มหาวิทยาลัยปรับตัวก่อนล่มสลาย

กิตติเมธี

กล่าวเป็นข่าวและกระแสอย่างต่อเนื่องเรื่อง เรื่องมหาวิทยาลัยในอเมริกาปิดตัวไปแล้วกว่า ๕๐๐ แห่งจากทั้งหมด ๔,๕๐๐ แห่ง ทำให้เกิดการคาดเดาไปว่าในอีก ๑๐ ปีข้างหน้า อาจจะมีมหาวิทยาลัยทยอยปิดตัวอีกกว่า ๒,๐๐๐ แห่ง

ย้อนกลับมาดูประเทศไทยก็เกิดปัญหานี้ทยอยให้เห็นเรื่องการสอบเข้าระดับ ม. ๖ และระดับอุดมศึกษาที่ลดลง โดยมีการอ้างเหตุผลถึงอัตราการเกิดที่ลดน้อยลง มีทางเลือกในการเรียนที่หลากหลาย  สามารถเรียนออนไลน์ได้ทั่วโลก นักศึกษาที่จบการศึกษาไม่ตอบโจทย์ผู้ประกอบการจึงไม่เกิดการจ้างงาน ทำให้มหาวิทยาลัยบางแห่งมีการเพิ่มงบการตลาดอย่างหนักเพื่อหวังจะสร้างจุดเด่นและเพิ่มจำนวนผู้เรียน

           ที่จริงถ้ามองจากในมุมคนที่ทำงานในมหาวิทยาลัยจะพบว่านอกจากปัญหาในด้านการบริหารจัดการแล้วอีกปัญหาที่ทำให้มหาวิทยาลัยไปต่อได้ยากคือ “หลักสูตรและระบบการเรียนการสอน” เพราะต่อให้มีระบบการบริหารดีแค่ไหนก็ไปไม่รอด

           มองเรื่อง “หลักสูตร” นั้นต้องมองในระดับ universal คือมีความเป็นสากลมากแค่ไหน ว่าตามจริง การเรียนที่จัดขึ้นในมหาวิทยาลัยทั่วประเทศ รวมถึงทั่วโลก ในหลักสูตรเดียวกันอาจมีความชัดเจนและไปในทางเดียวกัน ทุกหลักสูตรสามารถเชื่อมโยงและต่อยอดองค์ความรู้กันได้

ไม่ใช่พูดเรื่องแต่ที่ตนเองรู้ แต่ไม่สนใจชาวบ้านชาวช่องว่าเขาคุยอะไรกัน อย่างนี้ก็ไปยาก

จึงควรมีหลักสูตรที่ทุกคนมีส่วนร่วม  จับมือกันได้ระหว่างมหาวิทยาลัยกับมหาวิทยาลัยกับชุมชนกับโลกกับศาสนา หรือผู้ที่มีส่วนร่วมแล้ววางเนื้อหาให้สอดคล้อง คุยกันให้สะเด็ดน้ำก่อนแล้วค่อยเดินหน้าต่อ เพราะปฏิเสธไม่ได้เลยว่าสังคมจะอยู่ร่วมกันได้ล้วนมาจากพื้นฐานเดียวกันคือคนคุยกันได้ทุกเรื่องบนความเข้าใจกัน ไม่อย่างนั้นก็คงเป็นว่า “ถ้าคุยกันไม่รู้เรื่องก็อยู่ร่วมโลกเดียวกันไม่ได้”

ที่สำคัญไม่แพ้กันคือ “วิธีการถ่ายทอดหรือการเรียนการสอน” ต้องสร้างรูปแบบที่เป็น individual ต้องสร้างอัตลักษณ์ให้กับนักศึกษาที่เข้ามาเรียน คือเมื่อจบออกไปต้องเป็นตัวของตัวเอง ต้องรู้จักตนเองมากขึ้น เพราะปัญหาของการเรียนการสอนสมัยนี้คือ มีข้อมูล (information) จำนวนมาก แต่จะพัฒนาเป็นความรู้ (knowledge) ได้ต้องมีความเป็นสากลหรือ universal อันนี้เป็นขั้นตอนแรกที่กล่าวมา ต่อแต่นั้นต้องเอาไปป้อนแก่นิสิต ซึ่งต้องทำให้เขาเกิดปัญญาหรือความเข้าใจ (understanding) นำไปใช้ในการดำเนินชีวิตได้

การพัฒนาจากความรู้ไปสู่ความเข้าใจนี้ต้องอาศัยการถ่ายทอดหรือการสื่อสารที่ทันสมัย ทำอย่างไรเราจะปลุกความอยากเรียนรู้ หรือ sense of wonder ความตื่นตาตื่นใจต่อโลกแบบเด็กๆ ให้กับนิสิตได้ สิ่งหนึ่งคือต้องมีมุมมองใหม่ๆ ในการเข้าใจโลก และหาเครื่องมือในการสื่อสาร โดยอาจารย์ต้องหาเครื่องมือหรือปรับเปลี่ยนเครื่องมือในการสื่อสารให้สอดคล้องกับนิสิตตลอดเวลา ใช้ประโยชน์จากเครื่องมือที่พัฒนาไปไกลอย่างระบบ e-learning, MOOC เป็นต้น ใช้อุปกรณ์รอบตัวในการสื่อสาร เช่น มือถือ เป็นต้น

แต่สิ่งที่เหนืออื่นใด การจะปลุกความอยากเรียนรู้ หรือ sense of wonder ให้กับใครอื่น อาจารย์ก็ต้องเป็นอย่างนั้น ต้องตื่นตัวและทันกับรูปแบบการสื่อสารที่เปลี่ยนไปตลอดเวลา อันไหนเขาชอบดูชอบสนใจก็เอาสิ่งนั้นหรือเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นมาช่วยในการสื่อสารมากขึ้น

และสุดท้ายการเรียนการสอนนั้น ต้องสอนให้คนได้หันมาตระหนักรู้ในตนเอง ปลุกความตื่นรู้ Sense of awareness คือเข้าใจตัวเองมากขึ้น เข้าใจความชอบ ความไม่ชอบ ความถนัด เข้าใจในแบบที่ตนเองเป็น เข้าใจวิถีชีวิตที่ตนเองควรเดินก้าวไปในแบบที่เป็นตัวเอง อาจไม่เหมือนใคร แต่เต็มไปด้วยความเชื่อมั่น

คือเมื่อเรียนจบจะไม่ถามว่า “เรียนแล้วจะเอาไปทำอะไร, เรียนแล้วฉันจะไปทำเหมือนกับใคร” แต่จะเปลี่ยนเป็นว่า “เรียนแล้วฉันจะเป็นตัวของฉันเองมากขึ้นหรือไม่”

เพราะตอนนี้กำลังเกิดคำถามว่า เครื่องจักรจะมาทำงานแทนคน เครื่องจักรคือสิ่งทำอะไรแบบเดียวกันคล้ายๆ กันเดิมๆ ทุกวันตามที่ถูกออกแบบไว้  แต่สิ่งที่เครื่องจักรทำไม่ได้และไม่มีทางทำได้คือ “การเป็นตัวของตัวเอง” กล้าทำอะไรที่ต่างออกไป

และเชื่อว่า วิธีการสอนแบบนี้ตรงกับการสอนให้คนเป็นมนุษย์มากขึ้น และทำให้เรายังเหนือกว่าเครื่องจักรก็ตรงนี้ คือ “อัตลักษณ์เฉพาะตน”

มหาวิทยาลัยปรับตัวก่อนล่มสลาย โดย กิตติเมธี

The post มหาวิทยาลัยปรับตัวก่อนล่มสลาย โดย กิตติเมธี appeared first on Manasikul Online.

วัดกับบ้านแยกกันอยู่ได้จริงหรือ

 กิตติเมธี

        น่าจะเป็นปัญหาที่ถกเถียงกันมาอย่างยาวนาน และน่าจะยังคงว่ากันต่อไประหว่างรัฐกับศาสนา นักวิชาการหลายคนที่มองว่า “วัดและพระควรทำหน้าที่ทางสังคม รับใช้สังคมไม่ใช่รัฐ ศาสนาควรแยกจากรัฐ” นักวิชาการอิสระด้านพุทธศาสนาและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในกล่าวไว้ในรายการทีวีรายการหนึ่ง  น่าจะสอดคล้องกับแนวคิดของนักวิชาการบางท่านเขียนไว้

เช่นในหนังสือเรื่อง “รัฐกับศาสนา : ศีลธรรม อำนาจ และอิสรภาพ” โดยอ้างถึงเหตุผลที่ใกล้เคียงกัน คือ ศาสนาควรเป็นเรื่องของเสรีภาพมากกว่าจะเป็นเรื่องของรัฐจะเข้ามาจัดการ และศีลธรรมควรเป็นเรื่องสากลมากกว่าจะจำกัดแค่ในศาสนาเท่านั้น

หรือ ในบทความเรื่อง “แยกรัฐกับศาสนาให้ออกจากกันอย่างชัดเจนดีหรือไม่” ซึ่งผู้เขียนอ้างเหตุผลหนึ่งว่า “สำนักไหน นิกายไหนห่วยแตก ปฏิบัติไม่ได้ผล สอนแล้วไม่ได้เรื่องเดี๋ยวก็เรียวเล็ก หายสาบสูญไปเอง ลำพังกฎหมายปกติธรรมดา ไม่ว่าจะเป็นเรื่องต้มตุ๋นหลอกหลวงหรือโฆษณาเกินจริง ก็มีอยู่แล้ว ถ้าเข้าข่ายก็ว่ากันไป แต่ถ้าเมื่อไหร่ รัฐเข้าไปอุดหนุนศาสนานั้น นิกายนี้ อีกทางหนึ่งก็เหมือนกดศาสนา หรือนิกาย หรือสำนักอื่นไปโดยปริยาย”

        คำพูดและข้อเขียนเหล่านี้สะท้อนให้เห็นนักวิชาการบางกลุ่มกำลังมองว่า “รัฐกับศาสนา” ควรแยกกัน หรืออาจพูดให้เห็นชัดคือ “วัดกับบ้าน” น่าจะมีกำแพงระหว่างกันคงจะดี หรือควรพัฒนากำแพงนั้นให้แน่นหนาขึ้น ใหญ่โตขึ้นตามลำดับ วัดควรพัฒนาแบบวัด และรัฐก็ควรพัฒนาแบบรัฐ ใครชอบเป้าหมายชีวิตแบบไหนก็ควรอยู่ไปตามรูปแบบวิถีชีวิตแบบนั้น

