ยามเช้า พระอาจารย์ชวนผู้ปกครองคุยเล่นๆ กับสามเณรพุทธศากยบุตร ให้ลูกเณรเล่าสิ่งที่พบเห็นในชีวิตประจำวัน หรือทำทุก ๆ วันอยู่ที่บ้าน

สามเณรตอบว่า…
-ชอบเล่นเกมส์
-ชอบตกปลา
-ชอบไปเตะบอล
-ชอบไปหาเพื่อน
-ชอบดูการ์ตูน
-ชอบตีไก่ชน
-ชอบทำอาหาร
-ชอบเล่นน้ำที่สระกับเพื่อน
-ชอบแข่งรถมอไซร์
-ชอบไปดูหมอลำและรถแห่
-ชอบเล่นพนัน เกมส์
-ชอบหาผู้สาว ฯลฯ

แต่วันนี้ลูกหลานของท่านมีโอกาสที่มากที่สุดในชีวิต…
ได้เรียนรู้ธรรมะ
ได้ฝึกฝนสมาธิ
ได้ทบทวนตำราเรียน
ได้ฝึกหัดความรับผิดชอบต่อตนเอง
ได้ขัดเกลาความขี้เกียจ
ได้ฝึกความอดทนต่อความยากลำบาก
ได้เรียนรู้การอยุ่ร่วมกัน
ได้มีเป้าหมายแห่งการใช้ชีวิต
ได้อยู่ในศีลธรรม
ปลอดภัยจากอันตรายในช่วงปิดเทอม
พ่อแม่ได้บุญกุศลใหญ่ในชีวิต
ฯลฯ

สามเณรพุทธศากยบุตร ออกบิณฑบาต ในโครงการบรรพชาสามเณรพุทธศากยบุตร   สร้างมหาบารมีทศชาติ  ปณิธานมหาบุรุษ  ไม่เปลี่ยนแปลง  เพื่อน้อมถวายเป็นพระราชกุศลแด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง“ ปีที่ ๒

เป็นการเผยแผ่พระพุทธศาสนา การอนุรักษ์ สืบสาน พุทธประเพณีศิลปะวัฒนธรรมอันดีงาม และการศึกษาเรียนรู้ ๑๐ ปณิธานพระมหาบุรุษ จากหนังสือ ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ฉบับ ญาณวชิระ ซึ่งเป็นการอบรมเรียนรู้ ทั้งภาคปริยัติและปฏิบัติ เพื่อส่งเสริมการพัฒนาจิต ด้วยหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา เพื่อให้เกิดการเรียนรู้ที่ถูกต้อง โดยยึดหลักไตรสิกขา อันมีพระรัตนตรัยเป็นสรณะ

         อันเป็นโครงการต่อเนื่อง มีระยะเวลาดำเนินโครงการ ตั้งแต่วันที่ ๒๖ เดือนมีนาคม ถึงวันที่ ๒๐ เดือนเมษายน พุทธศักราช ๒๕๖๙

ผู้รับผิดชอบโครงการ คือ พระมหาสิทธิชัย  สิทธิญาโณ  พระเจ้าหน้าที่ฝ่ายประชาสัมพันธ์(IT)  วัดสระเกศ  ราชวรมหาวิหาร กรุงเทพมหานครฯ  ประธานโครงการ  และ พุทธสถานฮ่องธรรม ฮ่องคำอิสาน ตำบลทุ่งไชย อำเภออุทุมพรพิสัย จังหวัดศรีสะเกษ

อุปถัมภ์โครงการโดย มูลนิธิบุญพระศาสนาสงเคราะห์ และมีที่ปรึกษาโครงการ ดังนี้ ๑. คณะสงฆ์จังหวัดศรีสะเกษ ๒. คณะสงฆ์อำเภออุทุมพรพิสัย ๓. คณะสงฆ์วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ๔. สำนักงานพระพุทธศาสนาจังหวัดศรีสะเกษ ๕. สภาวัฒนธรรมจังหวัดศรีสะเกษ /วัฒนธรรมจังหวัดศรีสะเกษ

หลักการและเหตุผล

 สังคมไทยในอดีต ได้รับการกล่อมเกลาทางศีลธรรมจากการมีปฏิสัมพันธ์กับครอบครัว ชุมชน วัด อิทธิพลจากวิถีชีวิต สภาพแวดล้อม และระบบความสัมพันธ์ประเพณีเป็นสิ่งที่พุทธศาสนาให้ความสำคัญอย่างมาก พระพุทธองค์จึงทรงจัดตั้งคณะสงฆ์และบัญญัติวินัยขึ้นมา

คณะสงฆ์ก็คือสภาพแวดล้อมที่จะช่วยกล่อมเกลาภิกษุ ส่วนวินัยก็คือสิ่งที่มากำกับวิถีชีวิต สภาพแวดล้อม และระบบความสัมพันธ์ระหว่างภิกษุในหมู่สงฆ์ เป็นไปในทางที่ดีงาม ก่อให้เกิดวัฒนธรรมที่เกื้อกูลต่อความเจริญงอกงามทางธรรม ที่เป็นรากฐานของศีลธรรมระดับวัฒนธรรมเป็นแต่ว่ามีขอบเขตเฉพาะในหมู่สงฆ์เท่านั้น   

วินัยที่พระพุทธองค์ทรงบัญญัติแก่คณะสงฆ์ เป็นแบบอย่างของการวางระเบียบชีวิตและระบบสังคมเพื่อให้เอื้อต่อความเจริญงอกงามของธรรมในระดับบุคคล สำหรับศีลธรรมของผู้คนในสังคมวงกว้างนั้น ก็ต้องการระบบสังคมที่เกื้อกูลเช่นเดียวกัน สิ่งสำคัญในการช่วยเผยแผ่พระพุทธศาสนา สู่วงกว้างอย่างเป็นระบบนั้นคือ สาวก ซึ่งเป็นผู้สืบทอดพระพุทธศาสนา ที่ต้องมีความรู้ จากการศึกษาพระธรรมวินัย และเรียนรู้การปฎิบัติที่ชัดเจนถูกต้อง และเรียกบุคคลเหล่านั้นว่า พุทธศากยบุตร

 ปัจจุบันการบวชในพระพุทธศาสนามี ๒ แบบ คือ บวชเป็นสามเณรเรียกว่า “บรรพชา” และบวชเป็นพระภิกษุเรียกว่า “อุปสมบท”  บรรพชา แปลว่า การบวช อรรถกถากล่าวว่า บรรพชา ชื่อว่า ปลอดโปร่ง และไม่มีความห่วงใยซึ่งตรงข้ามกับชีวิตของฆราวาส ที่เป็นทางคับแคบไม่ปลอดโปร่งต่อการสร้างบารมีเพื่อกำจัดกิเลสไปสู่อายตนนิพพาน   อุปสมบท แปลว่า การเข้าถึง หมายถึง การบวชเป็นพระภิกษุและภิกษุณี

ในยุคต้นของพระพุทธศาสนาพระสาวกทุกรูปล้วนเป็นพระภิกษุไม่มีพระสาวกที่เป็นสามเณร  เมื่อเจ้าชายสิทธัตถะทรงผนวชนั้นเรียกว่า เสด็จออกบรรพชา ต่อมาในภายหลังมีพุทธานุญาตให้มีการบวช เป็นสามเณร และให้ใช้คำว่า บรรพชาสำหรับการบวชเป็นสามเณร และใช้คำว่า อุปสมบทสำหรับการบวชเป็นพระภิกษุสามเณรองค์แรกในพระพุทธศาสนา คือ สามเณรราหุล

ท่านได้รับพุทธานุญาตให้บวช เมื่อครั้งที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จกลับกรุงกบิลพัสดุ์เป็นครั้งแรก เพื่อแสดงธรรมโปรดพระพุทธบิดาและพระประยูรญาติ ครั้งนั้นพระนางพิมพาทรงแนะให้ราหุลกุมารไปทูลขอสมบัติจากพระพุทธองค์ อันเป็นขุมทรัพย์คู่บุญที่เกิดขึ้นพร้อมกับการประสูติของพระองค์

