากความสงบระงับอย่างสูง

          เมื่อพระพุทธเจ้า ยังไม่ตรัสรู้ ยังเป็นพระโพธิสัตว์ ทรงบำเพ็ญอุเบกขาอย่างสูงสุด ขณะเกิดเป็นนารทมหาพรหม ดำรงอยู่ในอุเบกขาฌานอันเป็นสุข แต่เพื่อพระโพธิญาณแล้ว ทรงละวางความสุขจากอุเบกขาฌานนั้น ตั้งมั่นในพรหมวิหารธรรมอันบริสุทธิ์ คอยช่วยเหลือสัตว์โลก ผู้ประสบกับความลำบาก ดังนี้

          (๑) อุเบกขาบารมี อุเบกขาอันเกิดจากปัญญาของผู้บำเพ็ญเพื่อประโยชน์แห่งพระโพธิญาณ รักษาอุเบกขาอันเกิดจากปัญญา ยิ่งกว่าทรัพย์สมบัติ เมื่อต้องบำเพ็ญอุเบกขาบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ทรัพย์สมบัติ ก็เสียสละได้

          (๒) อุเบกขาอุปบารมี อุเบกขาอันเกิดจากปัญญาของผู้บำเพ็ญเพื่อประโยชน์แห่งพระโพธิญาณ รักษาอุเบกขาอันเกิดจากปัญญา ยิ่งกว่ารักษาอวัยวะ ร่างกาย เมื่อต้องบำเพ็ญอุเบกขาอุปบารมีเพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้อวัยวะ ร่างกาย ก็เสียสละได้

          (๓) อุเบกขาปรมัตถบารมี อุเบกขาอันเกิดจากปัญญาของผู้บำเพ็ญเพื่อประโยชน์แห่งพระโพธิญาณ รักษาอุเบกขาอันเกิดจากปัญญา ยิ่งกว่ารักษาชีวิตของตน เมื่อต้องบำเพ็ญอุเบกขาปรมัตถบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ชีวิต ก็เสียสละได้ 

๙. พระวิธูรบัณฑิต ทรงบำเพ็ญสัจจบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยความตั้งมั่น ในสัจจะความจริง

๙.พระวิธูรบัณฑิต

สัจจะมหาบุรุษเหนือชีวิต

“ข้าราชการ ไม่ควรตั้งบุตร ธิดา พี่น้องหรือเครือญาติ ผู้ไม่ตั้งอยู่ในศีล ให้ดำรงตำแหน่งที่สำคัญ เพราะคนเหล่านั้นเป็นคนพาล”

         ๙. สัจจบารมี การบำเพ็ญบารมีด้วยความตั้งมั่นในสัจจะความจริง คือ ความซื่อตรง พูดไว้อย่างไร ก็ยอมรับอย่างนั้น ตั้งใจไว้อย่างไร ก็ทำอย่างนั้น มุ่งแสวงหาความจริง หรือความถูกต้อง  เที่ยงธรรม และรักษาความเที่ยงธรรมไว้ ลักษณะแห่งสัจจบารมีทางกาย ได้แก่ การตั้งสัจจะกับตนไว้ว่า จะไม่ทำสิ่งชั่วร้าย จะไม่พูดสิ่งชั่วร้าย จะทำแต่สิ่งที่ดีงาม จะพูดแต่คำจริง คำอ่อนโยน คำที่ทำให้เกิดความสามัคคี ก่อให้เกิดประโยชน์ จะไม่โลภ ไม่โกรธ ไม่หลง ไม่อิจฉาตาร้อน เมื่อตั้งสัจจะไว้อย่างนี้แล้ว ก็ตั้งหน้ารักษาสัจจะด้วยความซื่อสัตย์ต่อความตั้งใจของตน

          สัจจบารมีในขั้นต้น ได้แก่ ความซื่อสัตย์ต่อหน้าที่ ซื่อสัตย์ต่อการงาน ซื่อสัตย์ต่อบุคคล และ ซื่อสัตย์ต่อความเที่ยงธรรม สัจจบารมีขั้นสูงสุด เมื่อต้องรักษาสัจจะ ก็ยอมสละได้ แม้กระทั่งชีวิต 

เมื่อครั้งพระพุทธเจ้า ยังไม่ได้ตรัสรู้ ยังเป็นพระโพธิสัตว์ ได้บำเพ็ญสัจจบารมี อย่างแรงกล้า  ตามลำดับ ดังนี้

          (๑) สัจจบารมี สัจจะที่บำเพ็ญด้วยความหนักแน่น แน่นอน ยึดถือสัจจะต่อพระโพธิญาณยิ่งกว่าทรัพย์สมบัติ เมื่อต้องรักษาสัจจบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ทรัพย์สมบัติ ก็เสียสละได้

          (๒) สัจจอุปบารมี สัจจะที่บำเพ็ญด้วยความหนักแน่น แน่นอน ยึดถือสัจจะต่อพระโพธิญาณยิ่งกว่ายึดถืออวัยวะ ร่างกายของตน เมื่อต้องรักษาสัจจอุปบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้อวัยวะ ร่างกาย ก็เสียสละได้

          (๓) สัจจปรมัตถบารมี สัจจะที่บำเพ็ญด้วยความหนักแน่น แน่นอน ยึดถือสัจจะต่อพระโพธิญาณยิ่งกว่ายึดถือชีวิตของตน เมื่อต้องรักษาสัจจปรมัตถบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว ชีวิต ก็เสียสละได้

๑๐. พระเวสสันดร ทรงบำเพ็ญทานบารมี หมายถึง การบำเพ็ญบารมีด้วยการทุ่มเท อุทิศตนเสียสละแม้แต่สิ่งที่สละได้ยาก

๑๐. พระเวสสันดร

มหาชาติมหาทาน

“ถ้าใครขอหทัย เราก็จะผ่าอกเอาหทัยให้ ถ้าใครขอดวงตา เราก็จะควักดวงตาทั้งสองข้างให้ ถ้าใครขอเนื้อในกาย เราก็จะเชือดเนื้อให้ ถ้าใครขอโลหิต เราก็ก็จะกรีดเลือดให้ ถ้าแม้ใครต้องการให้เราเป็นทาส เราก็ยินดี ยอมตัวเป็นทาสเขาผู้นั้น”

๑๐. ทานบารมี การบำเพ็ญบารมีด้วยการทุ่มเทอุทิศตนเสียสละ แม้แต่สิ่งที่สละได้ยากการให้ เพื่อสงเคราะห์ผู้ที่ขาดแคลน เพื่อสงเคราะห์ผู้ที่ควรสงเคราะห์ เพื่อผูกมิตรภาพ เพื่อบูชาผู้ที่ควรบูชา  เพื่อตอบแทนคุณ หรือเพื่อการบำเพ็ญบุญ ในขั้นต้น ได้แก่ การสงเคราะห์ผู้อื่นและสัตว์อื่น ด้วยวัตถุสิ่งของ เรียกว่า “อามิสทาน” นับตั้งแต่ญาติพี่น้อง พวกพ้อง สมณะ และพราหมณ์ผู้ทรงศีล และสัตว์เดรัจฉาน ตามโอกาส โดยไม่คำนึงถึงทรัพย์สมบัติ อวัยวะ ร่างกาย และชีวิต

          ทานบารมี สูงขึ้นไป ได้แก่ การให้ธรรมะ เป็นทาน ตลอดจนการแนะนำสั่งสอนให้ผู้อื่นคิดดี   ทำดี ให้เขาสามารถครองชีวิตอยู่ได้ ด้วยความดีงาม เป็นการสงเคราะห์โดยธรรม เป็นการให้ปัญญา สามารถดำเนินชีวิตอย่างถูกต้อง และมีคุณค่า เรียกว่า “ธรรมทาน”

          พระโพธิสัตว์ ปรารถนาพุทธภูมิ ทรงสั่งสมทานบารมีมาช้านาน ทรงสละทรัพย์สมบัติที่หามาได้ด้วยความยากลำบาก สละอวัยวะ ร่างกายที่หวงแหนยิ่ง และสละชีวิต ที่สละได้แสนยาก ทานบารมี ของพระโพธิสัตว์ พอกพูนยิ่งขึ้นตามลำดับ จนเป็นทานที่มีความมั่นคงต่อการปรารถนาพระโพธิญาณ  ดังนี้

          (๑) ทานบารมี ทานที่บำเพ็ญด้วยการสละทรัพย์ โดยมีพระโพธิญาณเป็นเป้าหมาย หวงแหนพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าหวงแหนทรัพย์สมบัติ เมื่อต้องบำเพ็ญทานบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ทรัพย์สมบัติ ที่หามาได้ด้วยความยากลำบาก ก็ยอมสละได้

          (๒) ทานอุปบารมี ทานที่บำเพ็ญด้วยการสละอวัยวะ ร่างกาย หวงแหนพระโพธิญาณยิ่งกว่าหวงแหนอวัยวะ ร่างกาย เมื่อต้องบำเพ็ญทานอุปบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้อวัยวะ  ร่างกาย ซึ่งเป็นสิ่งที่หวงแหนยิ่ง บุคคลเสียสละได้ยาก ก็ยอมสละได้

          (๓) ทานปรมัตถบารมี ทานที่บำเพ็ญด้วยการสละชีวิต หวงแหนพระโพธิญาณ ยิ่งกว่าหวงแหนชีวิต เมื่อต้องบำเพ็ญทานปรมัตถบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้ชีวิต ซึ่งเป็นสิ่งที่หวงแหนยิ่ง เสียสละได้ยากยิ่ง ก็ยอมสละได้

ธรรมพรปีใหม่ พุทธศักราช ๒๕๖๗ “ทศบารมี หลักธรรมเพื่อพัฒนาชีวิต” จาก “ทศชาติ : ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ

The post ธรรมพรปีใหม่ พุทธศักราช ๒๕๖๗ “ทศบารมี หลักธรรมเพื่อพัฒนาชีวิต” จาก “ทศชาติ : ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ appeared first on Manasikul Online.

บททดสอบ
ศักยภาพของมนุษย์ สะท้อนให้เห็น

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

การตั้งความปรารถนาอย่างแน่วแน่
ที่จะทำเรื่องใดเรื่องหนึ่งให้บรรลุเป้าหมาย
เป็นเรื่องของใจที่มุ่งมั่นจะทำเรื่องที่กำหนดไว้ให้สำเร็จ
จะสำเร็จได้หรือไม่นั้น อยู่ที่การลงมือทำด้วยตนเอง.

