ถามว่า ภาพนี้เสียใจไหม

ภาพคงไม่มีคำตอบ มีแต่ความสงบให้เราได้พิจารณา ใคร่ครวญ

ส่วนคนวาดภาพยังคงเต็มไปด้วยความรู้สึก

แม้ในขณะวาดภาพจิตมุ่งอยู่กับการวาดเส้นลงสี ใช้เวลาไม่นานนัก ภาพความสงบก็ปรากฏ แต่ใจของผู้วาดกลับไม่สงบ

เพราะเต็มไปด้วยความคาดหวัง …ว่าจะเป็นที่พอใจของครูบาอาจารย์หรือเปล่า ?

ฉันมาใคร่ครวญดูในชีวิต บ่อยไปที่เราต้องเสียใจกับการถูกตำหนิ หรือไม่ได้ถูกเลือก และก็มีไม่น้อย ที่ได้รับการเลือก จิตฟู และอยากให้จิตดำรงอยู่เช่นนั้น ตลอดไป แต่ทั้งสองภาวะก็ตกอยู่ในหลักอนิจจังทั้งหมด ไม่เว้นแม้แต่ตัวเราที่แปรเปลี่ยนไปทุกขณะ แก่ลง แก่ลง และกำลังจะตาย บางครั้ง จิตก็ยังไม่ตระหนักถึงความตาย ยิ่งขาดสติ จิตจะกลายเป็นอันธพาลโดยไม่รู้ตัว แล้วก็จะทำให้ตัวเจ้าของตกอยู่ในร่องของความเสียใจ และดีใจสลับกันไปตลอด

และ หากเราไม่ฝึกฝืนใจ ขัดใจจิตของเราอย่างต่อเนื่อง จิตอันธพาลนี้จะยิ่งทำให้เราทุกข์มากยิ่งขึ้น กับความหวัง ที่ไม่ได้ดั่งใจ ซึ่งในชีวิตนี้ ถามว่า เราจะอยู่กับความหวังที่ได้ดังใจกับความไม่ได้ดังใจอันไหนมากกว่ากัน …

หากจิตของเรา ยังกระโดดไปมา ยังต้องการการยอมรับจากผู้อื่น เราย่อมยังไม่พบตนเอง ไม่รู้จักตนเองอย่างแท้จริง ไม่ได้อยํู่ในภาวะความเข้าใจกับความทุกข์และความสุขอย่างแท้จริงที่เป็นเพียงเรื่องธรรมดา ที่ปรากฏเช่นเดียวกับเรื่องอื่นๆ รวมไปถึงความตายที่เราจะต้องเผชิญเพียงลำพัง

หากเรายังทำใจกับความทุกข์ ความสุขไม่ได้ เราจะต้อนรับความตายได้อย่างไร

เพราะเมื่อใดที่เรายังหลงอยู่กับความมี ความเป็น และความไม่มี กับความไม่เป็น นั่นหมายถึงว่า เรากำลังตกหลุมพลางของความสุดโต่งทั้งสองทางดังใน “ธัมมจักกัปปวัตนสูตร” ที่พระพุทธองค์ทรงกล่าวกับปัญจวัคคี ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ในวันมาฆบูชา วันขึ้น ๑๕ ค่ำ เดือน ๓ หลังจากที่พระองค์ทรงตรัสรู้ธรรมในวันนี้เมื่อสองพันหกร้อยกว่าปีก่อน

ในวันเพ็ญวิสาขะ ๑๕ ค่ำ เดือน ๖ พระองค์ทรงเห็นวงจรแห่งอวิชชาที่ก่อภพชาติในความสัมพันธ์ของความเชื่อมโยงของชีวิตตามกระแสกรรมไม่ขาดสาย หมุนติ้วอยู่ในวงล้อปฏิจจสมุปบาทที่ก่อเกิดอวิชชา ความไม่รู้ที่ทำให้เราหลงติดกับดักของตัณหา อุปาทานจนยึดมั่นถือมั่น ว่ามันคือเรา คือตัวเรา คือของเรา

…แต่ด้วยสติ สมาธิ และปัญญาอันคมกริบ และบริบูรณ์ในค่ำคืนนั้น พระองค์พบเห็นความคิด ที่เรียกว่า “สังขาร” อันเป็นผลมาจากการที่ ตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจของเรา สัมผัสสิ่งต่างๆ อย่างมีความ “อยาก” หรือ “ตัณหา” ที่จะให้สิ่งนั้น คนนั้น สิ่งนี้ คนนี้ มาเป็นของเรา จนก่อเกิดภาพชาติ