มองดูก็เป็นสัดส่วนดี ให้พระได้จัดการเรื่องของพระไป ส่วนฆราวาสก็จัดการเรื่องนอกวัดไป ไม่ต้องให้ฆราวาสจัดการพระ หรือพระจัดการฆราวาส ส่วนคนอื่นก็จะได้มีเสรีภาพในการเลือกนับถือศาสนาหรือไม่นับถือก็ได้ตามแต่ที่ตนต้องการ

        การจัดสัดส่วนนี้อาจดูเป็นระเบียบถ้าเราคิดง่ายๆ แต่หากมองลึกๆ นี่อาจจะยิ่งทำให้สังคมอยู่ยากขึ้นด้วยหรือไม่

        ถ้าเราลองหาเป้าหมายที่รัฐกับวัดมาอยู่รวมกันน่าจะเป็นประโยชน์มากกว่าจะพยายามแยกสิ่งที่มีนี้ออกจากกัน เพราะอาจจะยิ่งเพิ่มปัญหาใหม่ๆ ให้กับเราอีกก็ได้ ใครจะรู้

แต่ก่อนอื่น เราลองย้อนดูว่าอะไรเกิดก่อนกันระหว่างวัดกับรัฐสักนิด โดยวัดก็คือศาสนาพุทธ แต่ในที่นี้จะใช้คำกลางๆ ว่า ศาสนา เพื่อเป็นรูปแบบของสถาบันที่สังคมสร้างขึ้น  

เดิมศาสนานั้นมาจากความเชื่อและเกิดก่อนจะมีรัฐ เมื่อเรามีทุกข์ก็จะหาที่พึ่ง สุดท้ายที่พึ่งที่เรายึดก็ที่ทำให้เราสบายใจล้วนเป็นความเชื่อ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องวิญญาณ การเวียนว่ายตายเกิด การหาเป้าหมายในการหลุดพ้นจากความทุกข์ เป็นต้น

ความเชื่อจึงเริ่มต้นจากคนแต่ละคนก่อนจะเป็นความเชื่อของแต่ละกลุ่มและกลายเป็นศาสนาประจำเผ่าบนความเชื่อร่วมกัน เช่น ความเชื่อในการถือผี หรือเป้าหมายการพ้นทุกข์ เป็นต้น ก่อนที่รัฐจะนำมาเพื่อสร้างความอยู่ร่วมกันอย่างสุขสงบ

สมัยพระเจ้าอโศกใช้หลักธรรม เช่น เมตตา ทาน ศีล เป็นต้น มากกว่าจะเน้นไปที่คำสอนทางศาสนาที่เน้นการดับทุกข์แต่เพียงอย่างเดียว ศาสนากลายเป็นเครื่องยึดโยงปัจเจกบุคคลได้มีที่พึ่งพิงในยามทุกข์ ให้รัฐมีวิธีปฏิบัติเพื่ออยู่ร่วมกันด้วยความสุขสงบ ถ้าจะว่าไปแล้วตราบที่ยังมีรัฐ ที่มีผู้คนมาอยู่ร่วมกัน ศาสนาก็เป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้

        อาจกล่าวได้ว่า ถ้าจะมีมรดกสักชิ้นหนึ่งที่ทำให้มนุษย์ได้ใช้ในยามที่สิ้นหวัง และหมดกำลังใจ ไร้จุดหมาย มรดกชิ้นนั้นที่เราจะนำมาใช้ได้ตลอดเวลาก็คือ “ศาสนา”

แต่หากจะจำเป็นต้องเลือกศาสนาหรือแนวคิดอื่นใดที่ดีที่สุดไว้คู่กับรัฐ ก็ลองเลือกเหมือนกับช่างไม้เลือกขวานสำหรับตัดไม้ อาจไม่ใช่ขวานที่สวย ทันสมัย หรือแพงที่สุด  แต่ต้องเป็นขวานที่เหมาะมือ จับถนัด ใช้งานร่วมกันมาสักระยะหนึ่ง ไม่ใช่เพราะขวานนั้นดีไปเสียทุกอย่าง แต่เพราะเคยชินกับขวานนั้นมากกว่าต่างหาก

แต่ถ้าจะให้วัดกับบ้านแยกกันจริงๆ ก็คงเหมือนเรากำลังทิ้งขวานก่อนจะเดินเข้าป่าแล้วหาขวานใหม่ที่คิดว่าน่าจะดีกว่าเดิม ก็ลองคิดดูว่าจะเจอขวานเล่มนั้นไหม หรือถ้าเจอแล้วจะต้องใช้เวลาอีกเท่าไหร่จึงจะใช้งานได้เหมาะมือ…

ลองคิดดู

วัดกับบ้านแยกกันอยู่ได้จริงหรือ โดย กิตติเมธี

The post วัดกับบ้านแยกกันอยู่ได้จริงหรือ โดย กิตติเมธี appeared first on Manasikul Online.

กลายเป็นอีกหนึ่งกระแสข่าว เมื่ออินเดียขอคณะสงฆ์ไทยช่วยฟื้นฟูพระพุทธศาสนาในรัฐมหาราษฎร์ ที่มีผู้นับพระพุทธศาสนาถึงร้อยละ ๗๕ ตามรายงานข่าว กงสุลใหญ่เมืองมุมไบ แจ้งถึงว่าทางอินเดียต้องการให้คณะสงฆ์ไทยช่วยฟื้นฟูพระพุทธศาสนา ทั้งเป็นการเชื่อมสัมพันธ์ทางการทูต พระพุทธศาสนา และวัฒนธรรมระหว่างไทยและอินเดีย ที่สำคัญทางอินเดียต้องการให้คณะสงฆ์ไทยช่วยฟื้นฟูพระพุทธศาสนาในรัฐแห่งนี้ด้วย โดยล่าสุด มส.ได้มีมติเห็นชอบ

            จากข่าวสารที่ถูกเผยแผ่นี้ทำให้เห็นความเคลื่อนไหวทางพระพุทธศาสนาในต่างประเทศ โดยเฉพาะอินเดียที่ถือเป็นแดนกำเนิดของพระพุทธศาสนากำลังจะฟื้นคืนมาอีกครั้ง

ถ้ามองจากมุมมองชาวพุทธถือว่าเป็นเรื่องน่ายินดีอย่างยิ่ง และเป็นเรื่องน่าประกาศให้เห็นถึงความเจริญก้าวหน้าของพระพุทธศาสนาที่มีมาโดยตลอดตั้งแต่ที่ประเทศอินเดียมีการฟื้นฟูและเชื่อมสัมพันธ์ทางด้านศาสนามาตั้งแต่ พ.ศ.๒๔๙๙ โดยในสมัยนั้น รัฐบาลอินเดียจัดงานพุทธชยันตี ฉลอง ๒๕ พุทธศตวรรษ โดยได้มีการบูรณะสังเวชนียสถานทั้ง ๔ และพุทธสถานทุกแห่ง พร้อมทั้งมีการสร้างที่พักสำหรับผู้จาริกบุญไว้ในที่นั้นๆ และในเวลานั้นได้เชิญให้ประเทศพุทธศาสนาทั้งหลายมาสร้างวัดของตนในที่จัดสรรให้ใกล้พุทธคยา ซึ่งรัฐบาลไทยได้สร้างวัดขึ้นด้วย คือวัดไทยพุทธคยา (Wat Thai Buddhagaya) และมีส่งพระสงฆ์ไทยไปประจำตั้งแต่ พ.ศ.๒๕๐๓ เป็นต้นมา

 โดยนับเป็นผลที่สืบต่อกันมาระหว่างพระพุทธศาสนาในอินเดียกับไทยที่สืบสายสัมพันธ์กันมาจนถึงปัจจุบัน ถือว่าเป็นการเชื่อมโยงความเชื่อระหว่างกันและผลที่งอกงามจากความเชื่อเดียวกันนั้นได้เผยแผ่ไปยังภูมิภาคต่างๆ ในประเทศอินเดีย

หากมองจากมุมมองชาวไทย ทำให้เห็นว่าประเทศไทยได้รับการยอมรับจากทั่วโลกในแง่ของพระพุทธศาสนา

แม้พระพุทธศาสนานั้นจะมีอยู่ในหลากหลายประเทศ แต่พระพุทธศาสนาในประเทศไทยนั้นนับว่าชาวต่างชาติให้ความสนใจอย่างมาก เพราะเมื่อปีพ.ศ.๒๕๒๒ มูลนิธิชาวพุทธอังกฤษที่ลอนดอนประเทศอังกฤษได้นิมนต์พระโพธิญาณเถระที่เรียกกันทั่วไปว่าอาจารย์ชา แห่งวัดหนองป่าพง อุบลราชธานี ให้เดินทางไปยังประเทศอังกฤษ พ.ศ.๒๕๒๐ ต่อมา พระสุเมโธ (ขณะนั้น) ปัจจุบันที่พระราชสุเมธาจารย์ เป็นศิษย์ติดตามไปด้วย และมอบหมายให้ปฏิบัติศาสนกิจอยู่ในกรุงลอนดอน

ได้เป็นผู้นำในการตั้งวัดป่าจิตตวิเวก (Wat Pah Cittaviveka Chithurst Forest Monastery) ในปี พ.ศ.๒๕๒๒ ต่อมา ในปี พ.ศ.๒๕๒๗ ได้ตั้งวัดขึ้นใหม่อีกแห่งใกล้ลอนดอนชื่อว่า วัดอมราวตี (Amaravati Buddhist Centre) และมีการเปิดสาขาเพิ่มตามลำดับ ท่านสุเมโธถือเป็นลูกศิษย์พระสายต่างประเทศรุ่นแรกของหลวงพ่อชา เป็นการนำพระพุทธศาสนาไปเผยแผ่ในประเทศที่ไม่มีพระพุทธศาสนา โดยเกิดจากความศรัทธาของเจ้าของประเทศนั้นเอง

ความมั่นใจในพระพุทธศาสนาจึงทำให้เห็นเป็นผลสะท้อนผ่านมุมมองของชาวต่างประเทศที่เข้ามาศึกษาเรียนรู้พระพุทธศาสนาและเผยแผ่ออกไป เช่นที่มีพระชาวต่างชาติได้สรุปคำสอนในพระพุทธศาสนาไว้ในแง่ที่ว่า