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

๓.คำอธิษฐานครั้งสำคัญ

เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

ความเดิมตอนที่แล้ว…หลังจากที่สุเมธดาบส ตั้งจิตอธิษฐานอย่างแรงกล้าที่จะเป็นดั่งพระทีปังกรพุทธเจ้า จึงน้อมตนเองเป็นทางเท้าถวายพระทีปังกรพุทธเจ้า และพระสาวกให้เดินผ่านไปโดยไม่ต้องเปื้อนบ่อโคลนที่สกปรก ผ่านไปอีกประมาณ ๔ อสงไขยกับอีกแสนกัป

ท่านจึงได้เกิดมาเป็นเจ้าชายสิทธัตถะตามคำพยากรณ์ของพระทีปักรพุทธเจ้าเมื่อครั้งกระโน้น เหตุใด การอธิษฐานจึงทรงพลัง หากทว่าต้องใช้เวลานาน ก็เพราะกิเลส และวิบากกรรม ยังมีอยู่ จึงต้องเพียรใช้วิบากและสร้างบารมีสามสิบทัศอย่างต่อเนื่องไม่ลดละจนกระทั่งบรรลุผล…

๓. คำอธิษฐานครั้งสำคัญ

              หลังจากผ่านการบำเพ็ญบารมีมายาวนาน กระทั่งเมื่อสองพันหกร้อยกว่าปีก่อน เจ้าชายสิทธัตถะประสูติเป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสุทโธทนะ และพระนางสิริมหามายา แห่งกรุงกบิลพัสดุ์ ปัจจุบันอยู่ในประเทศเนปาล ตามคำพยากรณ์ของพระทีปังกรพุทธเจ้า  เมื่อครั้งเสวยพระชาติเป็นสุเมธดาบส ก่อนที่จะตรัสรู้อนุตรสัมมาสัมโพธิญาณในชาติสุดท้าย 

พระองค์ได้กระทำการอธิษฐาน ๓ ครั้งใหญ่ๆ  ซึ่งเป็นเรื่องที่ทำให้เห็นความสำคัญของการอธิษฐานและลงมือทำด้วยหัวใจของพระองค์อย่างมั่นคง  ไม่คลอนแคลน  จนกว่าจะประสบความสำเร็จด้วยการเอาชีวิตเป็นเดิมพัน

              ในช่วงที่เจ้าชายสิทธัตถะก่อนออกมหาภิเนษกรมณ์ หรือ การเสด็จออกบวชครั้งสุดท้าย พระองค์ได้ทรงครุ่นคิดอย่างหนักถึงการหาวิธีการที่จะพ้นทุกข์อย่างแท้จริง  หลังจากพระนางยโสธราประสูติพระราหุล  พระราชโอรสองค์แรกของพระองค์ในคืนนั้น  พระองค์ตระหนักว่า บ่วงแห่งชีวิตได้เกิดขึ้นแล้ว  พระองค์จะต้องอาศัยเวลานี้แหละออกแสวงหาหนทางที่จะออกจากบ่วงแห่งทุกข์อันยิ่งใหญ่คือการเกิดและความเจ็บปวดจากการเกิดนี้ 

การหนีออกจากวังของเจ้าชายสิทธัตถะเป็นเรื่องใหญ่  เพราะพระองค์คือรัชทายาทที่จะสืบราชสันตติวงศ์   และยิ่งเป็นการตัดสินใจ “หนี” เพื่อ “ออกบวช” ย่อมไม่เป็นที่พอพระราชหฤทัยของเสด็จพ่อเป็นแน่  หากทว่า ความเด็ดเดี่ยวของพระองค์มิได้เกิดขึ้นแต่เพียงในชาตินี้ 

เมื่อมองย้อนกลับไปตั้งแต่เมื่อครั้งเสวยพระชาติเป็นสุเมธชาดก ก็ทรงตั้งจิตอธิษฐานที่จะเป็นอย่างพระทีปังกรพุทธเจ้า  มาจนถึงในสิบพระชาติสุดท้ายของพระองค์ที่ปรากฏในพระไตรปิฎกและอรรถกถา ดังที่ปรากฏอยู่ใน “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ อันเป็นสิ่งยืนยันการอธิษฐานจิตของพระองค์ชาติแล้วชาติเล่าเพื่อบรรลุโพธิญาณเพียงประการเดียว

              และแล้วในที่สุดพระองค์ทรงบำเพ็ญบารมีจนเต็มเปี่ยมในสิบพระชาติสุดท้าย จนกระทั่งบรรลุธรรมในชาติที่ ๑๑ นี้เอง  แต่ในพระชาติสุดท้ายก็ยังมีเศษกรรมตามมารังควาน ดังเช่นพระเทวทัตที่ตามมาประทุษร้ายพระองค์  จากการที่พระองค์ทรงเคยทำร้ายพระเทวทัตมาก่อนในอดีตชาตินานมา

  แต่หลังจากที่พระองค์ตรัสรู้ความจริงงอันประเสริฐ  พระองค์ทรงให้อภัยทุกคน  ไม่ว่าใครจะทำร้ายพระองค์อย่างไรก็ตาม  ซึ่งปรากฏอยู่ในบทพระปริตร บทชัยมงคลคาถา พาหุงมหากา ที่ว่าด้วยชัยชนะของพระพุทธเจ้าด้วยพระเมตตาและพระกรุณาอันไม่มีประมาณ

จึงไม่น่าแปลกใจว่า  หลังจากพระราหุลประสูติกาลในคืนนั้น  พระองค์ทรงเสด็จออกจากวังทันที…

ณ ริมฝั่งแม่น้ำอโนมา

ปาฏิหาริย์แห่งการอธิษฐานครั้งแรก

 ที่ลุ่มแม่น้ำอโนมาในรุ่งเช้า  หลังจากที่พระองค์ทรงถอดเครื่องประดับทั้งหลายพร้อมกับบอกให้นายฉันนะ นำกลับไปยังเมืองกบิลพัสดุ์มอบให้กับพระราชบิดา   แล้วทูลพระราชาว่า พระองค์ตัดสินใจออกบวชแล้ว  จากนั้นจึงได้ทำการตั้งจิตอธิษฐานเป็นครั้งแรกว่า  “การที่พระองค์เองได้ตัดใจบวชเพื่อมุ่งสู่ความเป็นบรรพชิตแสวงหาทางพ้นทุกข์นับแต่บัดนี้นั้น  ถ้าหากพระองค์จักได้ทำการตรัสรู้ก็ขอให้พระเกศาของพระองค์จงลอยอยู่บนอากาศอย่าได้ตกลงมาสู่ผืนดินและผืนน้ำ”
              ปาฏิหาริย์ครั้งแรกแห่งการอธิษฐานก็เกิดขึ้น   เพราะหลังจากที่พระองค์ตัดพระเกศาออก  ท้าวสักกเทวราช  หรือพระอินทร์ ที่ล่วงรู้เหตุการณ์ทั้งหมด ก็รีบเหาะนำพานมารองรับพระเกศาเอาไว้  แล้วนำพระเกศาของพระองค์ไปบรรจุไว้ในเจดีย์จุฬามณีบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ต่อไป

จุดเริ่มต้นแห่งการอธิษฐานจิตของเจ้าชายสิทธัตถะ  จึงเป็นจุดเริ่มต้นของการก่อเกิดพระพุทธศาสนาในภายหลัง  ณ ที่แห่งนี้  ริมฝั่งแม่น้ำอโนมา  หลังจากเจ้าชายสิทธัตถะทรงผนวชได้ ๗ วัน
              ผ่านไปหกปี  เจ้าชายสิทธัตถะทดลองการบำเพ็ญเพียรทั้งหมด  ไม่ว่าการบำเพ็ญแบบฤาษีต่างๆ ที่เป็นแนวปฏิบัติของนักบวชของอินเดียในสมัยโบราณ  ที่ต้องทรมานร่างกายจนแทบจะสิ้นลมหลายต่อหลายครั้ง  ในที่สุดทรงบำเพ็ญทุกรกิริยาจนพระวรกายซูบผอมดำคล้ำเหลือแต่หนังหุ้มกระดูก  โดยการบำเพ็ญขั้นสุดท้าย คือ การบริโภคอาหารน้อยลงจนถึงหยุดฉันอาหาร  เหล่าปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕ ที่ตามมารับใช้ต่างก็ช่วยกันดูแลพระโพธิสัตว์อยู่ตลอดจนกระทั่งพระองค์ได้ทำการทรมานตนเองจนเกือบจะสิ้นพระชนม์
              แต่สำหรับท้าวสักกเทวราชหรือพระอินทร์  ไม่เห็นด้วยกับการกระทำของพระองค์ และยังเกรงว่าความตั้งใจอันเด็ดเดี่ยวนี้จะเกิดความสูญเปล่า  ดังนั้นในคืนที่ ๔๙ แห่งการบำเพ็ญเพียรก่อนที่ร่างของพระองค์กำลังจะดับสูญไปเพราะความทุกข์ ทรมานจากการอดอาหาร  พระองค์ทรงได้ยินเสียงพิณจากนักดนตรีที่แล่นเรือผ่านมาตามแม่น้ำ  ซึ่งก็คือพระอินทร์แปลงกายมา  โดยที่นักดนตรีปลอมนั้นแกล้งตั้งสายพิณให้หย่อนบ้าง และตึงบ้างสลับกันไป จนกระทั่งพระอินทร์ตั้งเสียงพิณจนสุดจนสายขาดผึงไป

              เพราะเสียงพิณที่แตกต่างกัน  ทำให้พระองค์ได้ตระหนักถึงความสำคัญของจิตกับกาย หรือนามกับรูปเป็นครั้งแรกว่า  ในขณะนี้พระองค์ได้ทรมานร่างกายมากเกินควร  เพราะธรรมชาติของร่างกายสามารถทนได้เพียงเท่านี้  หากดื้อดึงจะใช้จิตเคี่ยวเข็ญร่างกายจนเกินกำลังก็คงไม่อาจบรรลุธรรมได้แน่
              ในขณะนั้นเองพระองค์นึกถึงตอนที่ยังทรงพระเยาว์อยู่  ในพระราชพิธีจรดพระนังคัลแรกนาขวัญ  ขณะที่พระองค์มีพระชนมายุประมาณ ๗ พรรษา  พระองค์ทรงปลีกวิเวกไปนั่งอยู่ใต้ต้นหว้า หรือต้นชมพูพฤกษ์ ที่ร่มเย็นและเริ่มต้นอยู่กับลมหายใจเข้า-ออก  กระทั่งจิตใจเป็นสมาธิ  กระทั่งบรรลุฌานเบื้องต้น  แต่พระองค์ก็ไม่ทราบว่าต่อจากนั้นจะเป็นอย่างไร  หากทว่าความสงบจากสมาธินี้เป็นสิ่งที่พระองค์คุ้นเคย เพราะได้บำเพ็ญมาในอดีตชาติ  และในขณะนั้น ทรงถูกตามกลับพระราชวัง หลังพระเจ้าสุทโธทนะเสร็จพระราชพิธีแล้ว
              การพบประสบการณ์ทางจิตครั้งสำคัญเมื่อครั้งทรงพระเยาว์  หวนกลับมาอีกครั้ง  ในขณะที่พระองค์ได้ยินเสียงพิณที่ได้ขึ้นสายใหม่  ปรากฏเสียงมีความพอดีบรรเลงได้ไพเราะจึงได้เลิกทรมานกาย  เพราะทรงตระหนักในขณะนั้นว่า

“การเดินทางสายกลาง
 ที่ไม่ตึงเกินไปไม่หย่อนจนเกินไปนั้นเป็นสิ่งที่ดีที่สุด”