ก่อเกิดเป็นลูกหลานของอวิชชายั้วเยี้ยเต็มไปหมดบนโลกใบนี้ ซึ่งแท้จริงก็คือ การทื่เราไม่รู้ความจริงของกระแสความเกี่ยวพันกันอย่างแยกไม่ออกนี่เอง ทำให้เราสร้างเวรกรรมซ้ำแล้วซ้่ำเล่า ก่อภพชาติใหม่ๆ แปลกขึ้นๆ ทุกวันๆ ทั้งหมดที่เกิดขึ้นในวันนี้ คือ วิบากกรรมที่มาจากการกระทำของเราเองเมื่อวันวาน ย้อนเลยไปถึงในอดีตชาติที่พันผูก จนมันเป็นพลังแม่เหล็กที่จะผลักดันให้เราสร้างกรรมดี หรือกรรมไม่ดีใหม่ๆ ได้อีกในวันนี้และอนาคตกาลอันใกล้ หากเราไม่เท่าทันมัน

เจ้าตัว “สังขาร” หรือ “การปรุงแต่ง” นี้เอง

พระองค์ทรงค้นพบเจ้าตัวสังขารนี้ จากการบำเพ็ญเพียรสติอันทรงพลังจนก่อเกิดเป็นมหาสติ ที่เรียกว่าสติปัฏฐานสี่ ที่ทำให้เกิดสมาธิอันนุ่มนวลและอ่อนโยน จนมีปัญญาในการ “เห็น” กายตามความเป็นจริง เห็นเวทนา ตามความเป็นจริง เห็นจิตตามความเป็นจริง และเห็นสภาวธรรมตามความเป็นจริง

อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา

จนกระทั่งพบกับสภาวะ…สิ้นสุดการปรุง

จะว่าไป วิชชาในการตัดขาดกิเลสโดยสิ้นเชิงที่พระพุทธเจ้าทรงค้นพบนั้นลึกซึ้งมาก และพระองค์ทรงเมตตาย่อยมาให้เป็นแผนที่นำทางจิตให้เราต่างสามารถฝึกตนไปจนกว่าจะหลุดพ้นจากห้วงทุกข์ได้ เช่นเดียวกับพระองค์ หากเราเพียรปฏิบัติขัดเกลากิเลส ฝืนใจตนไม่ทำตามใจตัวเอง และ …ไม่หลอกตนเอง เราจะทำได้ …

เราอย่ามัวแต่คิดว่า พระองค์เป็นพระพุทธเจ้า พระองค์ทำได้ แต่เราทำไม่ได้

พระองค์ทรงเปิดของคว่ำให้หงาย เปิดอวิชชาในใจให้เห็นอย่างชัดๆ ว่าเราจะจัดการกับความไม่รู้ในใจเราได้อย่างไรด้วยวิชชาที่พระองค์ทรงค้นพบนี้

ย้อนเวลาไปในยุคนั้นเมื่อสองพันกว่าปีที่แล้ว…

จะมีใครบ้างที่คิดว่าจะมีช่องว่างที่พาเราออกไปจากโลกใบนี้ได้

จะมีใครบ้างที่สามารถฟอกจิตจนบริสุทธิ์สามารถทะลุทะลวงย้อนมิติแห่งกาลเวลาไปยังอดีตและอนาคตจนกระจ่างความจริงอยู่เหนือความแปรปรวนของทุกสิ่งได้ จนเห็นปรากฏการณ์ของการเปลี่ยนแปลงภายในและภายนอกอย่างละเอียดยิบ และไม่รู้ว่าจะบอกกล่าวความจริงนี้แก่ใครดี กับการพบกุญแจไขความลับของจิต ที่เป็นประตูออกไปจักรวาลนี้อย่างไม่หวนคืน

หากไม่มีเทวดามาขอร้องให้พระองค์บอกเถอะๆๆ ในโลกนี้ ยังมีผู้ทีมีธุลีน้อยในดวงตาอยู่บ้างและพร้อมที่จะรับฟังพระองค์ และฝึกตนเพื่อดับทุกข์ในสังสารตามรอยพระองค์ อยู่นะ