“ไม่มีสงครามศักดิ์สิทธิ์ ในทรรศนะพระพุทธศาสนา การฆ่าสัตว์ตัดชีวิต การเบียดเบียนผู้อื่นด้วยเจตนา ผู้กระทำจะต้องรับกรรมทั้งสิ้น จนกว่าจะหลุดพ้นจากวัฏสงสาร การฆ่าในนามศาสนา ยิ่งกระทำมิได้ในพระพุทธศาสนา…การฝึกสมาธิ สำคัญมากในพระพุทธศาสนา แม้ว่าศาสนาอื่นๆ ก็มีสอนให้คนมีสมาธิ แต่มีพระพุทธศาสนาเท่านั้นที่สอน วิปัสสนา ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญ ที่ทำให้รู้แจ้งว่า ทุกสรรพสิ่ง เมื่อมีการเกิด ย่อมมีการดับ…”

และยังมีอีกหลายข้อ ที่จริงถ้าเราชาวพุทธไทยพูดกันเองก็อาจจะดูน่าเชื่อถือประมาณหนึ่ง แต่พอมีพระชาวต่างชาติมาพูดไม่ใช่ว่าพูดได้ดีกว่าเรา หรือเก่งกว่าเราหรอก แค่ให้คนที่เขาอยู่ภายนอกมามองบ้างจะรู้ว่าพระพุทธศาสนานั้นเขายกย่องมากขนาดไหน และยิ่งประเทศไทยนั้นก็ล้วนได้รับการยอมรับและให้เกียรติจากต่างชาติเป็นอย่างมาก

แต่ถ้าจะว่าไป… ทำไมตอนนี้เราไม่รู้สึกว่าคนไทยเรายอมรับและให้เกียรติแบบนั้นบ้าง …

ท่องเที่ยวโลกกะธรรม ตอน “ฟื้นฟูพระพุทธศาสนาในอินเดีย ? ” โดย กิตติเมธี

The post ฟื้นฟูพระพุทธศาสนาในอินเดีย ? โดย กิตติเมธี appeared first on Manasikul Online.

กว่าจะเป็นหลักสูตรสื่อธรรมให้ถึงโลก (ตอนจบ)
“โลกสวยด้วยธรรม”

โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร.

ด้วยความกตัญญูที่จะตอบแทนพระพุทธศาสนาที่ได้ให้ผู้เขียนได้มีโอกาสได้ร่ำเรียนศึกษาจนจบ ณ ขณะนี้ และอีกเหตุผลหนึ่งมาจากการได้เห็นปฏิปทาของพระเถรานุเถระท่านทุ่มเทให้กับการรักษาพระพุทธศาสนาโดยเฉพาะเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) ทำให้เกิดแรงบันดาลใจและเป้าหมายในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา คือ ๑. เพื่อสืบทอดอายุพระพุทธศาสนาให้ยืนยาวนาน ๒. เพื่อเผยแผ่พระพุทธศาสนาทั้งในไทยและทั่วโลก และ ๓. เพื่อสร้างความสงบสุขและมอบมรดกธรรมให้แก่ชาวโลกเท่าที่จะทำได้

ในระหว่างที่ทำงานเผยแผ่ซึ่งก็คือการช่วยเหลือผู้คนให้พ้นทุกข์ โดยให้เขามีเครื่องมือจากพระพุทธเจ้าในการออกจากทุกข์ คือ ศีล สมาธิ และปัญญา เมื่อพบเจอปัญหาและอุปสรรค (คิดไม่ออก, โดนวิจารณ์, ท้อแท้) ผู้เขียนจะทำ ๓ อย่างคือ

ก. ชมตัวเอง หรือมองโลกให้สวยไว้ หาคำคมๆ มาให้กำลังใจตัวเองก็ได้ เช่นว่า “คนที่ไม่ถูกตำหนิ คือคนที่ไม่เคยทำอะไรเลย” หรือว่า “มองทางโลกให้มองต่ำ (คือมองว่ายังมีคนที่อาจจะเจอมาหนักกว่าเรา) มองทางธรรมให้มองสูง (คือถ้าเราผ่านไปได้เราจะเก่งขึ้น ดีขึ้น)”

ข. นั่งพักและทบทวน เพราะการเจอปัญหาแล้วท้อแท้นั้นดีกว่าการประสบความสำเร็จแล้วลืมตัว ถ้าเจอปัญหาแล้วไม่อยากทำต่อ หรือโดนต่อว่าอย่างรุนแรงจนท้อแท้นั้น อาจเป็นเรื่องที่ชวนให้เราคิดมากขึ้น มีเวลาทบทวนมากขึ้น และที่สำคัญมีเวลาได้เห็นว่าตนเองยังต้องพัฒนาอีก

ค. ขอบคุณอุปสรรค คนที่มีอุปสรรควางขวางอยู่ทำให้เห็นคุณค่าของมนุษย์ที่มีชีวิตอยู่จำเป็นต้องมีความพยายาม ไม่ใช่คนตายหรือคนที่หมดหวังแล้วที่ไม่จำเป็นต้องพยายามอะไรทั้งสิ้น

อยากจะบอกกับทุกคนว่า พระพุทธศาสนาคือวิถีชีวิตที่ผ่านการทดสอบทดลองมาหลายยุคหลายสมัยแล้วว่าสร้างความสุขสงบให้เกิดขึ้นได้ ธรรมะเป็นอกาลิโก เหนือกาลเวลา เพียงแต่วิถีชีวิตในบวรพระพุทธศาสนานี้ถูกมองในยุคปัจจุบันว่าเป็นเพียงอุดมคติ ไม่ได้อยู่บนฐานของความเป็นจริงที่แต่ละคนต้องดิ้นรนทำมาหากินจนลืมศีลธรรมอันดีงามไปจนหมดสิ้น และที่สำคัญลืมว่าถ้าเราทุกคนต่างดิ้นรนกอบโกยกันจนไม่ลืมหูลืมตา โลกใบนี้คงไม่มีพอสำหรับทุกคนได้กินใช้กันเป็นแน่

เราจึงมองพระพุทธศาสนาว่าเป็นเครื่องรักษาโลกไว้ รักษาชีวิตไว้ให้ยืนยาวต่อไปได้ ยิ่งตอนที่ไม่มีใครพูดถึงศีลธรรมอีกแล้ว อาจเป็นยุคที่น่ากลัวเกินบรรยาย ยิ่งเห็นการสื่อสารที่ปฏิบัติธรรมะแล้วยิ่งทำให้หวาดหวั่นยิ่งขึ้น แม้แต่เพจใน facebook ยังมีการตั้งว่า “ชาวพุทธต้องหยุดโลกสวย”
ที่จริงแล้ว เราต้องมองและหันกลับมามองโลกให้สวยต่างหาก เราจึงอยากปกป้อง อยากช่วยเหลือ อยากรัก และอยากมอบโอกาสที่เราเคยได้มากับคนอื่น เป็นธรรมะที่ก่อเกิดจากการมองด้านดีของสรรพสิ่ง และชวนให้ทุกคนหันมามองร่วมกัน นั่นจึงจะเป็นการสื่อสารธรรมะที่มั่นคงและยั่งยืน

กว่าจะเป็นหลักสูตรสื่อธรรมให้ถึงโลก (ตอนจบ) “โลกสวยด้วยธรรม” โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร. จากคอลัมน์ ท่องเที่ยวโลกกะธรรม (หน้าพระไตรสรณคมน์ นสพ.คมชัดลึก วันพฤหัสบดีที่ ๒ มกราคม พ.ศ.๒๕๖๓ )

The post กว่าจะเป็นหลักสูตรสื่อธรรมให้ถึงโลก (ตอนจบ) “โลกสวยด้วยธรรม” โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร. appeared first on Manasikul Online.

เล่าสู่กันฟังวันที่ “พาพระวิทยากรกลับบ้าน”

(ตอนจบ) ในร่มเงาพระพุทธศาสนา เราทุกคนล้วนเป็นญาติกัน

โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร.

สัปดาห์ที่แล้วเล่าถึงตอนที่ว่า เมื่อเราทำหน้าที่เป็นพระวิทยากร แม้จะทำหน้าที่อื่นได้สมบูรณ์ ได้พัฒนา และช่วยเหลือเยียวยาคนอื่นมากมายอย่างไร แต่จะไม่สมบูรณ์เลย ถ้าเราลืมพ่อแม่และครอบครัว…

หลังจากจบโครงการพระวิทยากรกระบวนธรรม ภาคเหนือ รุ่น ๑ ที่จังหวัดน่าน ระหว่างวันที่ ๒๐-๒๖ มีนาคม พ.ศ.๒๕๖๑ รวม ๗ วัน ๖ คืน โดยคณะสงฆ์จังหวัดน่าน ร่วมกับสถาบันพัฒนาพระวิทยากร สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมฯ วัดสระเกศ เราเดินทางเกือบๆ ๕ โมงเย็น พอออกมาไม่นานรถทั้งคันก็เงียบเสียงคุยกันลง เนื่องจากความเพลียตลอดระยะเวลาอบรม ๗ วัน ๖ คืน เหลือเพียงเสียงเครื่องยนต์ของรถตู้ที่ทำงานอย่างเต็มที่

รถคันนี้แม้จะไม่ใหม่นัก แต่มีคุณค่าทางจิตใจต่อเราอย่างมาก เพราะเป็นรถที่เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) เคยใช้มา เราในฐานะที่สืบทอดปณิธานการทำงานของท่าน และได้ใช้รถที่ท่านเคยใช้จึงรู้สึกซาบซึ้งถึงคุณค่านี้ในใจลึกๆ เสมอมา

รถวิ่งตามแผนที่ในระบบกูเกิล อันเป็นระบบนำทางเดียวที่เราเชื่อได้ตอนนี้ ตั้งจากน่านไปที่กำแพงเพชร รถวิ่งตามกูเกิลไปที่ไหนสักแห่งบอกไม่ถูก ข้างนอกมืดสนิท น่าจะขึ้นเขามา ด้านนอกมืดสนิท แสงไฟจากรถช่วยนำทาง เห็นทิวเขาไกลๆ ตัดกับฟ้าที่พอให้เห็นเป็นเงาๆ บางช่วยเห็นเป็นเงาต้นไม้ที่ถูกลมพัดเหมือนใครโบกมือทักทายตลอดเวลา