 การปฏิบัติที่ตึงเกินไปทำให้ร่างกายที่เต็มไปด้วยความหิวก่อให้เกิดทุกข์หนักขึ้น   ความคิด และกิเลสยังอยู่ไม่ได้หายไปไหน   จึงหันมาบริโภคน้ำและอาหารเพื่อร่างกายที่แข็งแรงอีกครั้ง  และคิดว่าพระองค์จะทำสมาธิเช่นเดียวกับที่พระองค์เคยสัมผัสความสงบสุขจากกิเลสและความคิดเมื่อทรงพระเยาว์ในกาลก่อน 
              เหล่าพราหมณ์ทั้ง ๕  เมื่อได้ทราบว่าพระโพธิสัตว์กลับมาบริโภคอาหารอีกครั้ง  ด้วยความที่ไม่ทราบถึงหลักความจริงในเรื่องการเดินสายกลาง  จึงเกิดความเสื่อมศรัทธาในตัวพระองค์ ต่างพากันหลีกหนีไปไม่อยู่รับใช้อีก
              แต่เจ้าชายสิทธัตถะทรงตั้งมั่นพระทัยในทางที่จะดำเนินจิตบนสายกลางที่ได้ค้นพบต่อไป  เพราะรู้แล้วว่า หากร่างกายดี  จิตก็จะมีกำลัง สมาธิก็มีความตั้งมั่น จึงเป็นทางที่จะนำไปสู่การหลุดพ้นจากความทุกข์ทั้งปวงได้  และในช่วงนั้นเอง นางสุชาดา  ธิดาเศรษฐีเสนานีกุฎุมพีแห่งตำบลอุรุเวลาเสนานิคม   ซึ่งเคยเกี่ยวข้องกับพระองค์  อันเนื่องมาจากการอธิษฐานในอดีตชาติ  และในชาตินี้ที่ได้พบกับพระพุทธเจ้า นางก็เข้ามามีส่วนช่วยให้พระองค์ตรัสรู้อนุตรสัมมาสัมโพธิญาณในเวลาต่อมา 

“ข้าวมธุปายาสและถาดทอง”

ปาฏิหาริย์แห่งการอธิษฐานครั้งที่สอง

ด้วยก่อนหน้านี้ นางสุชาดาได้ตั้งจิตอธิษฐานต่อเทวดาที่ต้นไทรว่า  หากนางมีครอบครัวและได้บุตรชาย  นางจะนำข้าวมธุปายาสมาถวายกับเทวดา (ข้าวมธุปายาสนั้นเป็นข้าวที่หุงด้วยน้ำนมและน้ำผึ้ง)
              ในขณะนั้นเจ้าชายสิทธัตถะได้กลับมาบริโภคอาหารจนร่างกายแข็งแรงแล้ว  ทำให้ผิวพรรณและร่างกายกลับมามีความสดใสเปล่งปลั่งสมกับลักษณะของมหาบุรุษอีกครั้ง  นางสุชาดาได้เห็นก็เชื่อว่าต้องเป็นเทวดาอย่างแน่นอน  นางจึงนำข้าวมธุปายาสพร้อมถาดทองคำเข้าไปถวาย  พร้อมทั้งอธิษฐานอีกครั้งว่า ข้าพเจ้าได้บรรลุความปรารถนาแล้วขอให้ท่านได้บรรลุความปรารถนาเช่นเดียวกัน
              การอธิษฐานครั้งที่สองของเจ้าชายสิทธัตถะพระโพธิสัตว์จึงบังเกิดขึ้นหลังจากได้รับการถวายข้าวมธุปายาสนี้ เมื่อพระองค์เสวยข้าวมธุปายาสจนหมดแล้ว  ทรงเดินนำถาดทองไปที่ริมฝั่งแม่น้ำเนรัญชรา  เพื่อตั้งจิตอธิษฐานบารมีอีกครั้งว่า  ถ้าเราจะได้ตรัสรู้อนุตรสัมมาสัมโพธิญาณ ขอให้ถาดนี้จงลอยทวนกระแสน้ำไป
              ปาฏิหาริย์ครั้งที่ ๒ เกิดขึ้นกับพระองค์  เมื่อถาดถูกปล่อยจากพระกร  ถาดทองคำที่หนักอึ้งนั้น ก็หมุนลอยทวนกระแสน้ำไปเรื่อย ๆ ด้วยแรงอธิษฐานและจมสู่นาคพิภพไปรวมกับถาดอีก ๓ ใบของพระพุทธเจ้าในภัทรกัปป์ปัจจุบัน
              ภัทรกัปป์ คือการเกิดขึ้นของพระพุทธเจ้าในยุคปัจจุบันมีอยู่ ๕ พระองค์คือ พระกกุสันธะ พระโกนาคมณ์ พระกัสสปะ พระโคดม(พระพุทธเจ้าองค์ปัจจุบัน)และ พระศรีอริยเมตไตรย ที่จะมาตรัสรู้เป็นองค์ต่อไป
              หลังจากถาดทองคำลอยทวนน้ำไปแล้ว  พระองค์ทรงเกิดความแน่วแน่และมั่นพระหฤทัยมากยิ่งขึ้นว่าจะตรัสรู้อย่างแน่นอน จึงเสด็จไปยังโคนต้นโพธิ์ทางทิศตะวันออก ขณะที่กำลังจะประทับนั่นนั้นเอง ก็มีคนหาบหญ้าที่ชื่อว่า โสตถิยะ ผ่านมาได้เห็นลักษณะที่น่าเลื่อมใสงามสง่าของพระโพธิสัตว์  จึงได้ทำการถวายหญ้าคา ๘ กำปูลาดเป็นอาสนะให้ประทับนั่ง  พระองค์ทรงรับเอาไว้และนำไปประทับนั่งใต้ต้นโพธิ์  นั่งขัดสมาธิแล้วหันหน้าไปทางทิศตะวันออก

“ด้วยบารมีที่เต็มเปี่ยม”

ปาฏิหาริย์แห่งการอธิษฐานครั้งที่สาม

              ก่อนที่พระองค์จะบำเพ็ญเพียรภาวนาเพื่อการหลุดพ้นจากความทุกข์ทั้งปวงก็ทรงตั้งจิตอธิษฐานเป็นครั้งที่สาม กำหนดใจให้สงบตั้งมั่นว่า
              แม้เลือดในร่างกายจะแห้งเหลือแต่หนัง เอ็นหุ้มกระดูกก็ตาม  หากยังไม่ได้บรรลุสัจธรรมอันประเสริฐสูงสุดที่สามารถตัดภพชาติให้ขาดดสะบั้น  กระทั่งเห็นทุกอย่างตามความเป็นจริง เราจะไม่ลุกขึ้นจากบัลลังก์แห่งนี้
               เทวดาทั้งหลายทั่วทั้งชั้นฟ้า  ต่างได้รับรู้ถึงการอธิษฐานจิตของพระองค์ในครั้งนี้ จึงพากันลงมาสดุดีบูชามหาบุรุษด้วยดอกไม้  ของหอมต่าง ๆ แล้วโมทนาบุญที่บังเกิดขึ้นในครั้งนั้น  แต่ยังมีเทพองค์หนึ่งที่ต้องการขัดขวางการบรรลุธรรมของพระองค์คือ พญาวสวัตดีมาร ซึ่งเป็นถึงผู้ปกครองชั้นสูงสุดของสวรรค์ทั้ง ๖ ชั้น (สวรรค์กามาวจร)
              พญามารนั้นเกรงว่าผู้ใดบรรลุธรรมแล้วจะมีอำนาจพ้นจากกามสุข ซึ่งเป็นอำนาจที่เหนือเทพเทวดาทั้งปวง  และกามสุขนี้เอง เป็นอำนาจของตนเองที่ใช้ปกครองเทวดาทั้งหลายอยู่  หากพระองค์บรรลุธรรมสูงสุด  พญามารจะหมดความหมายที่จะเป็นใหญ่ในการปกครองเทพเทวดา   จึงได้ยกกองทัพมารจำนวนมหาศาลมาประชิดพระองค์  โดยที่พญาวสวัตตีมารได้ขี่ช้างที่ชื่อ คีรีเมขล์ ที่มีความสูงถึง ๑๕๐ โยชน์มาด้วย  ทำให้เหล่าเทวดาพากันถอยหนีไปหมด
              ในขณะนั้นเอง  พระโพธิสัตว์ทรงตั้งพระทัยมุ่งจิตที่บริสุทธิ์ของพระองค์ให้อยู่เหนือธรรมชาติฝ่ายต่ำ และยกจิตของพระองค์เองให้สูงขึ้นไปอีกเหนือสิ่งที่เป็นความสุขชั่วคราวทั้งหลายที่เคยได้ประสบมาแล้วตั้งแต่ครั้งยังเป็นเจ้าชายอยู่ให้พ้นไป
              พญามารได้ออกปากขับไล่ให้พระโพธิสัตว์ให้ลุกออกจากโพธิบัลลังก์โดยอ้างว่า บัลลังก์ที่พระองค์ประทับนั่งอยู่นั้นเป็นของพญามารเอง  เพราะหน้าที่บงการชีวิตของเหล่าสรรพสัตว์ทั้งหลายให้ประสบทุกข์หรือสุขนั้น เป็นหน้าที่ของพญามารแต่เพียงผู้เดียว
              แต่เจ้าชายสิทธัตถะก็ไม่ได้ลุกขึ้นตามความประสงค์ของพญามาร  พระองค์ตรัสกับพญามารว่า  บุญบารมีทั้งหมดที่ได้สั่งสมมาตั้งแต่ครั้งอดีตชาติจะเป็นสื่อกลางอันมั่นคง และพระแม่ธรณีที่ประทับนั่งอยู่จะเป็นพยาน  หลังจากนั้นก็ใช้ปลายนิ้วชี้ของพระหัตถ์ด้านขวาชี้ลงไปที่พระแม่ธรณี
              ปาฏิหาริย์เกิดขึ้นอีกครั้งเมื่อทั่วทั้งปฐพี  เกิดการสั่นไหว  แม้แต่ท้องฟ้าก็ร้องคำราม พระแม่ธรณีได้ผุดขึ้นมาจากธรณีเป็นพยาน  และได้นำหลักฐานที่พระโพธิสัตว์กล่าวอ้าง มาแสดงให้ปรากฏแก่สายตาของพญามาร  พระแม่ธรณีบีบมวยผมที่ชุ่มไปด้วยบุญบารมีของพระโพธิสัตว์ที่ได้บำเพ็ญมาแล้วตั้งแต่อดีตชาติซึ่งมีปริมาณมากไม่อาจประมาณได้  น้ำปริมาณมหาศาลได้พัดท่วมเหล่ามารนั้นจนหายไปหมดสิ้นซัดไปไกลลอยไปจนถึงเขตมหาสมุทร
              ฝ่ายพญามารก็ยังไม่ยอมแพ้ หมายมั่นจะนำกำลังที่เหลือกลับไป แต่เมื่อกลับไปแล้วก็ถูกฟ้าผ่าลงมาอีก  จึงยอมแพ้ต่อพระโพธิสัตว์  พญามารเกรงในพระราชอาญาและบารมีจึงออกปากสรรเสริญต่อพุทธเดชานุภาพของพระองค์ว่า ไม่มีบุคคลใดที่มีความเสมอเหมือนพระโพธิสัตว์  ไม่ว่าในเทวโลกหรือในมนุษย์โลกก็ตาม และพระองค์จะช่วยให้เหล่ามนุษย์ได้พ้นจากสังสารวัฏได้อย่างแน่นอน
              พระโพธิสัตว์ได้ชัยชนะเหนือความชั่วร้ายได้ตั้งแต่พระอาทิตย์ยังไม่ทันได้ลับขอบฟ้า  พญามารผู้หยั่งรู้ฟ้าดินได้สยบยอมความบริสุทธิ์แห่งจิตของพระองค์ จากนั้นพระองค์ก็ได้กำหนดจิตให้เข้าสู่สมาธิ  ทรงเห็นความทุกข์แห่งการเวียนว่าย ตาย เกิดที่วนเวียนเกี่ยวเนื่องกันไปไม่ยอมสิ้นสุดจนจิตเป็นสมาธิในเวลาเย็นก็เกิดปัญญาหยั่งรู้ถึงชาติก่อนๆ ที่พระองค์เคยเกิดมาแล้วมากมายมหาศาล
              พระองค์ทรงเห็นสายปฏิจจสมุปบาทของชีวิตที่ไหลเป็นวนอยู่ในจิต  ตั้งแต่อวิชชา ตัวก่อภพชาติ ไปจนถึงพบวิชชาที่ดับกิเลสตัณหาทั้งปวง  ด้วยลมหายใจที่มีสติตั้งมั่น จนก่อเกิดเป็นสมาธิ และมีปัญญา  จนเห็นอนิจจัง ทุกขังและอนัตตาอย่างแจ่มแจ้ง
              กระทั่งเวลาได้ล่วงเลยไปถึงค่อนคืนแล้ว  พระองค์ทรงเกิดปัญญาญาณ หยั่งรู้การเกิดและการตายของเหล่าสัตว์ทั้งหลาย  พอถึงเวลาใกล้รุ่งเช้าก็เกิดปัญญาอันคมกริบ  ตัดภพชาติจนขาดสะบั้นไปเป็นครั้งสุดท้าย  แม้แต่จิตที่ถูกห่อหุ้มด้วยกิเลสก็ถูกทำลายจนสิ้นซาก  สงครามการต่อสู้กับกิเลสมารภายในใจได้จบลงแล้ว  ธรรมที่มีความดับแล้วซึ่งกิเลสปรากฏขึ้นในจิตที่เป็นเพียงสิ่งที่มาอาศัยกาย  พระองค์เห็นชีวิตมากมายในชีวิต  อาศัยอยู่ในกาย  และเห็นจิตมากมายที่อาศัยอยู่ในชีวิตเล็กเหล่านั้นที่มาอาศัยอยู่ในกายของพระองค์  
              พระองค์พบว่า ชีวิตคือร่างกายและจิตใจนี้เป็นเพียงที่อยู่อาศัยของดินน้ำลมไฟ และจิตวิญญาณของสัตว์ทั้งหลาย  เช่นเดียวกับสิ่งภายนอกกาย ในอากาศมีชีวิต ในชีวิตก็มีดินน้ำลมไฟ  ในไฟก็มีชีวิต   และในน้ำก็มีชีวิต   ทั้งหมดอิงอาศัยกันและกันเรียกว่า อิทัปปัจจยตา  ทั้งโลกและจักรวาลต่างอิงอาศัยกันและกัน  จะตัดขาดจากกันไม่ได้  วัฏฏะจึงหมุนวนอยู่เช่นนี้ กายกับใจเราเป็นอย่างไร  โลกและจักรวาลก็เป็นอย่างนั้น  การเกิดปัญญาในสมาธิทำให้เห็นกระแสการหมุนวนของคลื่นต่างๆ ที่มีชีวิตและไม่มีชีวิตไหลเข้าไหลออก
              การจะตัดขาดกระแสได้ คือ การเห็น เห็น และไม่เข้าไปสังฆกรรมกับเสียงเรียกร้องต่างๆ ภายในใจอีกต่อไป นั่นคือ ไม่ตามใจตัณหาอีกต่อไป 
              ในที่สุดพระองค์เห็นความไม่เที่ยงแท้แน่นอนของชีวิต ปลดปล่อยความทุกข์ที่ขังอยู่ในจิตที่คิดว่าเป็นของตัวออกไป  เห็นความเป็นอนัตตาของจิตและทุกสรรพสิ่ง พระองค์ไม่ใช่พระองค์  คือพ้นแล้วซึ่งกิเลสทั้งปวง บรรลุอนุตรสัมมาสัมโพธิญาณโดยสมบูรณ์
              ในขนะนั้น เจ้าชายสิทธัตถะหายไป คงเหลือเพียงดินน้ำลมไฟประชุมกันอยู่ในกายที่ยังมีจิตอันบริสุทธิ์ดำเนินธาตุขันธ์อยู่  พระองค์ไร้ซึ่งตัวตน  คือ “ตถาคต” เป็นเพียงสภาวธรรมการเห็นทุกอย่างตามความเป็นจริง  เหล่าเทวดาพากันลงมาโมทนาบุญกุศลให้มากมายในเวลาต่อมา ภายหลังการบรรลุ ธรรมอันสูงสุดของพระพุทธองค์  พื้นปฐพีก็กึกก้องดังสนั่นหวั่นไหวไปทั่วอีกครั้ง
              จากการตรัสรู้ธรรมของพระพุทธองค์เห็นได้ชัดถึง “พลังแห่งการอธิษฐาน” นั้นมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งและต้องมีปัจจัยที่ตั้งมั่น และความเพียรอันไม่ลดละเป็นองค์ประกอบที่ดีงามเกื้อกูลกัน จึงจะบรรลุถึงความสำเร็จได้ในที่สุด

ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๓.คำอธิษฐานครั้งสำคัญ เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

The post ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๓. คำอธิษฐานครั้งสำคัญ เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) appeared first on Manasikul Online.

บททดสอบ
ศักยภาพของมนุษย์ สะท้อนให้เห็น

ค่าแห่งคำอธิษฐาน

การตั้งความปรารถนาอย่างแน่วแน่
ที่จะทำเรื่องใดเรื่องหนึ่งให้บรรลุเป้าหมาย
เป็นเรื่องของใจที่มุ่งมั่นจะทำเรื่องที่กำหนดไว้ให้สำเร็จ
จะสำเร็จได้หรือไม่นั้น อยู่ที่การลงมือทำด้วยตนเอง.

๒

วิบากกรรม และการสร้างบารมี

จากชาดกชีวิตของ “สุเมธดาบส”  ทำให้น่าคิดว่า เหตุใด การอธิษฐานจึงทรงพลัง แต่ทำไมจึงยาวนานถึงเพียงนั้นจึงจะบรรลุผล  
              นี่เองเป็นสิ่งที่สำคัญมาก ที่พระพุทธเจ้าหลังการตรัสรู้  ทรงอธิบายเรื่อง “กฎแห่งกรรม” และวิบากกรรม ไว้อย่างชัดเจน  และสิ่งนี้เองที่ทำให้การอธิษฐานทรงพลังไม่เปลี่ยนแปลงและต้องใช้เวลากว่าจะบรรลุผลตามเหตุปัจจัยของกรรม วิบาก ผนวกกับการสร้างบารมีไปอีกหลายภพชาติ

              การอธิษฐานจึงมีความสำคัญตรงนี้  คือ ต้องมุ่งมั่นและกระทำจริง ไม่ย่อท้อ ขณะเดียวกันก็ต้องรักษาศีล ทำบุญกุศล เจริญสติ สมาธิ จนกว่าจะเกิดวิปัสสนาปัญญา คือ เห็นทุกอย่างตามความเป็นจริงด้วยปัญญาที่ปรากฏในจิต  การบำเพ็ญเพียรอย่างไม่ลดละเป็นการสร้างบารมี  คือกำลังใจให้กับตนเองไปเรื่อย ๆ ให้มั่นคง 

              การอธิษฐานจึงเป็นจุดเชื่อมโยงระหว่างเรากับสิ่งปรารถนาให้มาบรรจบกันด้วยการปฏิบัติตัวของเราเอง โดยมีบารมี หรือ กำลังใจจากผู้ที่เราศรัทธาจะเป็นแบบอย่าง หรือไอดอล เป็นแรงเสริมหนุนนำ  ดังสุเมธดาบสที่มีพระทีปังกรพุทธเจ้า เป็นต้นแบบ พร้อมที่จะทำทุกอย่างเพื่อที่จะเป็นอย่างพระองค์ท่านในอนาคต  แม้ว่าจะใช้เวลายาวนานเพียงใดก็ตาม  หากคำอธิษฐานอันทรงพลังยังอยู่ และข้ามภพชาติไปกับท่านด้วย

              พลังอันยิ่งใหญ่นี้  มีกำลังใจจากสิ่งที่เราศรัทธาเป็นตัวช่วยให้เราฮึกเหิม กล้าหาญ ไม่กลัว ไม่ท้อ ที่จะก้าวต่อไปจนกว่าจะบรรลุสิ่งที่เราปรารถนา  การอธิษฐานจึงมีความสำคัญมาก ไม่ใช่เรื่องเล็กน้อยที่เราจะมองข้าม
              หากเรามีความมุ่งหวังที่จะทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งให้สำเร็จ เช่นเดียวกับสุเมธดาบส หรือ ใครสักคนที่เป็นต้นแบบของเราอยู่  หลังการอธิษฐาน  การเรียนรู้ชีวิตของผู้ที่เราศรัทธาก็จะตามมา พร้อมด้วยความพากเพียงอย่างเต็มกำลังในวิถีของเราเอง  เมื่อได้รับผลเป็นที่น่าพอใจทีละเล็กทีละน้อย เราก็จะมีกำลังใจที่จะฝ่าฟันอุปสรรคทั้งปวงเพื่อไปถึงเป้าหมายให้ได้  แม้จะต้องเกิด-ตาย อีกหลายร้อยหลายพันหลายหมื่นชาติก็ตาม

              มาทำความเข้าใจกับความหมายของคำว่า “อธิษฐาน” กันให้ชัดเจนก่อนจะไปต่อ
              “อธิษฐาน”  ในภาษาบาลีเขียนว่า “อธิฏฺฐาน” (อะ-ทิด-ถา-นะ) มาจาก อธิ + ฐาน ซ้อน ฏ = อธิฏฺฐาน  แปลตามศัพท์ว่า ความตั้งใจแน่วแน่, การตัดสินใจ และ/หรือ ความตกลงใจ
              “อธิฏฺฐาน – อธิษฐาน” ตามความหมายเดิมคือ ความตั้งใจมั่น, การตัดสินใจเด็ดเดี่ยว, ความตั้งใจมั่นแน่วที่จะทำการให้สำเร็จบรรลุจุดหมาย, ความตั้งใจหนักแน่นเด็ดเดี่ยวว่าจะทำการนั้นๆ ให้สำเร็จ และมั่นคงแน่วแน่ในทางดำเนินจนกว่าจะบรรลุจุดมุ่งหมายของตน 

              นอกจากนี้ “อธิษฐาน” ยังเป็นบารมีอย่างหนึ่ง เรียกว่า อธิษฐานบารมี (อะ-ทิด-ถา-นะ-บา-ระ-มี) ซึ่งเป็นหนึ่งในทศบารมีที่พระโพธิสัตว์บำเพ็ญเพียรก่อนที่จะตรัสรู้อนุตรสัมมาสัมโพธิญาณในชาติที่ ๑๑ เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

              ใน “ความนำ จากทศชาติ สู่ ทศบารมี” จากหนังสือ “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ อธิบาย “อธิษฐานบารมี” ไว้ตอนหนึ่งว่า 
              “ อธิษฐานบารมี  คือการบำเพ็ญบารมีด้วยความตั้งใจมั่น การตัดสินใจเด็ดเดี่ยว  วางจุดหมายแห่งการกระทำของตนไว้แน่นอน  แล้วดำเนินไปตามสิ่งที่ตั้งใจไว้  การอธิษฐานที่จะเป็นเหตุให้ได้บรรลุผลที่พึงประสงค์นั้น ต้องมีวิริยะ คือ ความเพียรพยายามอยู่ร่ำไป ไม่ท้อถอย มีขันติ คือ ความอดทน มีสัจจะ คือ ความจริงใจ และรักษาความตั้งใจ ไว้อย่างมุ่งมั่น ไม่หวั่นไหว 