พระพุทธองค์ทรงดำริว่า “กุมารนี้อยากได้ทรัพย์อันเป็นสมบัติของบิดา ทรัพย์นั้นไปตามวัฏฏะ มีความคับแคบ ช่างเถิด เราจักให้อริยทรัพย์ ๗ ประการ อันเราได้เฉพาะที่ควงไม้โพธิ์แก่เธอ จะทำเธอให้เป็นเจ้าของมรดกอันเป็นโลกุตระ” จึงทรงมีพุทธบัญชาให้พระสารีบุตรบรรพชาพระโอรสราหุลเป็นสามเณรด้วยวิธีไตรสรณคมน์ การบรรพชาด้วยวิธีนี้ ได้ใช้เป็นต้นแบบแห่งการบวชสามเณรตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

การบรรพชาพุทธศากยบุตรในปีนี้ มีวัตถุประสงค์ คือ วัตถุประสงค์ ดังนี้

  เพื่อเฉลิมพระเกียรติแด่ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ  พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๑๐ เนื่องในพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๖ รอบ ตามมติมหาเถรสมาคม ในการประชุมมหาเถรสมาคม ครั้งที่ ๘ /๒๕๖๗ คราวประชุมเมื่อวันที่ ๒๐ เดือนมีนาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ และเฉลิมพระเกียรติแด่พระบรมวงศานุวงศ์ทุกพระองค์

  เพื่อน้อมถวายเป็นพระราชกุศลแด่ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง

 เพื่อเรียนรู้รูปแบบแห่งการสร้างอุปนิสัยแห่งมหาบุรุษ ๑๐ ประการ จากหนังสือทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษ ไม่เปลี่ยนแปลง ฉบับ ญาณวชิระ

เพื่อปลูกจิตสำนึกที่ดีในการเป็นพลเมืองที่ดี และการดำรงตนเป็นพุทธศาสนิกชนที่ดี ด้วยการเรียนรู้หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา และนำมาใช้ในการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างสันติสุข

เพื่อให้เด็กและเยาวชนที่มีความสนใจในการตอบแทนบุญคุณบุพการี ได้ฝึกฝนขัดเกลา พัฒนากายและจิตใจ ให้มีความอดทน วิริยะพากเพียร สร้างเป้าหมายที่ดีในชีวิต อย่างถูกต้องเหมาะสม

เพื่อเผยแผ่พระพุทธศาสนา ส่งเสริมการสร้างศาสนทายาท สืบต่ออายุพระพุทธศาสนา

เพื่อปฏิบัติบูชาอาจริยาจารย์ น้อมถวายมุทิตาแด่ พระพรหมสิทธิ ,พระศรีคุณาภรณ์ ตามประกาศราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ ๑๔๑ ตอนที่ ๑๙ ข วันที่ ๑๖ พฤษภาคม ๒๕๖๗ และตามประกาศราชกิจจานุเบกษา  เล่มที่ ๑๔๑  ตอนที่ ๗๙ ข  วันที่ ๑  ธันวาคม  ๒๕๖๗  น้อมถวายมุทิตาแด่ พระราชอุปเสนาภรณ์ และ พระราชกิจจาภรณ์,

การจัดบรรพชาในครั้งนี้จัดที่ พุทธสถานฮ่องธรรม ฮ่องคำอีสาน  ตำบลทุ่งไชย  อำเภออุทุมพรพิสัย จังหวัด ศรีสะเกษ ตั้งแต่วันที่ ๒๖ มีนาคม – ๒๐ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๖๙ 

(๔) “ความเพียรอันอุกฤษฏ์” รหัสธรรมพระมหาชนก “จาก ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ถึง ลูกผู้ชายต้องบวช” สามเณรพุทธศากยบุตร ออกบิณฑบาต

สำหรับ การเรียนรู้เรื่อง “พระมหาชนก” จาก หนังสือ “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ มีเรื่องราวที่มุ่งเรียนรู้เรื่องความเพียรอย่างอุกฤษฏ์ ไม่ย่อท้อ …

“เกิดเป็นคน ควรมีความเพียรพยายามอยู่ร่ำไป

จนกว่าจะประสบผลสำเร็จ

นรชนผู้มีปัญญา

แม้ประสบทุกข์ ก็ไม่ไร้ซึ่งความหวัง”

พระพุทธเจ้าตรัสเล่าเรื่องราวในอดีตชาติของพระองค์ ที่ทรงใช้ความเพียรพยายามอย่างยิ่งยวด กว่าจะผ่านความทุกข์เข็ญ จนได้ออกผนวช เมื่อครั้งเกิดเป็นพระมหาชนก ทรงมีปณิธานอย่างแน่วแน่ ในการบำเพ็ญ “วิริยบารมี” ตั้งใจอย่างเด็ดเดี่ยว ที่จะมีความเพียรพยายาม เพื่อก้าวไปสู่ความสำเร็จ แม้จะประสบกับความทุกข์ยากลำบากขนาดไหน หากยังไม่ประสบผลสำเร็จ ก็จะเพียรพยายามต่อไปไม่ท้อถอย

มหาชนกชาดก ปรากฏอยู่ในพระไตรปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก และอรรถกถา  ขุททกนิกาย ชาดก มหานิบาต

ขณะตรัสเล่าเรื่องพระมหาชนก พระพุทธองค์ประทับอยู่ที่พระเชตวันมหาวิหาร อารามที่ท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี ซื้ออุทยานของพระกุมารพระนามว่า “เชต” สร้างถวายพระพุทธองค์

ขณะนั้น เป็นเวลาบ่ายแล้ว อาทิตย์ย้ายดวง คล้อยลงต่ำ หมู่ภิกษุออกจากสถานที่สำหรับทำสมาธิมานั่งประชุมกันอยู่ในอาคารสำหรับแสดงธรรม สนทนาถึงการออกบวชของพระพุทธองค์  พระพุทธองค์เสด็จออกจากพระคันธกุฎี มายังอาคารสำหรับแสดงธรรม ตรัสถามหมู่ภิกษุถึงเรื่องราวที่กำลังสนทนากัน

เมื่อภิกษุเหล่านั้น กราบทูลให้ทรงทราบ พระพุทธองค์จึงตรัสเล่าเรื่องพระมหาชนก ผู้ตั้งปณิธานที่จะใช้ความเพียรพยายาม จนกว่าจะประสบผลสำเร็จ

จาก “ร้อยรส ทศชาติ” ตอนที่ ๑ และตอนที่ ๖  โดย พระครูสิทธิสรกิจ (พิศุทธิ์ วิสุทฺโธ ป.ธ.๔ น.ธ.เอก พธ.ม.) ได้นำเกร็ดธรรมจาก “พระมหาชนก” จากหนังสือ “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ มาถ่ายทอดคติธรรม คำสอน ผ่านแนวคิดที่เรียบง่าย และเข้าถึงง่าย ให้แก่ประชาชนทั่วไปได้รับชมผ่านช่องทาง Facebook:วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร และ Youtube:Jariyatam Channel

“ร้อยรส ทศชาติ” ตอนที่๑

โดย พระครูสิทธิสรกิจ (พิศุทธิ์ วิสุทฺโธ  ป.ธ.๔ น.ธ.เอก พธ.ม.) วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

สำหรับเนื้อหาตอนนี้ ท่านได้แสดงหลักธรรมจากต้นมะม่วงในเรื่องพระมหาชนก ที่หลังจากพระราชาได้เสวยมะม่วงอันหอมหวาน แล้วพระองค์ก็เสด็จไป บรรดาเหล่าเสนาอำมาตย์ พ่อค้า ประชาชน  ก็อยากลิ้มลองรสชาติอันเป็นทิพย์ของมะม่วง ประดุจมาจากสรวงสวรรค์ จนกระทั่งต้นมะม่วงถูกรุมทึ้ง หักโค่น กิ่งก้านถูกระราน