ตอนที่รถวิ่งนั้นสัญญาณมือถือก็หาย เราอาศัยทางนำเราไป ทางแต่ละช่วงขึ้นบ้าง ลงบ้าง มีทางโค้งเป็นระยะ ไม่มีรถวิ่งสวนทางเลยสักคันทั้งที่ยังหัวค่ำ จนให้เกิดสงสัยว่า เราอยู่ที่ไหน ทำไมไม่มีรถ ไม่มีสัญญาณมือถือ  แต่คิดได้ไม่นานก็เห็นแสงไฟจากป้อมยามด้านหน้าจึงเป็นอันให้รู้กันว่าเราหลุดออกจากความเงียบสงบ สักพักสัญญาณมือถือก็กลับมา แผนที่ก็กลับมาอีกครั้ง เราวิ่งตามแผนที่มา ทางนี้ไม่มีใครเคยมาสักครั้ง เราต้องเชื่อกูเกิล แต่ดูเหมือนกูเกิลจะพาเราวิ่งเข้าไปในทางที่เล็กลงทุกที ก่อนที่จะพบว่าทางข้างหน้ามีแต่หญ้าปกคลุม

โชเฟอร์หยุดรถมองรำพึงขึ้น “ข้างหน้าไม่น่าไปได้ต่อ”

“แต่กูเกิลบอกทางนี้นะ ลองไปดูไหม” ใครสักคนพูดจนเรียกคนให้มาช่วยกันตัดสิน  ขณะที่ทุกคนกำลังคิดช่วยกัน ก็มีรถวิ่งตามเรามาข้างหลัง เขาจอดลงมาดูก่อนจะหันหลังกลับขึ้นรถแล้วถอยกลับโดยไม่สนใจถามไถ่คันของเราสักนิด

เขาคงตามเรามา พอเห็นว่าเราไปไม่ได้ และไม่น่าจะไปได้ จึงหันหลังกลับทันที เขาให้แง่คิดเล็กๆ กับเราว่า อย่าตามคนที่หลงทาง ถ้ารู้ตัวให้รีบสละหนีเสีย ก่อนความเสียหายจะตามมา…

เราตัดสินใจว่าจะหันหลังกลับ เพื่อหาทางใหม่ที่ดีกว่า และเหมือนกูเกิลจะรู้ใจเราก็เตรียมทางใหม่ไว้ให้ทันที

เราเดินทางต่อไปจนถึงที่พัก  พอรุ่งเช้าก็ไปต่อ

  “แม่กับยายคงดีใจมากที่ลูกพระหายไป ๒ ปีกลับมาเยี่ยมบ้าน”

ใครสักคนเอ่ยขึ้น ที่สำคัญไม่ได้ไปคนเดียวแต่มาพร้อมพระวิทยากรอีกหลายรูป เราแวะหาของไปเยี่ยมโยมด้วย เจอผลไม้จำนวนหนึ่ง ไม่รู้ว่าโยมจะชอบไหม แต่อย่างน้อยเราก็ชอบ จากประสบการณ์ที่ผ่านมา ถ้าพระวิทยากรกลับบ้านพร้อมเพื่อนพระด้วยกัน โยมแม่มักจะไม่รับประทานอะไร เพราะมีความสุข ปีติกับการมาเยี่ยม และที่สำคัญโยมแม่ของพระวิทยากรบางรูปถึงขนาดไม่หลับนอนกันเลย เพื่อตั้งตารอพระลูกชาย

          เราเดินทางมาถึงเกือบ ๑๑ โมงเช้า เห็นโยม ๓ ท่านกำลังเตรียมอาหารด้วยสีหน้ายิ้มให้เห็นตลอด เวลาช่วงทักทายผ่านไปอย่างรวดเร็ว จนเหมือนว่าเราเป็นญาติที่รู้จักกันมานานกลับมาเจอกันอีกครั้ง

 บ้านนี้มีทั้งหมด ๔ คน มีพ่อและแม่ มีพระเป็นลูกชายคนเดียวและมีน้องสาว บรรยากาศรอบตัวบ้านร่มรื่น มีลมเย็นตลอดเวลา มีต้นไม้ขึ้นทั่วบ้าน

 “ฝนเพิ่งตกไปเมื่อวาน”

โยมเล่าให้ฟังว่าพระมาพร้อมฝน ตกไม่มาก แต่พอให้เย็นสบาย ปกติแม่จะอยู่คนเดียว จะมียายมาอยู่เป็นเพื่อน

 ยายบอกว่า ตาจากไปนานแล้ว

 “ยายไม่คิดถึงตาหรือ”  พระถาม

“คิดถึงก็ทำบุญให้” ยายตอบ

 ถามไถ่พอสมควรจึงสวดมนต์และให้โยมได้กรวดน้ำ พระที่มาได้กล่าวให้กำลังใจโยม

เราใช้คำพูดไม่มาก ถ้าสังเกตจะพบคำว่า “โยมยาย” “โยมพ่อ” “โยมแม่” ถูกเรียกอยู่ตลอดเวลา เป็นคำที่เราไม่ต้องพยายามมาก เพราะตั้งแต่เดินเข้ามาในบ้านแห่งนี้ก็เหมือนกับเราเดินเข้ามาในร่มเงาพระพุทธศาสนา ที่ทุกคนล้วนเป็นญาติกัน เรามีพ่อ แม่ยาย พี่น้อง ยาย ตา เต็มไปหมด เราเรียกโยมทุกคนที่ดูแลพระเณรไม่ได้ต่างจากลูกจากหลานแบบนั้น จนไม่มีใครแปลกหน้าสำหรับเราอีกแล้ว

ยิ่งมาเจอครอบครัวของพระวิทยากรที่ทำงานเพื่อพระพุทธศาสนาร่วมกัน ก็ไม่ยากเลยที่จะเอ่ยเรียกกันแบบญาติ

          เราออกมาและเดินทางต่อปล่อยให้ความทรงจำได้เก็บเรื่องราวดีๆ อีกครั้ง เมื่อได้นึกถึงการเดินทางมากำแพงเพชรอีกครั้ง

และฝากอีกเรื่องที่สำคัญไม่แพ้กัน “ใครรู้บ้าง เฉาก๊วยชากังลาวอยู่แห่งไหน” มากำแพงเพชรทั้งทีแต่หาไม่เจอเลย ว่าจะเอาไปฝากที่วัดบ้าง ห่างวัดไปนาน มีอะไรติดมือกลับมาบ้าง ก็น่าจะดี…

จบโครงการพระวิทยากรกระบวนธรรม ภาคเหนือ รุ่นที่ ๑ จังหวัดน่านโดยสมบูรณ์

เล่าสู่กันฟังวันที่ “พาพระวิทยากรกลับบ้าน”

(ตอนจบ) ในร่มเงาพระพุทธศาสนา เราทุกคนล้วนเป็นญาติกัน

โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร.

จากคอลัมน์ ท่องเที่ยวโลกกะธรรม (หน้าพระไตรสรณคมน์ นสพ.คมชัดลึก วันพฤหัสบดีที่ ๑๒ ธันวาคม พ.ศ.๒๕๖๒ )

The post เล่าสู่กันฟังวันที่ “พาพระวิทยากรกลับบ้าน” (ตอนจบ) ในร่มเงาพระพุทธศาสนา เราทุกคนล้วนเป็นญาติกัน โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร. appeared first on Manasikul Online.

เล่าสู่กันฟังวันที่ “พาพระวิทยากรกลับบ้าน”

เพราะพ่อแม่คือนักเสียสละคนสำคัญ

โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร.

หลังจากจบโครงการพระวิทยากรกระบวนธรรม ภาคเหนือ รุ่น ๑ ที่จังหวัดน่าน ระหว่างวันที่ ๒๐-๒๖ มีนาคม พ.ศ.๒๕๖๑ รวม ๗ วัน ๖ คืน โดยคณะสงฆ์จังหวัดน่าน ร่วมกับสถาบันพัฒนาพระวิทยากร สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมฯ วัดสระเกศ

เราเดินทางกลับด้วยรถตู้คันเดิมที่เคยใช้เดินทางมาระยะทางกว่า ๖ ร้อยกว่ากิโลเมตรถ้าเดินทางอย่างต่อเนื่องก็ร่วม ๙ ชั่วโมง  และมีพระวิทยากรอีกส่วนก็กลับรถทัวร์ที่ท่านยังจดจำตอนขามาได้ว่า “ถ้ากลับด้วยรถทัวร์แบบนี้กว่าจะฟื้นตัวก็เกือบ ๓-๔ วัน”

 แต่เนื่องจากช่วงนี้เป็นช่วงกีฬาโดยจังหวัดน่านเป็นผู้จัด เราจึงเลือกไม่ได้ เพราะรถทัวร์ที่ดีหน่อยจะถูกจองหมดก่อนนานแล้ว

และที่สำคัญที่เราเลือกจะเดินทางกันในรูปแบบนี้ทั้งที่สามารถเลือกทางที่สบายกว่าก็ได้ ไม่ใช่อะไรอย่างอื่นนอกจากเพื่อประหยัดค่าใช้จ่าย แม้จะเบียดเสียดกัน ไม่สะดวกสบายนักสำหรับพระนักทำงาน แต่เป้าหมายของผู้เป็นพระวิทยากรที่เรามักจะเตือนตัวเองและผู้เข้าอบรมเสมอคือ “เพื่อพระพุทธศาสนา” เป็นหลัก ไม่ใช่เพื่อความสุขสบายของตน จึง “ต้องทำตัวง่าย” คือ เดินทางง่าย อยู่ง่าย ฉันง่าย เข้ากับคนง่าย วางตัวเรียบง่าย แต่ต้องไม่มักง่าย หรือไปไหนต้องเป็นเสมือนผึ้งที่ดอมดมดอกไม้ แต่ไม่ทำให้ดอกไม้เสียหาย