พระองค์ก็คงจะเสวยวิมุติสุขอยู่เพียงลำพังในวันวิสาขบูชาที่ผ่านมาถึงสองพันหกร้อยกว่าปีเพียงลำพังตลอดไป

วันวิสาขบูชาวันนี้ พุทธศักราช ๒๕๖๒ (นับจา่กปีที่พระพุทธองค์ปรินิพพาน ) + ๔๕ (ปีที่พระองค์ทรงจาริกเผยแผ่ธรรมสอนเวไนยสัตว์ ) =๒๖๐๗ ปี ผ่านมาแล้ว หากพระองค์ไม่เมตตา เราคงไม่ได้ท่องบ่นและโหยหาปัญญาที่พระพุทธองค์ค้นพบเมื่อวันวาน และเพียรพยายามที่จะออกจากทุกข์ตามรอยพระองค์อย่างแน่นอน และทุกข์ ก็คงจะท่วมทับสัตว์โลกเป็นกองพะเนินต่อไปไม่สิ้นสุด

แต่ด้วยความเมตตาในพระทัยของพระองค์อย่างเปี่ยมล้น ที่จะช่วยเหลือสรรพสัตว์ให้ออกจากห้วงทุกข์ พระองค์จึงยินดีออกเผยแผ่สัจธรรมตามที่พระองค์ทรงค้นพบ

วิสาขปุณณมี คำนี้ ทำให้ฉันย้อนระลึกถึงพระพุทธเจ้า และพระโพธิสัตว์ทุกพระองค์ ตลอดจนครูบาอาจารย์ของฉัน ในคืนวันทื่พระองค์ทรงปราบมารในใจจนสิ้นเชิงได้ ขณะที่ฉันเองก็ตั้งใจให้วันนี้เป็นวันแห่งการภาวนาเช่นกัน

แต่ฉันนั้นพ่ายแพ้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า ยิ่งตั้งใจภาวนาวันไหน วันนั้น แพ้ย่อยยับ ปราชัยต่อกิเลสโดยสิ้นเชิง

วันนี้ฉันตามจิตไม่ทันอีกแล้ว บ่อยครั้ง ที่สื่อสารออกไปอย่างขาดสติ แล้วก็มาเสียใจภายหลังว่า ไม่น่าเลย ฉันเห็นจิตฟุ้งซ่าน น้อยมาก เพราะฟุ้งไปแล้ว จึงมาตามรู้ทีหลัง ซึ่งครูบาอาจารย์บอกว่า นั่นแหละ เรียกว่า “ขาดสติ ” เยอะด้วย

ขณะที่วันนี้ตั้งใจภาวนากับการใช้วาจาให้น้อย อยู่กับลมหายใจให้มาก แต่ความจริงคือสลับกัน เรียกว่า ขาดสติอย่างรุนแรง

ค่ำแล้ว ฉันคิดว่า ได้เวลาที่จะไปสวดมนต์ทำวัตรวันวิสาขบูชา ๑๘ พฤษภาคม พ.ศ.๒๕๖๒ วันที่ฉันกับคุณแม่เรามักจูงมือกันไปภาวนาที่่วัดไหนสักแห่งหนึ่ง แล้วสวดมนต์ข้ามคืนด้วยกัน แต่วันนี้ ฉันไม่ได้ไปไหน ก็เลยเล่านิทานเรื่องวันวิสาขบูชาให้คุณแม่ฟัง

และก็อ่านบันทึกบทสวดมนต์ของคุณแม่จากลายมือที่บันทึกพระวาจาสุดท้ายของพระองค์ไว้ให้ฉันดูแลตนเอง

ปัจฉิมโอวาท ของพระพุทธเจ้า ที่คุณแม่บันทึกไว้

หันทะทานิภิกขเว อามันตะยามิโว

วะยะธัมมา สังขารา อัปปะมาเทนะ สัมปาเทถะ

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สังขารทั้งหลาย มีความเสื่อมไปเป็นธรรมดา ท่านทั้งหลายจงทำความไม่ประมาทให้ถึงพร้อมเถิด”

ข้าพเจ้าขอน้อมถวายทานอันนี้ แด่พระสงฆ์ผู้มีศีลทั้งหลาย ทานที่ข้าพเจ้าถวายแล้วนี้ จงเป็นปัจจัยให้ถึงพระนิพพารด้วยเทอญ. สาธุ

The post พระโพธิสัตว์ในใจฉัน กับ นิทานวันวิสาขบูชา appeared first on Manasikul Online.