พระครูสิทธิสรกิจ ให้ข้อคิดว่า ในส่วนนี้เราจะเห็นว่า เมื่อสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เป็นผลประโยชน์ เป็นที่หมายปองของคนจำนวนมาก  ก็จะมีคนที่มุ่งเข้าไปยื้อแย่ง  แย่งชิง  แต่ถ้าลองคิดดูดีๆ สุดท้ายแล้ว ผลประโยชน์นั้น ก็ไม่เหลือไว้ให้แก่ใครเลย และบรรดาผู้ที่เข้าไปยื้อแย่ง ก็เป็นผู้เสียประโยชน์เสียเอง

“ความโลภของคน  ความโลภของมนุษย์ ที่ปปรารถนาอยากได้ และไปยื้อแย่งกัน เป็นเหตุที่ทำให้มนุษย์นั้นเอง  ต้องกลายเป็นผู้ที่ตกระกำลำบาก 

แต่จะเป็นอย่างไร หากทุกคน  อยู่กันอย่างช่วยเหลือ เอื้ออาทร และเมตตาต่อกัน  นำมะม่วงมาแจกจ่าย จัดระเบียบให้เรียบร้อย  แม้จะได้ช้า แม้จะไม่ทันใจ  แต่เราก็คิดตามได้นะ ว่าผลมะม่วงนั้น จะสืบต่อออกไป และก็จะให้ไปจนถึงลูกหลานของเราอย่างแน่นอน

” เพราะฉะนั้น ทรัพยากรอันมีค่าของประเทศเราก็ดี ของโลกก็ดี  โดยเฉพาะ ทรัพยากรมนุษย์ คือคุณค่าตัวเราเอง เราสามารถใช้ได้ อย่างมีประโยชน์ หากเรามีสติ ที่จะจัดสรรมัน”

“ร้อยรส ทศชาติ” ตอนที่ ๖

โดย พระครูสิทธิสรกิจ (พิศุทธิ์ วิสุทฺโธ  ป.ธ.๔ น.ธ.เอก พธ.ม.) วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

“ทุกขณะของความพยายามคือความสำเร็จ”

“ร้อยรส ทศชาติ” ตอนที่ ๖  โดย พระครูสิทธิสรกิจ (พิศุทธิ์ วิสุทฺโธ ป.ธ.๔ น.ธ.เอก พธ.ม.) ได้นำเกร็ดธรรมจาก “พระมหาชนก” จากหนังสือ “ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง” ฉบับ ญาณวชิระ มาถ่ายทอดคติธรรม คำสอน ผ่านแนวคิดที่เรียบง่าย และเข้าถึงง่าย ให้แก่ประชาชนทั่วไปได้รับชมผ่านช่องทาง Facebook:วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร และ Youtube:Jariyatam Channel

สำหรับในตอนนี้ พระครูสิทธิสรกิจ  ได้แสดงหลักธรรมจากเรื่อง “พระมหาชนก” ตอนที่ได้พูดคุยกับนางเทพธิดาเมขลา ขณะที่กำลังว่ายน้ำอยู่ท่ามกลางมหาสมุทร  ขณะที่เรือของพระมหาชนกล่มลงไป  ก็มีเพียงพระมหาชนกเท่านั้นที่กระโดดข้ามสัตว์ร้าย  และก็พยายามว่ายน้ำอยู่ ๗ วัน ๗ คืน ที่เราได้รับทราบกันอยู่แล้วนั้น

มีท่อนตอนหนึ่งที่พระมหาชนกบอกว่า

“เราว่ายน้ำอยู่กลางมหาสมุทรได้ ๗ วัน  เช้าวันนี้แล้ว ไม่เห็นมีใครนอกจากเราคนเดียว  เราได้ไตร่ตรองเห็นถึงปณิธานแห่งชาวโลก  และอานิสงส์แห่งความเพียรพยายาม  เพราะฉะนั้น แม้มองไม่เห็นฝั่ง  เราก็จะเพียรพยายามว่ายน้ำอยู่ท่ามกลางมหาสมุทรต่อไป” 

   ถ้าเราได้พิเคราะห์ตามนี้  เราจะเห็นว่า ในชีวิตของเรา  มีหลายครั้งที่เราคิดว่า พยายามไปก็เปล่าประโยชน์  ถ้านึกถึงว่า เราได้อับปางอยู่กลางทะเล และจะต้องว่ายน้ำไปสู่จุดที่ไม่เห็นฝั่ง  ว่ายไปกี่วันๆ ก็ไม่เห็นฝั่ง  โดยปกติทั่วไป  คนเราก็มักจะท้อถอย  และก็ละทิ้งความพยายามนั้น 

แต่สำหรับพระมหาชนก  ถือเป็นทิฏฐานุคติ หรือ แบบอย่างให้เราทุกคนได้ว่า  แม้จะมองไม่เห็นฝั่ง แต่คำว่า “ฝั่ง” ของพระมหาชนก  ไม่ได้มีคำจำกัดอยู่แค่ฝั่ง ที่เป็นการว่ายไปถึงเท่านั้น  แต่หมายถึงการกระทำแต่ละขณะ แต่ละขณะ มือที่ยกว่าย  ที่จ้วงน้ำไป แต่ละครั้ง แต่ละครั้ง ทำครั้งหนึ่ง คือ สำเร็จครั้งหนึ่ง  ทำอีกครั้งหนึ่งก็สำเร็จอีกครั้งหนึ่ง 

โดยทั่วไปเราอาจคิดว่า  การไม่ถึงฝั่ง  คือการไม่ได้ทำ  และการไม่สำเร็จ  หรือการทำทั้งหมดนั้น  คือการเสียเวลา  และความล้มเหลว แต่ถ้านึกถึงปณิธานของพระมหาชนก เราจะพบว่า  พระมหาชนกได้กระทำสำเร็จ นับครั้งไม่ถ้วน 

ทุกๆ ครั้งที่จ้วงมือ  ทุกๆ ครั้งที่ว่ายไป  ด้วยความตั้งใจ  ด้วยความพยายามนี้  ถ้าเรามาคิดว่า  แล้วถ้าเกิดพระมหาชนกว่ายไม่ถึงฝั่งจริงๆ  ล่ะ จะเกิดอะไรขึ้น 

แน่นอน สิ่งที่พระมหาชนกได้พูดถึงก็คือว่า  ถ้าเราได้พยายามแล้ว  แม้ตายไปก็ไร้คำครหา  คนที่มีความเพียร  ตายไปก็ไม่เป็นหนี้  ไม่ถูกการตำหนิติเตียนจากญาติ จากเทวดา  จากพรหม เพราะได้ทำหน้าที่อย่างองอาจ  ไม่เกิดความเสียใจในภายหลัง 

อันนี้เป็น ทิฏฐานุคติ หรือ ข้อคิดที่เราจะได้นำมาใช้กับตัวของเราเองว่า  การจะทำสิ่งใด แม้ไม่รู้ว่าเบื้องหน้าจะเป็นอย่างไร  แต่เรารู้ว่า ถ้าเราไม่ได้ทำ  หรือไม่ได้ทำอย่างเต็มที่ เราก็จะไม่ถึงฝั่งฝันอย่างแน่นอน  เป็นได้แค่เพียงผู้เกียจคร้าน แต่ถ้าเราได้ทำ ได้ทำอย่างเต็มที่ แม้จะไม่ถึงฝั่งฝันเพียงไร  เงยหน้าก็ไม่อายฟ้า  ก้มหน้าก็ไม่อายดิน  เรียกว่า เป็นผู้ที่เกิดมาแล้ว  ไม่เสียชาติของความเป็นมนุษย์ ผู้มีความอดทน  มีความเพียรและมีใจสูง