 หลังจากเราออกเดินทางมาส่งพระวิทยากรส่วนหนึ่งที่กลับด้วยรถทัวร์แล้วแวะชมเมืองน่าน มีวัดภูมินทร์ เป็นต้น เราก็ออกเดินทางต่อโดยมีเป้าหมายคือกำแพงเพชร เพื่อทำอะไรสำคัญบางอย่างคือ “ส่งพระวิทยากรกลับบ้าน” (ภาคใต้มีโครงการนำชาวพุทธกลับบ้าน เลยถือโอกาสนำชื่อมาอ้างถึง) โดยไม่มีอะไรมาก แค่อยากรู้จักโยมพ่อโยมแม่ที่ถือว่า “เป็นนักเสียสละคนสำคัญ” เพราะคงไม่มีพ่อแม่คนไหนที่จะยอมให้ลูกชายมาบวช ยิ่งบางครอบครัวก็มีลูกชายคนเดียว (อย่างพระวิทยากรหลายรูปที่เรากำลังจะไปส่งท่านกลับบ้าน) และยิ่งบวชนาน ผู้เป็นแม่ยิ่งทำใจยากสุด

(ถ้าใครอ่านธรรมบทหรือพระไตรปิฎกจะรู้ว่าการบวชลูกชายวัยยังเด็กหรือหนุ่มนั้นถือเป็นฝันร้ายของพ่อแม่ที่ต้องการสืบทอดวงศ์ตระกูล มอบทรัพย์มรดก และดูแลกันในยามแก่เฒ่า จนถึงขนาดพระเจ้าสุทโธทนะขอให้พระพุทธองค์บัญญัติว่าใครจะบวชต้องให้พ่อแม่อนุญาตก่อน แต่ก็มีลูกๆ หลายคนที่ไม่ยอมให้ลูกบวช ลูกบางคนไม่ยอมกินข้าวปลา พ่อแม่เห็นภาพนั้นทนไม่ไหวจึงยอม แม้อย่างนั้นก็ยังคงมีหวังว่าลูกจะสึกออกมา ฟังถึงตรงนี้ก็เข้าใจหัวอกผู้เป็นแม่ได้เป็นอย่างดี)

เมื่อเราทำหน้าที่เป็นพระวิทยากร

แม้จะทำหน้าที่อื่นได้สมบูรณ์ ได้พัฒนา

และช่วยเหลือเยียวยาคนอื่นมากมายอย่างไร

แต่จะไม่สมบูรณ์เลย ถ้าเราลืมพ่อแม่และครอบครัว…

ที่สำคัญเวลาพระวิทยากรมาเยี่ยมโยมพ่อโยมแม่ อย่ามาคนเดียว ต้องมาหลายๆ รูป “ทำไมนะหรือ” เพราะโยมแม่มักจะน้อยใจว่า “พระลูกชายลืมแม่แล้วกระมัง จึงไม่เคยมาเยี่ยมเลย”

ถ้ามีสหธรรมมิก คือ มีพระมาด้วยกันหลายๆ รูป จะได้ช่วยบอกท่านได้ว่า พระลูกชายไปทำงานอะไรมา ช่วยบอก ช่วยเล่า ท่านจะฟังอย่างเข้าใจในความเสียสละของพระลูกชายและผู้เป็นพ่อเป็นแม่ที่ให้พระท่านได้ทำหน้าที่เพื่อพระพุทธศาสนา

และเท่าที่ประสบมาพอโยมพ่อโยมแม่ได้ฟัง มีทั้งรอยยิ้มและน้ำตากลับมาเสมอ

เล่าสู่กันฟังวันที่ “พาพระวิทยากรกลับบ้าน” เพราะพ่อแม่คือนักเสียสละคนสำคัญ

โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร.

จากคอลัมน์ ท่องเที่ยวโลกกะธรรม (หน้าพระไตรสรณคมน์ นสพ.คมชัดลึก วันพฤหัสบดีที่ ๕ ธันวาคม พ.ศ.๒๕๖๒ )

The post เล่าสู่กันฟังวันที่ “พาพระวิทยากรกลับบ้าน”เพราะพ่อแม่คือนักเสียสละคนสำคัญ โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร. appeared first on Manasikul Online.

ร่วมสร้าง “มรดกธรรม” เพื่อความพ้นทุกข์ ตามพุทธประสงค์ต่อไปไม่สิ้นสุด

โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร.

การทำงานเผยแผ่พระพุทธศาสนาจำเป็นต้องอาศัยความเสียสละของพระวิทยากร  โดยท่านได้ทุ่มเทกำลังกายและกำลังใจอย่างไม่คิดเห็นแก่ประโยชน์สุขส่วนตัว  แต่เห็นประโยชน์ของผู้อื่น และความสุขสงบของสังคมเป็นหลัก อันถือเป็นแนวทางที่เราควรช่วยส่งเสริมและสนับสนุนกัน เพื่อให้ความดีเคียงคู่กับความสุขให้มีตลอดปีและตลอดไปไม่ว่าสังคมจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร การเผยแผ่ธรรมก็จำเป็นอยู่ตราบใดที่ยังมีคนทุกข์และต้องการปลดเปลื้องทุกข์ภายในใจด้วยธรรมะที่พระพุทธองค์ค้นพบ

เพราะเป้าหมายในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา คือ

๑. เพื่อสืบทอดอายุพระพุทธศาสนาให้ยืนยาวนาน

๒. เพื่อเผยแผ่พระพุทธศาสนาทั้งในไทยและทั่วโลก

๓. เพื่อสร้างความสงบสุขและมอบมรดกธรรมให้แก่ชาวโลกเท่าที่จะทำได้

ถ้ามองที่เป้าหมายจะพบว่า เป้าหมายในการเผยแผ่พระพุทธศาสนานั้นเกิดจากการที่เรามองว่าเป้าหมายของชีวิตนั้นเป็นเพียงแค่ระยะสั้นเช่นเดียวกับที่พระพุทธองค์ทรงมีพระชนม์ชีพแค่เพียงอายุกาลของมนุษย์โลก แต่หากจะนับตามอายุกาลของพระพุทธศาสนานั้นสืบทอดต่อกันมาได้ด้วยอาศัยพระเถรานุเถระผู้ปฎิบัติดีปฏิบัติชอบ จนเหล่าพระราชามหากษัตริย์และเศรษฐี คฤหบดีได้พบก็เกิดความศรัทธาทั้งในบุคคลและคำสอนจึงเป็นผู้อุปถัมภ์ต่อยอดพระพุทธศาสนาให้ยืนยาวนานมาจนถึงยุคของเรา

และตอนนี้ ขณะนี้ ในยุคของเราจะเป็นผู้สืบทอดมรดกธรรมเหล่านี้ต่อไปให้ลูกให้หลานที่จะได้พบเจอวิถีชีวิตที่เปี่ยมด้วยความสงบสุขนี้ตราบเท่าที่จะมีแรงกายและแรงใจทำไปได้ในชีวิต

ดังเช่น การทำกิจกรรมเผยแผ่พระพุทธศาสนาของสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมและความมั่นคงแห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ ที่ได้เกื้อกูลสังคมมากว่า ๑๐ ปี ตามมติมหาเถรสมาคม มาจนถึงปี พ.ศ.๒๕๕๙ ที่ได้เล่าสรุปให้ฟังไปแล้วหลายเรื่อง

ฉบับนี้ขอเล่าสรุปปิดท้ายโครงการเยี่ยมพระพบปะโยม ๕ จังหวัดชายแดนใต้  เป็นโครงการต่อเนื่องที่พระธรรมทูตอาสาในพื้นที่ ๕ จังหวัดชายแดนใต้ได้ลงไปเยี่ยมเยียนพระและโยมในพื้นที่ หรือหากพื้นที่ใดเดือดร้อนจากภัยธรรมชาติ เช่น น้ำท่วม เป็นต้น

ยังมีโครงการธรรมะคืนถิ่น คืนกำไรชีวิต คืนความดีให้ชุมชน เป็นการโครงการการเยี่ยมเยียนชาวพุทธและชาวเขาในพื้นที่ภาคเหนือ มีการแจกข้าวของและมอบธรรมะ เพื่อเป็นการสร้างขวัญและกำลังใจให้กับคนในพื้นที่ ระหว่างวันที่ ๑๕-๑๖ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๙

และ โครงการนิทรรศการภาพ พระราชกรณียกิจ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ที่ทรงมีต่อพระพุทธศาสนา โดยมีกิจกรรมร้อยดวงใจบูชาพระบารมี และกิจกรรมน้อมส่งเสด็จสู่สวรรคาลัย เพื่อน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ และน้อมถวายเป็นพระราชกุศลแด่ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช จัดที่วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร โดยรอบบรมบรรพต (ภูเขาทอง) กรุงเทพมหานคร ระหว่างวันที่ ๗ – ๑๖ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๙

นอกจากนี้ก็มี โครงการประเมินและวิจัย เป็นการโครงที่สรุป ประเมินและวิจัยโครงการทั้งหมดเพื่อทราบถึงผลสัมฤทธิ์แต่ละโครงการซึ่งจากการประเมินโครงการพัฒนาศักยภาพพระวิทยากรนั้น แบบประเมินได้ชี้ชัดว่า พระวิทยากรมีความพึงพอใจในการอบรมอย่างมาก แต่มีข้อควรปรับปรุงคือเรื่องเวลาให้กระชับยิ่งขึ้น และสถานที่ที่อาจเปลี่ยนแปลงให้เหมาะแก่การอบรมมากขึ้น

สำหรับ โครงการพัฒนาศักยภาพพระวิทยากรที่สร้างการเปลี่ยนแปลงทางความคิดและความเชื่อมากที่สุด ก็คือ “โครงการพระวิทยากรกระบวนธรรม” 

ดังที่สหธรรมมิกผู้เข้าอบรมท่านหนึ่งได้บอกความรู้สึกหลังจากผ่านการอบรมว่า เพราะเป็นโครงการที่ทำให้เกิดทั้งอุดมการณ์และสร้างวิธีการในการทำงานไปพร้อมกัน

“ตั้งแต่อาตมาอบรมมา การอบรมแบบนี้มีประโยชน์ในการทำงานเผยแผ่ได้มากที่สุด และประทับใจในความเป็นกัลยาณมิตรของทุกรูปที่มาจากทุกจังหวัดทั่วประเทศ ทำให้ได้พบเจอและเข้าใจการทำงานของแต่ละพื้นที่ เป็นการสร้างความเป็นหมู่ เป็นสงฆ์อย่างแท้จริง”

