ดื่มน้ำไม่ลืมต้นธาร หลวงพ่อสมเด็จพระพุฒาจารย์ กับการก่อกำเนิดการเจริญพระพุทธมนต์ข้ามปี และอานิสงส์การสวดมนต์ โดย พระอาจารย์ญาณวชิระ (เทอด ญาณวชิโร) : พระราชกิจจาภรณ์ ในขณะนั้น

ถึงแม้ว่าปีนี้วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร กรุงเทพฯ ซึ่งเป็นจุดกำเนิดที่แรกของการสวดมนต์ข้ามปี โดยต้นคิดและต้นดำเนินการคือ หลวงพ่อสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถร) จะไม่มีการจัดงานสวดมนต์ข้ามปีแบบ Walk in ก็ตาม แต่เมื่อชีวิตมาถึงยุค Next Normal ชาวพุทธทั่วโลกก็พร้อมใจกันเจริญพระพุทธมนต์ข้ามปี หรือสวดมนต์ข้ามปีที่บ้านคนเดียวก็ย่อมได้ไปพร้อมๆ กับการรับชมการออกอากาศสด หรือไลฟ์สด (LIVE) ที่วัดทั่วโลกได้จัดขึ้น

จึงขอนำบทความ “เรื่องของการสวดมนต์ ,อานิสงส์แห่งการเจริญพระพุทธมนต์ และ กำเนิดการสวดมนต์ข้ามปี” เขียนโดย พระอาจารย์ญาณวชิระ : พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ในขณะนั้น มาเล่าสู่กันฟังอีกครั้งหนึ่ง ในค่ำคืนก่อนเปลี่ยนผ่านพุทธศักราช ๒๕๖๔ สู่ ๒๕๖๕

ในปัจจุบัน ถึงแม้รูปแบบและวิธีการทำบุญจะเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา เด็กสมัยนี้อาจดูตื่นเต้นน้อยลงเมื่อพูดถึงการทำบุญบ้าน แม้ผู้ใหญ่ก็อาจดูพิถีพิถันน้อยลง ทั้งนี้ ไม่ได้หมายความว่า คนเริ่มห่างไกลจากธรรมะ หรือคนเริ่มห่างไกลจากศาสนา แต่เพราะเงื่อนไขทางสังคมเปลี่ยนไป จึงทำให้รูปแบบชีวิตเปลี่ยนไป และวิธีการทำบุญก็อาจเปลี่ยนไปด้วย

“ถึงแม้รูปแบบและเงื่อนไขในการทำบุญจะเปลี่ยนไป แต่สิ่งหนึ่งที่ยังดำรงอยู่ คือ ความปรารถนาที่จะให้อานุภาพแห่งพระพุทธมนต์แผ่ปกป้องลูกหลานให้ได้รับความร่มเย็นเป็นสุข ความรู้สึกเช่นนี้ คือ ความรู้สึกแห่งเมตตาธรรมต่อลูกหลานที่ยังคงอยู่มิเสื่อมคลาย ภายใต้จิตใจที่ยึดมั่นในหลักธรรมคำสั่งสอนทางพระพุทธศาสนา”

ปัจจุบันมีผู้หันมาให้ความสนใจเกี่ยวกับการไหว้พระสวดมนต์มากขึ้น มิใช่แต่เฉพาะคนที่มีอายุมากแล้วเท่านั้น แม้คนรุ่นหนุ่มสาวก็มีแนวโน้มว่า มีความสนใจที่จะสวดมนต์มากขึ้น คนหนุ่มสาวบางคนสามารถสวดมนต์บทยากๆ ได้หลายบท บางคนเชื่อว่า คนสมัยนี้เข้าใจชีวิต และเห็นคุณค่าของชีวิตมากขึ้น จึงแสวงหาสิ่งดีงามให้กับชีวิต บางคนเชื่อว่า คนสมัยนี้มีสาเหตุแห่งความทุกข์สลับซับซ้อนมากขึ้น จึงหาวิธีการผ่อนคลายทุกข์ให้เบาบางลง ซึ่งยากที่จะอธิบายได้ว่า เพราะเหตุไร

ผู้เขียนได้เรียบเรียงหนังสือเล่มนี้ขึ้น จากการได้เห็นคนรุ่นหนุ่มสาวเข้าวัดสวดมนต์ร่วมกับพระสงฆ์ในโอกาสต่างๆ จึงเกิดความคิดที่จะสื่อการสวดมนต์ไปยังคนรุ่นใหม่ในอีกรูปแบบหนึ่ง เป็นความพยายามที่ต้องการให้ผู้สนใจได้เรียนรู้พุทธธรรม จากลิ่งใกล้ตัว โดยใช้พระพุทธมนต์ที่คุ้นเคยในชีวิตอยู่แล้วเป็นการเล่าเรื่อง

ผู้เขียนมิได้คาดหวังว่าจะให้หนังสือเล่มนี้ เป็นคู่มือในการสวดมนต์ มิได้คาดหวังว่าจะให้หนังสือเล่มนี้เป็นแบบเรียนพุทธธรรม เพื่อความเข้าใจหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ทั้งมิได้คาดหวังว่าชีวิตทุกชีวิตจะงดงามเพราะหนังสือเล่มนี้ เพียงอยากทำความเข้าใจการสวดมนต์ ที่แทรกซึมอยู่ในจิตวิญญาณของคนไทย ผ่านคนรุ่นใหม่เท่านั้น

ส่วนหนึ่งจาก คำนำ ธรรมนิพนธ์ เรื่อง “พุทธานุภาพ : อานุภาพของพระพุทธองค์ เขียนโดย พระครูปลัดสุวัฒนธีรคุณ (เทอด ญาณวชิโร) ฉบับธรรมทาน พิมพ์ครั้งที่ ๑๘ โดย กองทุนพุทธานุภาพ วัดสระเกศ คณะ ๗

เรื่องของการสวดมนต์ , อานิสงส์แห่งการเจริญพระพุทธมนต์ และ กำเนิดการสวดมนต์ข้ามปี เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ในขณะนั้้น

การสวดมนต์เริ่มต้นมาอย่างไร

         การเจริญพระพุทธมนต์เริ่มต้นมาจากการศึกษาเล่าเรียนพระพุทธพจน์ เพื่อทรงจำและสืบต่อคำสั่งสอนของพระพุทธองค์ พระสงฆ์สาวกสมัยพุทธกาลได้นำพระสูตรต่างๆ มาสวดสาธยายในรูปแบบการบริกรรมภาวนาให้เกิดเป็นสมาธิ พระสูตรนั้นๆ จึงเรียกว่า “พระพุทธมนต์”

เมื่อบริกรรมภาวนาพระพุทธพจน์จนจิตเป็นสมาธิ  ย่อมเกิดอานุภาพในด้านต่างๆ  เช่น ทำให้เกิดสิ่งดีงามขึ้น ทั้งในชีวิต หน้าที่การงาน สุขภาพ และครอบครัว ในขณะเดียวกัน ก็จะต้านทานสิ่งที่ไม่ดีออกไปจากชีวิต

ต่อมา จึงมีผู้นิยมนำพระพุทธพจน์มาใช้เป็นพระพุทธมนต์ เพื่อต้านทานสิ่งไม่ดีทั้งหลาย  พระพุทธมนต์จึงถูกเรียกว่า “พระปริตร”  แปลว่า  เครื่องต้านทาน  ป้องกัน  รักษา

พระพุทธมนต์ที่มีอานุภาพในการต้านทาน คุ้มครอง ป้องกัน  รักษา จึงถูกเรียกว่า พระปริตร  ไปด้วย

         การศึกษาเล่าเรียนพระพุทธพจน์ในครั้งพุทธกาลนั้น  ใช้วิธีเรียนแบบบอกปากต่อปาก  แล้วจดจำสวดสาธยายต่อๆ  กันมา  เรียกว่า   “มุขปาฐะ”  วิธีเล่าเรียนพระพุทธพจน์ที่เรียกว่า มุขปาฐะนี้  พระสงฆ์สาวกใช้มาตั้งแต่สมัยพระพุทธองค์ยังทรงพระชนม์อยู่  โดยพระสงฆ์ในสมัยนั้นแบ่งหน้าที่กันท่องเป็นหมู่คณะตามความถนัด 

พระอุบาลีเถระทำหน้าที่ทรงจำพระวินัย  พระภิกษุผู้สนใจเกี่ยวกับพระวินัยก็เรียนพระวินัยจากพระอุบาลีเถระ 

พระอานนท์เถระทรงจำพระสูตร  พระภิกษุผู้สนใจเกี่ยวกับพระสูตรก็เรียนพระสูตรต่อจากพระอานนท์เถระ 

พระสารีบุตรเถระทรงจำพระอภิธรรม  พระภิกษุผู้สนใจเกี่ยวกับพระอภิธรรมก็เรียนพระอภิธรรมต่อจากพระสารีบุตรเถระ

แล้วก็ร่วมกันสวด สาธยายเป็นหมู่คณะๆ  ตามโอกาส แม้ที่พักอาศัยก็จะอยู่รวมกันเป็นคณะ เพื่อสะดวกต่อการร่วมกันสวดสาธยายพระพุทธพจน์ที่ตนถนัด 

การสืบต่อพระพุทธพจน์ที่เรียกว่ามุขปาฐะครั้งพุทธกาล เช่น  นามว่า โสณกุฏิกัณณะ เดินทางจากชนบทห่างไกลมาเฝ้าพระพุทธเจ้า  ทรงรับสั่งให้พระเถระพักอยู่ในพระคันธกุฎีเดียวกับพระองค์  พอตกดึก จึงให้ท่านสวดพระสูตรให้สดับ  พระเถระสวดพระสูตรให้พระพุทธองค์ สดับถึง  ๑๖  สูตรก็พอดีสว่าง 

เมื่อพระพุทธองค์ประชวรก็ได้ให้พระมหาจุนทะสวดโพชฌงคสูตรให้สดับ  จนหายจากอาการประชวร

นอกจากนั้น  ในพระวินัยปิฎกยังระบุไว้ว่า  ในอาวาสที่มีพระภิกษุจำพรรษาอยู่มากรูป จะต้องให้มีพระภิกษุสวด พระปาติโมกข์ คือ การสวดทบทวนศีล ๒๒๗ ข้อของพระสงฆ์ได้หนึ่งรูปเป็นอย่างน้อย  หากไม่มีจะต้องขวนขวายส่งไปเรียนยังสำนักที่มีผู้สวดได้ หากไม่ทำเช่นนั้นก็จะปรับอาบัติแก่เจ้าอาวาสเพราะโทษที่ไม่ใส่ใจจะให้มี ผู้ทรงจำพระปาติโมกข์ 

          แสดงให้เห็นว่า สมัยพุทธกาลนั้น พระสงฆ์ได้มีการนำ   พระพุทธพจน์มาท่องบ่นสาธยายกันเป็นกิจวัตรอย่างกว้างขวางอยู่แล้ว

สวดมนต์แล้วได้ประโยชน์อะไร

การสวดมนต์ ช่วยจัดระบบเซลล์ของร่างกาย ให้เกิดความสมดุลแม้จะยังไม่ได้มีการพิสูจน์ และยืนยันจากทางการแพทย์อย่างเป็นทางการว่า การสวดมนต์มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของเซลล์ในร่างกายอย่างไรหรือไม่ แต่ก็เป็นที่เชื่อมั่นกันในหมู่ผู้นิยมการสวดมนต์ว่า

การสวดมนต์ ช่วยปรับให้เกิดความสมดุล ทางกาย และทางจิต เป็นการสร้างความสงบเยือกเย็นให้กับจิต ทำให้ความเครียดลดลงได้  แล้วความรู้สึกดีๆ ของจิตสำนึกก็จะเกิดขึ้นมาแทนที่

เมื่อจิตสงบนิ่ง ย่อมทำให้ร่างกายเบาสบาย เพราะลมหายใจที่สูดเข้าไปในขณะเปล่งเสียงสวดมนต์ จะทำให้ปอดขยายในจังหวะที่พอเหมาะสม่ำเสมอ เพิ่มออกซิเจนในเลือด  ทำให้เลือดไหลเวียนได้ดี  ทำให้ผิวพรรณเปล่งปลั่ง ใบหน้าเอิบอิ่มอยู่เสมอ    ในขณะเดียวกันก็ทำให้กล้ามเนื้อ และเส้นเอ็นอวัยวะทุกสัดส่วนไม่เกร็ง  เป็นการผ่อนคลายระบบประสาททุกสัดส่วนของร่างกาย   ทำให้ลดความตึงเครียดลงได้

นอกจากนั้น ยังมีความเป็นไปได้ว่า พลังงานความคิด ที่เกิดจากจิตด้านดี (กุศลเจตสิก) ย่อมส่งผลต่อการกระตุ้นเซลล์ดีของร่างกาย ในทางตรงกันข้าม พลังงานความคิดที่เกิดจากจิตด้านร้าย (อกุศลกเจตสิก) ย่อมส่งผลต่อการกระตุ้นเซลล์ร้ายของร่างกายให้เจริญด้วย

     พลังงานบวก    ย่อมส่งผลบวก (กุศล)

พลังงานลบ     ย่อมส่งผลลบ (อกุศล) 

ผู้ที่มีจิตใจดีจึงทำให้เซลล์สมองดีตามไปด้วย ผู้มีจิตคิดร้ายอยู่เสมอ จะทำให้เซลล์สมองสับสน  อาจเกิดเนื้อร้ายในสมองได้ด้วย

เนื่องจากการสวดมนต์ เป็นการทำสมาธิวิธีหนึ่ง การสวดมนต์จึงทำให้วงรอบการเกิดดับของจิตช้าลง ซึ่งจะมีผลทำให้วงรอบการเกิดดับของเชลล์ในกายช้าลงด้วย

ผู้ที่สวดมนต์เป็นปกติ นอกจากจะเป็นการชะลอความแก่ทำให้แก่ช้าลงแล้ว ยังอาจลดอัตราการเสี่ยงต่อการเป็นโรคมะเร็ง และโรคเส้นเลือดในสมองแตกด้วย  เพราะจิตที่สงบนิ่งราบเรียบจะขจัดเซลล์ในสมองให้เป็นระบบเกิดความสมดุล เนื่องจากหัวใจไม่เต้นแรงร้อนรนผิดธรรมชาติ การสูบฉีดเลือดในหัวใจเป็นปกติ  ทำให้เส้นเลือดเกิดความสมดุลไหลเวียนได้ดี

นอกจากนั้น การสวดมนต์ ยังเป็นการบริหารจิต ให้เกิดปัญญาในการพัฒนาชีวิต 

การสวดมนต์ จะทำให้จิตอ่อนโยนงดงาม เป็นจิตพร้อมที่จะรับคำแนะนำ อบรม ตักเตือน สั่งสอน ซึ่งเป็นการบริหารจิตให้เกิดปัญญา  การแนะนำให้เด็กรู้จักสวดมนต์ ตั้งแต่อายุยังน้อย  จะมีผลทำให้เด็กเป็นคนแยกแยะผิดถูกได้ดี มีจิตใจงดงาม  อ่อนโยน  เป็นสุภาพชน  มีความกตัญญู  ไม่ก้าวร้าว  เป็นต้น

นอกจากการสวดมนต์ จะมุ่งให้เกิดความสุขสงบทางใจตามความมุ่งหมายทางพระพุทธศาสนาแล้ว การสวดมนต์ยังเป็นประโยชน์ต่อการใช้ชีวิตประจำวันอีกด้วย เพราะการสวดมนต์จะทำให้จิตมีประสิทธิภาพมากขึ้น  ทำให้สุขภาพจิตดี  และมีพฤติกรรมเป็นไปในแนวทางที่ดี 

ผู้สวดมนต์เป็นประจำ ทำให้จิตได้รับการขัดเกลาอยู่เสมอ ย่อมเกิดประโยชน์  ดังนี้

ประโยชน์ต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิต และ สังคม

         จิตที่สงบราบเรียบละเอียดอ่อน เป็นผลมาจากการสวดมนต์ภาวนา จะทำให้เกิดความรู้สึกนึกคิดที่เปี่ยมล้นด้วยพลังแห่งการสร้างสรรค์สิ่งดีงาม ย่อมส่งผลดีต่อร่างกาย จิตที่สงบสุขย่อมอยู่ในร่างกายที่สมบูรณ์แข็งแรง ปราศจากความอ่อนแอ ในขณะเดียวกัน ร่างกายที่มีโรคภัยไข้เจ็บ  ย่อมจะทำให้จิตใจอ่อนแอตามไปด้วย  การสวดมนต์เป็นประจำ จะทำให้

๏ เป็นคนมองโลกในแง่ดี 

ผู้ที่สวดมนต์เป็นประจำ  จะทำให้เป็นคนมองโลกในแง่ดี และมักจะมีสุขภาพที่ดี  ภายใต้จิตใจที่เบิกบานแจ่มใส   อยู่ในโลกได้อย่างมีความสุข   ซึ่งก็เป็นธรรมดา เหมือนการฝึกสมาธิจนจิตสงบ  จะมีผลทำให้เป็นคนมองโลกในแง่ดี

         ๏ ไม่มีความเคร่งเครียด 

ผู้ที่สวดมนต์เป็นประจำ จะทำให้ไม่เป็นคนหมกมุ่นครุ่นคิด ย้ำคิดย้ำทำ  ด้วยพลานุภาพแห่งจิตที่สงบจากการสวดมนต์ เมื่อความเครียดเกิดขึ้น ก็จะคลายลงได้ จนกระทั่งความเครียดนั้นจางหายไปจากจิตใจในที่สุดทำให้จิตอยู่ในภาวะปกติ

๏ จิตใจละเอียดอ่อน สงบนิ่ง เยือกเย็น 

การสวดมนต์จะช่วยให้ความเร่าร้อนทางอารมณ์ ที่ถูกแผดเผาด้วยเพลิงโทสะ เพลิงโมหะ เพลิงอิจฉาริษยา และความอาฆาตพยาบาท เบาบางลง จนเกิดความสงบสุข อย่างประหลาด ทำให้เป็นสุภาพชน ที่มีลักษณะสุขุมเยือกเย็น ภายใต้จิตใจที่อ่อนโยน งดงาม  มีวาจาที่สุภาพนุ่มนวล

๏ ไม่เป็นโรคระบบทางเดินอาหาร

ความเครียดเป็นสาเหตุหนึ่ง   ที่ทำให้เกิดระบบทางเดินอาหารผิดปกติ  เพราะน้ำย่อยหรือน้ำดีจะหลั่งออกมาจากตับ  ทำให้ระคายเคืองผนังกระเพราะอาหาร  ผู้ที่มีความเครียดมักจะทำให้เกิดอาการปวดท้อง หรืออาเจียนได้

การสวดมนต์ช่วยให้ลดระดับการเกร็งของประสาททุกส่วนในร่างกาย จึงทำให้ความเครียดลดลง และทำให้อาการผิดปกติของระบบทางเดินอาหารหายไปด้วย เมื่อไม่มีความเครียดปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร ก็หมดไป  การสวดมนต์ จึงช่วยปรับความสมดุลของระบบทางเดินอาหารในกระเพาะ

         ๏ มีความคิดสร้างสรรค์  ปฏิบัติหน้าที่การงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ 