เจริญพร

(๔) “ความเพียรอันอุกฤษฏ์” รหัสธรรมพระมหาชนก “จาก ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ถึง ลูกผู้ชายต้องบวช” สามเณรพุทธศากยบุตร ออกบิณฑบาต

อานิสงส์ของการบวช จาก ธรรมนิพนธ์ เรื่อง “ลูกผู้ชายต้องบวช” เรียบเรียงโดย ญาณวชิระ พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

เหตุที่มีคำกล่าวว่า ลูกผู้ชายต้องบวช  เพราะการบวชเป็นการตอบแทนบุญคุณพ่อแม่อย่างสูงสุด เป็นการทำความหวังสุดท้ายของพ่อแม่ให้บริบูรณ์  นอกเหนือจากความหวังที่ต้องการให้ลูกเป็นคนดี มีความเจริญก้าวหน้าในชีวิต  ในหน้าที่การงาน  มีความปลอดภัยในชีวิต 

การมีโอกาสเกิดเป็นลูกผู้ชาย ภายใต้ร่มเงาพระพุทธศาสนา  ถือว่าเป็นความโชคดีของชีวิต เป็นความโชคดีที่ลูกผู้ชายอีกหลายพันล้านไม่มีโอกาสสัมผัสได้ ยิ่งถ้ามีโอกาสได้บวชเรียนในพระพุทธศาสนา ดำเนินชีวิตอย่างพุทธบุตร ผู้แสวงหาความสงบ แม้ชั่วระยะเวลาหนึ่งของชีวิต มากบ้าง น้อยบ้าง ตามโอกาส  ยิ่งเป็นช่วงชีวิตที่งดงามควรค่าแก่การจดใจำ ยากที่จะลืมได้  

บางคนเชื่อว่า การบวช ๗ วัน ๑๕ วัน  ๑ เดือน  เป็นสัญญาณบอกให้รู้ว่า อายุพระศาสนาสั้นเข้า เป็นยุคที่พระศาสนาเสื่อม แต่ถ้ามองกลับกัน  ตราบใดที่ยังมีคนบวช ๗ วัน ๑๕ วัน  ๑ เดือน ติดต่อกันไม่ขาดสาย  ตราบนั้น  พระพุทธศาสนาก็ไม่มีวันเสื่อมสลาย สีแห่งผ้ากาสาวพัสตร์ จะยังสงบเย็นเหลืองอร่ามโลกตลอดไป 

ในอีกด้านหนึ่ง  ผู้ที่ผ่านการบวชเรียนเขียนอ่าน ๗ วัน ๑๕ วัน  ๑ เดือน หรือ ๑ พรรษา เมื่อลาสิกขากลับไปดำเนินชีวิตอย่างชาวบ้าน  เขาเหล่านั้นก็ล้วนผ่านเส้นทางธรรมมาแล้ว ย่อมมีหลักให้กับชีวิต สามารถประคับประคองตนให้อยู่ในกรอบแห่งชีวิตที่ดีงามได้  เป็นลูกก็เป็นลูกที่ดีของพ่อแม่ เป็นสามีก็เป็นสามีที่ดีของภรรยา เป็นพลเมืองก็เป็นพลเมืองที่ดีของประเทศชาติ   เป็นหลักในการเผยแผ่ธรรมะ เป็นกำลังในการสืบทอดพระศาสนา และเป็นปราการที่แข็งแกร่งในการปกป้องคุ้มครองพระพุทธศาสนา

 เขาจะเป็นคนที่มีความอดทนเข้มแข็ง และกล้าแกร่ง  แม้ในยามเผชิญช่วงเวลาแห่งความยากลำบากของชีวิต   

การบวชในพระพุทธศาสนา เป็นการเจริญรอยตามแบบอย่างองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า  แม้พระองค์ทรงเป็นโอรสกษัตริย์ แต่พระองค์กลับเสียสละทุกอย่างออกบวช เพื่อแสวงหาหนทางที่จะนำไปสู่ความหลุดพ้นจากความทุกข์  ในที่สุดก็ได้ตรัสรู้ตามที่ทรงประสงค์

พระองค์อาศัยพระมหากรุณาอันยิ่งใหญ่ ออกเทศนาสั่งสอนผู้คนให้รู้ความเป็นจริงของชีวิต และวิธีการที่จะนำไปสู่การแก้ไขปัญหาของชีวิต สูงสุดจนถึงความดับทุกข์อย่างสิ้นเชิง  มีผู้ศรัทธาเลื่อมใสขอบวชตามพระพุทธองค์เป็นจำนวนมาก  แม้ผู้ที่บวชในปัจจุบัน  ก็ชื่อว่าบวชตามองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า 

ในทางพระพุทธศาสนา แสดงเรื่องการบวชไว้ว่า  เป็นสิ่งที่ให้สำเร็จประโยชน์ได้อย่างสมบูรณ์ ซึ่งเกี่ยวเนื่องกับการประพฤติปฏิบัติด้วยกาย  วาจา  ใจโดยตรง

การบวชทำให้ชีวิตและสังคมงดงาม

ชีวิตภายใต้ร่มผ้ากาสาวพัสตร์เป็นชีวิตที่งดงาม และเต็มไปด้วยพลังแห่งการสร้างสรรค์สิ่งดีงาม ชีวิตภายใต้ร่มผ้ากาสาวพัสตร์จึงเป็นชีวิตที่ผู้คนทั้งหลายต้องการให้ลูกหลานเข้าไปสัมผัส เพราะวิถีของนักบวชคือ การฝึกฝนอบรมตน ขัดเกลากิเลสให้เบาบาง สูงสุดเพื่อทำกิเลสให้สิ้นไป แม้จะบวชไม่นานนัก และยังไม่อาจกระทำในสิ่งสุดได้ในชาตินี้ แต่สิ่งที่ได้อานิสงส์หลังจากการลาสิกขาคือ มีคนนับหน้าถือตาในสังคม  เนื่องจากผู้ที่ผ่านการบวชเรียนเขียนอ่านแล้ว เชื่อว่าจะเป็นคนดีน่าคบค้าสมาคม เมื่อคบเข้าแล้วก็เป็นที่หวัง หรืออบอุ่นใจได้ว่าจะไม่ทำให้ชื่อเสียงเกียรติยศเสียหาย  และเป็นที่พึ่งแก่กันและกันได้ตลอดไป

ชีวิตที่ผ่านการบวชเรียนเขียนอ่านฝึกอบรมจิตใจ เป็นชีวิตที่งดงามด้วยความดี   น่าคบค้าสมาคม  นอกจากผู้ที่ผ่านการบวชจะทำชีวิตของตนเองให้งดงามแล้ว  ยังทำให้สังคมงดงามด้วย

การบวชทำให้จิตใจงดงาม  

ชีวิตภายใต้ร่มผ้ากาสาวพัสตร์ เป็นชีวิตที่เพียรพยายามเอาชนะจิตใจตัวเอง เป็นชีวิตที่ฝึกทวนกระแสจิต ถ้าโกรธก็จะไม่โกรธจนระงับไม่ได้ ถ้าเกลียดก็จะไม่เกลียดจนผูกใจเจ็บอาฆาตพยาบาทปองร้าย จนนำไปสู่การเข่นฆ่าทำลายล้างซึ่งกันและกัน

ถ้าจิตใจไม่มีข้อมูลขยะ คือ ความวิตกกังวลใดๆ ที่เป็นไปในทางที่ไม่ดี ไม่มีไฟ คือ ความโกรธ ความเกลียด ความอาฆาตพยาบาท ความอิจฉาริษยา เป็นต้น แผดเผาให้รุ่มร้อน จิตใจจะสงบทำให้เกิดความสงบเย็นได้ในระดับหนึ่ง 