ส่วนการประเมินการเผยแผ่กับประชาชนและเยาวชนนั้น ผลประเมินทำให้เห็นมิติ ๔ ด้านคือ  ๑. ความรู้ ความเข้าใจของผู้เข้าอบรม ๒. ความพึงพอใจ  ทัศนคติที่มีต่อโครงการฝึกอบรมคุณธรรม จริยธรรมและบรรยายธรรม ๓. การนำความรู้ในหลักธรรมไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน  ๔. การสืบสานพระพุทธศาสนาเผยแพร่ธรรม  และผลสรุปว่าผู้ผ่านการอบรมแล้วมีความพึงพอใจในระดับมากในทุกด้าน 

สำหรับโครงการเผยแผ่ที่สร้างการเปลี่ยนแปลงทางความคิดและความเชื่อมากที่สุดของประชาชนและเยาวชน ก็คือ โครงการเยี่ยมพระพบปะโยมที่ทำในพื้นที่ภาคใต้  เพราะถือเป็นรูปแบบของการเผยแผ่เชิงรุก โดยมีโยมท่านหนึ่งกล่าวกับพระวิทยากรที่ลงไปเยี่ยมโยมตอนเหตุการณ์น้ำท่วมกล่าวว่า “โยมดีใจมาก เพราะตั้งแต่เกิดมายังไม่เคยเห็นพระมาเยี่ยมและนำของมาให้ เพราะปกติจะอยู่ที่วัด ถ้ามาก็จะมาแค่บิณฑบาตเท่านั้น แต่นี่โยมเดือดร้อน พระมาเยี่ยม โยมไม่เคยเห็น”

เพราะการทำงานเผยแผ่พระพุทธศาสนาจำเป็นต้องอาศัยความเสียสละของพระวิทยากร  โดยท่านได้ทุ่มเทกำลังกายและกำลังใจอย่างไม่คิดเห็นแก่ประโยชน์สุขส่วนตัวดังที่กล่าวไว้ข้างต้น  อย่างไรก็ตามประโยชน์ของผู้อื่น และความสุขสงบของสังคมจะเกิดขึ้นได้ ก็ต้องอาศัยความเข้าใจในการทำงานซึ่งกันและกัน รวมทั้งหาแนวทางที่เราจะช่วยกันส่งเสริมและสนับสนุนกันต่อไป เพื่อสร้างสรรค์มรดกธรรมที่พระพุทธเจ้าฝากไว้ให้มีชีวิตและลมหายใจรับใช้สังคมต่อไปไม่สิ้นสุด

ร่วมสร้าง “มรดกธรรม” เพื่อความพ้นทุกข์ ตามพุทธประสงค์ต่อไปไม่สิ้นสุด จากคอลัมน์ ท่องเที่ยวโลกกะธรรม (หน้าพระไตรสรณคมน์ นสพ.คมชัดลึก วันพฤหัสบดีที่ ๒๑ พฤศจิกายน พ.ศ.๒๕๖๒ ) โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร.

The post ร่วมสร้าง “มรดกธรรม” เพื่อความพ้นทุกข์ ตามพุทธประสงค์ต่อไปไม่สิ้นสุด โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร. appeared first on Manasikul Online.

“เรียนรู้ทุกข์และออกจากทุกข์ไปด้วยกัน”

พระวิทยากรรุ่นใหม่ กับกระบวนการสร้างสื่อธรรม

เพิ่มพื้นที่ปลอดภัยให้สังคม

โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร.

จากคอลัมน์ ท่องเที่ยวโลกกะธรรม (หน้าพระไตรสรณคมน์ นสพ.คมชัดลึก วันพฤหัสบดีที่ ๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ.๒๕๖๒ )

           สัปดาห์ที่แล้วเล่าถึงการทำกิจกรรมเผยแผ่พระพุทธศาสนาของสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมและความมั่นคงแห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ประจำปี พ.ศ.๒๕๕๙ ไปสองสามเรื่อง เป็นเพียงการเกริ่นนำ จากการทำงานของพระวิทยากรภายใต้การส่งเสริมและสนับสนุนโดยสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคงแห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ

           สาเหตุที่เราต้องสร้างพระวิทยากรก็เป็นไปตามพุทธประสงค์ของพระพุทธเจ้า หลังจากห้าพรรษาผ่านพ้นที่ฝึกตนกับพระอุปัชฌาย์อาจารย์ พระพุทธองค์ตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจง เที่ยวจาริกไปเพื่อประโยชน์แก่ชนเป็นอันมาก เพื่อความสุขแก่ชนเป็นอันมาก เพื่ออนุเคราะห์สัตว์โลก …”

           นั่นจึงเป็นเหตุผลหนึ่งของการถอดรหัสการสอนของพระพุทธองค์เกี่ยวกับการเผยแผ่พระพุทธศาสนามาสู่การทำงานที่เต็มเปี่ยมไปด้วยความศรัทธาและอุดมการณ์ เป็นการปฏิบัติบูชาเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ที่พระพุทธเจ้าวางไว้ คือ พระนิพพาน สำหรับปลายทางของการพ้นทุกข์ในสังสารวัฏและสำหรับสันติสุขในใจของผู้คนทั่วไปในการที่จะมีวิชาในการเอาชนะกิเลสภายในใจตน เพื่อที่จะไม่เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น รวมไปถึงสามารถที่จะนำแนวทางที่พระพุทธเจ้าสอน อันได้แก่ อริยสัจสี่ อริมรรคมีองค์แปด ฯลฯ ไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ทุกสถานการณ์เพื่อป้องกันทุกข์และดับทุกข์ในใจตนอีกทั้งช่วยเหลือผู้คนรอบข้างได้ด้วย  

           ดังเช่นงานที่เราได้ทำต่อมาคือ โครงการพระนักเขียน ๔ ภาค  ซึ่งยังอยู่ในหมวด ๑. การพัฒนาศักยภาพพระวิทยากรรุ่นใหม่  เป็นโครงการที่มุ่งพัฒนาพระภิกษุสามเณรให้มีความรู้ทางพุทธศาสนาในการนำไปประยุกต์ใช้  มีทักษะในการปฏิบัติการเข้าค่ายคุณธรรม การบรรยาย และการเผยแผ่ทั้งผ่านการใช้สื่อสารออนไลน์ และการเขียน และสร้างอุดมการณ์ในการเผยแผ่ เน้นกิจกรรมอีกทั้งยังเป็นการการสร้างความสัมพันธ์อันดีระหว่างพระวิทยากรทุกภูมิภาค ให้มีความสามัคคี อันจะส่งผลให้เครือข่ายการทำงานของพระวิทยากรมีความเข้มแข็งในการทำงานเผยแผ่พระศาสนาต่อไป 

 โครงการพระนักเขียน ๔ ภาค  เป็นการสร้างศักยภาพให้พระวิทยากรได้มีประสิทธิภาพในการเขียนธรรมะเพื่อการเผยแผ่ธรรมะและการทำงานในแต่ละพื้นที่ผ่านสื่อต่างๆ โดยแบ่งเป็น ๔ ภาค คือภาคกลาง  จัดที่ค่ายพุทธบุตรอารยาภิวัทธน์ ด่านช้าง สุพรรณบุรี ระหว่างวันที่ ๒๒-๒๔ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๕๙  ภาคใต้ จัดที่โรงเรียนฆังคทวีศิลป์ จ.นครศรีธรรมราช ระหว่างวันที่ ๒๙ มิถุนายน -๑ กรกฎาคม พ.ศ.๒๕๕๙ ภาคอีสาน จัดที่ศูนย์การคณะสงฆ์ภาค ๑๐ จ.อุบลราชธานี ระหว่างวันที่ ๖-๘ กรกฎาคม พ.ศ.๒๕๕๙  และภาคเหนือ จัดที่มูลนิธิหยดธรรม ระหว่างวันที่ ๑๓-๑๕ กรกฎาคม พ.ศ.๒๕๕๙

สำหรับ โครงการพัฒนาศักยภาพพระธรรมทูตอาสา ๕ ชายแดนใต้ เป็นโครงการที่มุ่งการพัฒนาพระธรรมทูตอาสาในพื้นที่ ๕ จังหวัดคือ สงขลา สตูล ยะลา นราธิวาส และปัตตานี ให้มีความรู้ทางพุทธศาสนาในการนำไปประยุกต์ใช้  มีทักษะในการปฏิบัติการเข้าค่ายคุณธรรม การบรรยาย และการเผยแผ่ทั้งผ่านการใช้สื่อสารออนไลน์ และการเขียน และสร้างอุดมการณ์ในการเผยแผ่ จัดระหว่างเดือนพฤศจิกายน-ธันวาคม พ.ศ.๒๕๕๙ ที่ได้เล่าสู่กันฟังไปแล้ว

ทั้งหมดนี้ก็เป็นเพียงส่วนหนึ่งของการพัฒนาศักยภาพพระวิทยากรรุ่นใหม่ให้เข้าใจโลก เข้าใจชีวิตคนทางโลกเพื่อที่จะหาทางช่วยเหลือผู้คนให้พ้นจากทุกข์ในใจเขาได้ หากเราตระหนักว่า ทุกสิ่งทุกอย่างหากมองเป็นก็จะเห็นธรรมแล้ว นี้คือ หนทางในการที่จะทำให้คนตื่นรู้จากการฝึกฝนขัดเกลาตนของพระวิทยากรมาก่อนแล้ว จึงนำมาแบ่งปันและบอกเคล็ดไม่ลับให้ ตามรอยพระพุทธองค์ที่ว่า “เปิดของคว่ำให้หงาย” เพื่อที่เราจะได้เรียนรู้ทุกข์ และออกจากทุกข์ไปด้วยกัน  

“เรียนรู้ทุกข์และออกจากทุกข์ไปด้วยกัน” พระวิทยากรรุ่นใหม่ กับกระบวนการสร้างสื่อธรรม เพิ่มพื้นที่ปลอดภัยให้สังคม โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร.

จากคอลัมน์ ท่องเที่ยวโลกกะธรรม (หน้าพระไตรสรณคมน์ นสพ.คมชัดลึก วันพฤหัสบดีที่ ๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ.๒๕๖๒ )

The post “เรียนรู้ทุกข์และออกจากทุกข์ไปด้วยกัน” พระวิทยากรรุ่นใหม่ กับกระบวนการสร้างสื่อธรรม เพิ่มพื้นที่ปลอดภัยให้สังคม โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร. appeared first on Manasikul Online.