              “ลักษณะอธิษฐานธรรม ต้องประกอบด้วยปัญญา สิ่งนั้น ต้องเป็นจริง และมีความจริงใจ ซื่อตรง ต่อสิ่งที่อธิษฐาน  สิ่งที่ต้องอธิษฐานไว้ เป็นเป้าหมายสูงสุด คือ อธิษฐานให้สามารถพ้นทุกข์ได้  
              “เมื่อพระพุทธเจ้า ยังไม่ได้ตรัสรู้ ยังเป็นพระโพธิสัตว์ ทรงบำเพ็ญอธิษฐานบารมีอย่างแรงกล้า ตามลำดับ ดังนี้

              (๑) อธิษฐานบารมี อธิษฐานใจ ตั้งมั่นไว้ เพื่อให้ได้พระโพธิญาณ รักษาคำอธิษฐานเพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่ารักษาทรัพย์สมบัติ เมื่อต้องบำเพ็ญอธิษฐานบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว   แม้จะต้องเสียสละทรัพย์สมบัติไป ก็ไม่ยอมละทิ้งปณิธานที่ตั้งมั่นอธิษฐานไว้ 
              (๒) อธิษฐานอุปบารมี อธิษฐานใจ ตั้งมั่นไว้ เพื่อให้ได้พระโพธิญาณ รักษาคำอธิษฐานเพื่อพระโพธิญาณ  ยิ่งกว่ารักษาอวัยวะ ร่างกาย เมื่อต้องบำเพ็ญอธิษฐานอุปบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว แม้จะต้องเสียสละอวัยวะ ร่างกายไป ก็ไม่ยอมละทิ้งปณิธานที่ตั้งมั่นอธิษฐานไว้ 

              (๓) อธิษฐานปรมัตถบารมี การอธิษฐานใจ ตั้งมั่นไว้ เพื่อให้ได้พระโพธิญาณ รักษาคำอธิษฐาน เพื่อพระโพธิญาณ ยิ่งกว่ารักษาชีวิต เมื่อต้องบำเพ็ญอธิษฐานปรมัตถบารมี เพื่อพระโพธิญาณแล้ว   แม้จะต้องสละชีวิตไป ก็ไม่ยอมละทิ้งปณิธานที่ตั้งมั่นอธิษฐานไว้ 

              ดังที่ปรากฏใน “เนมิราชชาดก” ซึ่งพระโพธิสัตว์บำเพ็ญอธิษฐานบารมี  พระโพธิสัตว์ เสวยพระชาติเป็นพระเจ้าเนมิราช เป็นผู้มั่นคงในการให้ทาน ทรงเบญจศีลเป็นนิจ  สมาทานอุโบสถทุกวันปักษ์  ทรงแสดงธรรมให้ทราบทางสวรรค์  สอนอาณาประชาราษฎร์ให้กลัวนรก  พระอินทร์ทรงพอพระทัยถึงกับให้มาตลีเทพบุตรนำราชรถไปรับพระเจ้าเนมิราช เพื่อไปเที่ยวชมเมืองนรกและเมืองสวรรค์  เพื่อยืนยันว่า นรกสวรรค์มีจริง บาปบุญคุณโทษตามกฎแห่งกรรมมีจริง และการเสวยผลจากการกระทำดี และไม่ดี คือ วิบากกรรมมีจริง  ในกาลต่อมา เมื่อพระเจ้าเนมิราชพระเกศาหงอกแล้ว จึงได้เสด็จออกบรรพชา 

              การเสด็จออกบรรพชาของพระเจ้าเนมิราช เป็นการตอกย้ำถึงด้วยแรงแห่งการอธิษฐานข้ามภพชาติของสุเมธดาบสมาโดยตลอดสายแห่งการเกิดในวัฏสงสารเพื่อลดภพชาติให้สั้นลงในที่สุด

ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๒. วิบากกรรม และการสร้างบารมี เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

The post ค่าแห่งคำอธิษฐาน ๒. วิบากกรรม และการสร้างบารมี เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) appeared first on Manasikul Online.

“บันทึกการเดินทาง…

“ทศชาติ ปณิธามหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ฉบับ ญาณวชิระ”

เฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ตอนที่ ๘ “การบำเพ็ญพระราชกรณียกิจของพระองค์ท่าน… เป็นวิถีแห่งพระโพธิสัตว์ ” ๒๕๖๖ กตัญญูกตเวทิตา ตามรอยทศธรรม กำลังใจแห่งชีวิต

ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ ๑๒ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๕ ซึ่งเป็นวันคล้ายวันพระราชสมภพของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง นอกจากเป็นวันที่ลูกๆ ได้แสดงความเคารพรักอย่างเต็มเปี่ยมต่อแม่ของแผ่นดินแล้ว ยังเป็นวันที่เราได้แสดงความกตัญญูต่อแม่ผู้ให้กำเนิด แม้ว่า เราทุกคนนั้นต่างก็รักแม่ของเรา และแสดงความรักด้วยการกระทำอย่างยอดเยี่ยมมาตลอดชีวิตแล้วก็ตาม แต่วันแม่แห่งชาตินั้น มีความหมายอันเป็นสัญลักษณ์ที่หลอมรวมดวงใจให้เราเป็นหนึ่งเดียวกัน…เพราะมีแม่ จึงมีเรา เพราะมีแม่ จึงมีพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์ พระรัตนตรัยที่ดำรงมั่นด้วยหลักธรรมอันบริสุทธิ์ซึ่งเป็นหนทางในการพาเราออกจากทุกข์ในสังสารวัฏได้อย่างสมบูรณ์…

และในวันนั้นของปีที่แล้ว พระมหาเทอด ญาณวชิโร (อดีตพระราชกิจจาภรณ) วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร ได้ให้สัมภาษณ์ รายการบันทึกสถานการณ์ FM 92.5 MHz / AM 891 KHz สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เกี่ยวกับ ที่มาและความสำคัญของหนังสือ ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ฉบับ ญาณวชิระ นับเป็นครั้งแรกในรอบ ๔ ปี ที่พระอาจารย์ปรากฏเสียงผ่านสื่อสารมวลชน

รายการ บันทึกสถานการณ์ : พระอาจารย์ครับ ที่มา และความสำคัญ ของหนังสือ “ทศชาติ ฉบับ ญาณวชิระ ที่ได้จัดทำขึ้นมา มีที่มาและความสำคัญอย่างไรบ้างครับ

พระมหาเทอด ญาณวชิโร (อดีตพระราชกิจจาภรณ์) : เจริญพร เนื่องจากปีนี้ เป็นปีมหามงคลของปวงชนชาวไทย ตามที่เราทราบกันดีอยู่แล้ว ว่าเป็นปีที่สมเด็จพระนางเจ้าสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงเจริญพระชนมพรรษา ๙๐ พรรษา คนไทยถือกันว่า ผู้ที่จะเกิดมาเป็นเจ้าฟ้ามหากษัตริย์ ก็ล้วนเสด็จมาเพื่อบำเพ็ญบารมีธรรม

ดังนั้น การบำเพ็ญพระราชกรณียกิจนานาประการของพระองค์ท่านตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาจึงเป็นวิถีแห่งพระโพธิสัตว์

การจัดพิมพ์หนังสือ “ทศชาติ” ซึ่งเป็นเรื่องราวการบำเพ็ญบารมีของพระพุทธเจ้า ทั้ง ๑๐ พระชาติ ก่อนตรัสรู้ในพระชาติที่ ๑๑ หนังสือทศชาติเล่มนี้ จึงเหมาะสมกับโอกาสอันเป็นมหามงคลของปวงชนชาวไทยเช่นนี้ ซึ่งมีไม่บ่อยนัก เราจะทราบว่า การเขียนหนังสือ เมื่อก่อนนี้ จะไม่มีความชัดเจนมาก ไม่มีความแพร่หลาย การเขียนทศชาติ คุณทรงพล คงเห็นว่า มีการเขียนเรื่องทศชาติ ตามผนังโบสถ์ในวัด ต่อมาก็มีการเขียนเป็นหนังสือ ซึ่งมีสำนวนหลายๆ สำนวน

ในการนี้ อาตมภาพทั้งห้ารูปจากวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ประกอบด้วย หลวงพ่อธงชัย สุขญาโณ (อดีตพระพรหมสิทธิ) พระมหาสังคม ญาณวฑฺฒโน (อดีตพระราชอุปเสณาภรณ์) พระมหาเทอด ญาณวชิโร (อดีตพระราชกิจจาภรณ์) พระมหาบุญทวี ปญฺญาวํโส (อดีตพระศรีคุณาภรณ์) และพระมหาสมจิตร จิตฺตธมฺโม (พระครูสิริวิหารการ) จึงได้รวบรวม เรียบเรียง หนังสือฉบับนี้ขึ้นมา เพื่อร่วมเฉลิมพระเกียรติในโอกาสอันเป็นมหามงคลนี้ เจริญพร

รายการบันทึกสถานการณ์ : หนังสือฉบับนี้ มีรายละเอียดและมีหลักธรรมอะไรบ้างครับที่แตกต่างจากบททั่วไป ครับ

พระมหาเทอด ญาณวชิโร (อดีตพระราชกิจจาภรณ์) : ในหนังสือทศชาติ ฉบับนี้ ได้เรียบเรียงขึ้นมาจากพระไตรปิฎก อรรถกถา แล้วก็นำมาปรับปรุง ใช้สำนวนภาษาที่เรียบง่าย ให้เข้ากับยุคสมัย และเป็นปัจจุบัน มีอรรถรสภาษาทางวรรณกรรมทางพระพุทธศาสนา เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงแก่นธรรมที่ปรากฏอยู่ในทศชาติได้ง่าย

นอกจากนั้นแล้ว ยังมีการจัดแบ่งชื่อบทใหม่ในแต่ละพระชาติ ในแต่ละชาดก เพื่อให้ผู้ฟังชวนติดตาม โดยยึดเนื้อหาพุทธชาดกตอนนั้นๆ เป็นหลัก นอกจากนั้น ในหนังสือเล่มนี้ จะมีแผนที่ชมพูทวีปในสมัยพุทธกาลไว้ด้วย เวลาเราอ่านชาดก จะมีชื่อเมืองต่างๆ ที่ปรากฏอยู่ในชมพูทวีป หรือว่าในอินเดียปัจจุบัน เราก็จะทราบว่ามีชื่อคล้ายๆ กัน

ทีนี้ เราต้องการยึดโยงให้ผู้อ่านเชื่อมโยงระหว่างชาดกกับสมัยพุทธกาล หรือว่าในพุทธประวัติ จึงเขียนภาพประกอบขึ้นมา เวลาผู้อ่านๆ ไปก็จะสามารถจินตนาการเพื่อจะเชื่อมโยงกับแผนที่โลกในปัจจุบันไว้ด้วย เพราะโดยปกติ ชาดกจะอยู่ในจินตนาการ เวลาอ่านจะทำอย่างไรให้รู้สึกว่าเหตุการณ์ในชาดกใกล้ชิดกับชีวิตเรามากที่สุด และก็ใกล้ชิดกับสมัยพุทธกาลมากที่สุด จึงมีการสร้างแผนที่ขึ้นมา

นอกจากนั้นแล้ว ในทศชาติฉบับนี้ ก็จะมีการเก็บรายละเอียดที่สำคัญ ก่อนที่พระพุทธเจ้าจะตรัสชาดกนั้นๆ เอาไว้ เหตุการณ์ก่อนที่จะเกิดชาดก เกิดอะไรบ้าง แล้วพระองค์ก็จะตรัสเล่าเรื่องชาดกนั้นๆ ไปจนจบ พอจบแล้วพระองค์จะสรุปว่า ในชาตินั้น ใครเป็นใครแล้วกลับมาเกิดที่ร่วมกับพระชาติของพระองค์ในพระชาติสุดท้ายที่จะมาตรัสรู้ว่าใครเป็นใครบ้าง นอกจากนั้น ก็เขียนเชื่อมกับพุทธประวัติด้วยนะว่า หลังจากที่ตรัสชาดกเสร็จแล้ว มีพุทธกิจอะไรต่อ ก็จะเป็นฉบับที่พิเศษขึ้นมา