คนที่ผ่านการบวชมาแล้ว เท่ากับผ่านการฝึกกลั่นกรองไม่ให้ความกังวลเข้ามาสู่จิต ฝึกรับข้อมูลจริงและทิ้งข้อมูลขยะ ที่ถูกส่งผ่านเข้ามาทางตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ ป้องกันไม่ให้ข้อมูลขยะ คือ ความโกรธเกลียด  อาฆาต พยาบาท และวิตกกังวล เป็นต้น เข้ามาแผดเผาจิตใจ      

ผู้ที่ผ่านการบวช  และได้รับการฝึกหัดขัดเกลาที่ดี จึงเป็นคนมีความละเอียดสุขุม  เป็นคนมองโลกในแง่ดี มองโลกตามความเป็นจริง มีความยับยั้งชั่งใจ  ซึ่งมาจากพื้นฐานจิตใจที่งดงาม

การบวชช่วยขัดเกลาอุปนิสัยให้อ่อนโยน 

ชีวิตภายใต้ร่มผ้ากาสาวพัสตร์ เป็นชีวิตที่มุ่งไปสู่การทำลายกิเลสให้หมดสิ้นไป ซึ่งเป็นเป้าหมายสูงสุดของหลักคำสอนทางพระพุทธศาสนา  แม้เป้าหมายนั้นอาจอยู่ห่างไกล และก้าวไปได้ยาก ในความรู้สึกของชาวบ้าน  ถึงอย่างนั้น  การบวชก็เป็นการฝึกหัดขัดเกลาจิตใจให้อ่อนโยนงดงาม ไม่หยาบกระด้าง  ไม่ก้าวร้าวรุนแรง  มีความโอบอ้อมอารี  เห็นอกเห็นใจผู้อื่น  ซึ่งเมื่อบวชแล้วนอกจากจะได้เห็นใจตนเอง ยังได้เห็นอกเห็นใจผู้อื่นด้วย   

เป้าหมายที่เกี่ยวกับจิตใจและการละกิเลส  เป็นประโยชน์โดยตรงต่อจิตใจของผู้บวช  ถึงแม้จะไม่สามารถทำลายกิเลสลงได้อย่างราบคาบ แต่การบวชก็เป็นการสร้างบารมี เพื่อความสมบูรณ์แห่งจิตยิ่งขึ้นในภายหน้า  ทำให้ได้เห็นใจตนเอง คือได้เห็นความรู้สึกนึกคิดของตนเองชัดเจนมากยิ่งขึ้น เนื่องจากชีวิตภายใต้ร่มผ้ากาสาวพัสตร์ มีเวลาในการปฏิบัติฝึกหัดขัดเกลาจิตมาก  จึงมีโอกาสได้เห็นตัวตนที่แท้จริงว่าเราเป็นคนอย่างไร ทำให้ความก้าวร้าวรุนแรงในจิตใจลดน้อยลง จิตใจที่ผ่านการฝึกหัดเช่นนี้เป็นจิตที่อ่อนโยนละเอียดประณีต

การบวชเป็นการสนองความหวังดีของพ่อแม่

ชีวิตภายใต้ร่มผ้ากาสาวพัสตร์ ได้ชื่อว่าเป็นการตอบแทนบุญคุณพ่อแม่  เพราะพ่อแม่เห็นว่าเป็นทางที่จะช่วยเสริมชีวิตลูกให้ดีขึ้น เสริมบุญ เสริมบารมี  เสริมจิตใจ เสริมความเจริญก้าวหน้า เสริมเกราะป้องกันจากผู้จองเวร ฯลฯ โดยเฉพาะส่งเสริมทางด้านจิตใจ เช่น พ่อแม่เห็นว่าลูกเป็นคนไม่ละเอียดอ่อน ใจร้อน  วู่วาม หุนหันพลันแล่น  เจ้าโทสะ ไม่รู้จักบาปบุญคุณโทษ ก็ต้องการให้ลูกเป็นคนสุขุมเยือกเย็น  รู้จักยับยั้งชั่งใจ จึงอยากให้บวชในพระพุทธศาสนา เพื่ออบรมขัดเกลาจิตใจให้เย็นลง เป็นการแสดงถึงความปรารถนาดีของพ่อแม่ เมื่อลูกได้บวช  จึงกล่าวได้ว่า เป็นการตอบสนองความปรารถนาดีของพ่อแม่

ลูกที่รู้จักตอบสนองความปรารถนาดีพ่อแม่นั้น  ถือได้ว่าเป็นการตอบแทนพระคุณท่านอีกทางหนึ่ง   เมื่อลูกบวช พ่อแม่เกิดความเบาใจและยังมีโอกาสได้ทำบุญทำทาน มีโอกาสได้เข้าวัดสวดมนต์ฟังเทศน์รักษาศีล หรือที่ทำอยู่แล้วก็ได้ทำมากขึ้นเป็นพิเศษ ซึ่งสิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นแก่พ่อแม่ ล้วนมาจากการบวชของลูก  เท่ากับว่าลูกเป็นสื่อให้พ่อแม่ได้ทำบุญ

คนไทยจึงถือกันว่า ลูกบวชแล้วทำให้พ่อแม่เกาะชายผ้าเหลืองขึ้นสวรรค์ เพราะเมื่อลูกบวชแล้ว ทำให้พ่อแม่มีโอกาสได้ทำบุญให้ทานรักษาศีล  สวดมนต์ไหว้พระเจริญภาวนามากขึ้นเป็นพิเศษ  ในขณะที่ลูกบวชเป็นพระ จิตใจพ่อแม่ก็อยู่กับลูกตลอดเวลา

การบวชเป็นการสืบต่ออายุพระพุทธศาสนา 

ชีวิตภายใต้ร่มผ้ากาสาวพัสตร์ เป็นชีวิตที่ช่วยสืบต่ออายุพระพุทธศาสนา เพราะช่วงเวลาที่เข้าไปบวชเรียนอยู่ในพระพุทธศาสนา  ต้องใช้ชีวิตอย่างสมถะ สงบเสงี่ยมเรียบง่าย  ไม่กล่าวร้าย ไม่ว่าร้าย ไม่ทำร้ายใครๆ  เป็นผู้ที่ละเว้นในสิ่งที่ไม่ควรไม่เหมาะสม 

การดำเนินชีวิตเช่นนี้  ชื่อว่าเป็นการสืบต่อพระพุทธศาสนาให้ยืนยาวออกไป เพื่อเป็นประโยชน์แก่คนในรุ่นหลัง แม้ชั่วระยะเวลาของการบวช ๗ วัน ๑๕ วัน เดือนหนึ่ง หรือพรรษาหนึ่ง ก็เป็นการนำชีวิตเข้าไปสืบต่อพระศาสนานั่นเอง 

พ่อแม่ก็ชื่อว่า ได้สืบต่ออายุพระศาสนาด้วย เพราะชีวิตของลูกเป็นชีวิตที่มีพ่อแม่เป็นเจ้าของ   เลือดและเนื้อที่เจริญเติบโตอยู่ในร่างกายของลูก ก็เป็นเลือดเนื้อจากอกของพ่อแม่ ได้นำไปต่ออายุพระศาสนา   การต่ออายุพระศาสนาด้วยการบวชเรียนเขียนอ่านของลูก จึงมีอานิสงส์มาถึงพ่อแม่ผู้ให้กำเนิด 

นอกจากนั้น เพราะการบวชของลูกชาย ยังได้ชื่อว่า ทำให้พ่อแม่เป็นญาติพระศาสนาด้วย

(๔) “ความเพียรอันอุกฤษฏ์” รหัสธรรมพระมหาชนก “จาก ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ถึง ลูกผู้ชายต้องบวช” สามเณรพุทธศากยบุตร ออกบิณฑบาต

The post (๔) “ความเพียรอันอุกฤษฏ์” รหัสธรรมพระมหาชนก “จาก ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง ถึง ลูกผู้ชายต้องบวช” สามเณรพุทธศากยบุตร ออกบิณฑบาต appeared first on Manasikul Online.