เนื่องจากร่างกายมีสุขภาพดี จิตใจก็ย่อมปลอดโปร่งมีความสุข จิตใจที่ปลอดโปร่งย่อมทำงานได้ผลอย่างมีประสิทธิภาพ ผู้ที่มีจิตปลอดโปร่งเป็นสมาธิ ย่อมมีวิสัยทัศน์กว้างไกล ทำให้เกิดความคิดสร้างสรรค์ต่างๆ มากมาย 

๏ หลับก็สบาย ตื่นก็เป็นสุข 

ผู้ที่นอนหลับยาก  การสวดมนต์จะช่วยปรับความสมดุลทางจิตให้ก้าวลงสู่ความหลับอย่างสบาย ไม่กระสับกระส่าย  เพราะจิตใจไม่แปรปรวน  ตื่นขึ้นมาก็สดชื่นไม่ง่วงซึม  ทำให้หลับก็เป็นสุขตื่นก็สบาย

        ๏ มีครอบครัวอบอุ่น   

ทำให้ครอบครัวไม่มีปัญหา ลูกหลานเป็นคนมีระเบียบวินัยดี มีความกตัญญูเคารพพ่อแม่ และมีสัมมาคารวะต่อผู้ใหญ่  รู้จักกาลเทศะ  ไม่เป็นคนอวดดื้อ  ถือดี  อวดเก่ง

        ๒.ประโยชน์ต่อการทำงาน และ การศึกษาเล่าเรียน

ผู้ที่มีจิตฟุ้งซ่านไม่เป็นสมาธิ  ย่อมไม่สนใจในงานที่กำลังทำหรือสิ่งที่ครูกำลังสอน  ไม่เอาใจจดจ่อในการศึกษาเล่าเรียน  จึงยากที่จะเข้าใจในบทเรียนได้ดี ต่างจากนักเรียนที่มีจิตสงบตั้งมั่น  ไม่หวั่นไหว ไม่โอนเอียงไปเพราะสิ่งรบกวนต่างๆ จิตที่ไม่ฟุ้งซ่าน  ย่อมสามารถเรียนรู้ได้เร็ว ทำความเข้าใจเกี่ยวกับบทเรียนได้ดีกว่าคนที่มีจิตไม่เป็นสมาธิ 

หากทำงานก็จะรู้ว่างานไหนควรทำก่อน  งานไหนควรทำหลัง งานไหนควรให้ดำเนินไปอย่างไร แล้วพยายามทำไปตามลำดับความสำคัญของงานนั้น  และมีจิตใจจดจ่ออยู่กับงานนั้นๆ จนเสร็จแล้ว  จึงค่อยลงมือทำงานอื่นเป็นลำดับไป  ผู้ที่จิตไม่เป็นสมาธิ ขณะทำงานอย่างหนึ่งแต่จิตกลับคิดเรื่องงานอีกอย่างหนึ่ง  เมื่อมั่วพะวงหน้าพะวงหลังอยู่เช่นนี้  งานที่ทำก็สำเร็จได้ยาก

ผู้ทำงานด้วยจิตที่เป็นสมาธิย่อมสามารถทำงานให้สำเร็จได้ในเวลาอันรวดเร็วมีประสิทธิภาพ

การสวดมนต์มีประโยชน์ต่อการทำงานและการศึกษาเล่าเรียน  ดังนี้

๏  ทำให้เกิดความมุ่งมั่นในการทำงาน และการศึกษาเล่าเรียน

๏ ทำให้สามารถขบคิดปัญหาหรือแก้ไขอุปสรรค ในการทำงาน  และการศึกษาเล่าเรียนได้

๏ ทำให้เป็นแบบอย่างที่ดีแก่เพื่อนร่วมงานและเพื่อนร่วมห้องเรียน   ตลอดจนเป็นที่รักของบุคคลรอบข้าง

๏ ทำให้สามารถควบคุมตนเองได้เมื่อเกิดความขัดแย้งขึ้นในการทำงานและในการศึกษาเล่าเรียน

๏ ทำให้สามารถบรรลุผลสำเร็จในการทำงาน และการศึกษาเล่าเรียนได้ตามที่ต้องการ

ประโยชน์ต่อสุขภาพจิต

การสวดมนต์ ช่วยแก้สมาธิสั้น ทำให้จิตมั่นคง ช่วยให้มีสุขภาพจิตดี สุขภาพจิตกับสุขภาพกายมีผลสืบเนื่องกัน  สุขภาพจิตของคนที่ถูกเพลิงแห่งความโลภ โกรธ หลงแผดเผาใจอยู่ตลอดเวลา ย่อมขุ่นมัว สุขภาพจิตของคนที่ถูกความเร่าร้อนเพราะความรัก  ความหลง  ความพยาบาทอย่างรุนแรงกัดกร่อน  ย่อมเสื่อมโทรม  อาจทำให้เป็นโรคหัวใจและโรคประสาทได้ง่ายขึ้น

คนที่สวดมนต์จนจิตสงบเยือกเย็น เป็นสมาธิย่อมสามารถควบคุมจิตให้เลือกแต่ความรู้สึกที่ดีงามเข้ามาในความคิดได้

การสวดมนต์เป็นประจำมีประโยชน์ต่อสุขภาพจิต  ดังนี้

๏   ทำให้จิตใจไม่ฟุ้งซ่าน หม่นหมอง เศร้าซึม

๏ ทำให้รู้จักควบคุมตนเองทั้งในสถานการณ์สุขและทุกข์มีความอดทนต่อความยากลำบากนานาประการ

๏ ทำให้เป็นคนมีความเพียรพยายาม เพื่อก้าวไปสู่ความสำเร็จในชีวิต

๏ ทำให้เป็นคนมีจิตใจหนักแน่น ไม่เอนเอียงไปในความรู้สึกที่ชั่วร้าย เกิดความละอายในสิ่งที่ไม่ดี

๏ ทำให้เป็นคนมีจิตใจละเอียดอ่อน   สามารถเรียนรู้สิ่งต่าง ๆ   ได้ดีขึ้น

ประโยชน์ต่อการพัฒนาปัญญา ทำให้สามารถวิเคราะห์ปัญหาได้ดี

การสวดมนต์ นอกจากจะมีผลโดยตรงต่อสุขภาพจิตแล้ว ยังมีผลต่อการพัฒนากระบวนการคิดอย่างเป็นระบบด้วย 

จิตที่สงบย่อมคมต่อการรับข้อมูล สามารถในการแยกแยะประเด็นปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพการสวดมนต์เป็นการจัดระบบความคิด เป็นการฝึกใช้ความคิดอย่างถูกวิธี  เพื่อวิเคราะห์ปัญหาได้อย่างมีระเบียบ คนที่สวดมนต์เป็นประจำจะไม่มองสิ่งต่างๆ อย่างผิวเผิน  จิตที่สงบอันเกิดจากการสวดมนต์ ย่อมสามารถวิเคราะห์ปัญหาได้ตามความเป็นจริง

ผู้มีจิตสุขุมละเอียดอ่อน ย่อมรู้เท่าทันปัญหาที่เกิดขึ้นในชีวิตตามความเป็นจริง เมื่อเสียใจก็จะไม่เสียใจจนเหมือนโลกทั้งโลกแตกสลายไป เมื่อดีใจก็จะไม่ดีใจจนขาดสติ เพราะมีความเข้าใจว่าสรรพสิ่งต่างเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา  จึงทำให้ทุกสิ่งปรวนแปรเปลี่ยนแปลงไปในที่สุด อันเป็นที่มาของสุขทุกข์ สมหวังผิดหวัง  ชอบใจไม่ชอบใจในชีวิต

ผู้ที่มีความคิดแบบวิเคราะห์เช่นนี้จะลุกขึ้นได้อย่างองอาจหาญเสมอ ไม่ว่าจะอยู่ในสถานการณ์สุขหรือทุกข์ผ่านเข้ามาในชีวิต  การสวดมนต์มีประโยชน์ต่อการคิดวิเคราะห์ปัญหา ดังนี้

๏  จิตที่สงบอันเป็นผลมาจากการสวดมนต์ ย่อมคมต่อการรับรู้อารมณ์ทั้งดีและร้ายที่เข้ามากระทบ

๏  ทำให้เป็นคนคิดอย่างเป็นระบบ  สามารถวิเคราะห์ปัญหาได้อย่างมีระเบียบและตรงตามความเป็นจริง

๏ ทำให้สามารถในการแยกแยะประเด็นปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ

๏  ทำให้เป็นคนไม่มองสิ่งต่างๆ อย่างผิวเผิน  จึงรู้เท่าทันปัญหา และอุปสรรคที่เกิดขึ้นในชีวิตได้ตามความเป็นจริง

๏ ผู้สวดมนต์เป็นประจำ จะลุกขึ้นอย่างอาจหาญ ไม่ว่าจะอยู่ในสถานการณ์สุขหรือทุกข์ และแก้ไขปัญหาไปตามลำดับได้เสมอ

ปาฏิหาริย์เกิดจากการสวดมนต์ได้อย่างไร

          พระพุทธมนต์จะทรงพลานุภาพ สร้างปาฏิหาริย์ในการต้านทาน คุ้มครอง ป้องกัน รักษาได้  ต้องอาศัยจิตที่อ่อนโยนมีเมตตาเป็นสมาธิมั่นคงแน่วแน่ ไม่มีกรรมหนักตัดรอนขัดขวาง  เป็นหลักการที่สำคัญ  พระพุทธพจน์ที่นำมาเป็นพระพุทธมนต์นั้น  บางสูตรพระพุทธองค์ทรงใช้สวดเอง  บางสูตรทรงแนะนำให้พระสงฆ์สาวกใช้  บางสูตรเทวดาเป็นผู้ นำมาแสดง

          โพชฌงคสูตร เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์สวดให้พระมหากัสสปะ และมหาโมคคัลลานะฟังจนหายจากเป็นไข้ไม่สบาย และเมื่อพระองค์ประชวรก็ได้ให้พระมหาจุนทะสวดโพชฌงคสูตรให้สดับ จนหายจากอาการประชวรเช่นกัน

          กรณียเมตตสูตร  เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแนะนำภิกษุ ให้แผ่เมตตาจิตไปในมวลสรรพสัตว์  ตลอดจนเทพเทวาภูติผีปีศาจทั้งหลาย ไม่มีประมาณ ไม่มีขอบเขต ไร้พรมแดนขีดขั้น ไม่ว่าสัตว์นั้นหรือเขาผู้นั้นจะเป็นเชื้อชาติ ศาสนาอะไร จะเกี่ยวข้องกับเราโดยความเป็นญาติ เป็นประเทศ เชื้อชาติ ศาสนาหรือไม่ก็ตาม ให้มีจิตกว้างขวางไร้ขอบเขตขีดขั้น ขอให้เขาได้มีความสุข  หากทำได้เช่นนี้ นอกจากเทวดาจะไม่แสดงสิ่งที่น่ากลัวหลอกหลอนแล้ว   ยังมีใจอนุเคราะห์ภิกษุโดยไมตรีจิตด้วยความอ่อนโยนมีเมตตา

         รัตนสูตร เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแนะนำให้พระอานนท์เถระน้อมระลึกถึงคุณของพระรัตนตรัย  คือ  พุทธรัตนะ   ธรรมรัตนะ และสังฆรัตนะแล้วทำสัจกิริยา คือ การตั้งสัจอธิษฐานตามความเป็นจริง ให้เกิดเป็นอานุภาพขจัดปัดเป่าภัยพิบัติที่เกิดแก่ชาวเมืองเวสาลี  ภายหลังได้กลายเป็นแบบอย่างในการทำน้ำพระพุทธมนต์สำหรับพระสงฆ์สาวกต่อมาจนถึงปัจจุบัน

          นอกจากนั้น  ยังปรากฏในประวัติพระองคุลิมาลเถระว่า  พระพุทธองค์ ทรงแนะนำให้พระองคุลิมาลเถระทำสัตยาธิฐานเพื่อให้ หญิงคนหนึ่งคลอดบุตรง่าย  เมื่อพระเถระกล่าวคาถาจบทารกก็คลอด โดยง่าย  มีความปลอดภัยทั้งแม่และลูก  อานุภาพนั้นได้คุ้มครองไปถึงผู้ที่ ป่วยด้วยโรคภัยไข้เจ็บต่างๆ  ด้วย เป็นที่มาของ “อังคุลิมาลปริตร : ปริตรแห่งพระองคุลิมาลเถระ”

          อาฏานาฎิยสูตร    เป็นคาถาที่เทวดาทั้ง ๔ ตนที่เรียกกันว่า “ท้าวจาตุมหาราช” ผูกขึ้นมา แสดงแก่พระพุทธองค์   เพื่อให้พระสงฆ์สวดป้องกันเหล่าอมนุษย์บางพวกที่ไม่หวังดีต่อพระสงฆ์สาวกที่ไปบำเพ็ญเพียรอยู่ตามป่าเขาลำเนาไพร เมื่อไม่มีอะไรป้องกัน เหล่าอมนุษย์ที่ไม่เลื่อมใสก็จะรบกวนเบียดเบียนให้ได้รับความลำบาก ท้าวมหาราชจึงได้แสดงเครื่องป้องกันรักษาชื่อ   “อาฏานาฏิยรักษ์” นี้ไว้

          พระพุทธมนต์ตามที่กล่าวมานั้น จะมีอานุภาพต้องอาศัยการสวดอย่างสม่ำเสมอจนจิตแน่วแน่มั่นคงเป็นสมาธิเป็นพื้นฐานที่สำคัญ   

          การเจริญสมาธิภาวนา ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบใด  ย่อมมีอานุภาพในการต้านทาน สิ่งไม่ดีทั้งหลาย  ในเบื้องต้นสามารถต้านทานกิเลสภายในตัวเองก่อน     แล้วขยายอานุภาพออกไป สู่การต้านทานสิ่งไม่เป็นมงคลอันเกิดจากมนุษย์ และอมนุษย์ที่เป็นพาลสันดานหยาบทั้งหลาย    ในขณะเดียวกันก็เป็นพลัง แห่งการก่อเกิดสิ่งดีงาม คือ  ความอ่อนโยนมีเมตตาเอื้ออาทรภายในตน เองก่อน แล้วขยายอานุภาพกว้างออกไปสู่การก่อเกิดสิ่งอันเป็นมงคลภายนอกทั้งหลาย ทำให้มีความเจริญรุ่งเรืองก้าวหน้า ประสบผลสำเร็จในสิ่งปรารถนาทุกประการ

          ในอรรถกถาคัมภีร์อธิบายพระไตรปิฎก ได้แสดงวิธีการเจริญ พระพุทธมนต์ไว้ว่า 

          หากเรียนด้วยความตั้งใจจนเกิดความช่ำชองคล่องปาก ไม่ตกหล่นทั้งอรรถและพยัญชนะ  มีจิตประกอบด้วยเมตตาหวังให้ผู้คน พ้นจากทุกข์   บริกรรมพระพุทธมนต์แผ่เมตตาไปไม่เห็นแก่ลาภ ย่อมจะบังเกิดเป็นอานุภาพคุ้มครองป้องกันเหล่าอมนุษย์และสรรพอันตรายทั้งหลาย

สำหรับผู้เจริญพระพุทธมนต์  และผู้ฟังการเจริญพระพุทธมนต์  หากกระทำด้วยจิตเลื่อมใส  ไม่มีกิเลสมาครอบงำจิต  ไม่มีกรรมหนัก  มาตัดรอน  อีกทั้งยังไม่ถึงวาระสิ้นอายุขัย  พระพุทธมนต์ย่อมจะมีอานุภาพ ในการบำบัดทุกข์โศกโรคภัย  ความเจ็บป่วยไข้  และสรรพอันตรายทั้งหลายได้  สามารถดับความเร่าร้อนกระวนกระวายใจ ขจัดลางร้ายและฝันร้ายทั้งหลาย  ปัดเป่าเสนียดจัญไร  อุบัติเหตุ  สิ่งอัปมงคลอันเกิดจาก บาปเคราะห์    ฤกษ์หามยามร้ายและสิ่งที่ไม่พึงพอใจต่างๆ  

ป้องกันแม้ โจรภัย    อัคคีภัย   วาตภัย  อุทกภัย   อสรพิษ      สัตว์ร้าย   อมนุษย์ ภูตผีปีศาจ  ยักษ์  นาค  คนธรรพ์  และเทวดาที่ไม่หวังดีทั้งหลาย คุ้มครอง ป้องกันรักษาตลอดทั้งครอบครัวหมู่ญาติ  พวกพ้องและบริวารทั้งหลายให้ปราศจากทุกข์โศกโรคภัยนานาประการ  แคล้วคลาด ปลอดภัย จากผู้จองเวรที่คอยจ้องผลาญ นอนหลับก็สบายไม่ฝันร้าย  เป็นผู้ มีอายุ   วรรณะ   สุขะ    พละ    และเจริญงอกงามในพระพุทธศาสนาตลอด กาลทุกเมื่อ

ทำไมสวดมนต์แล้วไม่เกิดปาฏิหาริย์

          แม้พระพุทธมนต์ที่เจริญด้วยจิต เป็นสมาธิ แผ่เมตตาไป ไม่เห็นแก่ลาภ จนเกิดอานุภาพในการต้านทาน ป้องกัน รักษา   แต่ก็ยังมีเหตุที่พระพุทธมนต์ไม่เกิดอานุภาพ    

          พระพุทธมนต์ไม่เกิดอานุภาพ ด้วยเหตุ ๔  ประการ   ดังนี้

เมื่อผู้สวดหรือผู้ฟังการเจริญพระพุทธมนต์ไม่มีความเชื่อความเลื่อมใสในอานุภาพแห่งพระพุทธมนต์

แม้ผู้สวดหรือผู้ฟังพระพุทธมนต์มีความเชื่อความ เลื่อมใส ในอานุภาพแห่งพระพุทธมนต์  แต่ในขณะที่เจริญพระพุทธมนต์มีกิเลส ครอบงำ  แล้วเจริญพระพุทธมนต์เพราะอยากได้สิ่งนั้นสิ่งนี้  ทำให้จิตวอกแวก ฟุ้งซ่านไม่เป็นสมาธิ  เช่นนี้พระพุทธมนต์ก็ไม่มีอานุภาพในการต้านทาน

แม้ผู้สวดหรือผู้ฟังพระพุทธมนต์จะมีความเชื่อความเลื่อมใส  แล้วเจริญพระพุทธมนต์ด้วยจิตเป็นสมาธิมั่นคงแน่วแน่ไม่ วอกแวกฟุ้งซ่าน แต่หากมีกรรมหนัก คือ  อนันตริยกรรมมาตัดรอน ขัดขวาง  พระพุทธมนต์ก็ไม่มีอานุภาพในการต้านทาน  เพราะขณะนั้น กรรมกำลังให้ผลตามที่ผู้นั้นได้กระทำไว้

ถึงแม้ผู้สวด  หรือผู้ฟังพระพุทธมนต์จะมีความเชื่อความ เลื่อมใส  แล้วเจริญพระพุทธมนต์ด้วยจิตเป็นสมาธิมั่นคงแน่วแน่ไม่ วอกแวกฟุ้งซ่าน  และไม่มีกรรมหนักมาตัดรอนขัดขวาง  แต่หากผู้สวดหรือ ผู้ฟังถึงวาระสิ้นอายุขัยตามวัยของมนุษย์  อานุภาพของพระพุทธมนต์ก็ จะไม่ต้านทาน  ท่านเปรียบเหมือนคนถึงคราวสิ้นอายุขัย  แม้จะได้รับการ เยียวยารักษาจากหมอผู้เชี่ยวชาญ และด้วยยาขนานพิเศษอย่างไรก็ช่วย ไม่ได้   ต้องเป็นไปตามธรรมดาของสังขารร่างกาย