อาตมาขอยกตัวอย่าง ชาดกเรื่อง พระจันทกุมาร คุณทรงพล คงเคยได้ยินเรื่องพระเทวทัตใช่ไหม พระเทวทัตที่ประทุษร้ายพระพุทธเจ้าด้วยประการต่างๆ มีการกลิ้งหินลงมาจะทับพระพุทธเจ้า ปล่อยช้างนาฬาคิรีไป มีการส่งนายขมังธนูไป จะปลงพระชนม์พระพุทธเจ้า เหตุการณ์นี้แหละเป็นที่มาของการตรัสพระชาดกชื่อว่า จันทกุมาร ที่มีเหตุการณ์ที่พระจันทกุมารถูกใส่ความโดยประการต่างๆ อันมีสาเหตุมาจากการตัดสินอรรถคดีที่ตรงไปตรงมาาของพระจันทกุมาร ซึ่ก็นำมาสู่การจองเวรของผู้ที่ได้รับผลกระทบต่อผู้ที่ตัดสินคดีอย่างตรงไปตรงมาของพระจันทกุมารจึงถูกจับไปบูชายันต์

ทีนี้เราไม่เคยเห็นว่า พระเทวทัต ที่ส่งนายขมังธนูไป จะไม่ปรากฏในสำนวนอื่นๆ ในพุทธประวัติที่เราศึกษากันว่า เอ๊ะ ที่พระเทวทัตส่งนายขมังธนูไปเนี่ย ได้มีวิธีการอย่างไรบ้าง ในทศชาติฉบับนี้ ก็จะมีการเก็บในรายละเอียดว่า พระเทวทัตส่งนายขมังธนูไปยิงพระพุทธเจ้า ว่ามีการเตรียมการอย่างไร โดยคัดสรรคนแแม่นธนูมาตั้ง ๕๐๐ คน จากนั้นก็เอามาฝึกจนเหลือ ๓๑ คน ในจำนวน ๓๑ คนนี้ ก็ยังคัดเอาหัวหน้าทีมขึ้นมาคนหนึ่ง จากนั้น เราก็จะเห็นการวางแผนปลงพระชนม์พระพุทธเจ้า การวางแผนฆ่าตัดตอน เพื่อจะปกปิดความผิดของพระเทวทัต เพราะฉะนั้น เราจะเห็นต่อไปว่า ผลของการกระทำอย่างนี้ขอพระเทวทัตเนี่ย มีผลกรรมอะไรตามมาบ้าง ซึ่งพระเทวทัตได้ทำกรรมต่างๆ กับพระพุทธเจ้า ทำกรรมต่างๆ ไว้กับพระศาสนา ทำกรรมต่างๆ ไว้กับคณะสงฆ์

ฉะนั้น ในทศชาติฉบับนี้ จึงเขียนรายละเอียดไว้ค่อนข้างชัดเจนและละเอียดมาก นอกจากนั้นแล้ว ในท้ายเล่มของหนังสือเล่มนี้ ยังมีดัชนีอธิบายคำทางศาสนาที่ยากๆ เอาไว้ด้วย เวลาผู้อ่านๆ ไป อาจไม่คุ้นเคยกับศัพท์ทางพระศาสนา ว่าคำนี้หมายถึงว่าอะไร ก็เปิดไปด้านหลังท้ายหนังสือก็จะมีคำอธิบายไว้ เจริญพร

รายการบันทึกสถานการณ์ : ทศชาติ ก็คือ ชาดกสิบชาติ คือพระเจ้าสิบชาติ สำคัญ คือ พูดถึงการบำเพ็ญบารมี ๑๐ ชาติ ก่อนที่จะเป็นเจ้าชายสิทธัตถะ ซึ่งสิบชาตินี้ ถ้าสมมติว่า เราจะอ่าน ต้องอ่านรวดเดียวหมดเลยไหมหรือว่า เราจะอ่านทีละชาติแล้ว จะปะติดปะต่อกันไหมครับ

พระมหาเทอด ญาณวชิโร (อดีตพระราชกิจจาภรณ์) : พระพุทธองค์ตรัสชาดกทั้งสิบเรื่องต่างกรรม ต่างวาระ ต่างเหตุการณ์ เพราะฉะนั้น เวลาเราอ่าน ก็อ่านเป็นเรื่องๆ ได้ เปิดไปเรื่องใดก็อ่านเรื่องนั้นได้ เพราะแต่ละเรื่องก็มีแก่นธรรมอยู่ในนั้น และสำนวนนี้ก็สนุกสนาน เนื่องจากว่า มีการเก็บรายละเอียดจากอรรถกถา และพุทธประวัติจากพระไตรปิฎกด้วย อย่างเช่น การเกิดของพิธีกรรมการกรวดน้ำ ก็จะมีด้วย ปรากฏอยู่ในตอนที่ พระเจ้าพิมพิสาร ซึ่งถ้าอ่านในสำนวนอื่นจะไม่มี แต่ในสำนวนนี้มีเก็บรายละเอียดเหล่านี้เอาไว้

รายการ บันทึกสถานการณ์ : อ่านแล้วเป็นเหมือนอ่านนิทานไหมครับ

พระมหาเทอด ญาณวชิโร (อดีตพระราชกิจจาภรณ์) : เหมือนนิทาน แต่ว่าก็มีความใกล้เคียกับความเป็นจริง อย่างเช่น กรณีที่…ถ้าใครเคยไปอินเดีย จะเชื่อมโยงร้อยเรียงเรื่องราวเข้าไว้ด้วยกันได้หมดเลย เหมือนจะมีภาพปรากฏเด่นชัดขึ้นมาเหมือนกับเหตุการณ์ในชาดก อย่างเช่นเวลาไปวัดเวฬุวัน ที่ปรากฏเหตุการณ์ต่างๆ ของพระเจ้าพิมพิสารที่ถวายวัด ก็จะมาเชื่อมโยงกับชาดกในนี้ด้วย

รายการ บันทึกสถานการณ์ : ถ้ามีการได้อ่านและศึกษาอย่างถ่องแท้แล้ว พระอาจารย์ครับ หลักธรรมที่จะได้จากทศชาติชาดก จะได้หลักธรรมอะไรบ้างครับ

พระมหาเทอด ญาณวชิโร (อดีตพระราชกิจจาภรณ์) : ในทศชาติชาดกจะมีหลักธรรมใหญ่ๆ ที่จะทำให้เป็นพระพุทธเจ้า เยอะอยู่ มีอยู่ ๑๐ ข้อ อันดับแรกก่อนนะ พระเตมีย์ ท่านบำเพ็ญเนกขัมมะบารมี พระมหาาชนกบำเพ็ญวิริยะบารมี ซึ่งเราก็ทราบกันอยู่แล้ว เพราะในหลวงรัชกาลที่ ๙ พระองค์ท่านก็ทรงพระราชนิพนธ์พระมหาชนกไว้ เรื่องวิริยะบารมี เราก็ทราบอยู่แล้ว เรื่องที่ ๓ เรื่องสุวรรณสาม บำเพ็ญเมตตาบารมี นี้เป็นเรื่องสำคัญ เป็นเรื่องความกตัญญู ถ้าใครได้อ่านเรื่องนี้ คุณพ่อคุณแม่น้ำตาไหล โดยเฉพาะเป็นพระภิกษุสงฆ์ ถ้าได้อ่านเรื่องนี้จะหวนระลึกถึงคุณของบิดามารดาอย่างยิ่ง

เหตุผลก็คือว่า ตอนที่ท่านบวช ท่านไม่มีโอกาสที่จะได้อุปัฏฐากบำรุงพ่อแม่เหมือนกับคนทั่วๆ ไป เนื่องจากความเป็นพระ เหตุการณ์ก่อนที่พระพุทธเจ้าจะตรัสเล่าเรื่องสุวรรณสาม ก็มาจากเหตุการณ์ที่ลูกเศรษฐีคนหนึ่งที่ท่านบวช แล้วทำให้ครอบครัว พ่อแม่ของท่าน ครอบครัวล่มจม ท่านก็ถูกตำหนิจากพระด้วยกัน ท่านก็เลยอาศัยความเป็นพระบิณฑบาตมาก็เอาอาหารมาให้พ่อแม่ก่อนที่ตัวเองจะฉัน ได้ผ้าอะไรมาก็มาตัดเย็บด้วยมือของตัวเองให้พ่อแม่ พระสงฆ์ก็ตำหนิอย่างหนัก ในที่สุดท่านก็ลำบากใจเรื่องนี้ แต่พระพุทธเจ้าก็ตรัสสรรเสริญท่านในเรื่องนี้ว่า ต้องเลี้ยงดูพ่อแม่ เป็นพระก็เลี้ยงดูบิดามารดาได้ ท่าานก็ยกตัวอย่างของพระองค์ว่า วิถีเช่นนี้ พุทธจริยาวัตรเช่นนี้ พระองค์เคยปฏิบัติมาก่อน แล้วพระองค์ก็ตรัสเรื่องสุวรรณสามขึ้นมา ในสำนวนทั่วๆ ไป จะไม่มีเรื่องนี้ แต่ในสำนวนนี้ มีเหตุการณ์เชื่อมร้อยเรียงไว้ด้วย

นอกจากนั้นก็จะมีฉากบารมีธรรมต่างๆ แต่ว่าหลักธรรมเหล่านี้ จะเป็นหลักธรรมหลัก ที่เรียกว่า บารมี ๑๐ ซึ่งปรากฏอยู่ในทศชาติ ซึ่งสามารถนำไปปฏิบัติกับชีวิตของเราได้จริงๆ ในที่นี้อาตมาจะขอยกมา ๓ หัวข้อ ละกัน ที่ปรากฏอยู่ในวิธูรบัณฑิต

วิธูรบัณฑิต มีสาระสำคัญ เหมือนสอนชีวิตข้าราชการ หรือสอนชีวิตข้าราชบริพารตรงๆ เลยนะ พระวิธูรบัณฑิต ท่านบอกว่า หลักธรรมส่วนตัวของคนที่จะทำให้คนเป็นคนดี ท่านบอกว่า คือ สาธุนรธรรม

“สาธุนรธรรม คือหลักธรรมของคนดี ท่านบอกว่า จงเดินทางไปตามทางที่ท่านเดินกันมาแล้ว ในที่นี้หมายถึงว่า การที่ท่านเดินกันมาแล้ว คือทางไหน ก็คือ ความกตัญญู ที่คนดีเขาทำกันตลอด”

“ท่านว่าให้เดินตามทางนี้ และก็ว่า อย่าเผาฝ่ามืออันชุ่ม ก็คือ อย่าคิดร้ายผู้ที่มีพระคุณ และต่อมาก็ อย่าทำร้ายมิตร ไม่ว่าในกาลไหนๆ มิตรภาพที่ดีต้องรักษาไว้ อย่าทำลาย”

และอย่าตกไปในอำนาจของอสตรี ก็คือ ผู้หญิงที่ไม่ดี ผู้หญิงที่มิใช่กุลสตรี ถ้าเป็นผู้หญิงก็อย่าตกไปในอำนาจของอสัตบุรุษ ก็คือ ผู้ชายที่ไม่ใช่คนดีนั่นแหละ