คือ ปณิธาน คือ งานอันศักดิ์สิทธิ์

คือ ชีวิตที่อุทิศถวายแด่พระพุทธศาสนา…

๗ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๖๘

น้อมรำลึก ๔ ปี แห่งการคืนสู่ธรรมชาติ ท่านแม่ชีศันสนีย์ เสถียรสุต

ผู้ก่อตั้ง เสถียรธรรมสถาน ชุมชนแห่งการเรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกันอย่างศานติ

“หัวใจของการทำความดีคือ ทำความดีโดยไม่ติดดี

ยึดดี ถือดี อวดดี ทะนงดี หวงดี มั่วดี เมาดี หลงดี เกินดี

เราต้องทำดีแล้วไปให้ถึงที่สุดของดี นั่นคือการปล่อยดี

แล้วเราจะมีอิสรภาพจากทุกข์ทั้งปวง”

แม่ชีศันสนีย์ เสถียรสุต

จากคำนำ …

‘ชีวิต’ คือหนึ่งฤดูกาล… ที่ต้องอาศัย ดิน น้ำ ลม ไฟ

มีกระแสแห่งการพึ่งพิงอิงอาศัย เพื่อรักษา ‘ใจ’ ให้รู้ตื่น และเบิกบาน

เมื่อได้ ‘ชีวิต’ ฝึกเจริญสติอารักขาจิต และทำงานด้วยทุนของชีวิต คือ จิตที่ไม่ขุ่นมัว

ไม่เพลินชอบ เพลินชัง เพราะทั้งชอบและชังเป็นอนิจจังทั้งคู่

ชีวิตจึงเป็นอิสระและกรุณาผู้อื่นได้ ด้วย ‘กรุณาแห่งหัวใจ’

‘กรุณาแห่งหัวใจ’ คือ กว่า ๒๑ ปี ที่ ‘ใจ’ ซึ่งเปี่ยมไปด้วย ‘กรุณา’ ของผู้คนมากมาย

ได้ร่วมกันสร้างให้เสถียรธรรมสถานรับใช้พระธรรม

ด้วยการรับใช้มวลมนุษยชาติตามพุทธประสงค์ที่พระพุทธองค์ทรงวางรากฐานไว้ว่า…

การปฏิบัติบูชาถือเป็นการบูชาอันสูงสุด

และในบรรดางานที่พระพุทธองค์ทรงนับว่าเป็นพุทธประสงค์ประการสำคัญที่สุด

ก็คือการได้ช่วยเหลือสรรพชีวิตรอดพ้นจากความทุกข์

เรา…ผู้เป็นธิดาของพระพุทธเจ้า

จะขอดำเนินตามรอยทางที่พระพุทธองค์ทรงวางไว้

เฉกเช่นที่ได้ปฏิบัติเสมอมา …

ด้วย ‘กรุณาแห่งหัวใจ’

ธรรมสวัสดี

แม่ชีศันสนีย์ เสถียรสุต

จาก …แผ่นดินนี้ มีตำนาน ถึง เสถียรธรรมสถาน

ชุมชนแห่งการเรียนรู้ เพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ

ในบทแรก “แผ่นดินนี้ มีตำนาน” พิกุล วิภาสประทีป ผู้เขียนหนังสือ “A Noble Mission กรุณาแห่งหัวใจ : แม่ชีศันสนีย์ เสถียรสุต” เริ่มต้นเล่าเรื่องตอนหนึ่งว่า

ด้วยความกตัญญูในหัวใจของผู้หญิงคนหนึ่ง… ผืนแผ่นดินที่เคยร้อนแรงเป็นดินแดงสุดลูกหูลูกตาที่แม้ต้นหญ้าสักต้นยังปฎิเสธที่ผุดขึ้นมามีชีวิต กลายกลับเป็นป่าปลูกมือที่เขียวสดดังหยดน้ำใสอยู่ท่ามกลางป่าคอนกรีตอันวุ่นวายสับสน

ประตูบานใหญ่ของชุมชนแห่งการเรียนรู้ที่จะอยู่ร่วมกันอย่างศานตินี้แห่งนี้ไม่เคยปิด

บ้านหลังนี้เปิดกว้างเสมอสำหรับทุกคนที่จะเข้ามาร่วมเรียนรู้ พัฒนาชีวิต เพื่อความอยู่เย็นเป็นสุข พ้นทุกข์ร่วมกัน

ทว่ากว่าจะถึงวันนี้ แผ่นดินนี้…มีตำนาน ให้เล่าขานถึงความเป็นมา

ที่แน่นอนว่า…ตลอดเส้นทางมิได้มีกลีบดอกไม้หอมโรยนำทางให้ก้าวเดิน

หากเพราะมี…

ความกตัญญูต่อพระธรรม…เป็นหลักใจ

การทำงานเพื่อช่วยเหลือมวลมนุษยชาติ…เป็นหลักการ

และ…ขอให้โลกนี้มีธรรมเป็นมารดา…เป็นหลักชัย

ทุกปัญหาและอุปสรรคจะเป็นเพียงความหอมหวานที่ยิ้มรับและต้องผ่านให้ได้

หมุนทวนเข็มนาฬิกาย้อนเวลาไปเกือบ ๒๑ ปี ปลายเดือนพฤศจิกายน ๒๕๒๙ เมื่อ แม่ชีศันสนีย์ เสถียรสุด บวชครบเจ็ดพรรษา พระครูภาวนาภิธาน หรือ พระครูเส็ง เจ้าอาวาสวัดศิริพงษ์ธรรมนิมิต ได้ปรารภกับแม่ชีศันสนีย์ว่าอยากให้พิจารณาซื้อที่ดินซึ่งอยู่ใกล้ ๆ กับวัดไว้

“ก็หลวงพ่อสอนว่า ‘สมบัติเป็นทุกข์’ แล้วทำไมหลวงพ่อแนะนำให้ซื้อที่ล่ะเจ้าคะ”

“ถ้ามีปัญญา สมบัติก็ไม่เป็นทุกข์” คือคำตอบสั้น ๆ ของหลวงพ่อ

ด้วยคำแนะนำและความเมตตาเป็นธุระจัดการของหลวงพ่อ ในที่สุดแม่ชีศันสนีย์ก็ซื้อที่ ๘ ไร่แรกโดยไม่มีเหตุผล

หลังจากนั้นไม่นาน หลวงพ่อก็มรณภาพ

“เราไม่ทราบว่าหลวงพ่อทราบล่วงหน้าหรือไม่ว่าหลวงพ่อจะสิ้น ได้สงสัยว่าทำไมท่านจึงได้ให้เราพิจารณาซื้อที่ตรงนี้ ดังนั้น การซื้อที่ตรงนี้ก็มาจากความมั่นใจในครูบาอาจารย์ เป็นความ ‘กตัญญู’ ที่เชื่อว่าครูบาอาจารย์ไม่แนะนำผิด เพราะเราเคารพในคำแนะนำของหลวงพ่อในทุกเรื่องเสมอมา ตลอดเกือบ ๗ ปีที่อยู่กับท่าน

“ท่านทำให้เราเห็นว่า… ท่านสอนอย่างไร ท่านทำอย่างนั้น ท่านสอนให้เป็นคนใจเย็น ให้เป็นคนไม่ร้อน ท่านก็แสดงความเป็นคนไม่ร้อนให้เราเห็น ท่านสอนให้เราเป็นคนอดทน ท่านก็เป็นคนที่อดทน พูดน้อย แต่ประพฤติตนให้เห็นว่า ท่านเป็นคนที่มีความสุขกับการทำงานหนัก เพราะฉะนั้น จึงมั่นใจว่าที่ท่านให้เราพิจารณาซื้อที่ดินตรงนี้ เป็นอุบายของท่านอาจารย์