ศึกษาวิถีชีวิตผ่านการศึกษา วัฒนธรรม ประเพณี ภาษา และพระพุทธศาสนาอันเป็นรากเหง้าของชาวไทใหญ่ที่กำลังก้าวไปในอนาคต ที่น่าสนใจเรียนรู้ จากมุมมองของพระสงฆ์ไทย ที่ชวนให้เรากลับมาหารากเหง้าของเราเอง

กับคำถามว่า เรา …กำลังทำให้พระพุทธศาสนาหายไปจากระบบการศึกษาไทยกันหรือเปล่า ? และเราจะช่วยกันพลิกฟื้นวิถีพุทธในการศึกษาของเด็กและเยาวชนอย่างไร เพื่อให้การก้าวไปข้างหน้าอุดมด้วยปัญญาพร้อมคุณธรรมความดีงามในจิตใจ

เชียงตุง : ศึกษาบทบาทพระสงฆ์กับการพัฒนาเยาวชนเพื่อศตวรรษที่ ๒๑

โดย พระมหาประสิทธิ์ ญาณปฺปทีโป

           ได้มีโอกาสติดตามคณะนักวิจัยของศูนย์อาเซียนศึกษา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ลงพื้นที่ทำวิจัยเชิงอาณาบริเวณศึกษาในเชียงตุง สหภาพเมียนมาร์ ซึ่งถือว่าเป็นประสบการณ์สำคัญที่ทำให้เปิดโลกทัศน์เกี่ยวกับประเทศเพื่อนบ้านที่อยู่ใกล้แต่แทบจะไม่รู้อะไรเกี่ยวกับเขาเลย 

           เชียงตุง มีประชากรส่วนมากเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ไทใหญ่ ซึ่งก็มีการแบ่งกลุ่มย่อยออกไปอีกมากมาย  แต่บนความหลากหลายนั้นกลับร้อยรัดกันด้วยแนวคิดทางพระพุทธศาสนา ทำให้เสน่ห์ของที่นี่ก็คือความเป็นวิถีพุทธ 

           วิถีพุทธในเชียงตุงเป็นไปโดยธรรมชาติ  กิจกรรมทุกๆ อย่างเกิดขึ้นด้วยความเป็นวิถีชีวิตและเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตของตนเอง  หากดูโดยผิวเผินก็จะเห็นแค่ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นแต่จะไม่เข้าใจในความหมายของสิ่งนั้น เพราะฉะนั้นแล้ว  นักวิจัยจึงต้องค้นหาความหมายที่ซ่อนอยู่หลังปรากฏการณ์นั่นเอง เพื่อให้รู้เหตุปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อกัน 

           แม้จะมีสิ่งที่น่าสนใจมากมาย แต่ที่สะดุดใจผู้เขียนเป็นพิเศษก็คือ การค้นพบแหล่งเรียนรู้ของกลุ่มคนไทใหญ่ ที่ใช้เป็นสถานที่บ่มเพาะสมาชิกใหม่ของตนเองให้เป็นคนที่มีความรู้  มีความเข้าใจและซาบซึ้งในความเป็นไทใหญ่ของตนเอง 

แห่งแรกคือ วัดหนองม้า อยู่นอกเชียงตุงไปประมาณ ๑๐ กิโลเมตร พื้นที่ไม่กว้างมากประมาณ ๔ ไร่ กว่า มีอาคารกุฏิสงฆ์ ๑ หลัง พระ ๑ เณร ๕ วิหาร ๑ หลัง อาคารโล่งใช้เป็นห้องเรียน ๓ หลัง ศาลามุงหญ้าคา ๑ หลังใหญ่ใช้เป็นห้องประชุมรวม และต้นไฮใหญ่ ๑ ต้น ใช้เป็นร่มให้ทุกคนได้อาศัย  ที่นี่เปิดเป็นโรงเรียนภาคฤดูร้อน  หลังจากปิดเทอมใหญ่ เชียงตุงจะปิดเรียนประมาณเกือบ ๓ เดือน  ช่วงนี้ วัดหนองม้า จึงเปิดเป็นศูนย์เรียนรู้วัฒนธรรมไทเขิน และพระพุทธศาสนา ให้กับเด็กๆ ซึ่งมีจำนวน เกือบ ๔๐๐ คน เปิดเรียนทุกวัน หยุดแค่วันพระ  เรียนฟรี มีอาหารเลี้ยง  เด็กมาจากหลายตำบล แบ่งเป็น ๓ ชั้น ต้น กลาง, ปลาย  วิชาที่เรียนเน้น ภาษาไทเขิน ซึ่งเป็นหนึ่งในกลุ่มภาษาไทใหญ่ อักษรมีลักษณะหัวกลม  เพราะนักเรียนที่เรียนในโรงเรียนจะต้องเรียนภาษาพม่า เพื่อไม่ให้ลืมรากเหง้าของตนเอง พระสงฆ์และพ่อแม่จึงส่งเสริมให้ลูกได้เรียนรู้ภาษา วัฒนธรรม ประเพณี ของตนเอง 