และหลักที่สอง ก็คือ ฆราวาสธรรม ที่ท่านแสดงไว้ ซึ่งชาวพุทธก็ทราบว่าเป็นหลักของครอบครัวที่ดี ครอบครัวที่ดีควรมีหลักอย่างไรให้ครอบครัวเป็นหลักเป็นฐาน ก็คือ สำหรับสามีก็ไม่เป็นชู้กับภรรยาผู้อื่น ไม่ประมาท สุภาพอ่อนโยน ทำบุญให้ทาน และคบมิตรที่ดี เป็นต้น แต่ว่า หัวข้อสำคัญที่อาตมาอยากจะนำมาขยายความนิดหนึ่งก็คือ ราชวสฺติธมฺม

ราชวัสดีธรรม เป็นหลักธรรมของข้าราชบริพารที่ดี หรือ หลักธรรมของข้าราชการที่ดี ซึ่งพระโพธิสัตว์ พระวิธูรบัณฑิต ท่านกล่าวสสอนไว้ มีทั้งหมด ๔๓ ข้อ อาตมาขอยกตัวอย่างสักเล็กน้อย ก็คือ เมื่อรับราชการแล้ว ต้องเป็นคนเสมอต้นเสมอปลาย อย่ากล้าเกินไป อย่าขลาดจนเสียข้อราชการ หมั่นรู้ในราชกิจ ฉลาดในราชกิจ อย่าตีตนเสมอเจ้านาย อย่าดื่มสุราเมามายจนเสียราชกิจ อย่าเห็นแก่กิน ต้องอ่อนน้อมถ่อมตน รู้จักกาละเทสะ นี้คือ หลักราชวัสดีธรรม ซึ่งถ้าเราเคยติดตาม เราจะทราบว่า ล้นเกล้ารัชกาลที่ ๖ เคยทรงนิพนธ์ “ราชวัสดีธรรม” เอาไว้ พระองค์ท่านก็คงได้ศึกษาพระพุทธศาสนา แและก็ได้นำแนวคิด แก่นธรรมจากพระวิธูรบัณฑิต ไปเป็นพระราชนิพนธ์ขึ้นมา เจริญพร

รายการ บันทึกสถานการณ์ : หนังสือฉบับนี้พระคุณเจ้าทั้งห้ารูปใช้เวลาจัดทำนานแค่ไหนครับ

พระมหาเทอด ญาณวชิโร (อดีตพระราชกิจจาภรณ์) : รวมแล้วทั้งหมด เริ่มตั้งแต่ยกร่างต้นฉบับ ตั้งแต่เดือนตุลาคมปีที่แล้ว (คือพุทธศักราช ๒๕๖๓) จนกระทั่งก่อนออกเป็นเล่มในเดือนสิงหาคมปีพุทธศักราช ๒๕๖๔ รวมแล้วก็ ๑๐ เดือนได้ เจริญพร

รายการ บันทึกสถานการณ์ : แล้วถ้าพี่น้องประชาชนคนฟังอยากจะเป็นเจ้าของหนังสือเล่มนี้ จะไปหาที่ไหน ต้องทำอย่างไรครับ

พระมหาเทอด ญาณวชิโร (อดีตพระราชกิจจาภรณ์) : ตอนนี้ในรายละเอียด ผู้ที่จัดพิมพ์คือ บริษัท เมืองโบราณ จำกัด และบริษัทในเครือเป็นผู้จัดพิมพ์ ทศชาติ ฉบับนี้ จำนวน ๑๐,๐๐๐ เล่ม เป็นธรรมทาาน และบริษัทอมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน) เป็นผู้ดำเนินการพิมพ์ และจัดทำเป็นหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-Book) และหนังสือ เสียง (Audiobook) เป็นธรรมทานเช่นกัน โดยความเห็นชอบจากรัฐบาล และได้รับการประสานงานอย่างดียิ่งเลยจากสำนักนายกรัฐมนตรี เรียกว่า ทั้งภาครัฐและเอกชนในคราวนี้ก็มีส่วนร่วมในการทำให้เกิดหนังสือที่ทรงคุณค่าเล่มนี้ ส่วนประชาชน จะได้รับหนังสือเล่มนี้อย่างไรก็รอฟังจากสำนักนายกรัฐมนตรี ในแนวทางว่าจะมีการดำเนินการอย่างไร

รายการบันทึกสถานการณ์ : ก็จะมีการแถลงข่าวนะครับ ในวันจันทร์ที่ ๑๕ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๕ เวลา ๑๕.๐๐ น. ที่ตึกนารีสโมสร ทำเนียบรัฐบาล วันนี้เป็นวันพระและวันแม่แห่งชาติด้วย อยากจะให้พระอาจารย์ให้หลักธรรมในนี้ ซึ่งเป็นวันแม่แห่งชาติ

พระมหาเทอด ญาณวชิโร (อดีต พระราชกิจจาภรณ์) : ตรงนี้อาตมาขอให้พสกนิกรชาวไทยทุกหมู่เหล่า ถ้าอยากจะร่วมเป็นส่วนหนึ่ง ก็ดาวน์โหลดหนังสือหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-Book) และหนังสือ เสียง (Audiobook) จากเว็บไซต์ของสำนักนายกรัฐมนตรี ไปอ่าน ไปศึกษา แล้วนำเอาหลักธรรมที่มีอยู่ในหนังสือ “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ ไปประยุกต์บูรณาการใช้ในชีวิตของตน ใช้ในการบริหารงานขององค์กร ใช้ในการอยู่ร่วมกันในสังคม เพื่อให้สังคมเกิดสันติสุข อันเป็นสังคมอุดมธรรม ที่ปรารถนาของมวลมนุษยชาติ แล้วประมวลผลแห่งการประพฤติปฏิบัติหลักธรรมจากหนังสือทศชาติ น้อมเทิดพระเกียรติ ถวายพระพรชัยมงคล แะด่องค์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จงทรงมีพระสุขภาพพลานามัย สมบูรณ์ แข็งแรง ขอจงทรงพระเจริญพระชนมายุยิ่งยืนนาน ก็จะสมมโนรสปรารถนาแห่งการได้ศึกษาหลักธรรมจาก ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ฉบับ ญาณวชิระนี้ ทุกประการ เจริญพร

รายการ บันทึกสถานการณ์ : กราบขอบพระคุณพระมหาเทอด ญาณวชิโร (อดีตพระราชกิจจาภรณ์) จากวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ที่มาพูดคุยกันครับ ขอบพระคุณและกราบนมัสการลาครับ กราบนมัสการครับ

พระมหาเทอด ญาณวชิโร (อดีตพระราชกิจจาภรณ์ ) : เจริญพร

ต่อมา ในวันที่ ๓๑ สิงหาคม ๒๕๖๕ หนังสือ “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ฉบับ ญาณวชิระ” จัดพิมพ์แล้วเสร็จ จำนวน ๑๐,๐๐๐ เล่ม โดยบริษัท เมืองโบราณ จำกัด และบริษัทในเครือ เป็นผู้จัดพิมพ์ และบริษัทอมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน) เป็นผู้ดำเนินการพิมพ์ รวมทั้งจัดทำเป็นหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-Book) และหนังสือ เสียง (Audiobook) และได้มีการกระจายเสียงออกอากาศทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทยไปแล้วเป็นลำดับ

และในวันที่ ๑ กันยายน พุทธศักราช ๒๕๖๕ ทางเว็บไซต์ ปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ได้เปิดให้ลงทะเบียนรับหนังสือทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่นนแปลง ฉบับ ญาณวชิระ ในเวลาเพียงครึ่งวันก็หมดทันที

ต่อมา ในวันอังคาร ที่ ๖ เดือน กันยายน พุทธศักราช ๒๕๖๕ เวลา ๐๘.๐๐ น. ได้มีการมอบหนังสือ “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ ให้แก่คณะรัฐมนตรี ณ ตึกสันติไมตรี ทำเนียบรัฐบาล ด้วย สำนักนายกรัฐมนตรี โดยสำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ได้ให้การสนับสนุนการจัดทำหนังสือด้วยดี มาตั้งแต่ต้น และได้จัดแสดงนิทรรศการความเป็นมาของหนังสือทศชาติ ณ ตึกสันติไมตรี ทำเนียบรัฐบาล เพื่อเทิดพระเกียรติ น้อมเกล้าน้อมกระหม่อมถวายพระพรชัยมงคล แด่ สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวงพระองค์นั้น อย่างสูงสุด ด้วยระลึกถึงการบำเพ็ญพระราชกรณียกิจนานัปการของพระองค์ล้วนเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูล และความสุขแก่บรรดาอาณาประชาราษฎร์ผู้อาศัยภายใต้ร่มพระบารมีอย่างมิทรงเหน็ดเหนื่อย ประดุจดังการบำเพ็ญ พระบารมีของพระมหาโพธิสัตว์หลายพระชาติสุดที่จะคณานับด้วยปณิธานอันแน่วแน่เพื่อจะได้ตรัสรู้พระอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณเป็นพระพุทธเจ้าในพระชาติสุดท้าย ซึ่งเป็นไปเพื่อประโยชน์เกื้อกูลแก่ชาวโลกตราบจนปัจจุบัน

ขอเชิญดาวน์โหลด หนังสือ เสียง (Audiobook) หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-Book) “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ฉบับ ญาณวชิระ จาก เว็บไซต์ สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี https://www.opm.go.th

https://www.opm.go.th/opmportal/multimedia/2022/project/audio.html

https://www.opm.go.th/opmportal/multimedia/2022/project/index.html

“บันทึกการเดินทาง…”ทศชาติ ปณิธามหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ฉบับ ญาณวชิระ” เฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ตอนที่ ๘ “การบำเพ็ญพระราชกรณียกิจของพระองค์ท่าน… เป็นวิถีแห่งพระโพธิสัตว์ ” ๒๕๖๖ กตัญญูกตเวทิตา ตามรอยทศธรรม กำลังใจแห่งชีวิต

The post “บันทึกการเดินทาง…”ทศชาติ ปณิธามหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ฉบับ ญาณวชิระ” เฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ตอนที่ ๘ “การบำเพ็ญพระราชกรณียกิจของพระองค์ท่าน… เป็นวิถีแห่งพระโพธิสัตว์ ” ๒๕๖๖ กตัญญูกตเวทิตา ตามรอยทศธรรม กำลังใจแห่งชีวิต appeared first on Manasikul Online.