ผู้ที่นำพระพุทธพจน์มาบริกรรมภาวนาในรูปแบบการเจริญพระพุทธมนต์  หากมุ่งหวังให้พระพุทธมนต์เป็นพระปริตรที่มีพลานุภาพ ในการต้านทาน  จำเป็นต้องมีความเชื่อความเลื่อมใสประกอบด้วยเมตตาจิตปรารถนาให้ผู้อื่นพ้นทุกข์ไม่เห็นแก่ลาภ มีจิตเป็นสมาธิไม่ฟุ้งซ่านเจริญพระพุทธมนต์  แล้วกระทำสัจกิริยา  คือ  ตั้งสัจอธิษฐานตามความเป็นจริง  หากยังไม่สิ้นอายุขัย  ไม่มีกรรมหนักขัดขวาง พระพุทธมนต์ย่อมจะเกิดพลานุภาพในการต้านทานตามความมุ่งหวังทุกประการ  ฯ

ทำไมต้องสวดมนต์เป็นภาษาบาลี

           การสวดมนต์ก็คือการเจริญสมาธิภาวนา  เป็นการผูกหรือเพ่งจิตให้อยู่กับคำใดคำหนึ่ง หรือสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เช่น  พุทโธ  พุทโธ, พองหนอ-ยุบหนอ, สัมมา-อะระหัง เป็นต้น ให้จิตเกาะเกี่ยวไหลไปตามกระแสของคำนั้นๆ  เพื่อเป็นสื่อให้จิตเข้าถึงความสงบ มีค่าเท่ากับจิตผูกเพ่งอยู่กับการสวดมนต์ที่จิตเกาะเกี่ยวไปกับทุกอักระของบทสวดมนต์

จิตที่ไหลไปเป็นกระแสตามทุกอักขระเช่นนี้ ไม่เปิดโอกาสให้นิวรณ์  คือ  สิ่งที่ขวางกั้นจิตไม่ให้ทำความดี  เช่น ความรักโลภ โกรธหลง  กามราคะ  อาฆาตพยาบาท  หงุดหงิด  ฟุ้งซ่าน  รำคาญ  เบื่อหน่ายแทรกเข้ามาครอบงำจิตได้  ทำให้จิตมีความผ่องใส  เป็นจิตมีพลังในการต้านทานกิเลสที่จะเข้ามามีอำนาจเหนือสติปัญญา  มีความฉับไวต่อการรับรู้อารมณ์ และคมต่อการแยกแยะความถูกผิด

การสวดมนต์  คือ การเจริญสมาธิภาวนา

          การสวดมนต์ เป็นรูปแบบของการเจริญสมาธิภาวนาอย่างหนึ่ง แต่แทนที่จะใช้วิธีนั่งบริกรรม ให้จิตเกาะเกี่ยวอยู่กับคำใดคำหนึ่ง  หรือสิ่งใดสิ่งหนึ่งเพียงอย่างเดียว เช่น  พุทโธ  พุทโธ เป็นต้น เพื่อเป็นสื่อให้เข้าถึงความสงบ  ก็ใช้วิธีให้จิตเกาะเกี่ยวไปกับอักขระเป็นกระแสเช่นนี้ ไม่ปล่อยให้ความ รักโลภโกรธหลง กามราคะ อาฆาตพยาบาทได้โอกาสแทรกเข้ามา        ครอบงำจิต ทำให้จิตมีความผ่องใสเป็นจิตมีพลังในการต้านทานกิเลสที่จะ เข้ามามีอำนาจเหนือสติปัญญา 

จิตเช่นนี้เป็นจิตสงบ  คือ  สงบจากกาม ราคะ   อาฆาตพยาบาท  หงุดหงิดฟุ้งซ่าน  รำคาญ  เบื่อหน่ายจึงชื่อว่า  “จิตเป็นสมาธิ” การสวดมนต์เป็นภาษาบาลีจึงเป็นวิธีการทำสมาธิอย่างหนึ่ง

          การสวดมนต์  คือ การทรงจำพระพุทธพจน์

          การสวดมนต์ คือ การท่องบ่นสาธยายพระพุทธพจน์ ซึ่งถูกบันทึกไว้เป็นภาษาบาลี เพื่อการทรงจำคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าให้ยืนยาวสืบต่อไป

การสวดมนต์ในอีกด้านหนึ่งก็คือการเจริญสมาธิภาวนา  ที่ได้นำเอาพระพุทธพจน์มาเป็นบทบริกรรมภาวนา   ให้จิตเกาะเกี่ยวไปกับทุกขณะของอักขระที่กำลังสวดสาธยาย  ไม่ปล่อยให้ นิวรณ์แทรกเข้ามาทำให้จิตเศร้าหมองได้นั่นเอง

พระสงฆ์สาวกสมัยพุทธกาล  นอกจากจะมีหน้าที่ในการเจริญสมาธิภาวนาเพื่อนำตนออกจากทุกข์แล้ว ยังมีภาระหน้าที่ในการทรงจำพระพุทธพจน์ เพื่อสืบต่อคำสั่งสอนของพระพุทธองค์ควบคู่กันไปอีกด้วย   พระสาวกสมัยพุทธกาลจึงถือเป็นหน้าที่สำคัญยิ่งที่จะต้องท่องบ่น สาธยายพระพุทธพจน์  เพื่อรักษาคำสอนของพระพุทธองค์เป็นหลัก  

เรื่องของการสวดมนต์ข้ามปี

การสวดมนต์ข้ามปีนั้นเป็นประเพณีนิยมของชาวไทยมาแต่เดิม โดยก่อนสิ้นปี พระสงฆ์จะไปเจริญพระพุทธมนต์บทนพเคราะห์ที่กรมประชาสัมพันธ์ จากนั้น ก็จะรอเวลาเที่ยงคืนเพื่อเจริญพระพุทธมนต์บทชัยมงคลคาถา ออกอากาศไปทั่วประเทศ ทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย

ต่อมา ในปีพุทธศักราช ๒๕๔๗ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช  ได้นำคณะสงฆ์วัดสระเกศฯ ประกอบพิธีเจริญพระพุทธมนต์ข้ามปีขึ้น  ณ พระอุโบสถ วัดสระเกศ โดยอนุวัติตามโบราณพระราชประเพณีแห่งพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓ เคยประกอบพิธีในช่วงเทศกาลสงกรานต์ อันเป็นประเพณีปีใหม่ของไทยที่มีมาแต่เดิม  และ ในปีพุทธศักราช ๒๕๔๙ กรุงเทพมหานคร โดยสำนักงานเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย ได้เห็นความสำคัญของการสวดมนต์ข้ามปี จึงได้ร่วมกับคณะสงฆ์วัดสระเกศ จัดสวดมนต์ข้ามปีขึ้นอย่างเป็นทางการ

และ ต่อมา คณะสงฆ์มีความเห็นร่วมกันว่า การสวดมนต์ข้ามปีเป็นที่นิยมของประชาชนอย่างแพร่หลาย และเป็นค่านิยมที่งดงาม ควรแก่การส่งเสริม ที่ประชุมมหาเถรสมาคม เมื่อเดือนธันวาคม ๒๕๕๓ ณ ตำหนักสมเด็จฯ วัดสระเกศ จึงได้มีมติให้วัดทุกวัดจัดสวดมนต์ข้ามปี โดยมีสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติเป็นศูนย์กลางการอำนวยการ และให้วัดเจ้าคณะจังหวัดเป็นศูนย์กลางการสวดมนต์ของจังหวัดนั้น ๆ 

สำหรับวัดสระเกศนั้น เป็นวัดที่เกี่ยวข้องกับความร่มเย็นเป็นสุขของประเทศชาติบ้านเมืองมาตั้งแต่ต้นกรุงรัตนโกสินทร์  ด้วยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช  รัชกาลที่ ๑ ได้ประกอบพิธีเจริญพระพุทธมนต์ที่บริเวณสระน้ำวัดสะแก ซึ่งเป็นที่ตั้งวัดสระเกศในปัจจุบัน เป็นเวลา ๓ วัน ๓ คืน จากนั้นจึงประกอบพิธีมูรธาภิเษก ก่อนปราบดาภิเษกขึ้นครองราชย์ผ่านพิภพเป็นปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี 

ภายหลังเมื่อสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์แล้ว ทรงเปลี่ยนนาม “วัดสะแก” เป็น “วัดสระเกศ”  เพื่อเฉลิมพระเกียรติให้ต้องตามสถานที่ที่พระองค์ประกอบพิธีมูรธาภิเษก วัดสระเกศจึงถือได้ว่า เป็นจุดเริ่มต้นแห่งการสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์  และราชวงศ์จักรี 

คณะสงฆ์วัดสระเกศได้รักษาประเพณีการเจริญพระพุทธมนต์  เพื่อประกอบพิธีทำน้ำพระพุทธมนต์ในวาระที่สำคัญ ตามโบราณพระราชประเพณีแห่งพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ ๑  สืบต่อมา

ครั้นถึงสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓ พระองค์โปรดฯ ให้มีการฟื้นฟูพิธีเจริญพระพุทธมนต์  บทมหาสมัยสูตร  ให้มีระเบียบแบบแผนมากขึ้น  โดยโปรดฯ ให้ประกอบพิธีที่พระวิหารพระอัฏฐารส  วัดสระเกศฯ ในช่วงเทศกาลสงกรานต์  อันเป็นเทศกาลปีใหม่ตามธรรมเนียมโบราณของชาวไทย  เพื่อนำน้ำพระพุทธมนต์ไปแจกจ่ายให้กับประชาชน ได้นำไปประพรมให้ลูกหลานบ้านเรือน เรือกสวนไร่นา ให้เกิดความร่มเย็นเป็นสุข

ก่อนหน้าที่ชาวไทยกำหนดเอาวันสงกรานต์เป็นวันขึ้นปีใหม่ พิธีเจริญพระพุทธมนต์บทมหาสมัยเป็นพิธีสวดมนต์ใหญ่ประจำปี เนื่องในวาระขึ้นปีใหม่ ถือว่าเป็นพิธีที่สำคัญที่ทางบ้านเมืองจะต้องร่วมกันจัดขึ้นเพื่อให้เกิดความเป็นสิริมงคล และเกิดความร่มเย็นเป็นสุขแก่อาณาประชาราษฎร์ สำหรับประชาชนในท้องถิ่นต่างๆ พอถึงวันสงกรานต์ต่างก็จัดให้มีพิธีสวดมหาสมัยขึ้นในหมู่บ้านหรือชุมชนของตนเช่นกัน แตกต่างกันไปตามความนิยมของท้องที่นั้นๆ

ต่อมา ทางราชการบ้านเมืองกำหนดวันขึ้นปีใหม่ จ ากวันสงกรานต์ไปใช้ตามความนิยมของสากล เพื่อให้สอดคล้องกับนานาประเทศ พิธีเจริญพระพุทธมนต์บทมหาสมัยก็ลดความสำคัญลง และเริ่มเลือนหายไปจากวิถีชีวิตของคนไทย

การที่รัชกาลที่ ๓ โปรดฯ ให้ประกอบพิธีเจริญพระพุทธมนต์บทมหาสมัยที่พระวิหารพระอัฏฐารส วัดสระเกศฯ ด้วยพระองค์ทรงปรารภว่า พระอัฏฐารส เป็นพระพุทธรูปที่เกี่ยวเนื่องกับเหตุการณ์ในมหาสมัยสูตร  สืบเนื่องมาจากพระประยูรญาติของพระพุทธองค์เกิดความแตกแยกกันอย่างรุนแรง จนถึงขั้นยกกองทัพมาประจันหน้าจะทำสงครามกัน  เพราะแบ่งผลประโยชน์เรื่องน้ำไม่ลงตัว  พระพุทธองค์จึงเสด็จมาห้ามทัพ  ทำให้สงครามแย่งน้ำยุติลง

พระอัฏฐารส เป็นพระพุทธรูปปางประทับยืน ศิลปะสกุลช่างสมัยสุโขทัยตอนต้น อายุไม่น้อยกว่า ๗๐๐ ปี หล่อด้วยทองสัมฤทธิ์ทั้งองค์  โดยไม่มีการเชื่อมต่อ มีความสูงถึง ๒๑ ศอก ๑ นิ้ว นับว่าเป็นการหล่อพระพุทธรูปด้วยโลหะ ที่มีขนาดสูงใหญ่ที่สุดเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ชนชาติไทย  เดิมประดิษฐานอยู่วัดวิหารทอง เมืองพิษณุโลก  ซึ่งเป็นวัดประจำพระราชวังจันทน์ อันเป็นที่ประทับของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช 

ต่อมา รัชกาลที่ ๓  ดำริที่จะให้มีพระอัฏฐารสไว้ประจำพระนคร  จึงโปรดฯ ให้ไปเสาะหาตามกรุงสุโขทัย และกรุงศรีอยุธยา ปรากฏว่าชำรุดมาก และได้ไปพบที่วัดวิหารทอง เมืองพิษณุโลก จึงได้อัญเชิญมาประดิษฐานไว้ที่พระวิหารวัดสระเกศ  กรุงเทพมหานคร 

ธรรมเนียมการสร้างพระอัฏฐารส พระพุทธรูปยืนไว้ประจำพระนคร ของพระมหากษัตริย์ไทยในอดีต  เพื่อให้บ้านเมืองสงบสุขปราศจากสงคราม ป้องกันความแตกแยกของคนในชาติ ให้คนในชาติเกิดความรักความสามัคคี และให้ประเทศชาติสถิตสถาพรมั่นคงยั่งยืนนาน  ประหนึ่งพระพุทธปฏิมากรประทับยืนสถิตสถาพรเป็นนิรันดร์

เมื่อครั้งย้ายพระอัฏฐารสมากรุงเทพนั้น ได้ล่องแพมาตามคลองน้ำ เนื่องจากพระอัฏฐารสมีขนาดใหญ่จึงกดทับแพให้จมน้ำมองเห็นเฉาะองค์พระ คนก็ลืออันว่าพระลอยน้ำ ผ่านมาถึงไหน ประชาชนสองฝากฝั่งที่ทราบข่าวก็มารอรับเป็นจำนวนมาก จนมาถึงท่าที่จะขึ้นที่กรุงเทพฯ ปรากฏว่ามีประชาชนหลั่งไหลมาดูพระลอยน้ำและมาช่วยกันชักพระขึ้นเป็นจำนวนมาก ว่ากันว่าคนที่มาเหลือจะคณานับได้ จนเป็นคำพูดติดปากว่า มีคนถึงสามแสนคน  ย่านที่ชักพระอัฏฐารสขึ้นจากท่าน้ำเรียกว่า “ย่านสามแสน”  ต่อมา จึงกลายเป็น “สามเสน”  ซึ่งเป็นชื่อย่านในปัจจุบัน

ต่อมา เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ ให้จัดมีพิธีเจริญพระพุทธมนต์รับปีใหม่ หรือที่เรียกว่า สวดมนต์ข้ามปีขึ้น โดยถือตามคตินิยมปีใหม่แบบสมัยปัจจุบัน  และทางวัดได้นำน้ำพระพุทธมนต์บทมหาสมัยสูตรมาแจกจ่ายให้แก่ประชาชนที่มาพิธี  ตามธรรมเนียมเทศกาลปีใหม่โบราณของชาวไทยด้วย

เรื่องของการสวดมนต์ ,อานิสงส์แห่งการเจริญพระพุทธมนต์ และ กำเนิดการสวดมนต์ข้ามปี เขียนโดย พระอาจารย์ญาณวชิระ : พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ในขณะนั้น

The post ดื่มน้ำไม่ลืมต้นธาร หลวงพ่อสมเด็จพระพุฒาจารย์ กับการก่อกำเนิดการเจริญพระพุทธมนต์ข้ามปี และอานิสงส์การสวดมนต์ โดย พระอาจารย์ญาณวชิระ (เทอด ญาณวชิโร) : พระราชกิจจาภรณ์ ในขณะนั้น appeared first on Manasikul Online.

ความเป็นมาและอานุภาพแห่งการสวดมนต์ข้ามปี (๖)

ธชัคคสูตร : พระสูตรยอดธง อานุภาพแห่งการน้อมระลึกถึงพระรัตนตรัย พระพุทธมนต์สำหรับผู้เกิดวันศุกร์

“หัวใจของพระสูตรนี้ เราเรียกกันโดยทั่วไปว่า สวดอิติปิโส นิยมสวดกันเฉพาะบทพุทธคุณ ธรรมคุณ และสังฆคุณ”

โดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

จากหนังสือ “ทำวัตรสวดมนต์แปล ฉบับคณะสงฆ์วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร” เรียบเรียงโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) พิมพ์ครั้งที่ ๑๖ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๕๔ ดำเนินการจัดพิมพ์โดย กองทุนพุทธานุภาพ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ฉบับธรรมทาน

และหนังสือ “พุทธานุภาพ : อานุภาพของพระพุทธองค์ เรียนรู้พุทธธรรมจากพระพุทธมนต์ เพื่อชีวิตที่ดีงาม โดย พระครูปลัดสุวัฒนธีคุณ (เทอด ญาณวชิโร) พิมพ์ครั้งที่ ๑๘ โดย กองทุนพุทธานุภาพ วัดสระเกศ ฉบับธรรมทาน

ธชัคคสูตร : เพื่อขจัดความหวาดกลัว ขนพองสยองเกล้า และป้องกันอันตรายจากที่สูง

ตำนานและประวัติของพระอินทร์ (โดยย่อ)

คนไทยเรารู้จักพระอินทร์ ในฐานะเทพผู้เปี่ยมด้วยเมตตา คอยช่วยเหลือคนดี ที่ถึงคราวอับจนตกทุกข์ได้ยาก พระอินทร์ เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ มีชื่อว่า “มฆมาณพ” ได้ตั้งใจสมาทานข้อวัตรปฏิบัติ ๗ ข้ออย่างเคร่งครัดตลอดชีวิตคือ ๑. จะเลี้ยงมารดาตลอดชีวิต ๒.จะให้ความเคารพผู้ใหญ่ของวงศ์ตระกูลตลอดชีวิต ๓.จะพูดคำสุภาพอ่อนหวานตลอดชีวิต ๔.จะไม่พูดส่อเสียด จะพูดแต่คำที่ทำให้เกิดความรักความสามัคคีตลอดชีวิต ๕.จะยินดีที่ได้ให้ทานแบ่งปันผู้อื่น จะไม่เป็นคนตระหนี่ตลอดชีวิต ๖.จะเป็นคนมีสัจจะ พูดแต่ความจริงตลอดชีวิต ๗.จะเป็นคนไม่มีนิสัยมักโกรธ หรือหากความโกรธเกิดขึ้นก็จะรีบหักห้ามความโกรธลงให้ได้ทันทีตลอดชีวิต

ข้อวัตรปฏิบัติ ๗ ข้อนี้ เมื่อครั้งพระอินทร์เป็นมนุษย์ได้ตั้งใจสมาทานปฏิบัติตลอดชีวิต ทำให้บริสุทธิ์ บริบูรณ์ ตลอดสาย