นอกจากเรียนภาษาแล้วก็มีการสอนวัฒนธรรม และสอนพระพุทธศาสนา การเรียนแบ่งเป็น เช้า และ บ่าย ครูส่วนใหญ่เป็นพระสงฆ์ และมีอาสาสอนวิชาอื่นๆ  ความเข้มข้นของการพยายามให้เด็กไทใหญ่ดำรงไว้ซึ่งรากเหง้าของตนเอง เห็นแล้วก็น่าชื่นชม โรงเรียนในลักษณะนี้ในไทยไม่ค่อยมี แม้จะมีโครงการบวชเณรฤดูร้อน ก็น่าจะไม่เพียงพอ แต่เราก็ยังต้องแข่งกับระบบการเรียน ทั้งซัมเมอร์ เรียนพิเศษ ฯลฯ

แห่งที่สอง  ศูนย์ภาษาอังกฤษ วัดยางปู เป็นโรงเรียนสอนภาษาอังกฤษ ตั้งอยู่ที่วัดยางปู โดยมีหลวงพ่อโชติกะ เป็นเจ้าอาวาสและเป็นผู้ก่อตั้งโรงเรียน  ที่นี่ถือว่าเป็นโรงเรียนกินนอน  หรือโรงเรียนประจำ มีอาคารที่พักชาย – หญิง หันหน้าเข้าหากันกั้นด้วยสนามฟุตบอล  ห้องเรียนก็คือศาลาวัด และใต้กุฏิพระ  เปิดสอนภาษาอังกฤษ ในหลักสูตร ๘ เดือน ค่าเทอมประมาณ ๓๐,๐๐๐ บาทไทย ตลอดหลักสูตร

นักเรียนกินและนอนที่นี่ มีการแบ่งงานทำครัว ผ่าฟืน และทำสวนผัก ทำความสะอาด  นักเรียนส่วนมากเป็นไทใหญ่ ที่มาจากหลายเมือง มีบางคนพูดได้ ๕ ภาษา ไทใหญ่ พม่า ไทย จีน และภาษาอังกฤษ ถ้าเป็นรุ่นโต ส่วนใหญ่จะจบการศึกษาขั้นพื้นฐานของโรงเรียนรัฐมาแล้ว แต่มาที่นี่เพื่อฝึกภาษาอังกฤษโดยตรง

แต่ว่าเพิ่งเปิดเทอมมาได้ไม่กี่วัน ทำให้ยังไม่คล่องมากนักสำหรับเด็กเล็ก น่าสนใจที่หลวงพ่อ ไม่พัฒนาศาลาเจดีย์หรือสถานบูชา แต่มุ่งพัฒนาการศึกษาของเด็กมากกว่า ห้องเรียนไม่ต้องสะดวกมาก หลวงพ่อบอกว่า “เรียนในชีวิตเลย” หมายถึง เรียนในชีวิตประจำวัน และก็จะมีการสอนวัฒนธรรมไทใหญ่  และฝึกทักษะชีวิต  ทั้ง ๆ ที่หลวงพ่อโชติกะพูดภาษาอังกฤษ ไม่ได้ แต่ว่าท่านพูดภาษาท้องถิ่นได้ ๖ ภาษา