“ทำไมต้องสร้างพระวิทยากร “

เพราะการสร้างพระคือหัวใจของการเผยแผ่ที่สามารถช่วยเหลือผู้คนได้มากมหาศาล

โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร.

           เป็นเวลากว่าสิบปีที่เราทุ่มเทสร้างพระวิทยากรเพื่อตอบโจทย์ในการแก้ปัญหาความทุกข์ของเด็ก เยาวชนและประชาชนทั่วไป และนี่คือการทำงานตามรอยองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในการสร้างพระนักเผยแผ่ที่จะออกไปช่วยเหลือผู้คนได้มากขึ้น เพราะกำลังพระสงฆ์ พระนักเผยแผ่หนึ่งรูปสามารถไปช่วยคนทุกข์ได้เป็นสิบเป็นร้อย เป็นพัน เป็นหมื่น เป็นแสน เป็นล้านๆ คน นั่นจึงเป็นเหตุผลว่าทำไมจึงต้องสร้างพระนักเผยแผ่ ซึ่งเป็นความสำคัญอย่างยิ่ง

สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมและความมั่นคงแห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ประจำปี พ.ศ.๒๕๕๙ เกิดขึ้นโดยการปรารภของเจ้าประคุณสมเด็จพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) ในปี พ.ศ.๒๕๕๒ เพื่อเป็นสำนักงานที่รองรับการทำงานด้านการเผยแผ่พระพุทธศาสนาของคณะสงฆ์ทั่วประเทศ  ต่อมาได้มีมติมหาเถรสมาคม ที่ ๔๑๒/๒๕๕๖ เห็นชอบให้สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ กรุงเทพมหานคร เป็นหน่วยงานของคณะสงฆ์ในการสนับสนุน  การดำเนินภารกิจด้านการเผยแผ่พระพุทธศาสนาเชิงรุก  โดยได้รับการสนับสนุนงบประมาณการทำงานจากสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ 

ผลงานการทำงานของพระวิทยากรสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคงแห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ จึงเป็นการทำงานทั้งในแง่สร้างพระวิทยากรรุ่นใหม่  และเผยแผ่หลักธรรมในพระพุทธศาสนาแก่ประชาชนและเยาวชนในทั่วทุกพื้นที่โดยอาศัยแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ ๑๒ (ปี๒๕๖๐-๒๕๖๔) ยุทธศาสตร์ที่ ๑ ซึ่งเน้นการพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพทุนมนุษย์ และการพัฒนานั้นมุ่งเน้นการพัฒนาเรื่องคุณธรรม จริยธรรม  และในปี พ.ศ.๒๕๕๙ ที่ผ่านมา มีการทำงานหลายภาคส่วน และที่นำมาสรุปไว้ในที่นี้เป็นแค่บางส่วน คือ

๑. การพัฒนาศักยภาพพระวิทยากรรุ่นใหม่

  เป็นโครงการที่มุ่งพัฒนาพระภิกษุสามเณรให้มีความรู้ทางพุทธศาสนาในการนำไปประยุกต์ใช้  มีทักษะในการปฏิบัติการเข้าค่ายคุณธรรม การบรรยาย และการเผยแผ่ทั้งผ่านการใช้สื่อสารออนไลน์ และการเขียน และสร้างอุดมการณ์ในการเผยแผ่ เน้นกิจกรรมอีกทั้งยังเป็นการการสร้างความสัมพันธ์อันดีระหว่างพระวิทยากรทุกภูมิภาค ให้มีความสามัคคี อันจะส่งผลให้เครือข่ายการทำงานของพระวิทยากรมีความเข้มแข็งในการทำงานเผยแผ่พระศาสนาต่อไป  ผ่านโครงการเหล่านี้คือ

ก. โครงการพระวิทยากรกระบวนธรรม 

เป็นโครงการอบรมพระภิกษุสามเณรจากทุกจังหวัดจำนวน ๘๐ รูป เวลาอบรมจำนวน ๑๒ วัน เพื่อเพิ่มทักษะการเข้าค่าย การบรรยาย การจัดกิจกรรม จิตวิทยาการให้คำปรึกษาเบื้องต้น สร้างอุดมการณ์ความเป็นผู้นำทางจิตวิญญาณ การเขียนโครงการและการเขียนเพื่อสื่อสารในรูปแบบต่างๆ  โดยแบ่งเป็น ๒ ภาค

ภาคแรก ศึกษาทฤษฎีและฝึกปฏิบัติ ทั้งการอบรม การบรรยาย การสื่อสารรูปแบบต่างๆ และการเขียน จัดขึ้นระหว่างวันที่ ๖-๑๘  มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๙ ณ วัดสามพระยา

ภาคสอง เดินทางไปปฏิบัติธรรม ณ แดนพุทธภูมิ ประเทศอินเดีย เพื่อสร้างอุดมการณ์ในการเป็นนักเผยแผ่ จัดขึ้นระหว่าง ๓-๙ กรกฎาคม พ.ศ.๒๕๕๙

และโครงการฝึกอบรมพระวิทยากร จ.อุบลราชธานี เป็นโครงการอบรมพระภิกษุสามเณรภายในจังหวัดอุบลราชธานี จำนวน ๑๕๐ รูป เวลาอบรมจำนวน ๑๕ วัน จัดที่วัดปากน้ำ (บุ่งสระพัง) จ.อุบลราชธานี ระหว่างวันที่ ๑๗ มิถุนายน – ๑ กรกฎาคม ๒๕๕๙ เพื่อเพิ่มทักษะการทำงานเผยแผ่ด้านต่างๆ

ข. โครงการพัฒนาศักยภาพพระวิทยากรด้านการสื่อสารและด้านจิตวิทยา

เป็นโครงการพัฒนาศักยภาพพระวิทยากร จำนวน ๔๐ รูป ระยะเวลาด้านสื่อสาร ๕ วัน ระหว่างวันที่ ๖-๑๐ สิงหาคม พ.ศ.๒๕๕๙ และด้านจิตวิทยา ๓ วัน ระหว่างวันที่ ๑๒-๑๔ สิงหาคม พ.ศ.๒๕๕๙ ให้มีความสามารถด้านการใช้สื่อโซเชียลเน็ตเวิร์ค การสร้างสื่อ การถ่ายรูป และการพัฒนาด้านจิตวิทยากระบวนการที่เน้นความรู้ความเข้าใจกระบวนการทางจิตวิทยาสมัยใหม่ และเพิ่มประสิทธิภาพในการอบรมเชิงจิตวิทยาที่ประยุกต์เข้าหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา

อีกทั้งมีโครงการอบรมพระธรรมทูต  โดยร่วมกับสถาบันโพธิคยาวิชชาลัย ๙๘๐ วัดสุวรรณภูมิพุทธชยันตีอบรมตามหัวข้อว่า “สุ จิ ปุ ลิ เพื่อชีวิตดีงาม”  ตามหลักสูตรเตรียมพระธรรมทูต แก่ผู้เตรียมตัวเป็นพระธรรมทูตที่คัดมาจากทั่วประเทศ เพื่อเสริมสร้างความเข้าใจด้านการเผยแพร่ผ่านการฝึกเทคนิคการฟัง การคิด การถาม และการบันทึก จำนวน ๓๐ รูป ระยะเวลาอบรม ๓ วัน

ทั้งหมดนี้เป็นเพียงการสรุปให้เห็นภาพการทำงานสร้างพระวิทยากรซึ่งเป็นหัวใจของการทำงานเผยแผ่และการอบรมเด็ก เยาวชน และประชาชนในทุกด้านเลยทีเดียว

ทำไมต้องสร้างพระวิทยากร …

เพราะการสร้างพระคือหัวใจของการเผยแผ่

ที่สามารถช่วยเหลือผู้คนได้มากมหาศาล

โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร.

จากคอลัมน์ ท่องเที่ยวโลกกะธรรม (หน้าพระไตรสรณคมน์ นสพ.คมชัดลึก วันพฤหัสบดีที่ ๗ พฤศจิกายน พ.ศ.๒๕๖๒ )

The post “ทำไมต้องสร้างพระวิทยากร… เพราะการสร้างพระคือหัวใจของการเผยแผ่ ที่สามารถช่วยเหลือผู้คนได้มากมหาศาล” โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร. appeared first on Manasikul Online.

จากคำอธิบายอัตลักษณ์พระวิทยากรกระบวนธรรม นอกจากที่เราเรียนรู้พระพุทธศาสนาเพื่อการขัดเกลากิเลสในตนเองแล้ว ก็ต้องช่วยผู้อื่นให้มีความรู้ในการดับทุกข์ในใจด้วยตนเองต่อไป เป็นการพึ่งตนพึ่งธรรมอย่างแท้จริง  สำหรับในด้านการเผยแผ่จะต้องทำอย่างไรจึงจะทำความเข้าใจอุดมการณ์ทางพระพุทธศาสนาให้เด่นชัดขึ้นสำหรับพระวิทยากรที่จะทำหน้าที่เผยแผ่ธรรมต่อไป กิจกรรมจุดเทียนอุดมการณ์จึงเกิดขึ้นโดย

๑. มีหลักการ (ability)

๒. ประสานศรัทธา (confidence)

และ ๓. บ่มเพาะปัญญาตื่นรู้ (awareness)

เปิดห้องเรียนธรรมะ บ่มเพาะปัญญาให้ตื่นรู้

สานอุดมการณ์ทางพระพุทธศาสนาให้มีลมหายใจ

โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร.