เมื่อครั้งที่พระอินทร์เกิดเป็นมนุษย์ชื่อว่า “มฆมาณพ” พร้อมกับบริวารที่เคยทำบุญร่วมกันมา ๓๒ คน รวมเป็น ๓๓ คน ครั้งหนึ่งได้เคยร่วมกันบำเพ็ญกุศลขุดน้ำบ่อศาลา สร้างสาธารณประโยชน์ต่างๆ ให้แก่ชุมชน ได้มีผู้ปกครองแสวงหาผลประโยชน์จากมฆมาณพและพรรคพวก เมื่อไม่ได้จึงถูกใส่ความว่าสั่งสมผู้คนก่อการอันเป็นกบฏต่อพระเจ้าแผ่นดิน มฆมาณพจึงถูกจับกุมในข้อหาก่อการอันเป็นกบฏ ถูกตัดสินลงโทษประหารชีวิตด้วยการให้ช้างเหยียบให้ตาย

มฆมาณพ แนะนำสหายไม่ให่ผูกอาฆาตผู้ปกครองที่คิดร้าย และพระเจ้าแผ่นดินที่ถูกยุยง ตลอดจนแผ่เมตตาไปยังช้างที่จะเหยียบนั้นด้วย แต่เมื่อช้างถูกปล่อยมาก็กลับสร้างความประหลาดใจแก่ผู้คนที่มามุงดูพิธีประหารนักโทษกบฏ เพราะช้างหยุดยืนดู ไม่เหยียบ เจ้าพนักงานคิดว่า ช้างคงเห็นคนมาจึงไม่ยอมเหยียบ จึงเอาเสื่อรำแพนผืนใหญ่คลุมไว้ แล้วปล่อยช้างไปอีกครั้ง แม้เช่นนี้ ช้างก็ไม่เหยียบ

พระเจ้าแผ่นดินจึงโปรดให้นำตัวมฆมาณพและพรรคพวกมาสอบสวนด้วยพระองค์เอง ได้ความว่า เขาหาได้คิดการอันเป็นกบฏไม่ แต่ได้ร่วมกับเพื่อนบำเพ็ญสาธารณประโยชน์ เพื่อความผาสุกของแผ่นดิน พระเจ้าแผ่นดินจึงเกิดความสำนึกว่า ขนาดช้าง ยังรู้จักคุณความดีของคนเหล่านี้ แต่เรากลับหาได้รู้ไม่ จึงได้แต่งตั้งให้มฆมาณพเป็นผู้ใหญ่บ้านแทนคนเดิม และได้มอบช้างเชือกนั้น ให้เป็นพาหนะในการเดินทางไปบำเพ็ญบุณกุศลสาธารณประโยชน์แก่มฆมาณพ ด้วยอานิสงส์ที่นำเจ้านายไปทำบุญ ช้างนั้นจึงได้ไปเกิดบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ เช่นกัน ปรากฏนามว่า “เทพเอราวัณ”

ตำนานและอานุภาพการป้องกัน

ธชัคคสูตร เป็นพระสูตรที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงนำเอาเหตุการณ์ ซึ่งเป็นตำนานการทำสงครามระหว่างเทพกับอสูร มาเป็นเครื่องใจภิกษุผู้ไปทำความเพียรอยู่ตามป่าเขาลำเนาไพร อันเป็นที่เงียบสงัด การอยู่ท่ามกลางป่ากว้างดงลึกของภิกษุ ผู้ยังเป็นปุถุชนเช่นนั้น ย่อมจะก่อให้เกิดความหวาดกลัวขนพองสยองเกล้าเป็นธรรมดา

เมื่อใดก็ตามที่เกิดความรู้สึกหวาดกลัว พระองค์ให้ภิกษุระลึกถึงธง คือ พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ และพระสังฆคุณ แล้วจะสามารถข่มใจระงับความหวาดกลัวบำเพ็ญเพียรต่อไปไม่ลุกหนีได้ เหมือนเทวดาทำสงครามกับอสูร เมื่อเทพนักรบเข้าสู่สงครามย่อมจะเกิดความหวาดกลัวขนพองสยองเกล้าท่ามกลางข้าศึกเช่นกัน แต่เมื่อเทพนักรบเห็นธงของพระอินทร์ผู้เป็นจอมทัพ หรือธงของเทพนายทัพก็จะทำให้ความหวาดกลัวขนพองสยองเกล้าอันตรธานหายไป เกิดความอาจหาญแกล้วกล้าขึ้น สามารถปฏิบัติธรรมต่อไปได้

เหตุการณ์ที่เรียกว่า เทวาสุรสงคราม ตามที่ปรากฏในธชัคคสูตรนั้น เกิดขึ้นบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ซึ่งมีพระอินทร์เป็นราชาธิบดีของเหล่าเทพบนสวรรค์ชั้นนี้ บางครั้งพระอินทร์ถูกเรียกว่า “ท้าวสักกะ” บ้าง “ท้าวมฆวะ” บ้าง “ท้าววชิรหัตถ์” บ้าง “ท้าวสหัสสนัยน์” บ้าง “ท้าววาสวะ” บ้าง แต่คนไทยทราบกันโดยทั่วไปว่า “พระอินทร์”

อานุภาพการป้องกัน

การสวดธชัคคสูตร ก็เพื่อเป็นการทำลายความหวาดกลัวขนพองสยองเกล้า สำหรับผู้ที่ต้องการเดินทางไปอยู่ต่างถิ่น หรือในสถานที่ที่ไม่คุ้นเคย โดยน้อมเอาคุณของพระรัตนตรัย มาเป็นอานุภาพเครื่องเสริมสร้างกำลังใจ ให้เกิดความอาจหาญแกล้วกล้าในการต่อสู้อันตราย และอุปสรรคนานาประการ

นอกจากนั้น ธชัคคสูตร ยังช่วยคุ้มครองป้องกันอันตรายที่เกิดจากที่สูง หรืออันตรายทางอากาศ เช่น อันตรายจากการขึ้นต้นไม้สูง อันตรายจากการเดินทางที่ต้องผ่านหุบเขาเหวผาสูงชัน อันตรายจากสิ่งที่ตกหล่นมาจากอากาศ (ปัจจุบัน ยังมีความนิยมกันว่า “พระพุทธคุณ พระธรรมคุณ และพระสังฆคุณ สามารถป้องกันอันตรายอันจะเกิดจากการเดินทางโดยเครื่องบิน อีกด้วย)

โดยทั่งไป การสวดบทธชัคคสูตร ไม่นิยมสวดทั้งสูตร แต่จะสวดเฉพาะบทพุทธคุณ ธรรมคุณ และสังฆคุณ ซึ่งหัวใจของพระสูตรนี้ เราเรียกกันโดยทั่วไปว่า “สวดอิติปิโส” เว้นไว้แต่มีเวลามาก และต้องการสวดเป็นกรณีพิเศษจึงจะสวดทั้งสูตร

ในบทขัดตำนาน (บทเกริ่นนำ) ท่านได้ประพันธ์เป็นคาถาแสดงอานุภาพธชัคคสูตรไว้ว่า “สัตว์ทั้งหลาย แม้ที่อยู่ในอากาศ สามารถได้ที่พึ่งอย่างเดียวกันกับสัตว์ที่อยู่บนแผ่นดิน อนึ่ง ด้วยการระลึกถึงพระปริตร ที่ทำให้สัตว์ทั้งหลายมีจำนวนสุดที่จะคณานับได้ สามารถรอดพ้นจากข่ายคือ อุปัทวันตรายนานาประการ อันเกิดแต่ยักษ์ และโจรเป็นต้น เราทั้งหลาย จงสวดพระปริตรนั้นเทอญ “

ธชัคคสูตร

เอวัมเม   สุตัง   ฯ  เอกัง   สะมะยัง   ภะคะวา   สาวัตถิยัง   วิหะระติ   เชตะวะเน   อะนาถะปิณฑิกัสสะ   อาราเม   ฯ  ตัตระ   โข   ภะคะวา   ภิกขู  อามันเตสิ   ภิกขะโวติ   ฯ   ภะทันเตติ   เต   ภิกขู   ภะคะวะโต   ปัจจัสโสสุง   ฯ   ภะคะวา   เอตะทะโวจะ

ภูตะปุพพัง   ภิกขะเว   เทวาสุระสังคาโม   สะมุปัพะยุฬโห   อะโหสิฯ   อะถะโข   ภิกขะเว   สักโก   เทวานะมินโท  เทเว  ตาวะติงเส   อามันเตสิ   สะเจ   มาริสา   เทวานัง   สังคามะคะตานัง   อุปปัชเชยยะ   ภะยัง   วา   ฉัมภิตัตตัง   วา   โลมะหังโส   วา   มะเมวะ  ตัสะมิง   สะมะเย   ธะชัคคัง   อุลโลเกยยาถะ   มะมัง   หิ   โว   ธะชัคคัง   อุลโลกะยะตัง  ยัมภะวิสสะติ   ภะยัง   วา   ฉัมภิตัตตัง   วา   โลมะหังโส   วา   โส   ปะหิยยิสสะติ โน   เจ   เม   ธะชัคคัง   อุลโลเกยยาถะ  

อะถะ ปะชาปะติสสะ   เทวะราชัสสะ   ธะชัคคัง   อุลโลเกยยาถะ  
ปะชาปะติสสะ  หิ   โว   เทวะราชัสสะ   ธะชัคคัง   อุลโลกะยะตัง    ยัมภะวิสสะติ   ภะยัง   วา   ฉัมภิตัตตัง   วา   โลมะหังโส   วา   โส   ปะหิยยิสสะติ  โน   เจ   ปะชาปะติสสะ   เทวะราชัสสะ   ธะชัคคัง   อุลโลเกยยาถะ  

อะถะ   วะรุณัสสะ   เทวะราชัสสะ  ธะชัคคัง   อุลโลเกยยาถะ   วะรุณัสสะ   หิ   โว   เทวะราชัสสะ   ธะชัคคัง   อุลโลกะยะตัง   ยัมภะวิสสะติ   ภะยัง   วา  ฉัมภิตัตตัง   วา   โลมะหังโส   วา   โส  ปะหิยยิสสะติ  โน  เจ  วะรุณัสสะ   เทวะราชัสสะ   ธะชัคคัง   อุลโลเกยยาถะ

อะถะ   อีสานัสสะ   เทวะราชัสสะ   ธะชัคคัง  อุลโลเกยยาถะ   อีสานัสสะ หิ    โว    เทวะราชัสสะ    ธะชัคคัง    อุลโลกะยะตัง    ยัมภะวิสสะติ   ภะยัง   วา  ฉัมภิตัตตัง    วา   โลมะหังโส   วา   โส   ปะหิยยิสสะตีติ   ฯ

ตัง   โข   ปะนะ   ภิกขะเว   สักกัสสะ   วา   เทวานะมินทัสสะ   ธะชัคคัง    อุลโลกะยะตัง   ปะชาปะติสสะ   วา  เทวะราชัสสะ    ธะชัคคัง อุลโลกะยะตัง    วะรุณัสสะ   วา   เทวะราชัสสะ   ธะชัคคัง   อุลโลกะยะตัง   อีสานัสสะ   วา  เทวะราชัสสะ   ธะชัคคัง   อุลโลกะยะตัง   ยัมภะวิสสะติ   ภะยัง   วา   ฉัมภิตัตตัง    วา   โลมะหังโส   วา  
โส   ปะหิยเยถาปิ   โนปิ   ปะหิยเยถะ ตัง   กิสสะ   เหตุ   สักโก   หิ   ภิกขะเว   เทวานะมินโท   อะวีตะราโค   อะวีตะโทโส   อะวีตะโมโห   ภิรุฉัมภี   อุตะราสี   ปะลายีติ   ฯ 

อะหัญจะ   โข   ภิกขะเว   เอวัง   วะทามิ   สะเจ   ตุมหากัง   ภิกขะเว   อะรัญญะคะตานัง   วา   รุกขะมูละคะตานัง   วา  
สุญญาคาระคะตานัง   วา   อุปปัชเชยยะ   ภะยัง   วา   ฉัมภิตัตตัง   วา   โลมะหังโส   วา   มะเมวะ   ตัสะมิง  
สะมะเย   อะนุสสะเรยยาถะ  

อิติปิ  โส    ภะคะวา    อะระหัง    สัมมาสัมพุทโธ   วิชชาจะระณะ – สัมปันโน   สุคะโต  โลกะวิทู    อะนุตตะโร    ปุริสะทัมมะสาระถิ   สัตถา เทวะมะนุสสานัง   พุทโธ ภะคะวาติ มะมัง   หิ   โว ภิกขะเว  อะนุสสะระตัง   ยัมภะวิสสะติ   ภะยัง   วา   ฉัมภิตัตตัง   วา   โลมะหังโส  วา    โส   ปะหิยยิสสะติ  โน   เจ   มัง   อะนุสสะเรยยาถะ   อะถะ   ธัมมัง   อะนุสสะเรยยาถะ  

สวากขาโต    ภะคะวะตา    ธัมโม   สันทิฏฐิโก  อะกาลิโก   เอหิปัสสิโก   โอปะนะยิโก   ปัจจัตตัง   เวทิตัพโพ   วิญญูหีติ ธัมมัง   หิ   โว   ภิกขะเว    อะนุสสะระตัง   ยัมภะวิสสะติ    ภะยัง    วา   ฉัมภิตัตตัง   วา   โลมะหังโส    วา   โส   ปะหิยยิสสะติ โน   เจ   ธัมมัง   อะนุสสะเรยยาถะ   อะถะ    สังฆัง    อะนุสสะเรยยาถะ  

สุปะฏิปันโน   ภะคะวะโต   สาวะกะสังโฆ  อุชุปะฏิปันโน     ภะคะวะโต   สาวะกะสังโฆ   ญายะปะฏิปันโน   ภะคะวะโต   สาวะกะสังโฆ   สามีจิปะฏิปันโน  ภะคะวะโต สาวะกะสังโฆ   ยะทิทัง   จัตตาริ ปุริสะยุคานิ   อัฏฐะ   ปุริสะปุคคะลา   เอสะ   ภะคะวะโต   สาวะกะสังโฆ  อาหุเนยโย   ปาหุเนยโย   อัญชะลีกะระณีโย   อะนุตตะรัง   ปุญญักเขตตัง   โลกัสสาติ  

สังฆัง   หิ   โว   ภิกขะเว  อะนุสสะระตัง   ยัมภะวิสสะติ   ภะยัง    วา   ฉัมภิตัตตัง   วา  โลมะหังโส   วา   โส   ปะหิยยิสสะติ ตัง   กิสสะ   เหตุ   ตะถาคะโต   หิ   ภิกขะเว   อะระหัง   สัมมาสัมพุทโธ   วีตะราโค วีตะโทโส   วีตะโทโส  อะภิรุ  อัจฉัมภี   อะนุตราสี   อะปะลายีติ    ฯ 

อิทะมะโวจะ    ภะคะวา   อิทัง   วัตตะวานะ   สุคะโต   อะถาปะรัง   เอตะทะโวจะ   สัตถา

อะรัญเญ   รุกขะมูเล   วา               สุญญาคาเร   วะ   ภิกขะโว
อะนุสสะเรถะ   สัมพุทธัง                ภะยัง   ตุมหากะ   โน   สิยา
โน   เจ   พุทธัง   สะเรยยาถะ         โลกะเชฏฐัง   นะราสะภัง
อะถะ    ธัมมัง   สะเรยยาถะ            นิยยานิกัง   สุเทสิตัง
โน   เจ   ธัมมัง   สะเรยยาถะ         นิยยานิกัง   สุเทสิตัง
อะถะ   สังฆัง   สะเรยยาถะ            ปุญญักเขตตัง อะนุตตะรัง
เอวัมพุทธัง   สะรันตานัง               ธัมมัง   สังฆัญจะ   ภิกขะโว
ภะยัง   วา   ฉัมภิตัตตั                   โลมะหังโส นะ เหสสะตีติ ฯ

คำแปล
ข้าพเจ้า (ในที่นี้หมายถึงพระอานนท์เถระ ผู้เป็นพุทธอุปัฏฐาก และทำหน้าที่ในการทรงจำพระสูตรทั้งปวง) ได้สดับมาอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จประทับอยู่ที่พระเชตวันวิหาร อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐีใกล้พระนครสาวัตถี ในเวลานั้น พระผู้มีพระภาคเจ้า ตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “พระพุทธเจ้าข้า” ดังนี้แล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสพระพุทธพจน์ต่อไปว่า

ภิกษุทั้งหลาย เรื่องราวในอดีตกาลอันไกลโพ้นเคยมีมาแล้ว ได้เกิดสงครามระหว่างเหล่าเทวดากับเหล่าอสูรขึ้น ครั้งนั้น ท้าวสักกเทวราชผู้เป็นใหญ่ในหมู่เทพ ตรัสเรียกเทวดา ในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์มาสั่งว่า ท่านผู้นิรทุกข์ทั้งหลาย ถ้าพวกเทวดาเข้าสู่สงครามแล้วเกิดความกลัวหวาดสะดุ้ง ขนพองสยองเกล้า ขอให้ท่านทั้งหลาย แลดูยอดธงของเรา เพราะเมื่อพวกท่าน แลดูยอดธงของเราแล้ว ความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ความขนพองสยองเกล้าที่มีอยู่จักหายไป

ถ้าพวกท่านทั้งหลาย แลดูยอดธงของเราไม่ได้ ก็ขอให้แลดูยอดธงของเทวราชชื่อปชาบดีแล้ว ความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ความขนพองสยองเกล้าที่มีอยู่จักหายไป

ถ้าท่านทั้งหลาย แลดูยอดธงของเทวราชชื่อปชาบดีไม่ได้ ก็ให้แลดูยอดธงของเทวราชชื่อวรุณ เพราะเมื่อท่านแลดูยอดธงของเทวราชชื่อวรุณแล้ว ความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ความขนพองสยองเกล้าที่มีอยู่จักหายไป

ถ้าท่านทั้งหลายแลดูยอดธงของเทวราชชื่อวรุณไม่ได้ ก็ให้แลดูยอดธงของเทวราชชื่ออีสาน เพราะเมื่อท่านแลดูยอดธงของเทวราชชื่ออีสานแล้ว ความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ความขนพองสยองเกล้าจักหายไป

ภิกษุทั้งหลาย แท้จริงแล้ว เมื่อเหล่าเทวดาทั้งหลายแลดูยอดธงของท้าวสักกเทวราช แลดูยอดธงของเทวราชชื่อปชาบดี แลดูยอดธงของเทวราชชื่อวรุณ หรือแลดูยอดธงของเทวราชชื่ออีสาน ความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ความขนพองสยองเกล้าที่มีอยู่ บางทีก็หายได้ บางทีก็ไม่หาย เพราะเหตุไร ภิกษุทั้งหลาย เพราะว่าท้าวสักกเทวราชยังไม่สิ้นราคะ ยังไม่สิ้นโมหะ ยังกลัว ยังหวาดสะดุ้ง ยังต้องหนี

ภิกษุทั้งหลาย ส่วนเราตถาคตกล่าวอย่างนี้ว่า ถ้าพวกเธอทั้งหลายไปอยู่ตามป่า ตามโคนไม้ ตามบ้านร้าง หรือที่อื่นใดแล้วเกิดความกลัว หวาดสะดุ้ง ขนพองสยองเกล้า ขอให้เธอทั้งหลายระลึกถึงเราตถาคตว่า