ผลผลิตของที่นี่ จากที่พบเห็นศิษย์เก่าที่เป็นพระกำลังจะจบเอแบค กับม่อนแก้วนักธุรกิจนำเข้าเฟอร์นิเจอร์ของเชียงตุง และได้รับคำชมจากคณาจารย์ มจร. หลายท่านเกี่ยวกับนักเรียนที่จบจากสถาบันแห่งนี้ถือว่ามีคุณภาพมาก  เป็นอีกแหล่งเรียนรู้ที่น่าสนใจมากสำหรับการจัดการศึกษาของพระสงฆ์ไทใหญ่เพื่อการพัฒนาเด็กและเยาวชน แต่ส่วนหนึ่งก็ยอมรับว่าเด็กที่มาที่นี่ล้วนแต่ตั้งใจและมุ่งมั่นมาก

เมื่อถอดบทเรียนของทั้งสองแห่ง พบว่า

๑. พระสงฆ์มีบทบาทสำคัญมากต่อการดำรงไว้ซึ่งวัฒนธรรมประเพณีอันดีงาม หรือรากเหง้าของชุมชน  เพราะศูนย์ศึกษาสำคัญที่ลงพื้นที่ไป  พบว่า พระสงฆ์ขับเคลื่อนงานด้านนี้อย่างมีประสิทธิภาพและดูเหมือนจะเป็นความหวังของประชาชน

๒. การใช้ภาษอังกฤษเป็นเครื่องมือในการดึงเยาวชน ให้เข้ามามีส่วนร่วมในการแสดงความรับผิดชอบ  ต่อวิถีชีวิตของความเป็นไทใหญ่  และยังเป็นการส่งเสริมศักยภาพให้เด็กนักเรียน ได้ใช้ภาษาอังกฤษเป็นเครื่องมือเพื่อก้าวไปสู่ศตวรรษที่ ๒๑

๓.  รัฐบาลส่งเสริมได้เฉพาะการศึกษาตามแกนหลักของกระทรวง  วัดหรือพระสงฆ์จึงต้องร่วมกับชุมชนเพื่อจัดระบบการศึกษาในรูปแบบของหลักสูตรท้องถิ่นศึกษาขึ้นมาเอง  เพื่อเปิดโอกาสให้เยาวชนได้เรียนรู้เกี่ยวกับท้องถิ่นและความเป็นชาติพันธุ์ของตนเอง  และด้วยความประสานกันอย่างเหนียวแน่นระหว่างสงฆ์และประชาชน ทำให้การขับเคลื่อนงานด้านนี้มีประสิทธิภาพเกิดประสิทธิผลอย่างมาก 

๔.  ความสามัคคีของสงฆ์คือหัวใจสำคัญ พระสงฆ์ไทใหญ่ในเชียงตุง แม้จะมีอัตลักษณ์บางอย่างที่แตกต่างกัน แต่ก็มีความกลมเกลียวเหนียวแน่นอย่างมาก  และส่งเสริมซึ่งกันและกัน แม้จะไม่เห็นด้วยแต่ก็เห็นประโยชน์ร่วมกัน จึงสามารถขับเคลื่อนงานพัฒนาเยาวชนได้อย่างน่าสนใจ

นอกจากความสามัคคีของสงฆ์ที่น่าสนใจแล้ว  ยังพบว่า วิสัยทัศน์ของผู้นำสงฆ์  เป็นตัวเปิดทางให้พระสงฆ์ได้ทำงานเพื่อพัฒนาเด็กอันเป็นอนาคตของชาตินั้นได้มีความฉลาดในการใช้ชีวิต  และการใช้โอกาสตามยุคสมัยให้เป็นเครื่องมือในการทำนุรักษาไว้ซึ่งรากเหง้าของตนเอง ตลอดจนถึงแผ่ขยายออกไปให้ถึงที่สุด

พระพุทธศาสนาในอาเซียนยังมีอีกมากมายให้ค้นหา  และคนไทยเองนั้นก็ยังไม่ค่อยได้รู้จัก  การศึกษาให้รู้เขา  รู้เราจึงถือว่าเป็นสิ่งจำเป็น  แต่สิ่งหนึ่งที่อยากจะเน้นก็คือ  อย่าไปมองเขาแล้วเอาตัวเองไปตัดสิน  ให้มองเขาอย่างที่เขาเป็น  แล้วเราก็จะเห็นและเข้าใจตามความเป็นจริง

The post เชียงตุง : ศึกษาบทบาทพระสงฆ์กับการพัฒนาเยาวชนเพื่อศตวรรษที่ ๒๑ โดย พระมหาประสิทธิ์ ญาณปฺปทีโป appeared first on Manasikul Online.