“กิจกรรมจุดเทียนอุดมการณ์”  

เป็นอีกหนึ่งกิจกรรมหลักของคัมภีร์พระวิทยากร : หลักสูตรพระวิทยากรกระบวนธรรม ถอดบทเรียนโดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี, ป.ธ.๙,ดร. ผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมฯ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร มีแนวคิดที่เน้นการเสียสละ ตามหลักประโยชน์ หรืออัตถะ ๓ อย่างคือ อัตตัตถะ ประโยชน์ตน, ปรัตถะ ประโยชน์ผู้อื่น และ อุภยัตถะ ประโยชน์ทั้งสองฝ่าย โดยประโยชน์เหล่านี้มีการขยายให้เห็นชัดขึ้นตามคำที่เจ้าประคุณสมเด็จพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถร) ว่า “เราได้ สำนักไม่ได้ พระศาสนาไม่ได้ ไม่เอา ไม่ทำ เราไม่ได้สำนักได้ พระศาสนาได้  เอา ทำได้ เราได้ สำนักได้ พระศาสนาได้ เอา ทำได้”

           สอดคล้องกับที่พระพุทธองค์ตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย พวกเธอจงเที่ยวจาริกไปเพื่อประโยชน์แก่ชนเป็นอันมาก เพื่อความสุขแก่ชนเป็นอันมาก เพื่ออนุเคราะห์สัตว์โลก

จากแนวคิดนี้นำไปสู่การทำงานของพระวิทยากรในการจัดเตรียมกิจกรรมจุดเทียนอุดมการณ์ ซึ่งต้องเตรียมอุปกรณ์มากพอสมควร ทั้งเตรียมสัญลักษณ์ที่สื่อถึงงานพระพุทธศาสนา เทียน  กระดาษสี และสถานที่ บางแห่งอยู่นอกอาคารก็ต้องเสี่ยงกับสภาพอากาศที่เลือกไม่ได้ (ที่เมืองโบราณในโครงการพระวิทยากรกระบวนธรรมรุ่น ๒ ทำกิจกรรมนี้ที่ลานกว้าง  ส่วนที่จังหวัดน่าน เราจัดที่ลานธรรม วัดดอนมูล ในโครงการพระวิทยากรกระบวนธรรมภาคเหนือ จ.น่าน รุ่น ๑) และจากกิจกรรมนี้ทำให้เราได้ลักษณะของพระวิทยากร คือ

๑. มีหลักการ (ability)

ทุกอย่างที่ทำต้องมีแนวคิดหรือหลักการที่ก่อเกิดเป็นอุดมการณ์สำคัญ นั่นคือ “ความเสียสละ” อย่างในขั้นตอนการเตรียมกิจกรรมจุดเทียนอุดมการณ์ เราได้ประชุมเตรียมสัญลักษณ์อันจะสื่อให้เห็นอุดมการณ์ในการเผยแผ่ โดยครั้งนี้จังหวัดน่าน เราทำเป็นรูปใบโพธิ์ ซึ่งมีลักษณะเด่นคือ มองด้านบนเป็นรูปหัวใจ

เพราะพระวิทยากรต้องทำงานด้วยใจเสียสละ และยังมีภาระหลักคือมุ่งเน้นเยียวยาจิตใจให้กับคนที่อยู่ในห้วงแห่งความทุกข์ที่กำลังแสวงหาที่พึ่งทางใจอยู่

 อีกส่วนหนึ่งเวลาพระวิทยากรจะไปสอนหรืออบรมต้องเน้นกระบวนการ “ได้หัวใจ ให้หัวคิด” คือ ก่อนจะสอนใครได้ เราต้องได้ใจเขาก่อน จึงจะเริ่มสอนหรือให้ความคิดแก่เขาได้

อีกจุดเด่นหนึ่งของใบโพธิ์ คือสัญลักษณ์แห่งการตรัสรู้ และสัญลักษณ์นี้จะไม่มาถึงเรา หากพระพุทธองค์ตรัสรู้แล้วทรงนิ่งเฉยเสีย แต่เพราะพระพุทธองค์ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณ คือพระคุณอันปรารถนาให้ผู้อื่นพ้นทุกข์ อันเป็นพระคุณที่ยิ่งใหญ่จึงยอมเสียสละออกโปรดแสดงธรรมตลอด ๔๕ พรรษา

อีกส่วนหนึ่งของใบโพธิ์นั้นคือ ก้านใบที่ไม่ต่างจากหนทางที่นำไปสู่ทางตรัสรู้ โดยมีพระพุทธองค์เป็นผู้ชี้ เป็นผู้แนะทาง (มคฺคเทสโก) ไว้ เพียงแต่จะมีคนเดินตามหรือไม่ ทั้งเพื่อการเดินตามทางที่พระพุทธองค์ทรงชี้แนะไปสู่การดับทุกข์ และการเดินตามทางที่พระพุทธองค์ทรงท่องเที่ยวไปโปรดสรรพสัตว์ให้ดำรงอยู่ในความเห็นที่ถูกต้องและชอบธรรมโดยไม่เห็นแก่ความทุกข์ยากของพระองค์เอง

ระหว่างการดำเนินกิจกรรมเราได้เชิญให้พระเถระผู้เปี่ยมด้วยอุดมการณ์มามอบแนวคิดในการเผยแผ่ และให้อีกท่านช่วยบอกเล่าสัญลักษณ์เพื่อให้เกิดความเข้าใจแนวคิดนั้นร่วมกัน และให้ผู้เข้าอบรมได้มีประสบการณ์ร่วมกันในความหมายเชิงสัญลักษณ์แห่ง “ความเสียสละ”

๒. ประสานศรัทธา (confidence)

ความเชื่อมั่นมาจากการลงมือปฏิบัติให้เป็นแบบอย่าง ในมูสิกาสูตร อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาตว่า “บุคคลเหมือนหนูที่ไม่ขุดรูแล้วไม่อยู่ คือ ไม่เล่าเรียนธรรม จึงไม่ทราบความเป็นจริงว่าอะไรคือทุกข์และการดับทุกข์ บุคคลเหมือนหนูที่ขุดรูแล้วอยู่ คือ เล่าเรียนธรรม จึงทราบชัดว่าอะไรคือทุกข์และความดับทุกข์” ฉะนั้น การแนะนำให้เกิดความเชื่อมั่นใจในบุคคลผู้เป็นพระวิทยากรได้จึงต้องแนะและสอนให้ดู

เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นขณะเตรียมกิจกรรมจุดเทียนอุดมการณ์ ช่วยทำให้เห็นชัดขึ้นผ่านคำถามและคำตอบเหล่านี้ คือ

คำถาม “ทำไมท่านไม่เลือกสัญลักษณ์ที่ง่ายกว่านี้”

คำตอบ “เพราะผมทำมาแล้วพบว่า อะไรก็ตาม ถ้าไม่ยากและซับซ้อนคนจะจำไม่นานก็ลืม ยิ่งเราละเอียดมาก ผู้เข้ากิจกรรมก็จะได้ความลึกซึ้งหรือมีอะไรให้จดจำในความรู้สึกได้ไม่มากก็น้อย”

คำถาม “เราเลือกจัดกิจกรรมนี้กลางแจ้ง และขณะที่เตรียมอุปกรณ์อยู่ฝนตกลงมา ทำไมท่านจึงไม่หลบฝนหรือหาสถานที่ใหม่จัดละ ทำไมต้องทำต่อ”

คำตอบ “เพราะผมเชื่อว่าฝนตกไม่นานก็หยุด และก็หยุดจริงๆ ฝนที่ตกลงมาช่วยชำระพื้นที่ดูไม่สะอาด และยังช่วยทำให้ทรายที่เราจัดเตรียมไว้แน่นขึ้นด้วย” 

ผลสัมฤทธิ์ของการไม่หนี ไม่ทิ้งของผู้จัดเตรียมสถานที่ทำให้ผู้เข้าอบรมที่เห็นท่านทำงานเปียกฝนอยู่ ยกร่มขนาดใหญ่มากางและช่วยกันทำ พระวิทยากรที่เตรียมการณ์ทำให้ผู้เข้าอบรมเชื่อมั่นในสิ่งที่ท่านทำได้ และยอมที่จะเข้ามาช่วยทำอย่างไม่กลัวสายฝนที่โปรยปรายลงมา

๓. บ่มเพาะปัญญาตื่นรู้ (awareness)

พระวิทยากรต้องเรียนรู้ว่า ทุกอย่างที่ทำนั้นต้องสร้างความตระหนักรู้ หรือเข้าใจว่าสิ่งที่ทำนั้นเรามองเห็นตัวเราเองมากน้อยแค่ไหน เพราะสิ่งที่สำคัญของการตื่นรู้คือการย้อนกลับมาถามตนเองด้วยว่า “เราได้รู้อะไร” หรือ “เรารู้สึกอย่างไร”

“เราได้รู้อะไร” ในช่วงที่ฝนตกลงมาในระหว่างการเตรียมกิจกรรมนั้น ได้สอนให้เราได้รู้ว่าวิทยากรอย่ามัวสนใจปัญหาที่เกิดขึ้นหรือวิตกกังวลกับตัวเองให้มากนัก แต่ให้มุ่งสนใจงานหรือประโยชน์ที่จะเกิดขึ้นเป็นหลัก 

“เรารู้สึกอย่างไร” ความรู้สึกนั้นเกิดจากการร่วมกันทำกิจกรรมและรู้สึกถึงการเชื่อมโยงความเป็นหนึ่งเดียว เพราะแสงไฟดวงเดียวแม้ให้แสงสว่างได้ก็ไม่มาก ให้ความอบอุ่นได้ก็น้อยเกินไป จะทำอาหารก็ยังไม่เพียงพอ ในแง่ของความดี มีน้อยไปก็ยากจะยั่งยืน มีพอดีก็ยังใช้ไม่ได้ ต้องมีให้มากสังคมนี้จึงจะอยู่ได้และยั่งยืน

ฉะนั้น การรวมกันได้จึงมาจากรู้สึกภายในที่เข้าใจตนว่ารักสุขเกลียดทุกข์อย่างไร ก็จะเข้าใจคนอื่นก็ไม่ต่างจากเราเช่นกัน  เมื่อเข้าใจความรู้สึกจึงเรียนรู้ที่จะมุ่งหมายประโยชน์ของสังคมมากกว่าของประโยชน์ตนเอง

“เปิดห้องเรียนธรรมะ บ่มเพาะปัญญาให้ตื่นรู้ สานอุดมการณ์ทางพระพุทธศาสนาให้มีลมหายใจ” โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร.

จากคอลัมน์ ท่องเที่ยวโลกกะธรรม (หน้าพระไตรสรณคมน์ นสพ.คมชัดลึก วันพฤหัสบดีที่ ๓๑ ตุลาคม พ.ศ.๒๕๖๒)

The post “เปิดห้องเรียนธรรมะ บ่มเพาะปัญญาให้ตื่นรู้ สานอุดมการณ์ทางพระพุทธศาสนาให้มีลมหายใจ” โดย พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙, ดร. appeared first on Manasikul Online.