เราต้องกลับมาพึ่งตนเองให้ได้ก่อน

อย่างที่ท่านอาจารย์พุทธทาส

กลับวัดร้าง ตระพังจิก

พุมเรียง ไชยา สุราษฎร์ธานี

กว่าจะก่อเกิด

เป็นสวนโมกขพลาราม

หลวงปู่ติช นัท ฮันห์

ต้องลี้ภัยไปฝรั่งเศสถึงสี่สิบปี

ก่อเกิดหมู่บ้านพลัมนานาชาติ

กว่าจะได้กลับบ้านเกิดที่เวียดนาม

องค์ดาไลลามะต้องจากบ้านเกิดในทิเบต

สู่อ้อมกอดพระพุทธเจ้าที่อินเดีย

ท่านพระอาจารย์ญาณวชิระก็เช่นกัน

กว่าจะได้กลับวัดสระเกศ ฯ

กว่าที่ทศชาติ ฉบับ ญาณวชิระ

จะได้เผยแผ่ไปทั่วโลกเป็นธรรมทาน

ก็ต้องเสียสละทั้งชีวิต

และยังมีพระเถระ

และครูบาอาจารย์อีกมากมาย

ที่เสียสละชีวิตเพื่อธรรม

แต่สิ่งหนึ่งที่ทำให้ท่านมั่นคงไม่หวั่นไหวก็คือ

การฝึกตนอย่างอุกฤษฏ์

เพื่อเป้าหมายโพธิญาณ

และสิ่งที่ดำรงอยู่กับท่านก็คือ

โลกุตระปัญญา

ที่มนุษย์เล็กๆ อย่างเรา

ผู้ปรารถนาจะพ้นทุกข์ในสังสารวัฏ

ต้องฝึกตนให้ได้อย่างท่าน

ให้ได้อย่างครูบาอาจารย์ของเรา

ให้ได้อย่างพระพุทธเจ้า

แม้จะสูญเสียทุกอย่าง

แต่อย่าสูญเสียสติ ปัญญา

ที่จะนำจิตเราไปฝั่งโน้น

ฝั่งที่ไม่ต้องกลับมาอีก

ในวิถีธรรม

ที่พระองค์ทรงค้นพบด้วยพระองค์เอง

และทรงเมตตาเปิดเผยธรรมชาติในตัวเรา

ให้เราได้เรียนรู้ตัวเรา

จนกว่าจะกระจ่างแจ้งจิตใจเราเอง

เมื่อเราพบใจเราเอง

เราจะพบบ้าน

เราจะพบวัด

เราจะพบแม่กับน้องที่เรารักอยู่ที่นั่น

ที่ใจของเราเอง

มนสิกุล : บันทึกการฝึกตน จนกว่าจะพบว่าไม่มีตน หรือความตายอาจมาก่อน ก็ไม่แน่ แต่ก็ได้บันทึก ความตั้งใจที่จะเดินบนเส้นทางอันโดดเดี่ยวและหฤโหดนี้ไปจนกว่าจะสิ้นทุกข์ : ๑๕ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๕

The post “ที่พึ่งอันแท้จริง คือ ใจที่มีสติปัญญาเราเอง” บันทึกการเดินทางด้านใน : มนสิกุล appeared first on Manasikul Online.

หอยทากตัวน้อย
เดินไปมา
หลังฝนตกหนัก
เราต้องหยุดเดิน

ผืนดินเดียวกัน
ต้องแบ่งกันเดิน

ถ้าเราไปเดิน
หอยทากอาจถูกเหยียบ
และตาย

เราเองก็เช่นกัน
ต้องระวังจิต
ระวังวาจา
และระวังกาย
ไม่งั้นก็ตายได้ง่ายๆ
เช่นเดียวกัน

กราบพระพุทธรูป
ตัวแทนของพระพุทธเจ้า
พระองค์ทรงนิ่งเงียบ
ในเวลาที่ควรนิ่งเงียบ
และทรงพูด เมื่อจำเป็นต้องพูด
วาจาของพระองค์
จึงศักดิ์สิทธิ์

คำ่คืนวันพระ
ข้าพเจ้ากราบขอขมา
พระรัตนตรัย
และครูบาอาจารย์ทุกท่าน
ตลอดจนเพื่อนร่วมทุกข์ในสังสารวัฏ
รวมทั้งสรรพชีวิต
ที่ข้าพเจ้าอาจเคยล่วงเกิน
ทั้งกาย วาจา และใจ
โดยเจตนา หรือมิได้เจตนาก็ตาม
กราบขออโหสิกรรมด้วยค่ะ

มนสิกุล
บันทึกหลังฝนวันพระ
เลี้ยงอาหารน้องหมาแล้ว
ก็มานั่งหายใจ
บ่นรำพัน
แต่ละวัน
อาจเป็นวันสุดท้ายของชีวิต
ขออภัย ขออภัย และขออภัย
ทุกท่านค่ะ
วันพุธที่ ๑๖ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๕ แรม ๘ ค่ำ เดือน ๑๒

“เมื่อมีใครเดินอยู่ เราต้องเว้นที่ให้เขาเดิน” บันทึกค่ำคืนวันพระหลังฝน โดย มนสิกุล

The post “เมื่อมีใครเดินอยู่ เราต้องเว้นที่ให้เขาเดิน” บันทึกค่ำคืนวันพระหลังฝน โดย มนสิกุล appeared first on Manasikul Online.

หลังจากที่ฉันรู้สึกน้อยใจในโชคชะตาอย่างไม่รู้ตัว
ฉันก็เหวี่ยงไปเหวี่ยงมา
จนเมื่ออำลาพุทธภูมิไปเมื่อวันก่อน

วันต่อมาฉันก็ฝันเห็นว่าหลวงพี่นิรามิสา
ชวนฉันเดินในสวนไปกับลมหายใจอย่างมีสติ
แล้วหลวงพี่นิรามิสาก็กอดคุณแม่ของฉัน
ฉันกับแม่และน้อง
เราไปเข้าคอร์สหลวงปู่ติช นัท ฮันห์ด้วยกัน

พี่เสาวนีย์ ธโนฆาภรณ์ และอาจารย์คุณลุงธีรทาส
เป็นคนเชียร์ให้ฉันไปหมู่บ้านพลัมประเทศฝรั่งเศส
หลังจากติดตามหลวงปู่ติช นัท ฮันห์ ตอนท่านจาริกธรรมกลับประเทศเวียดนามเป็นครั้งแรกในเวลา ๔๐ ปีที่ท่านจากไป
จนออกมาเป็นหนังสือเล่มนี้ “เริ่มต้นใหม่”
ตั้งใจทำถวายหลวงปู่ติช นัท ฮันห์ จนสำเร็จ
เป็นกุศลอันยิ่งใหญ่ที่อาจารย์คุณลุงธีรทาส
บอกว่า เป็นบุญใหญ่
ที่พาเดินทางข้ามภพชาติได้อย่างไม่ตกหล่นแล้ว

โรงเจเป้าเก็งเต๊ง
คือจุดเริ่มต้น ของการเดินทางด้านใน
ยังมีภาพเรื่องราวมากมาย
ที่ผุดขึ้นระหว่างการสวดมนต์
สองวันที่ผ่านมา
ฉันจึงจัดคอร์ส allittle อานาปานสติให้กับตัวเอง
เมื่อกลับมาอยู่กับลมหายใจ
ก็พบว่า…

มนสิกุล บันทึกไว้สอนใจตัวเอง
ว่าทุกอย่างยังดำรงอยู่แม้จะแปรเปลี่ยนไป
และความเปลี่ยนแปลงนี้เอง
นำความเข้าใจในชีวิตยิ่งขึ้น
ขณะเดียวกัน
การยอมรับก็เป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลง
ที่จะก้าวเดินบนหนทางเล็กๆ นี้เพียงลำพัง
อย่างมั่นคงขึ้น
เพราะไม่มีใครจากไป
มีแต่การแปรเปลี่ยนเท่านั้นเอง
เสียงของหลวงปู่ติช นัท ฮันห์ ส่งพลังมา
แม่กับน้องยิ้มแล้วเราก็เดินไปด้วยกัน
บนเส้นทางแห่งลมหายใจนี้

วันพุธที่ ๑๐ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๕
ขึ้น ๑๓ ค่ำ เดือน ๙
แล้วฉันก็ระลึกได้ว่า
ท่านอาจารย์เจ้าคุณเทอด บอกว่า
พระเจดีย์ที่ถูกทำลายไปเป็นเศษอิฐหินดินทรายมากมาย ทุกเศษหินดินทรายทุกเม็ด ก็คือพระเจดีย์องค์น้อยๆ มากมายเต็มไปหมด
อย่าท้อที่ถูกทำลาย แต่จงตั้งใจบำเพ็ญภาวนาต่อไปบนหนทางนี้
หนทางที่พระพุทธเจ้าเปิดทางไว้ให้แล้ว
และเราก็ทำหน้าที่เดิน เดินไปกับลมหายใจแห่งสติ จนกว่าจะถึงเส้นชัย

จะไปไหน : มนสิกุล บันทึก

The post จะไปไหน : มนสิกุล บันทึก appeared first on Manasikul Online.

ฉันกลับมาทบทวนตัวเอง

ครั้งหนึ่งกับการคิดว่า

ตัวเองจะเดินตามเส้นทางพุทธภูมิ

อันยาวไกล

เพื่อช่วยเหลือผู้คนให้ได้มากที่สุด

ตามรอยพระโพธิสัตว์สายเซน

อาจารย์คุณลุงธีรทาส และพี่เสาวณีย์ ธโนฆาภรณ์

แห่งโรงเจเป้าเก็งเต็ง

ช่วยให้ฉันได้ทำหนังเล่มแรกเป็นธรรมทานจนทำเร็จ

“ปักกลดกลางป่ากระดาษ” เขียนโดย หมอนไม้

หลังจากลางานจากเนชั่นสุดสัปดาห์ แบบไม่เอาเงินเดือน

ไปปฏิบัติธรรมกับแม่ที่ธรรมาศรมธรรมมาตา

สวนโมกขพลาราม ๔ เดือน

กลับมา นสพ.กรุงเทพธุรกิจ ในเครือเนชั่น

ก็เปิดคอลัมน์ให้เขียน “เหรียญด้านที่สาม” (ถ้าจำไม่ผิดนะ)

เขียนไประยะหนึ่ง ก็อยากรวมเล่มแจกเป็นธรรมทาน

ตามรอยอาจารย์คุณลุงธีรทาส ผู้สร้างตำนาน “ศิษย์โง่ไปเรียนเซน”

และโรงเจเป้าเก็งเต๊ง ก็เป็นศูนย์รวมจอมยุทธ์สมัยโน้น

ซึ่งท่านอาจารย์พุทธทาสแวะเวียนมาบ่อยๆ

เพื่อเแปล “สูตรของเว่ยหล่าง” และ “คำสอนฮวงโป”

จนเป็นคัมภีร์เซนอันอมตะมาจนถึงทุกวันนี้

ขี้ฝุ่นอย่างฉัน

อยากจะตามรอยครูบาอาจารย์บ้าง

“ปักกลดกลางป่ากระดาษ”

จึงก่อเกิดเป็นหนังสือธรรมทานเล่มแรกในชีวิต

ที่คิดจะเดินตามรอยพระโพธิสัตว์

วันนี้ …

กราบขอลาพุทธภูมิอันยาวไกลแล้ว

เพราะตัวเองยังเอาตัวไม่รอดเลย

พบกับความสูญเสียอันยิ่งใหญ่

หลายระลอก

สึนามิที่ถาโถม

จนจะกระอักเลือด

ขอฝึกตน เพื่อเดินบนหนทางแคบๆ นี้

เพียงลำพัง

ไปจนกว่าจะสิ้นทุกข์ในสังสารแล้ว

มนสิกุล

บันทึกไว้สอนใจตัวเอง

อนิจจังไม่เที่ยง

แต่ความรักของแม่และน้องมั่นคงและดดำรงอยู่ตลอดไปในใจฉัน

และเราจะเดินทางแคบๆ นี้ไปด้วยกัน

บนหนทางแห่งอริยมรรค

และธุดงควัตรบางข้อ

กับการรักษาศีล ๘ ตลอดชีวิต

และการสวดมนต์ทำวัตรเช้า กลางวัน เย็น

จนกว่าจะสุดทาง

วันจันทร์ที่ ๘ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๕

ขึ้น ๑๑ ค่ำ เดือน ๙

ก่อนจะเดินต่อไป : มนสิกุล บันทึก

The post ก่อนจะเดินต่อไป : มนสิกุล บันทึก appeared first on Manasikul Online.