“เพราะเหตุอย่างนี้ๆ พระผู้มีพระภาคเจ้านั้น เป็นผู้ไกลจากกิเลส ตรัสรู้ชอบได้โดยพระองค์เอง ทรงถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ เสด็จไปดีแล้ว ทรงรู้โลกอย่างแจ่มแจ้ง สามารถฝึกบุรุษที่สมควรฝึกได้อย่างไม่มีใครยิ่งกว่า ทรงเป็นครูของเหล่าเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบานด้วยธรรม ทรงมีความสามารถในการจำแนกธรรมสั่งสอนสัตว์ ฯ”

ภิกษุทั้งหลาย เพราะเมื่อเธอทั้งหลายระลึกถึงตถาคตอยู่ ความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ความขนพองสยองเกล้าที่มีอยู่จักหายไป

ถ้าระลึกถึงตถาคตไม่ได้ ก็ให้ระลึกถึงพระธรรมว่า ” พระธรรมเป็นธรรมที่พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสไว้ดีแล้ว ผู้ศึกษาและปฏิบัติพึงเห็นได้ด้วยตนเอง เป็นสิ่งที่ปฏิบัติได้ และให้ผลได้ ไม่จำกัดกาล สามารถแนะนำให้ผู้อื่นมาพิสูจน์ได้ว่า “ท่านจงมาดูเถิด” ควรน้อมมาไว้ในตัว ผู้รู้ ก็รู้ได้เฉพาะตน ฯ”

ภิกษุทั้งหลาย เพราะเมื่อเธอทั้งหลายระลึกถึงพระธรรมอยู่ ความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ความขนพองสยองเกล้าที่มีอยู่จักหายไป

ถ้าระลึกถึงพระธรรมไม่ได้ ก็ให้ระลึกถึงพระสงฆ์ว่า “พระสงฆ์เป็นสาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้าปฏิบัติดีแล้ว ปฏิบัติตรงแล้ว ปฏิบัติเพื่อรู้ธรรมเป็นเครื่องออกจากทุกข์ ปฏิบัติเหมาะสม ได้แก่บุคคลเหล่านี้คือ คู่แห่งบุรุษ ๔ คู่ นับเรียงลำดับได้ ๘ ท่าน นั่นแหละพระสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้า ซึ่งเป็นผู้ควรแก่สักการะที่เขาน้อมนำมาบูชา ควรแก่สักการะที่เขาเตรียมไว้ต้อนรับ ควรรับทักษิณาทาน เป็นผู้ที่บุคคลทั่วไปควรให้ความเคารพ เป็นเนื้อนาบุญของโลก ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่า ฯ”

ภิกษุทั้งหลาย เพราะเมื่อเธอทั้งหลายระลึกถึงพระสงฆ์อยู่ ความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ความขนพองสยองเกล้าที่มีอยู่จักหายไป ที่เป็นเช่นนี้เพราะตถาคตเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า สิ้นราคะ สิ้นโทสะ สิ้นโมหะ ไม่มีความกลัว ไม่หวาดสะดุ้ง ไม่หนี พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้สุคตศาสดา ครั้นตรัสพุทธพจน์นี้แล้วจึงตรัสนิคมคาถาประพันธ์ ต่อไปอีกว่า

ภิกษุทั้งหลาย เมื่อเธอทั้งหลายไปอยู่ตามป่า ตามโคนไม้ หรือตามบ้านร้าง ให้ระลึกถึงพระพุทธเจ้า แล้วพวกเธอก็จะไม่มีความหวาดกลัว ถ้าพวกเธอทั้งหลาย ไม่สามารถระลึกถึงพระพุทธเจ้า ผู้เป็นใหญ่ในโลก ผู้แกล้วกล้ากว่านรชน ก็ให้ระลึกถึงพระธรรม อันสามารถนำสัตว์ออกจากทุกข์ ที่เราแสดงไว้ดีแล้วเถิด ถ้าพวกเธอไม่สามารถระลึกถึงพระธรรมที่สามารถนำสัตว์ออกจากทุกข์อันเราแสดงไว้ดีแล้ว ต่อจากนั้น ก็ให้ระลึกถึงพระสงฆ์ผู้เป็นเนื้อนาบุญของโลก ไม่มีนาบุญอื่นยิ่งกว่าภิกษุทั้งหลาย เมื่อท่านทั้งหลายน้อมรำลึกถึงพระพุทธเจ้า พระธรรมและพระสงฆ์อยู่อย่างนี้ ความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ความขนพองสยองเกล้า จักไม่มีแล ฯ

The post ความเป็นมาและอานุภาพแห่งการสวดมนต์ข้ามปี (๖) ธชัคคสูตรพระพุทธมนต์สำหรับผู้เกิดวันศุกร์ โดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) appeared first on Manasikul Online.

การนำเสนอเรื่องราวความเป็นมาและอานุภาพแห่งการสวดมนต์ข้ามปีในแต่ละวัน สำหรับผู้ที่กำลังมองหาว่าจะสวดบทไหนดีในช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนผ่านวงปีของชีวิต จึงขอนำเนื้อหาจากหนังสือทำวัตรสวดมนต์แปล ฉบับคณะสงฆ์วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เรียบเรียงโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ฉบับพิมพ์ครั้งที่ ๑๖ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๕๔ จัดพิมพ์โดย กองทุนพุทธานุภาพ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ฉบับธรรมทาน

และ จากหนังสือ ” พุทธานุภาพ อานุภาพของพระพุทธองค์ เรียนรู้พุทธธรรมจากพระพุทธมนต์ เพื่อชีวิตที่ดีงาม” เรียบเรียงโดย พระครูปลัดสุวัฒนธีรคุณ (เทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม ) พิมพ์ครัั้งที่ ๑๙ ตุลาคม ๒๕๕๒ จัดพิมพ์โดย กองทุนพุทธานุภาพ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ฉบับธรรมทาน มาเป็นหลักในการอธิบาย

ความเป็นมาและอานุภาพแห่งการสวดมนต์ข้ามปี

(๔) ขันธปริตร และ ฉัททันตปริตร

พระพุทธมนต์สำหรับผู้เกิดวันพุธ

โดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

ขันธปริตร : ปริตรแห่งการป้องกันอสรพิษ และสัตว์ร้ายทั้งหลาย

ฉัททันตปริตร : ปริตรแห่งการป้องกันอสรพิษและสัตว์ร้ายทั้งหลาย

พระพุทธมนต์สำหรับผู้ที่เกิดวัดพุธ

ขันธปริตร : ปริตรแห่งการป้องกันอสรพิษ และสัตว์ร้ายทั้งหลาย

เพื่อป้องกันยาพิษ อสรพิษ และสัตว์ร้ายทั้งหลาย

จาก พระวินัยปิฎก จุลวรรค ขุททกขันธกะ , สุตันตปิฎก อหิสูตร

อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต และอรรถกถาขุทกนิกายชาดก ทุกกนิกาย

ขันธปริตร เป็นคาถาที่พระพุทธองค์ทรงสอนให้พระภิกษุแผ่เมตตาไปในบรรดาตระกูลงูที่มีพิษดุร้ายทั้งหลาย เพื่อเป็นการคุ้มครองป้องกันตนเองจากสัตว์ร้าย ปรากฏทั้งในพระวินัยปิฎกและพระสุตันตปิฎก

เรื่องราวเกี่ยวกับการตรัสขันธปริตรชาดกเกิดขึ้นที่เมืองสาวัตถี ขณะนั้น พระพุทธองค์ประทับอยู่ในเขตพระเชตวันมหาวิหาร อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี ภิกษุรูปหนึ่งกำลังฝ่าฟืนอยู่ใกล้ประตูเรือนไฟ (คือโรงเรือนที่สร้างขึ้นสำหรับใช้เป็นที่ก่อไฟต้มน้ำร้อนสำหรับย้อมจีวร และใช้เป็นที่สำหรับอบกาย (ด้วยสมุนไพร) อันเป็นวิธีการรักษาสุขภาพของพระสงฆ์สมัยพุทธกาล ) ในเขตพระเชตวันมหาวิหาร

งูตัวหนึ่งได้เลื้อยออกจากกองไม้ผุกัดภิกษุนั้นที่นิ้วเท้า ภิกษุนั้นทนพิษไม่ไหวก็สิ้นใจตายทันที

เรื่องที่ภิกษุถูกงูกัดตาย ได้ถูกกล่าวขานกันไปทั่ววัด พระพุทธองค์เสด็จผ่านมา เห็นภิกษุกำลังสนทนากัน จึงตรัสถามถึงต้นเหตุ ภิกษุทั้งหลายกราบทูลเรื่องราวที่เกิดขึ้นให้พระองค์ทรงทราบ พระพุทธองค์ตรัสว่า ภิกษุนั้นคงจะมิได้แผ่เมตตาไปยังตระกูลพญางูทั้ง ๔ เป็นแน่ หากแผ่เมตตาไปยังพญางูทั้ง ๔ แล้ว ก็จะไม่ถูกงูกัดตาย ตระกูลพญางูทั้ง ๔ คือ

๑. ตระกูลพญางูชื่อวิรูปักษ์

๒.ตระกูบพญางูชื่อเอราบถ

๓. ตระกูลพญางูชื่อ ฉัพยาบุตร

๔. ตระกูลพญางูชื่อ กัณหาโคตมกะ

ต่อแต่นี้ไป เราอนุญาตให้ภิกษุทั้งหลายแผ่เมตตาจิตไปยังตระกูลงูทั้ง ๔ นี้ เพื่อคุ้มครองป้องกันตน พระพุทธองค์ตรัสว่า สมัยที่ยังไม่มีพระพุทธเจ้าเสด็จอุบัติขึ้นในโลก ผู้คนทั้งหลายได้ออกบวชเป็นดาบส ได้แผ่เมตตาไปในตระกูลพญางูทั้ง ๔ เหล่านี้ แล้วพระพุทธองค์ก็ได้ตรัสเรื่องราวในอดีตชาติของพระองค์ให้ภิกษุทั้งหลายฟังว่า

ในครั้งนั้น พระองค์เกิดในตระกูลพราหมณ์แคว้นกาสี ครั้นเจริญวัยได้สละบ้านเรือนออกบวชเป็นฤาษีตามความนิยมของผู้คนในสมัยนั้น ได้บำเพ็ญเพียรจนได้บรรลุอภิญญาและสมาบัติ

(อภิญญาคือ ความรู้ชั้นสูงที่เกิดจากกำลังสมาธิ มี ๖ อย่างคือ ๑.อิทธิวิธี แสดงฤทธิ์ต่างๆ ได้ ๒.ทิพพโสตะ หูทิพย์ ๓.เจโตปริยญาณ ญาณที่ทายใจคนอื่นได้ ๔. ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ญาณที่ทำให้ระลึกชาติได้ ๕. ทิพยจักษุ ตาทิพย์ ๖. อาสวักขยญาณ ญาณที่ทำให้สิ้นกิเลส)

(สมาบัติ คือ สภาวะที่สมาธิเข้าถึงความสงบประณีตมาก สมาบัติมีหลายอย่าง เช่น ญาณสมาบัติ ผลสมาบัติ เป็นต้น ที่กล่าวถึงบ่อย คือ ญาณสมาบัติมี ๙ ได้แก่ รูปญาณ ๔ อรูปญาณ ๔ รวมเป็น ๙ ในนิโรธสมาบัติ )

ภายหลังมีผู้ออกบวชตามเป็นจำนวนมาก พระองค์สร้างอาศรมอยู่ที่ริมคุ้งน้ำแห่งหนึ่งเชิงเขาหิมวันต์ แวดล้อมด้วยหมู่ฤาษีอยู่อย่างสงบสุข

ที่บริเวณริมฝั่งแม่น้ำคงคานั้น เป็นที่อาศัยอยู่ของงูนานาชนิด และงูเหล่านั้นคอยฉกกัดทำอันตรายพวกฤาษีจนถึงแก่ความตายเป็นจำนวนมาก ฤาษีทั้งหลายจึงแจ้งให้พระโพธิสัตว์ทราบ พระโพธิสัตว์เรียกประชุมลูกศิษย์ทั้งหลาย กล่าวว่า หากพวกท่านแผ่เมตตาไปในตระกูลพญางูทั้ง ๔ งูทั้งหลายก็จะไม่กัดพวกเธอ ตั้งแต่นี้ไป พวกเธอจงแผ่เมตตาไปในตระกูลพญางูทั้ง ๔

ตั้งแต่นั้น เหล่าฤาษีทั้งหลายเชื่อฟังโอวาทของพระโพธิสัตว์ แผ่เมตตารำลึกถึงพระพุทธคุณ เมื่อฤาษีรำลึกถึงพระพุทธคุณอยู่อย่างนี้ บรรดางูทั้งหลายต่างก็หลีกไปไม่ทำอันตราย แม้พระโพธิสัตว์ก็เจริญพรหมวิหาร คือการเแผ่เมตตาปรารถนาให้ผู้อื่นพ้นทุกข์ หลังจากตายไปได้ไปเกิดในพรหมโลก

พระพุทธองค์ทรงสรุปว่า เหล่าฤาษีในครั้งนั้น ก็คือ พุทธบริษัทในครั้งนี้ ส่วนฤาษีผู้อาจารย์ก็คือ พระองค์เอง และพระองค์ก็ทรงแนะนำวิธีการแผ่เมตตาจิตไปในตระกูลพญางูทั้ง ๔ ตามที่ปรากฏในขันธปริตรชาดก

อานุภาพการป้องกัน

ขันธปริตร นอกจากจะเป็นคาถาสำหรับป้องกันอสรพิษและสัตว์ร้ายทั้งหลายแล้ว ยังสามารถป้องกัน อันตรายอันเกิดจายาพิษทั้งหลายได้ ด้วยในบทขัดตำนาน (บทเกริ่นนำ) ท่านได้ประพันธ์เป็นคาถาแสดงอานุภาพขันธปริตรไว้ดังนี้

บทขัดตำนาน ขันธปริตร

สัพพาสีวิสะชาตีนัง ทิพพะมันตาคะทัง วิยะ
ยันนาเสติ วิสัง โฆรัง เสสัญจาปิ ปะริสสะยัง
อาณักเขตตัมหิ สัพพัตถะ สัพพะทา สัพพะปาณินัง
สัพพะโสปิ นิวาเรติ ปะริตตันตัมภะณามะ เห ฯ

“พระปริตรใด สามารถขจัดพิษร้ายของอสรพิษทุกชนิดได้ ดุจมนต์ทิพย์และโอสถทิพย์ อนึ่ง พระปริตรใดสามารถขจัดอันตรายอย่างอื่นอันเกิดจากสัตว์ร้ายทั้งหลาย ในเขตอำนาจพระปริตรทุกสถาน ในกาลทุกเมื่อโดยประการทั้งปวง เราทั้งหลายจงสวดพระปริตรนั้น เทอญฯ ”

ขันธปริตร

วิรูปักเขหิ เม เมตตัง เมตตัง เอราปะเถหิ เม
ฉัพยาปุตเตหิ เม เมตตัง เมตตัง กัณหาโคตะมะเกหิ จะ
อะปาทะเกหิ เม เมตตัง เมตตัง ทิปาทะเกหิ เม
จะตุปปะเทหิ เม เมตตัง เมตตัง พะหุปปะเทหิ เม
มา มัง อะปาทะโก หิงสิ มา มัง หิงสิ ทิปาทะโก
มา มัง จะตุปปะโก หิงสิ มา มัง หิงสิ พะหุปปะโก
สัพเพ สัตตา สัพเพ ปาณา สัพเพ ภูตา จะ เกวะลา
สัพเพ ภัทรานิ ปัสสันตุ มา กิญจิ ปาปะมาคะมา

อัปปะมาโณ พุทโธ อัปปะมาโณ ธัมโม อัปปะมาโณ สังโฆ ปะมาณะวันตานิ สิริงสะปานิ อะหิ วิจฉิกา สะตะปะที อุณณานาภี สะระพู มูสิกา กะตา เม รักขา กะตา เม ปะริตตา ปะฏิกกะมันตุ ภูตานิ โสหัง นะโม ภะคะวะโต นะโม สัตตันนัง สัมมาสัมพุทธานัง ฯ

คำแปล

ข้าพเจ้า มีเมตตาจิตต่องูตระกูลวิรูปักษ์ทั้งหลาย มีเมตตาจิตต่อตระกูลงูเอราบถทั้งหลาย บรรดางูตระกูลกัณหาโคตมกะทั้งหลาย ข้าพเจ้าก็แผ่เมตตาจิตไปถึงด้วย

ข้าพเจ้ามีเมตตาจิตต่อสัตว์ไม่มีเท้าทั้งหลาย บรรดาสัตว์สองเท้าทั้งหลาย ก็แผ่เมตตาจิตไปถึงด้วย ข้าพเจ้ามีเมตตาจิตต่อสัตว์ ๔ เท้าทั้งหลาย บรรดาสัตว์มีเท้าทั้งหลายก็แผ่เมตตาจิตไปถึงด้วย

ขอสัตว์ทั้งหลายทั้งปวง ขอสิ่งมีชีวิตทั้งหลายทั้งปวง และขอสัตว์ผู้เกิดแล้วทั้งสิ้น จงประสบแต่ความเจริญงอกงามไพบูลย์ทุกถ้วนหน้า จงอย่าได้ประสบสิ่งเลวร้ายใดๆ เลย

พระพุทธเจ้าทรงพระคุณสุดที่จะประมาณได้ พระธรรมมีพระคุณสุดที่จะประมาณได้ พระสงฆ์ก็มีพระคุณสุดที่จะประมาณได้

แต่สัตว์เลื้อยคลานทั้งหลาย เช่น งู แมงป่อง ตะขาบ แมงมุม ตุ๊กแก หนู ก็ยังมีประมาณกำหนดได้

ข้าพเจ้าได้ทำการป้องกันรักษาแล้ว ได้ทำการคุ้มครองป้องกันแล้ว ขอสัตว์ทั้งหลายจงหลีกหนีไปเสียเถิด ข้าพเจ้ากำลังทำความนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคเจ้า กำลังทำความนอบน้อมแด่พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๗ พระองค์ ฯ

(พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ๗ พระองค์ ปรากฏพระนามในอาฏานาฏิยสูตร พระสุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค ดังนี้ (๑) พระวิปัสสีพุทธเจ้า (๒) พระสิขิพุทธเจ้า (๓) พระเวสสภูพุทธเจ้า (๔) พระกกุสันธะพุทธเจ้า (๕) พระโกนาคมนะพุทธเจ้า (๖) พระกัสสปะพุทธเจ้า (๗) พระอังคีรสะพุทธเจ้า)

ฉัททันตปริตร

เพื่อป้องกันยาพิษ อสรพิษ และสัตว์ร้ายทั้งหลาย

พระสุตันตปิฏก ฉัททันตชาดก ขุททกนิกายชาดก

ตำนานและอานุภาพการป้องกัน

โดยย่อ จากหนังสือ พุทธานุภาพ : อานุภาพของพระพุทธองค์ เรียนรู้พุทธธรรมจากพระพุทธมนต์ เพื่อชีวิตที่ดีงาม โดย พระครูปลัดสุวัฒนธีคุณ (เทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม) พิมพ์ครั้งที่ ๑๙ โดย กองทุนพุทธานุภาพ วัดสระเกศ ฉบับธรรมทาน ดังนี้

ฉัททันตปริตร เป็นปริตรที่แสดงถึงอานุภาพแห่งสัจจะที่น้อมเอาคุณของพระพุทธเจ้า เมื่อครั้งเกิดเป็นพญาฉัททันต์ มาป้องกันอันตราย อันเกิดจากสัตว์ร้ายทั้งหลาย