“แต่หลังจากซื้อที่ไม่นาน หลวงพ่อก็มรณภาพ เราเริ่มคิดแล้วว่า หลวงพ่อต้องมีเหตุผลอะไรบางอย่างที่หลวงพ่อทราบแล้วเราไม่ทราบ หลวงพ่อคงเป็นห่วงว่าถ้าหลวงพ่อไม่อยู่ เราจะอยู่วัดไหน อยู่อย่างไร หรือเราจะสึกออกไป เพราะเป็นเรื่องลำบากเหมือนกันสำหรับผู้หญิงที่จะอยู่วัด

“ตอนนั้นเราเศร้าใจที่หลวงพ่อท่านมรณภาพ เพราะยังไม่ได้แข็งแรงมากพอที่จะมองการจากพรากอย่างยไม่ทุกข์ เราเดินออกมายังผืนดินที่ว่างเปล่า มีเพียงต้นก้ามปูใหญ่ขนาดสองคนโอบ ๑ ต้น เรายืนพักอยู่ใต้ต้นไม้ มองไปรอบ ๆ รู้สึกว่าอยู่ใต้ต้นไม้แล้วเย็นสบายดี

“ในเวลานั้น เรานึกถึงหลวงพ่อ เพราะท่านมักจะชวนเราปลูกต้นไม้ในวัด ทำให้เรารู้สึกผูกพันกับต้นไม้ นึกถึงความเย็นกายเย็นใจที่เคยปลูกต้นไม้กับหลวงพ่อทุกวัน เราจึงตัดสินใจที่จะเริ่มต้นทำงานด้วยการปลูกต้นไม้ เพราะนั่นเป็นสิ่งที่ทำให้หลวงพ่อยังคงอยู่ในการทำงานของเรา”

ไม่นาน ราวเดือนมกราคม พุทธศักราช ๒๕๓๐ การปรับพื้นที่ให้สูงขึ้นอีกราว ๒ เมตรเพื่อให้เท่ากับระดับความสูงของถนนวัชรพลก็เกิดขึ้นด้วยกำลังคนเพียงหยิบมือเดียว แต่การกระทำดังกล่าว กลับทำให้ต้นก้ามปูดำเนินชีวิตอยู่ไม่ได้ เพราะรากขาดอากาศหายใจ ต้องยืนต้นตาย ท่ามกลางการดูแลแก้ไขและเยียวยาในทุกวิถีทาง

“ความตายของต้นก้ามปูเป็นครูที่ยิ่งใหญ่

ที่ทำให้เราตระหนักว่า ก่อนที่จะไปช่วยเหลือหรือพัฒนา

เราควรศึกษาเรียนรู้ธรรมชาติเดิมให้ดีเสียก่อน”

ทว่าการจากไปของต้นก้ามปู ต้นไม้ต้นแรก ก็เป็นการจากที่ยังคงอยู่ในความทรงจำ ด้วยว่าจากนั้น หนึ่งต้นที่จากไปทำให้ได้เรียนรู้กลายเป็นประสบการณ์ในการทำงานครั้งต่อ ๆ มา การอยู่ได้อย่างงดงามของอีกมากมายหลายต้น จึงคือความกตัญญูและความกรุณา ที่ต้นไม้ต้นหนึ่งจะพึงทิ้งไว้ ในขณะที่รูปธรรมก็มีให้เห็นอยู่เมื่อเชื่อวัน เพราะกิ่งก้านสาขาของมัน ถูกนำมาทำเป็นฐานรองรับธรรมาสน์ในธรรมศาลาที่มีอายุเท่ากับสถานที่แห่งนี้…

๗ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๖๘ น้อมรำลึก ๔ ปี แห่งการคืนสู่ธรรมชาติ ท่านแม่ชี ศันสนีย์ เสถียรสุต ชวนอ่านหนังสือ “A Noble Mission กรุณาแห่งหัวใจ” เล่มนี้ที่คิดถึง…

คิดถึง … ท่านแม่ชีศันสนีย์ เสถียรสุต

คิดถึง…สมคิด ชัยจิตวนิช ช่างภาพ

และคิดถึง …พี่ปุ้ย พิกุล วิภาสประทีป นักเขียน ผู้เขียนหนังสือเล่มนี้

กราบแทบเท้าสรีรสังขารท่านแม่ชีศันสนีย์ เสถียรสุต จากหัวใจ …

The post ๗ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๖๘ น้อมรำลึก ๔ ปี แห่งการคืนสู่ธรรมชาติ “ท่านแม่ชี ศันสนีย์ เสถียรสุต” ชวนอ่านหนังสือ “A Noble Mission กรุณาแห่งหัวใจ” เล่มนี้ที่คิดถึง… appeared first on Manasikul Online.

บันทึกไว้ในความทรงจำ…วันที่ ๖ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙

ฯพณฯอำพล เสนาณรงค์ องคมนตรี ผู้แทนพระองค์อัญเชิญพวงมาลาของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ ๙ และ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และพระบรมวงศานุวงศ์ พระราชทานวางหน้าหีบศพพระราชทานแก่ ศาสตราจารย์อุบาสิกาคุณรัญจวน อินทรกำแหง เมื่อเวลา ๑๗.๒๕ น. วันที่ ๖ พฤษภาคม ๒๕๕๙ ณ วัดสระเกศ ราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร  นับเป็นเกียรติยศแก่ผู้วายชนม์ วงศ์ตระกูล และศิษยานุศิษย์ทุกๆคนเป็นอย่างยิ่ง เหล่าข้าพระพุทธเจ้าทั้งหลายจักสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณครั้งนี้ไว้ตลอดไป (กราบขอบพระคุณเพจ ธรรมาศรมธรรมมาตา)

อาจาริยบูชา ๘ ปี แห่งการละขันธ์ ( ๒ พฤษภาคม ๒๕๕๙ – ๒๕๖๗) ๑๐๓ ปี ชาตกาล ศาสตราจารย์อุบาสิกาคุณรัญจวน อินทรกำแหง (๒๘ พฤษภาคม ๒๔๖๔ – ๒๕๖๗)

จากรายงานพิเศษ นิตยสารเนชั่นสุดสัปดาห์ ปีที่ ๒๔ ฉบับที่ ๑๒๔๙ วันที่ ๖ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ เขียนโดย มนสิกุล โอวาทเภสัชช์ และภาพถ่ายโดย สมคิด ชัยจิตวนิช

ไปแล้วด้วยดี

แม่ทัพธรรมหญิง

อุบาสิกา คุณรัญจวน อินทรกำแหง

  “ขอขอบพระคุณและอนุโมทนาในกุศลจิต ที่ทุกท่านได้แสดงกตเวทิตาร่วมแสดงความอาลัยถึงคุณแม่รัญจวนที่เคารพอย่างสูง…เราควรร่วมแสดงความยินดีและภาคภูมิใจเป็นอย่างยิ่ง  เพราะท่านไปอย่างมีสติสัมปชัญญะครบถ้วนบริบูรณ์ อาจหาญสมเป็นแม่ทัพธรรมหญิงท่านหนึ่งในพระศาสนาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

  “คำพูดสุดท้ายที่ท่านกล่าวย้ำซ้ำหลายรอบด้วยระดับเสียงที่แผ่วลงๆ เป็นลำดับ มีอยู่ประโยคเดียวอย่างมั่นคงจนถึงนาทีสุดท้ายคือ…เห็นพระพุทธเจ้า เห็นพระธรรมเจ้า เห็นพระสังฆเจ้า เป็นการจบที่สงบ  สบายและสง่างามที่สุด ในเวลา ๑๕.๒๐ น. วันจันทร์ที่ ๒ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ ณ โรงพยาบาลศิริราช ”

ข้อความของ ศิษย์ผู้ดูแลจนถึงนาทีสุดท้าย มากว่า ๒๗ ปี ที่ไม่ประสงค์เอ่ยนาม บอกกล่าวถึงวาระสุดท้ายแห่งชีวิตของอุบาสิกา คุณรัญจวน อินทรกำแหง ให้เราได้ทราบว่า เมื่อการปฏิบัติจริง ผลย่อมจริง