พระพุทธองค์ตรัสเล่าเรื่องพญาช้างฉันทันต์ ขณะพระองค์ประทับอยู่ที่พระเชตวัน ภิกษุณีสาวรูปหนึ่ง ซึ่งเป็นธิดาของตระกูลเศรษฐีในพระนครสาวัตถี เกิดความเบื่อหน่ายจึงออกบวช

วันหนึ่ง ภิกษุณีรูปนั้นได้ไปฟังพระธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้าพร้อมเหล่าภิกษุณีอื่นๆ นางได้เห็นพระรูปโฉมของพระพุทธองค์ประทับเหนือธรรมมาสน์ ทรงกำลังแสดงพระธรรมเทศนา จึงคิดว่า เมื่อตนเกิดและตาย ท่องเที่ยวอยู่ในภพได้เคยเป็นบาทบริจาริกา (คือ ภรรยา) ของมหาบุรุษผู้นี้บ้างหรือไม่

ทันใดนั้น นางก็กลับระลึกชาติได้อย่างน่าประหลาด นางพบว่า ในอดีตชาติ ตนเคยเป็นบาทบริจาริกา เมื่อครั้งที่พระองค์เกิดเป็นพญาช้างฉันทันต์ เมื่อนางระลึกได้เช่นนั้นก็เกิดปีติปราโมทย์อย่างรุนแรงจนไม่สามารถอดกลั้นความยินดีไว้ได้จึงหัวเราะออกมา แล้วคิดต่อไปอีกว่าตนเคยมีบุญคุณต่อพระองค์หรือไม่ เมื่อนางระลึกไปก็ได้เห็นความจริงว่า แท้จริงแล้วตนได้กระทำผิดต่อพระพุทธองค์ไว้อย่างใหญ่หลวง ด้วยการใช้นายพรานให้เอาลูกศรอาบยาพิษยิงพญาช้างฉัททันต์ให้ตาย แล้วนางภิกษุณีก็เกิดความเศร้าโศกจนไม่อาจอดกลั้นไว้ได้ จึงร้องไห้สะอึกสะอื้นออกมาอย่างดัง…

อานุภาพการป้องกัน

ฉัททันตปริตร เป็นปริตรที่แสดงถึงอานุภาพแห่งสัจจะที่น้อมเอาคุณของพระพุทธเจ้า เมื่อครั้งเกิดเป็นพญาช้างฉัททันต์ แม้ถูกนายพรานยิงด้วยลูกธนูอาบยาพิษเจ็บปวดเจียนตายก็ไม่คิดร้ายตอบ เพราะเหตุแห่งความเคารพที่มีต่อผ้ากาสาวพัสตร์ ให้เกิดเป็นพุทธานุภาพในการป้องกันอันตราย การที่พระสงฆ์เจริญฉันทันตปริตร อันเป็นคาถาที่พญาช้างฉัททันต์ตั้งสัตยาธิษฐาน ผูกเป็นคาถาไม่ให้สัตว์ร้ายในป่าใหญ่ทำอันตรายนายพรานก็เพื่อเป็นการป้องกันอันตรายจากสัตว์ร้ายทั้งหลาย ทั้งป้องกันสัตว์ร้ายไม่ให้เข้ามารบกวนในเขตที่อยู่อาศัยด้วย

ฉัททันตปริตร นอกจากจะเป็นคาถาสำหรับป้องกันอสรพิษและสัตว์ร้ายทั้งหลายแล้ว ยังสามารถป้องกันอันตรายจากยาพิษทั้งหลายได้ด้วย ฉัททันตปริตรใช้สวดต่อท้ายขันธปริตร แต่ในงานทำบุญโดยทั่วไป ท่านนิยมเลือกสวดปริตรใดปริตรหนึ่ง เนื่องจากมีอานุภาพอย่างเดียวกัน

ฉัททันตปริตร

วะธิสสะเมนันติ     ปะรามะสันโต

                       กาสาวะมัททักขิ ธะชัง อิสีนัง

                       ทุกเขนะ ผุฏฐัสสุทะปาทิ สัญญา

                       อะระหัทธะโช สัพภิ อะวัชฌะรูโป

                       สัลเลนะ วิทโธ พยะถิโตปิ สันโต

                       กาสาวะวัตถัมหิ มะนัง นะ ทุสสะยิ

                       สะเจ อิมัง นาคะวะเรนะ สัจจัง

                       มา มัง วะเน พาละมิคา อะคัญฉุนติ ฯ

คำแปล

พญาช้างโพธิสัตว์ชื่อ ฉัททันต์นั้น จับพรานป่าด้วยจิตที่คิดจะฆ่าให้ตาย ครั้นเอางวงคลำไปพบผ้ากาสาวพัสตร์ อันเป็นธงชัยแห่งฤาษีทั้งหลายเข้าแล้ว แม้จะเจ็บปวดทุกขเวทนาปางตายเช่นนั้น ก็ยังสำนึกได้ว่า เป็นธรรมดาสัตบุรุษมิบังควรฆ่าคนที่มีธงชัยของพระอรหันต์

พญาช้างฉัททันต์ ถูกนายพรานโสณุตตระยิงด้วยลูกศรอาบยาพิษจนยืนดำรงกายอยู่ไม่ได้ แต่ก็ยังไม่คิดทำร้ายผู้มีกาสาวพัสตร์ ถ้าคำที่พญาช้างกล่าวนี้เป็นความสัตย์ ขอสัตว์ร้ายทั้งหลายในป่า อย่ากล้ำกรายข้าพเจ้าเลย ฯ

ความเป็นมาและอานุภาพแห่งการสวดมนต์ข้ามปี (๔) ขันธปริตร และ ฉัททันตปริตร พระพุทธมนต์สำหรับผู้เกิดวันพุธ โดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

The post ความเป็นมาและอานุภาพแห่งการสวดมนต์ข้ามปี (๔) ขันธปริตร และ ฉัททันตปริตร พระพุทธมนต์สำหรับผู้เกิดวันพุธ โดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) appeared first on Manasikul Online.

ความเป็นมาและอานุภาพแห่งการสวดมนต์ข้ามปี (๓)

กรณียเมตตสูตร

เพื่อให้เทวดาเกิดความรักด้วยอานุภาพแห่งการแผ่เมตตา

พระสุตันตปิฎก ขุททกนิกาย ขุททกปาฐะ และ อารัทธวิปัสสกภิกขุ อรรถกถาขุททกนิกาย ธรรมบท

พระพุทธมนต์สำหรับผู้เกิดวันอังคาร

โดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

จาก หนังสือ “ทำวัตรสวดมนต์แปล ฉบับคณะสงฆ์ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เรียบเรียงโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) จัดพิมพ์โดย กองทุนพุทธานุภาพ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร พิมพ์ครั้งที่ ๑๖ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๕๔ (ฉบับธรรมทาน)

และ หนังสือ “พุทธานุภาพ : อานุภาพของพระพุทธองค์ เรียนรู้พุทธธรรมจากพระพุทธมนต์ เพื่อชีวิตที่ดีงาม” โดย พระครูปลัดสุวัฒนธีคุณ (เทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม) พิมพ์ครั้งที่ ๑๙ โดย กองทุนพุทธานุภาพ วัดสระเกศ ฉบับธรรมทาน

ตำนานและอานุภาพการป้องกัน

กรณียเมตตสูตร เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแนะนำให้พระภิกษุเจริญเมตตาจิตไปในมวลสรรพสัตว์ ตลอดจนเทพเทวาภูติผีปีศาจทั้งหลาย ไม่มีประมาณ ไม่มีขอบเขต ไม่จำกัดว่า สัตว์นั้น หรือเขาผู้นั้น จะเกี่ยวข้องกับเราหรือไม่ก็ตาม

พระพุทธองค์ตรัสพระสูตรนี้ที่กรุงสาวัตถี เวลานั้นเป็นเวลาใกล้เข้าพรรษา พระภิกษุทั้งหลายต่างพากันไปเฝ้าพระพุทธองค์ เพื่อขอเรียนกรรมฐานก่อนจะแยกย้ายไปหาสถานที่จำพรรษาบำเพ็ญพระกรรมฐาน ภิกษุหมู่หนึ่งรวมกันเป็นพวกได้ ๕๐๐ รูป เรียนพระกรรมฐานจากพระพุทธองค์แล้ว ได้ทูลลาไปแสวงหาเสนาสนะที่ชอบใจ ไม่ลำบากในการเข้าไปบิณฑบาต ภิกษุเหล่านั้นเดินทางมุ่งหน้าสู่เหนือไปไกลจนถึงหมู่บ้านใกล้ชายแดนแห่งหนึ่ง อยู่ป่าเชิงเขา ซึ่งทอดเทือกมาจากเขาหิมวันต์ มีป่าไม้สูงใหญ่ร่มรื่น มีสายน้ำลำธารใสเย็นไหลผ่าน แม้หมู่บ้านที่จะอาศัยบิณฑบาตก็อยู่ไม่ไกลจากป่าแห่งนั้นมากนัก

ชาวบ้านเห็นหมู่ภิกษุเป็นจำนวนมากก็ดีใจเกิดเลื่อมใสศรัทธาเป็นอย่างยิ่ง จัดภัตตาหารและนิมนต์ให้อยู่จำพรรษา พวกภิกษุเห็นว่าเสนาสนะสบาย หากอยู่จำพรรษาที่หมู่บ้านแห่งนี้ก็จะสะดวกไม่ลำบากในการบิณฑบาตและมีเวลาบำเพ็ญกรรมฐานได้เต็มที่ จึงตกลงจำพรรษาอยู่ที่นั่น ชาวบ้านต่างช่วยกันปลูกกุฎี ๕๐๐ หลัง ให้ภิกษุรูปละหลัง ภิกษุเหล่านั้น ต่างก็เริ่มทำความเพียรบำเพ็ญสมณธรรมอยู่ตามโคนไม้โคนป่า ทั้งกลางวันและกลางคืน

ฝ่ายรุกเทวดาซึ่งสิงสถิตอยู่ที่ต้นไม้ราวป่าแห่งนั้น เคยอยู่สบายในวิมานบนต้นไม้ เมื่อเห็นภิกษุผู้ทรงศีลมานั่งอยู่ที่ใต้ต้นโคนไม้อันเป็นวิมานของตนเช่นนั้น ก็ไม่กล้าอยู่บนต้นไม้ซึ่งสูงกว่าพระภิกษุ จึงพาลูกลงจากวิมานมาอยู่ที่พื้นดิน ได้รับความลำบากเดือดร้อนเป็นอย่างมาก แต่ก็ทนด้วยความเข้าใจว่า ภิกษุเหล่านั้นพักอยู่สักสองสามวันแล้วก็คงจะไป ครั้นล่วงมาหลายวันก็ยังไม่ไป รุกขเทวดาจึงแน่ใจว่า ภิกษุเหล่านั้นต้องจำพรรษาอยู่ที่นั่นแน่ หากเป็นเช่นนั้น พวกตนจะต้องลำบากต่อไปอีกนาน จึงคิดอุบายที่จะให้ภิกาุเหล่านั้นไปจำพรรษาในที่อื่น

เมื่อคิดเช่นนี้ รุกขเทวดาจึงทำเป็นผีหลอกหลอนภิกษุทั้งหลาย เมื่อภิกษุบำเพ็ญสมณธรรมในเวลากลางคืน เทวดาก็จะแสดงรูปยักษ์ที่น่าสะพรึงกลัวให้เห็นบ้าง ทำเสียงโหยหวนน่าหวาดเสียว น่าสยดสยองบ้าง ทำกลิ่นเหม็นสาบสางบ้าง พระภิกษุทั้งหลายได้เห็น ได้ยิน ได้กลิ่นั้น ในที่ที่ตนปฏิบัติธรรมก้พากันตกใจสะดุ้งกลัว จนผิวพรรณเศร้าหมองกลายเป็นโรคผอมเหลืองนอนไม่หลับ ไม่เป็นอันปฏิบัติธรรม บำเพ็ญกรรมฐาน ไม่สามารถข่มใจให้สงบลงได้

วันหนึ่งพระภิกษุเหล่านั้นออกจากที่ปฏิบัติธรรมของตนมาประชุมกัน พระมหาเถรในสงฆ์เห็นภิกษุเหล่านั้นต่างก็มีเนื้อตัวเศร้าหมองซูบซีดผอมเหลืองเช่นนั้นจึงถามถึงสาเหตุ พวกภิกษุต่างเล่าถึงสิ่วที่ตนประสบพบเห็นมาให้กันและกันฟัง จนไม่สามารถทำจิตใจให้เป็นสมาธิได้ จึงปรึกษากันว่า ควรสละพรรษาต้นกลับไปจำพรรษาหลังที่กรุงสาวัตถีกับพระพุทธองค์ตามเดิม

การจำพรรษาก็คือ การที่ภิกษุอธิษฐานจิตว่า จะไม่ไปค้างแรมที่อื่นตลอดไตรมาส ๓ เดือนในฤดูฝน เพื่อให้ภิกษุหยุดจาริก จะได้มีเวลาศึกษาและปฏิบัติธรรมได้อย่างเต็มที่ นอกจากนี้ ก็เพื่อที่จะได้ไม่เป็นการรบกวนชาวบ้าน ซึ่งต้องประกอบอาชีพทำนาปลูกข้าว

ธรรมเนียมการเข้าพรรษาของพระภิกษุในพระพุทธศาสนานั้น มีพุทธานุญาตไว้เป็น ๒ คราว คือ

(๑) การเข้าพรรษาต้น เรียกว่า ปุริมิกาวัสสูปนายิกา เริ่มตั้งแต่แรม ๑ ค่ำ เดือน ๘ เป็นต้นไป

(๒) การเข้าพรรษาหลัง เรียกว่า ปัจฉิมิกาวัสสูปนายิกา เริ่มตั้งแต่แรม ๑ ค่ำ เดือน ๙ เป็นต้นไป

การเข้าพรรษาหลัง พระพุทธองค์ทรงอนุญาตไว้เป็นกรณีพิเศษสำหรับภิกษุที่มีเหตุขัดข้องเข้าพรรษาต้นไม่ทัน

พวกภิกษุเหล่านั้น จึงจำต้องละพรรษาต้นรีบกลับไปเฝ้าพระพุทธองค์ทูลให้ทรงทราบถึงเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในราวป่าแห่งนั้น พระพุทธองค์ตรัสว่า สถานที่ไหนก็ไม่มีเสนาสนะที่สบายเทาที่นั่น ทรงแนะนำให้พระภิกษุกลับไปที่นั่นอีก เมื่ออาศัยเสนาสนะนั้นแล้วก็สามารถปฏิบัติธรรมถึงความสิ้นกิเลสได้

พระพุทธองค์สอนให้ภิกษุเหล่านั้นเรียนพุทธมนต์อันเป็นทั้งอาวุธ เป็นเครื่องป้องกันและเป็นทั้งกรรมฐานสำหรับบริกรรม ให้แผ่เมตตาไปทั่ว ไม่เจาะจง ไม่มีขอบเขต ไม่มีประมาณ

พระพุทธองค์ทรงแนะนำว่า ภิกษุผู้อยู่ป่า ต้องรู้จักวิธีการรักษาตัว วิธีการดังกล่าวคือ

๑. ภิกษุต้องแผ่เมตตาวันละ ๒ ครั้ง

๒. เจริญพระปริตร ๒ ครั้งต่อวัน

๓. เจริญอสุภะ คือ พิจารณาร่างกายว่าเป็นของไม่สวยไม่งาม ๒ ครั้งต่อวัน

๔. เจริญมรณานุสติ คือ พิจารณาความตาย ๒ ครั้งต่อวัน

การปฏิบัติเช่นนี้ จึงจะชื่อว่า เป็นการจัดการป้องกันตนเอง

ภิกษุเหล่านั้น กลับไปยังราวป่านั้นอีกครั้ง ปฏิบัติตามที่พระพุทธองค์ทรงแนะนำ ก่อนเข้าสู่ราวป่า ได้ร่วมกันสาธยายพระสูตรนั้น เทวดาทั้งหลายได้รับเมตตาจิตจากพระภิกษุเหล่านั้น เกิดความเยือกเย็น ยินดีปรีดา ทำความรู้สึกเหมือนภิกษุเหล่านั้นเป็นลูกในท้องของตนเอง ทำการต้อนรับด้วยความเอื้ออาทร ได้ทำการดูแลรักษาอย่างดี ภิกษุเหล่านั้น ไม่มีสิ่งใดรบกวนจึงเกิดความสงบ เจริญกรรมฐานได้บรรลุพระอรหัตภายในพรรษานั้นทุกรูป

อานุภาพการป้องกัน

พุทธมนต์ที่พระพุทธองค์ทรงสอนภิกษุเหล่านั้นภาวนาเรียกว่า

กรณียเมตตสูตร

ปรากฏอยู่ในพระสุตันตปิฎก ขุทกนิกาย ขุทกปาฐะ

พระองค์ทรงแนะนำวิธีการใช้คาถานี้ว่า ก่อนจะเข้าสู่ราวป่าให้หยุดยืน ตั้งจิตแผ่เมตตาพร้อมกับสาธยายพระสูตรนี้ นอกจากเทวดาจะไม่แสดงสิ่งที่น่ากลัวหลอกหลอนแล้ว ยังจะมีใจอนุเคราะห์ภิกษุโดยไมตรีจิต

เมื่อต้องเดินผ่านป่าเขาลำเนาไพร หรือไปอยู่ในสถานที่ที่ไม่คุ้นเคย ท่านให้สวดกรณียเมตตสูตร เพื่อเป็นเครื่องคุ้มครองป้องกันภยันตรายอันจะเกิดจากอมนุษย์ภูติผีปีศาจทั้งหลาย ให้เกิดความอ่อนโยน มีเมตตา มีความรู้สึกเหมือนเราเป็นลูกเป็นหลาน

ในบทขัดตำนาน (บทเริ่มต้น) ท่านได้ประพันธ์เป็นคาถาแสดงอานุภาพกรณียเมตตสูตรไว้ว่า

“เทวดาทั้งหลาย ไม่แสดงอาการน่าสะพรึงกลัว เพราะอานุภาพแห่งพระปริตรที่ผู้ไม่เกียจคร้านเจริญอยู่เนืองๆ ทั้งในเวลากลางวัน และในเวลากลางคืน เมื่อหลับก็เป็นสุข ไม่ฝันร้าย เราทั้งหลายจงสวดพระปริตรที่ประกอบไปด้วยคุณดังกล่าวมาข้างต้นนั้น เทอญฯ ”

กรณียเมตตสูตร

กะระณียะมัตถะกุสะเลนะ ยันตัง สันตัง ปะทัง อะภิสะเมจจะ

สักโก อุชู จะ สุหุชู จะ สุวะโจ จัสสะ มุทุ อะนะติมานี

สันตุสสะโก จะ สุภะโร จะ อัปปะกิจโจ จะ สัลละหุกะวุตติ

 สันตินท์ริโย จะ นิปะโก จะ อัปปะคัพโภ กุเลสุ อะนะนุคิทโธ

นะ จะ ขุททัง สะมาจะเร กิญจิ เยนะ วิญญู ปะเร อุปะวะเทยยุง

 สุขิโน วา เขมิโน โหนตุ สัพเพ สัตตา ภะวันตุ สุขิตัตตา

เย เกจิ ปาณะภูตัตถิ ตะสา วา ถาวะรา วา อะนะวะเสสา

ทีฆา วา เย มะหันตา วา มัชฌิมา รัสสะกา อะณุกะถูลา

ทิฏฐา วา เย จะ อะทิฏฐา เย จะ ทูเร วะสันติ อะวิทูเร

ภูตา วา สัมภะเวสี วา สัพเพ สัตตา ภะวันตุ สุขิตัตตา

นะ ปะโร ปะรัง นิกุพเพถะ นาติมัญเญถะ กัตถะจิ นัง กิญจิ

พ์ยาโรสะนา ปะฏีฆะสัญญา นาญญะมัญญัสสะ ทุกขะมิจเฉยยะ

มาตา ยะถา นิยัง ปุตตัง อายุสา เอกะปุตตะมะนุรักเข

เอวัมปิ สัพพะภูเตสุ มานะสัมภาวะเย อะปะริมาณัง

เมตตัญจะ สัพพะโลกัส์มิง มานะสัมภาวะเย อะปะริมาณัง

อุทธัง อะโธ จะ ติริยัญจะ อะสัมพาธัง อะเวรัง อะสะปัตตัง

ติฏฐัญจะรัง นิสินโน วา สะยาโน วา ยาวะตัสสะ วิคะตะมิทโธ

เอตัง สะติง อะธิฏเฐยยะ พรัหมะเมตัง วิหารัง อิธะมาหุ

ทิฏฐิญจะ อะนุปะคัมมะ สีละวา ทัสสะเนนะ สัมปันโน

กาเมสุ วิเนยยะ เคธัง นะ หิ ชาตุ คัพภะเสยยัง ปุนะเรตีติ

คำแปล

ภิกษุผู้บำเพ็ญสมณธรรมอยู่กลางป่า เป็นผู้ฉลาดในประโยชน์ ปรารถนาจะบรรลุเส้นทางแห่งความสงบระงับ พึงทำตนให้เป็นผู้มีความอาจหาญ และซื่อตรงด้วยดี เป็นผู้ว่านอนสอนง่าย อ่อนโยนไม่เย่อหยิ่ง

อีกทั้งเป็นผู้สันโดษ เลี้ยงง่าย และมีภาระหน้าที่น้อย มีความประพฤติไม่เป็นที่หนักอกหนักใจ มีอินทรีย์สงบ มีปัญญารักษาตน ไม่คึกคะนอง ไม่คลุกคลีในสกุลทั้งหลาย

ทั้งไม่ประพฤติตัวลามกเสียหายอะไรๆ อันจะเป็นเหตุให้ท่านผู้รู้ติเตียนได้ แล้วแผ่เมตตาจิตไปในหมู่สัตว์ทั้งหลายว่า ขอสัตว์ทั้งหลายทั้งปวงจงเป็นผู้มีความสุขกายสบายใจ มีความปลอดโปร่งเถิด

สัตว์มีชีวิตทั้งหลายทุกหมู่เหล่าบรรดามี ที่ยังดิ้นรนเพราะตัณหาก็ดี หรือเป็นผู้มั่นคง คือสิ้นตัณหาแล้วก็ดี ไม่ว่าจะเป็นสัตว์มีลำตัวยาวหรือสัตว์ใหญ่ก็ดี มีลำตัวปานกลางหรือตัวสั้นก็ดี ทั้งตัวเล็กและตัวโตก็ดี ตัวปานกลางหรือตัวเล็กก็ดี เป็นสัตว์มีกายละเอียด หรือมีกายหยาบก็ดี

ที่่สามารถมองเห็นได้ และมองเห็นไม่ได้ก็ดี ที่อยู่ไกลและใกล้ก็ดี ที่เกิดแล้ว หรือกำลังแสวงหาที่เกิดอยู่ก็ดี ขอสัตว์ทั้งหลายทั้งปวงจงเป็นผู้มีความสุขเถิด

คนเรา ไม่ควรข่มเหงน้ำใจโกหกหลอกลวงผู้อื่่น ไม่ควรดูหมิ่นเหยียดหยามกันและกัน เพราะเหตุแห่งความโกรธแค้นขุ่นเคืองและคิดมุ่งร้ายอยู่ในใจ

มารดาทนุถนอมบุตรน้อยคนเดียวของตนราวกับชีวิตฉันใด พึงให้เมตตาจิตแผ่กว้างออกไปไม่มีประมาณในสังต์ทั้งปวง ฉันนั้น

และพึงแผ่เมตตาจิตไปไม่จำกัดประมาณ ไร้พรมแดน ไม่ผูกเวร ไม่ก่อศัตรู แผ่กว้างออกไปในสัตว์โลกทั้งสิ้น ทั้งในอรูปภูมิเบื้องบน รูปภูมิท่ามกลาง และกามาวจรเบื้องต่ำ

ผู้เจริญเมตตาจิตเช่นนี้นั้น ไม่ว่าจะอยู่ในอิริยาบถใด จะยืน เดิน นั่ง หรือนอนอยู่ก็ตาม จะเป็นผู้ปราศจากความท้อแท้เหนื่อยหน่าย จะตั้งสติไว้ได้นานตราบเท่าที่ต้องการ พระพุทธเจ้าทั้งหลายตรัสการอยู่ด้วยเมตตา เช่นนี้ว่า เป็นความประพฤติที่ประเสริฐ ในพระศาสนานี้

บุคคลผู้แผ่เมตตาจิตนั้น ละความเห็นผิดเสียได้ เป็นผู้มีศีล มีความเห็นชอบ กำจัดความยินดีในกามทั้งหลายเสียได้ ย่อมไม่กลับมาเกิดในครรภ์อีกครั้งแน่นอน ฯ

The post ความเป็นมาและอานุภาพแห่งการสวดมนต์ข้ามปี (๓) กรณียเมตตสูตร …พระพุทธมนต์สำหรับผู้เกิดวันอังคาร โดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) appeared first on Manasikul Online.

ปีนี้วัดสระเกศ จัดงานสวดมนต์ข้ามปี ในวันที่ ๓๑ ธันวาคม พ.ศ.๒๕๖๒ – ๑ มกราคม พ.ศ.๒๕๖๓

ความเป็นมาและอานุภาพแห่งการสวดมนต์ข้ามปี (๒)

“อภัยปริตร” ปริตรแห่งการให้อภัยและอโหสิกรรม พระพุทธมนต์บทสวดสำหรับผู้ที่เกิดวันจันทร์

โดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

วันนี้วันจันทร์ บทสวดมนต์ สำหรับผู้ที่เกิดวันจันทร์ คือ อภัยปริตร

ในหนังสือ “ทำวัตรสวดมนต์แปล ฉบับคณะสงฆ์ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ” เรียบเรียงโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) พิมพ์ครั้งที่ ๑๖ มิถุนายน ๒๕๕๔ จัดพิมพ์โดย กองทุนพุทธานุภาพ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร (ฉบับธรรมทาน) อธิบายว่า สำหรับบทอภัยปริตรนี้ ยังไม่สามารถสืบค้นหาที่มาและตำนานที่ชัดเจนได้ โดยผู้ประพันธ์ได้น้อมเอาอานุภาพแห่งพระรัตนตรัย คือ พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ มาเป็นสิ่งขจัดปัดเป่าลางร้ายทั้งมวลให้พินาศไป

เนื้อหาของอภัยปริตรกล่าวถึงการขออานุภาพแห่งพระรัตนตรัย ช่วยบำบัดปัดเป่าลางร้ายอันเกิดจากเสียงนกที่ทำให้ไม่สบายใจ บาปเคราะห์ ฝันร้าย และสิ่งอัปมงคลทั้งหลายทั้งปวง ให้พินาศไป

ยันทุนนิมิตตัง อะวะมังคะลัญจะ

โยจามะนาโป สะกุณัสสะสัทโท

ปาปัคคะโห ทุสสุปินัง อะกันตัง

พุทธานุภาเวนะ วินาสะเมนตุฯ

ยันทุนนิมิตตัง อะวะมังคะลัญจะ

โยจามะนาโป สะกุณัสสะ สัทโท

ปาปัคคะโห ทุสสุปินัง อะกันตัง

ธัมมานุภาเวนะ วินาสะเมนตุฯ

ยันทุนนิมิตตัง อะวะมังคะลัญจะ

โยจามะนาโป สะกุณัสสะสัทโท

ปาปัคคะโห ทุสสุปินัง อะกันตัง

สังฆังนุภาเวนะ วินาสะเมนตุฯ

คำแปล

ลางร้ายใด อัปมงคลใด เสียงนกที่น่าสะพรึงกลัวใด เคราะห์ร้ายและฝันร้ายที่ไม่น่าปรารถนาใด ด้วยพุทธานุภาพ ขอความเลวร้ายทั้งปวง จงพินาศไปสิ้น

ลางร้ายใด อัปมงคลใด เสียงนกที่น่าสะพรึงกลัวใด เคราะห์ร้ายและฝันร้ายที่ไม่น่าปรารถนาใด ด้วยธรรมานุภาพขอความเลวร้ายทั้งปวง จงพินาศไปสิ้น

ลางร้ายใด อัปมงคลใด เสียงนกที่น่าสะพรึงกลัวใด เคราะห์ร้ายและฝันร้ายที่ไม่น่าปรารถนาใด ด้วยสังฆานุภาพ ขอความเลวร้ายทั้งปวง จงพินาศไปสิ้น

ใน หนังสือ “พุทธานุภาพ” อานุภาพของพระพุทธองค์ เรียนรู้พุทธธรรมจากพระพุทธมนต์เพื่อชีวิตที่ดีงาม โดยพระครูปลัดสุวัฒนธีรคุณ (เทอด ญาณวชิโร,วงศ์ขะอุ่ม) พิมพ์ครั้งที่ ๑๙ โดยสำนักพิมพ์อนันตะ มิถุนายน ๒๕๕๒

อธิบายตำนานและอานุภาพการป้องกันไว้ว่า อภัยปริตร เพื่อขจัดปัดเป่าลางร้ายต่างๆ มีฝันร้าย เป็นต้น เป็นคาถาประพันธ์ของบูรพาจารย์ในยุคหลัง

คาถานี้มีชื่อว่า อภัยปริต ยังไม่สามารถสืบค้นที่มาและตำนานที่ชัดเจนได้ แต่สันนิฐานกันว่า ประพันธ์ขึ้นที่เชียงใหม่ โดยผู้ประพันธ์ได้อ้างเอาอานุภาพแห่งพระรัตนตรัย คือพระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ มาเป็นสิ่งขจัดปัดเป่าลางร้ายทั้งมวลให้พินาศไป

เนื้อความบทอภัยปริตรกล่าวถึงการน้อมเอาอานุภาพแห่งพระรัตนตรัยมาช่วยบำบัดปัดเป่าลางร้ายอันเกิดจากเสียงนกที่ทำให้ไม่สบายใจ บาปเคราะห์ ฝันร้ายที่เป็นลางไม่ดี และสิ่งอันเป็นอัปมงคลทั้งหลายทั้งปวงให้พินาศไป

อานุภาพการป้องกัน

“ลาง” คือสิ่งที่ผุดคิดในจิต หรือ สิ่งที่เกิดขึ้นผิดไปจากธรรมชาติของสิ่งนั้นๆ ไม่ว่าจะเป็นสัตว์ สิ่งของ หรือธรรมชาติอื่นๆ ก็สามารถที่จะปรากฏเป็นลางได้ เช่น โดยธรรมชาติของสัตว์บางชนิดจะต้องอยู่กับป่า แต่กลับเข้ามาอยู่ในบ้านเรือนที่อยู่อาศัยของตน แสดงถึงการผิดธรรมชาติของสัตว์ชนิดนั้น การผิดธรรมชาติเช่นนี้ เรียกว่า “ลาง”

ในการดำเนินชีวิต เมื่อเกิดปรากฏการณ์ที่ผิดไปจากธรรมชาติเช่นนี้ ย่อมทำให้เกิดความไม่สบายอกสบายใจ เป็นวิตก เกิดความไม่เชื่อมั่นในสิ่งที่เกิดขึ้น อันจะส่งผลต่อการตัดสินใจและการดำเนินชีวิต หากเกิดเหตุการณ์ที่เรียกว่า “ลาง” ขึ้นในชีวิต ท่านให้สวดอภัยปริตรเพื่อระงับอัปมงคลอันจะเกิดจากลางนั้น

นอกจากนี้ ท่านยังแสดงว่า หากสวดอภัยปริตรก่อนนอนทุกคืน จะทำให้หลับสบายไม่ฝันร้าย

การสวดอภัยปริตรเชื่อว่า อานุภาพของพระรัตนตรัย จะช่วยขจัดปัดเป่าลางร้ายและสิ่งอัปมงคลทั้งหลายอันเกิดจากเสียงสัตว์ต่างๆ และธรรมชาติอื่นๆ ตลอดจนลางร้ายที่ปรากฏทางความฝันให้พินาศไปสิ้น

ในการสวดมนต์บทอภัยปริตรตามงานต่างๆ บางทีพระท่านก็ตัดออก แต่ถ้างานนั้นเป็นพิธีเกี่ยวกับมิ่งขวัญก็จะสวดเสมอ ในบทขัดตำนาน (บทเริ่มต้น) ท่านได้ประพันธ์เป็นคาถาแสดงอานุภาพของอภัยปริตรไว้ดังนี้

“ขอท่านสาธุชนทั้งหลายจงฟังพระปริตรนั้น อันทำให้ได้บุญ มีเดชมาก มีคุณมีเกียรติ และมียศใหญ่ เป็นประโยชน์เกื้อกูลแก่ตนเองและผู้อื่นฯ”

ยันทุนนิมิตตัง อะวะมังคะลัญจะ

โย จามะนาโป สะกุณัสสะ สัทโท
ปาปัคคะโห ทุสสุปินัง อะกันตัง

พุทธานุภาเวนะ วินาสะเมนตุฯ
ยันทุนนิมิตตัง อะวะมังคะลัญจะ

โย จามะนาโป สะกุณัสสะ สัทโท
ปาปัคคะโห ทุสสุปินัง อะกันตัง

ธัมมานุภาเวนะ วินาสะเมนตุฯ
ยันทุนนิมิตตัง อะวะมังคะลัญจะ

โย จามะนาโป สะกุณัสสะ สัทโท
ปาปัคคะโห ทุสสุปินัง อะกันตัง

สังฆานุภาเวนะ วินาสะเมนตุฯ

ประวัติ พิธีสวดมนต์ข้ามปี

โดย พระวิจิตรธรรมาภรณ์ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

การสวดมนต์ข้ามปีหรือสวดมนต์ปีใหม่ อนุวัติตามประเพณีนิยมการสวดมนต์ขึ้นปีใหม่ของไทยมาแต่เดิม ที่เรียกว่า “สงกรานต์” โดยก่อนสิ้นปี พระสงฆ์จะได้รับอาราธนาให้ไปเจริญพระพุทธมนต์บทนพเคราะห์ที่กรมประชาสัมพันธ์ จากนั้น ก็จะรอเวลาเที่ยงคืนเพื่อเจริญพระพุทธมนต์ “บทชัยมงคลคาถา” ออกอากาศไปทั่วประเทศ ทางสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย ต่อมา เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช ได้นำคณะสงฆ์วัดสระเกศ ประกอบพิธีเจริญพระพุทธมนต์ข้ามปีขึ้น ณ พระอุโบสถ วัดสระเกศ เพื่อให้สอดคล้องกับพระสงฆ์ที่เจริญพระพุทธมนต์ที่กรมประชาสัมพันธ์ โดยอนุวัติตามพระราชประเพณีแห่งพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ราชการที่ ๓ เคยประกอบพิธีในช่วงเทศกาลสงกรานต์ อันเป็นประเพณีปีใหม่ของไทยที่มีมาแต่เดิม

การสวดมนต์ข้ามปี จึงถือได้ว่าเริ่มจัดขึ้นที่วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร และ เป็นต้นแบบการสวดมนต์ข้ามปีจนเป็นที่นิยมแพร่หลาย ในเวลาต่อมา ในปีพุทธศักราช ๒๕๔๙ กรุงเทพมหานคร โดยสำนักงานเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย ได้เห็นความสำคัญของการสวดมนต์ข้ามปี จึงได้ร่วมกับคณะสงฆ์วัดสระเกศ จัดสวดมนต์ข้ามปีขึ้นอย่างเป็นทางการ แต่เนื่องจากเกิดการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง ทำให้กรุงเทพมหานครขอยกเลิกการจัดงาน แม้เช่นนั้น คณะสงฆ์วัดสระเกศก็ยังคงดำเนินการจัดพิธีสวดมนต์ข้ามปีตามที่กำหนดไว้

และ ต่อมา คณะสงฆ์มีความเห็นร่วมกันว่า การสวดมนต์ข้ามปีเป็นที่นิยมของประชาชนอย่างแพร่หลาย และเป็นค่านิยมที่งดงาม ควรแก่การส่งเสริม ที่ประชุมมหาเถรสมาคม เมื่อเดือนธันวาคม ๒๕๕๓ ณ ตำหนักสมเด็จฯ วัดสระเกศ จึงได้มีมติให้วัดทุกวัด ทั้งในประเทศและต่างประเทศ จัดสวดมนต์ข้ามปี ส่วนกลาง มีศูนย์กลางอยู่ที่วัดสระเกศ ภูเขาทอง กรุงเทพมหานคร ภาคเหนือ มีศูนย์กลางอยู่ที่วัดพระธาตุดอยสุเทพ จังหวัดเชียงใหม่ ภาคอีสาน มีศูนย์กลางอยู่ที่วัดพระธาตุพนม จังหวัดนครพนม และ ภาคใต้ มีศูนย์กลางอยู่ที่วัดบรมธาตุไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี และให้วัดเจ้าคณะจังหวัดทุกจังหวัดเป็นศูนย์กลางการสวดมนต์ข้ามปีของจังหวัดนั้น ๆ ให้สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติเป็นศูนย์กลางการอำนวยการ ประสานกับหน่วยงานต่างๆ ทั้งภาครัฐและเอกชนในการจัดสวดมนต์ข้ามปี

สำหรับวัดสระเกศนั้น เป็นวัดที่เกี่ยวข้องกับความร่มเย็นเป็นสุขของประเทศชาติบ้านเมืองมาตั้งแต่ต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ด้วยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ ๑ ได้ประกอบพิธีเจริญพระพุทธมนต์ที่บริเวณสระน้ำวัดสะแก ซึ่งเป็นที่ตั้งวัดสระเกศในปัจจุบัน เป็นเวลา ๓ วัน ๓ คืน จากนั้น จึงประกอบพิธีมูรธาภิเษก ก่อนปราบดาภิเษกขึ้นครองราชย์ผ่านพิภพเป็นปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี

ภายหลังเมื่อสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์แล้ว ทรงเปลี่ยนนาม “วัดสะแก” เป็น “วัดสระเกศ” เพื่อเฉลิมพระเกียรติให้ต้องตามสถานที่ที่พระองค์ประกอบพิธีมูรธาภิเษก วัดสระเกศจึงถือได้ว่า เป็นจุดเริ่มต้นแห่งการสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ และราชวงศ์จักรี
คณะสงฆ์วัดสระเกศได้รักษาประเพณีการเจริญพระพุทธมนต์ เพื่อประกอบพิธีทำน้ำพระพุทธมนต์ในวาระที่สำคัญ ตามพระราชประเพณีแห่งพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ ๑ สืบต่อมา

ครั้นถึงสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓ พระองค์โปรดฯ ให้มีการฟื้นฟูพิธีเจริญพระพุทธมนต์ “บทมหาสมัยสูตร” ให้มีระเบียบแบบแผนมากขึ้น โดยโปรดฯ ให้ประกอบพิธีที่พระวิหารพระอัฏฐารส วัดสระเกศ ในช่วงเทศกาลสงกรานต์ อันเป็นเทศกาลปีใหม่ตามธรรมเนียมโบราณของชาวไทย เพื่อนำน้ำพระพุทธมนต์ไปแจกจ่ายให้กับประชาชน ได้นำไปประพรมให้ลูกหลานบ้านเรือน เรือกสวนไร่นา ให้เกิดความร่มเย็นเป็นสุข

ก่อนหน้าที่ชาวไทยกำหนดเอาวันสงกรานต์เป็นวันขึ้นปีใหม่ พิธีเจริญพระพุทธมนต์บทมหาสมัยเป็นพิธีสวดมนต์ใหญ่ประจำปี เนื่องในวาระขึ้นปีใหม่ ถือว่าเป็นพิธีที่สำคัญที่ทางบ้านเมืองจะต้องร่วมกันจัดขึ้นเพื่อให้เกิดความเป็นสิริมงคล และเกิดความร่มเย็นเป็นสุขแก่อาณาประชาราษฎร์ สำหรับประชาชนในท้องถิ่นต่างๆ พอถึงวันสงกรานต์ต่างก็จัดให้มีพิธีสวดมหาสมัยขึ้นในหมู่บ้านหรือชุมชนของตนเช่นกัน แตกต่างกันไปตามความนิยมของท้องที่นั้นๆ
ต่อมา ทางราชการบ้านเมืองกำหนดวันขึ้นปีใหม่ จากวันสงกรานต์ไปใช้ตามความนิยมของสากล เพื่อให้สอดคล้องกับนานาประเทศ พิธีเจริญพระพุทธมนต์บทมหาสมัยสูตรก็ลดความสำคัญลง และเริ่มเลือนหายไปจากวิถีชีวิตของคนไทย

การที่รัชกาลที่ ๓ โปรดฯ ให้ประกอบพิธีเจริญพระพุทธมนต์บทมหาสมัยที่พระวิหารพระอัฏฐารส วัดสระเกศ ด้วยพระองค์ทรงปรารภว่า พระอัฏฐารส เป็นพระพุทธรูปที่เกี่ยวเนื่องกับเหตุการณ์ในมหาสมัยสูตร สืบเนื่องมาจากพระประยูรญาติของพระพุทธองค์เกิดความแตกแยกกันอย่างรุนแรง จนถึงขั้นยกกองทัพมาประจันหน้าจะทำสงครามกัน เพราะแบ่งผลประโยชน์เรื่องน้ำไม่ลงตัว พระพุทธองค์จึงเสด็จมาห้ามทัพ ทำให้สงครามแย่งน้ำยุติลง

พระอัฏฐารส เป็นพระพุทธรูปประจำพระองค์พระนเรศวรมหาราช ปางประทับยืน ศิลปะสกุลช่างสมัยสุโขทัยตอนต้น อายุไม่น้อยกว่า ๗๐๐ ปี หล่อด้วยทองสัมฤทธิ์ทั้งองค์ โดยไม่มีการเชื่อมต่อ มีความสูงถึง ๒๑ ศอก ๑ นิ้ว นับว่าเป็นการหล่อพระพุทธรูปด้วยโลหะ ที่มีขนาดสูงใหญ่ที่สุดเป็นครั้งแรก ในประวัติศาสตร์ชนชาติไทย เดิมประดิษฐานอยู่วัดวิหารทอง เมืองพิษณุโลก ซึ่งเป็นวัดประจำพระราชวังจันทน์ อันเป็นที่ประทับของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ต่อมา รัชกาลที่ ๓ ดำริที่จะให้มีพระอัฏฐารสไว้ประจำพระนคร จึงโปรดฯ ให้ไปเสาะหาตามกรุงสุโขทัย และกรุงศรีอยุธยา ปรากฏว่าชำรุดมาก และได้ไปพบที่วัดวิหารทอง เมืองพิษณุโลก จึงได้อัญเชิญมาประดิษฐานไว้ที่พระวิหารวัดสระเกศ กรุงเทพมหานคร
ธรรมเนียมการสร้างพระอัฏฐารส พระพุทธรูปยืนไว้ประจำพระนคร ของพระมหากษัตริย์ไทยในอดีต เพื่อให้บ้านเมืองสงบสุขปราศจากสงคราม ป้องกันความแตกแยกของคนในชาติ ให้คนในชาติเกิดความรักความสามัคคี และให้ประเทศชาติสถิตสถาพรมั่นคงยั่งยืนนาน ประหนึ่งพระพุทธปฏิมากรประทับยืนสถิตสถาพรเป็นนิรันดร์

เมื่อครั้งอัญเชิญพระอัฏฐารสลงมากรุงเทพนั้น ได้ล่องแพมาตามคลองน้ำ เนื่องจากพระอัฏฐารสมีขนาดใหญ่จึงกดทับแพให้จมน้ำมองเห็นเฉาะองค์พระ คนก็ลืออันว่า “พระลอยน้ำ” ผ่านมาถึงไหน ประชาชนสองฝากฝั่งที่ทราบข่าวก็มารอรับเป็นจำนวนมาก จนมาถึงท่าที่จะขึ้นที่กรุงเทพ ปรากฏว่า มีประชาชนหลั่งไหลมาดูพระลอยน้ำและมาช่วยกันชักพระขึ้นเป็นจำนวนมาก ว่ากันว่าคนที่มาเหลือจะคณานับได้ จนเป็นคำพูดติดปากว่า “มีคนถึงสามแสนคน” ท่าน้ำและย่านที่ชักพระอัฏฐารสขึ้นจึงเรียกท่า “สามแสน” ต่อมา จึงกลายเป็น “สามเสน” ซึ่งเป็นชื่อย่านในปัจจุบัน

ต่อมา เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ ให้จัดมีพิธีเจริญพระพุทธมนต์รับปีใหม่ หรือที่เรียกว่า “สวดมนต์ข้ามปีขึ้น” โดยถือตามคตินิยมปีใหม่แบบสมัยปัจจุบัน และทางวัดได้นำน้ำพระพุทธมนต์บทมหาสมัยสูตรมาแจกจ่ายให้แก่ประชาชนที่มาพิธี ตามธรรมเนียมเทศกาลปีใหม่โบราณของชาวไทยด้วย
การฟังการเจริญพระพุทธมนต์ในช่วงเริ่มต้นปีใหม่ ที่จุดเริ่มต้นกรุงรัตนโกสินทร์ เป็นการเริ่มต้นชีวิตใหม่ให้ก้าวไปสู่ความเจริญรุ่งเรืองก้าวหน้า เสมือนความเจริญรุ่งเรืองแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ และพระบรมสารีริกธาตุบนองค์พระเจดีย์ภูเขาทอง เป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจที่สำคัญยิ่ง ของชาวไทยที่นับถือพระพุทธศาสนา จะช่วยคุ้มครองปกปักรักษาชีวิตและครอบครัวให้มีความร่มเย็นเป็นสุขตลอดไป

——————————–

ปีนี้วัดสระเกศ จัดงานสวดมนต์ข้ามปี ในวันที่ ๓๑ ธันวาคม พ.ศ.๒๕๖๒ – ๑ มกราคม พ.ศ.๒๕๖๓

ข้อมูลประวัติสวดมนต์ข้ามปี โดย -พระวิจิตรธรรมาภรณ์ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

ความเป็นมาและอานุภาพแห่งการสวดมนต์ข้ามปี (๒) “อภัยปริตร” ปริตรแห่งการให้อภัยและอโหสิกรรม …พระพุทธมนต์บทสวดสำหรับผู้ที่เกิดวันจันทร์ โดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

The post ความเป็นมาและอานุภาพแห่งการสวดมนต์ข้ามปี (๒) “อภัยปริตร” ปริตรแห่งการให้อภัยและอโหสิกรรม …พระพุทธมนต์บทสวดสำหรับผู้ที่เกิดวันจันทร์ โดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) appeared first on Manasikul Online.

เช้าวันที่ ๑๔ ธันวาคม พ.ศ.๒๕๖๒ พระเดชพระคุณพระคุณพระเทพรัตนมุนี รักษาการเจ้าอาวาสวัดสระเกศ มอบหมายให้พระมหานภันต์ สนฺติภทฺโท ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ผู้อำนวยการสถาบันการจัดการวิถีพุทธเพื่อสุขและสันติ (สกพ.)  และคณะสงฆ์ พาทิม คุก (Tim Cook ) ประธานเจ้าหน้าที่บริหารบริษัทแอปเปิล(Apple Inc.) พร้อมทีมงาน เยี่ยมชมสถานที่สำคัญต่างๆ ภายในวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร และขึ้นไปถวายผ้าห่มองค์พระเจดีย์บรมบรรพต (ภูเขาทอง) พร้อมทั้งถวายสังฆทานแด่พระภิกษุสงฆ์ ในการนี้ ทางวัดได้มอบเข็มกลัดภูเขาทองให้แก่ Tim Cook และทีมงานอีกด้วย

การที่ทิม คุก สนใจพระพุทธศาสนา และมากราบพระบรมสารีริกธาตุที่ภูเขาทอง ไม่ใช่เรื่องแปลก หากไม่ใช่เพราะเขาทราบว่า ที่นี่เพียงแห่งเดียวในประเทศไทยที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุองค์จริงของพระพุทธเจ้า ก็คงจะเป็นเพราะสตีฟ จอบส์ หนึ่งในผู้ก่อตั้งแอปเปิลก็กรุยทางการปฏิบัติธรรมสายเซนมาแล้ว จนก่อเกิดนวัตกรรมด้านการสื่อสารที่ล้ำยุคที่ล่วงหน้าไปถึงอนาคต … และสำหรับทิม คุก กับวิถีชีวิตที่เต็มเปี่ยมไปด้วยสติ และปัญญา ก็อาจมีรากฐานมาจากพระพุทธศาสนาเช่นกัน

ทำให้ผู้เขียนรำลึกย้อนไปถึงวันที่ได้พบกับหลวงพ่อพระพรหมสิทธิ อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ เมื่อครั้งที่ท่านยังดำรงสมณศักดิ์พระธรรมสิทธินายก ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ในวันที่ ๙ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๕๔ โดยมิได้นัดหมาย แต่ด้วยใจที่มุ่งมั่นจะมากราบพระบรมสารีริกธาตุพระพุทธเจ้า เพราะเพิ่งทราบว่าในหลวงรัชกาลที่ ๕ ทรงได้รับมาจากประเทศอินเดีย

แล้วท่านก็เมตตาเล่าเรื่องการเดินทางของพระบรมสารีริกธาตุให้ฟัง ซึ่งผู้เขียนเมื่อครั้งยังทำงานอยู่ในกองบรรณาธิการนิตยสาร เนชั่นสุดสัปดาห์ ในเครือเนชั่น ได้นำไปลงในนสพ.คมชัดลึก หน้าวันพระ ที่รับผิดชอบอยู่ด้วย ในวันที่ ๒๓ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๕๕ ขึ้น ๘ ค่ำ เดือน ๑๑ หลังจากที่ได้มากราบท่านผ่านไปปีหนึ่งพอดี ในชื่อเรื่องว่า

พระพุทธเจ้าอยู่ที่นี่ …ภูเขาทอง วัดสระเกศ ประเทศไทย

โดย มนสิกุล โอวาทเภสัชช์

เป็นเวลา ๑๑๒ ปีแล้ว ที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้เจ้าพระยายมราช (ปั้น สุขุม ) ออกเดินทางไปอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุ จากรัฐบาลประเทศอินเดีย ที่ตั้งใจมอบให้ประเทศไทยโดยเฉพาะ ด้วยเป็นประเทศเดียวในโลก ที่กษัตริย์ เป็นพุทธมามกะ และตามข้อตกลง ที่เมื่อ พระบรมสารีริกธาตุกลับสู่สยามประเทศแล้ว ในหลวงรัชกาลที่๕ จะทรงแบ่งพระบรมสารีริกธาตุให้กับบรรดาประเทศที่รับถือพุทธศาสนาเช่นกัน หลังการสรวจสอบข้อมูลกันเป็นระยะเวลานาน จนทราบว่าเป็นพระบรมสารีริกธาตุแห่งองค์สงเด็จพระสัมมาพุทธเจ้าจริง ในส่วนของศากยราชสกุล ซึ่งได้รับการแบ่งไปในคราวโทณพราหมณ์ แบ่งพระบรมสารีริกธาตุ หลังการถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระหลังพุทธกาลนั้น ในหลวงของเรา ก็ดำเนินการตามข้อตกลงทุกประการ

ในช่วงเวลาที่ท่านนิมนต์พระจากประเทศต่างๆ มารับแบ่งพระบรมสารีริกธาตุ พระองค์ทรงจัดเตรียมเมนูอาหารด้วยพระองค์เอง ทำให้พระที่มาประเทศไทยในคราวนั้น ประทับใจในหลวงเราเป็นอย่างมาก พระจากที่ประเทศญี่ปุ่นเมื่อกลับไป จึงสร้างวัดขึ้นในนามของในหลวงรัชกาลที่ ๕ เพื่อบรรจุพระบรมสารีริกธาตุแห่งองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าไว้ด้วย

วันปิยมหาราช ๒๓ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ เป็นโอกาสดี ที่เราจะได้น้อมถึงพระองค์ท่านที่ทรงเป็นผู้นำกองทัพธรรม ที่ทำให้ประเทศไทยรอดพ้นจากการเป็นเมืองขึ้น ด้วยพระเมตตาและพระปัญญา แล้วยังทรงเลิกทาสในเรือนเบี้ย ให้ทุกคนมีอิสรภาพแห่งชีวิตเสมอกันด้วย

พระบรมสารีริกธาตุ แท้ๆ ของพระพุทธเจ้า ๑ ใน ๘ ส่วนสำคัญอยู่ที่ภูเขาทอง ประเทศไทย ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๕ จนถึงปัจจุบัน รวมทั้งพระไตรปิฎกโบราณที่ขุดพบในอัฟกานิสถานก่อนที่พระพุทธรูปจะถูกระเบิด ก็อยู่ที่ภูเขาทองเช่นกัน

วันพระ คมชัดลึก ๒๓ ตุลาคม ๒๕๕๕ ขึ้น ๘ ค่ำ เดือน ๑๑ ตรงกับวันปิยมหาราชด้วย ขอน้อมระลึกถึงพระเมตตาของพระพุทธเจ้าหลวง ย้อนรอยการเดินทางของ ของพระบรมสารีริกธาตุส่วนที่ ๘ ของราชสกุลศากยวงศ์ ที่ได้รับการแบ่งไปในคราวโทณพราหมณ์ แบ่งพระบรมสารีริกธาตุ ภายหลังการถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ หลังพุทธกาล จากกรุงกบิลพัสดุ์ สู่สยามประเทศ ในสมัยรัชกาลที่ ๕ มีเรื่องราวสำคัญหลายอย่างเกิดขึ้นหลังจากนั้น ซึ่งผู้เขียนได้ฟังเรื่องราวพระบรมสารีริกธาตุ พระไตรปิฎกโบราณ ที่เป็นกำลังใจสำคัญในการเดินทางไปสู่สุดทางทุกข์ จาก หลวงพ่อพระพรหมสิทธิ อดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศ เมื่อครั้งยังดำรงสมณศักดิ์พระธรรมสิทธินายก ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ กรุงเทพ เมื่อวันที่ ๙ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๕๔

และในวันนั้นก่อนกลับจากวัดสระเกศ เมื่อแหงนมองไปในท้องฟ้า ก็ถ่ายรูปภูเขาทองมาเป็นที่ระลึกไว้ ซึ่งเป็นวันที่ พระอาทิตย์ทรงกลดพอดี…

แม้เป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติ แต่ก็ทำให้ผู้เขียนยิ่งเชื่อมั่นว่า พระพุทธเจ้าทรงประทับอยู่ที่นี่จริงๆ ด้วย

และในวาระส่งท้ายปีเก่าพุทธศักราช ๒๕๖๒ ต้อนรับปีใหม่พุทธศักราช ๒๕๖๓ ในฐานะประชาชนคนหนึ่ง ที่มีพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่ง ไม่มีองค์กรสังกัดแล้ว มีเพียงงานฟรีแลนซ์เล็กๆ ดูแลสองหน้าธรรมะคือ หน้าธรรมวิจัย ทุกวันอังคาร และ หน้าพระไตรสรณคมน์ ทุกวันพฤหัสบดี ในนสพ.คมชัดลึก กับเขียนบทความและ edit งานหนังสือท่องเที่ยวแจกฟรี เป็นฟรีแลนซ์เช่นกัน กับมีบ้านเล็กๆ หลังนี้ คือ เวบไซด์Manasikul.com เป็นธรรมทาน เป็นสะพานเผยแผ่ธรรมจากพระพุทธองค์ และงานเขียนจากครูบาอาจารย์พระสงฆ์สุปฏิปันโนที่เคารพศรัทธา ตลอดจนงานเขียนที่เป็นการฝึกตน ขัดเกลากิเลสไปจนกว่าจะสิ้นทุกข์ในสังสารวัฏ

ขอเชิญชวนเดินทางเข้าร่วมในพิธีเจริญพระพุทธมนต์เสริมสิริมงคล ตลอดปี ๒๕๖๓

ณ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ตามรายละเอียดดังนี้

ขอเชิญทุกท่านร่วมพิธีเจริญพระพุทธมนต์ เสริมสิริมงคลตลอดปีพุทธศักราช ๒๕๖๓ ณ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

วันที่ ๓๑ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๖๒ ถึงวันที่ ๑ มกราคม พ.ศ.๒๕๖๓

ณ พระอุโบสถ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร

วันอังคาร ที่ ๓๑ ธันวาคม พ.ศ.๒๕๖๒

เวลา ๒๒.๓๐ น

พระภิกษุ สามเณร และพุทธศาสนิกชนพร้อมกัน ณ พระอุโบสถ

พิธีกรอาราธนาศีล

ประธานสงฆ์ให้ศีล

พิธีกรอาราธนาพระปริตร

เจริญพระพุทธมนต์นพเคราะห์

เวลา ๒๓.๕๐ น.

เจริญจิตภาวนา

เวลา ๐๐.๐๐ น.

พระสงฆ์เจริญชัยมงคลคาถา (บทชยันโต)

ประพรมน้ําพระพุทธมนต์

รับแจกน้ําพระพุทธมนต์

เสร็จพิธี

วันพุธ ที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๓

เวลา ๐๗.๐๐ น.

พิธีทําบุญตักบาตร บริเวณถนนหน้าตำหนักสมเด็จฯ

เวลา ๑๗.๐๐ น.

พิธีเจริญพระพุทธมนต์ บนพระบรมบรรพต

(ภูเขาทอง)

พิธีบรรจุแผ่นดวง

ประพรมน้ําพระพุทธมนต์

– เสร็จพิธี –

The post “พระพุทธเจ้าอยู่ที่นี่” ทิม คุก กราบพระบรมสารีริกธาตุที่ภูเขาทอง และชวนเจริญพระพุทธมนต์ข้ามปีที่วัดสระเกศ appeared first on Manasikul Online.