ศิษย์ผู้ดูแลอย่างใกล้ชิดยังกล่าวอีกว่า ประหนึ่งเป็นการทิ้งทวน เป็นการให้ของขวัญตอบแทนลูกศิษย์ทุกคนที่ดูแลว่า ให้มั่นใจนะ สิ่งที่แม่ปฏิบัติมาเป็นอย่างนี้เอง

“เราสัมผัสได้ตรงนั้น คือท่านรู้ว่า ท่านกำลังจะไป ท่านชัดเจน แล้วท่านก็กำหนดเลยว่าเห็นพระพุทธเจ้า เห็นพระธรรมเจ้า เห็นพระสังฆเจ้า เสียงท่านมั่นคง เต็มกำลังของสังขารที่มี ท่านกล่าวอย่างนี้ถึงสามชุด แล้วเสียงก็ค่อยๆ แผ่วลง ตามกำลังที่ลดลง จนเหลือปากที่บริกรรมนิดๆ แล้วก็เงียบไป อย่างกระจ่างแจ้งและสง่างาม

“เป็นบุญตาจริงๆ ที่ได้ดูแลท่านมาจนถึงวาระสุดท้ายของชีวิต ก็เลยอยากจะบอกกล่าวเป็นกำลังใจให้ลูกศิษย์ท่านทั่วประเทศ และทุกคนที่ก้าวสู่หนทางธรรมนี้ว่า เมื่อปฏิบัติอย่างถึงที่สุดแล้วจะได้ใช้อย่างแน่นอน เพราะคำสอนที่คุณแม่ให้ทั้งชีวิตเป็นประโยชน์อนันตกาล สำหรับคนรุ่นต่อๆ ไปด้วย “

จากนั้นเมื่อวันที่ ๓ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ ที่ผ่านมา มีพิธีรดน้ำสรีระสังขารอุบาสิกา คุณรัญจวน ที่ศาลาใหญ่ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เวลา ๑๗.๐๐ น. แล้วในเวลา ๑๘.๓๐ น. พระอาจารย์ชยสาโร ปัจจุบัน พระธรรมพัชรญาณมุนี (ฌอน ชยสาโร) แสดงธรรม ก่อนการสวดพระอภิธรรมในเวลา ๑๙.๐๐ น. ซึ่งการสวดพระอภิธรรมมีไปจนถึงวันที่ ๖ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ โดยมีแสดงธรรมเทศนาก่อนสวดพระอภิธรรมทั้งสามวัน เว้นวันที่ ๕ พฤษภาคม เป็นวันฉัตรมงคล (ในรัชกาลที่ ๙ ปีพุทธศักราช ๒๕๕๙) งดสวดอภิธรรม และวันเสาร์ที่ ๗ พฤษภาคม เวลา ๑๓.๓๐ น. พระอาจารย์สุธรรม สุธัมโม ปัจจุบัน พระราชวชิรธรรมาจารย์ เจ้าอาวาสวัดป่าหนองไผ่ จังหหววัดสกลนคร และเจ้าอาวาสวัดป่าบ้านตาด จังหวัดอุดรธานี แสดงธรรม  เวลา ๑๔.๐๐ น.

พระราชทานเพลิงศพ วันที่ ๑๒ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ เวลา ๐๗.๓๐ น. พิธีบังสุกุล ณ วัดป่าหนองไผ่ จังหวัด สกลนคร เวลา ๑๐.๐๐ น. และลอยอังคาร ณ แม่น้ำโขง จังหวัดนครพนมในเวลาต่อมา

อุบาสิกาแพทย์หญิง เสริมทรัพย์ ดำรงรัตน์ หนึ่งในผู้ร่วมก่อตั้งธรรมาศรมธรรมมาตา เพื่อเป็นอาศรมสำหรับสตรีผู้สละโลก อุทิศชีวิตแด่พระธรรม สวนโมกขพลาราม ตามดำริของท่านอาจารย์พุทธทาส ซึ่งมีการจัดคอร์สอบรมอานาปานสติภาวนาสำหรับลูกผู้หญิงในโครงการ “ฝึกอบรมตนเพื่อความมีชีวิตพรหมจรรย์ที่หมดจดงดงาม”มากว่า ๒๐ ปีแล้ว กล่าวถึงการสานต่อโครงการธรรมมาตาในครั้งกระโน้นว่า ท่านอาจารย์ธรรมทาส น้องชายของท่านอาจารย์พุทธทาส ขอให้ท่านอาจารย์รัญจวน ดำเนินงานเกี่ยวกับธรรมมาตาต่อหลังจากท่านอาจารย์พุทธทาสมรณภาพ ท่านจึงเสมือนเป็นแม่ทัพธรรมของธรรมมาตาที่สำคัญในการสร้างหลักสูตรการสอน ที่จะทำให้ลูกผู้หญิงผู้เข้าอบรมได้ฝึกปฏิบัติอย่างเต็มที่เป็นเวลา ๓-๔ เดือนในแต่ละปี

“ที่ผ่านมา ถึงแม้เมื่อท่านอายุมาก สุขภาพถดถอยตามอายุขัย ท่านก็ยังเมตตา เป็นห่วง ให้คำแนะนำ มาโดยตลอด ลูกศิษย์จากธรรมมาตาทุกคนมากราบสรีระท่านด้วยความซาบซึ้งในความเมตตา ห่วงใยเสมอมา ท่านทำหน้าที่ครูอย่างสมบูรณ์จนวาระสุดท้ายของชีวิตที่ได้พบท่านเมื่อวันที่ ๒ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ ท่านก็ไม่ได้กล่าวอะไรนอกจากบอกว่า จะไปละนะ “

เป็นความงดงามจริงๆ ของท่านอาจารย์รัญจวนที่ทำให้ดู อยู่ให้เห็น เย็นให้สัมผัสมาตลอดอายุของท่านจนถึงเวลานาทีสุดท้ายแห่งชีวิตในวัย ๙๔ ปี กับสติสัมปชัญญะที่บริบูรณ์พร้อม

แม่ชีศันสนีย์ เสถียรสุต ผู้ก่อตั้งเสถียรธรรมสถาน อีกหนึ่งในลูกศิษย์ของท่านอาจารย์รัญจวน ได้จัดทำนิทรรศการ ระลึกถึงคุณแม่รัญจวนในวันพระราชทานเพลิงศพ ๗ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ และนำไปจัดที่เสถียรธรรมสถานต่อจนถึงช่วงวันเกิดของท่านอาจารย์รัญจวน คือวันที่ ๒๘ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ ด้วยการนำเรื่องราวที่ท่านอาจารย์รัญจวนได้เกื้อกูลทางธรรมให้กับเสถียรธรรมสถานมาโดยตลอด

“เรานั่งอ่านจดหมายของคุณแม่รัญจวนแล้วซาบซึ้ง คุณแม่เขียนถึงเราขึ้นต้นว่า ลูกตุ๊กที่รัก และลงท้ายว่า ด้วยความระลึกถึงเสมอ… จากแม่ ทุกครั้ง ท่านกล่าวถึงวันสตรีสากล กล่าวถึงเรื่องสถานะแม่ชีไทย ที่เราเคยทำงานด้วยกัน ตลอดเวลาที่ได้ทำงานกับท่านตั้งแต่ปีพ.ศ. ๒๕๓๒ – ๒๕๓๓ ได้เรียนรู้ความอาจหาญของคุณแม่ และได้สัมผัสกับความเย็นอย่างสม่ำเสมอ ทำให้พบว่า เมื่อประพฤติธรรม ธรรมะย่อมคุ้มครอง คือ ท่านไม่ได้เป็นคนมีธรรม แต่เป็นคนที่ประพฤติอยู่ตลอดเวลา …การที่เราได้ทำงานกับคุณแม่รัญจวนที่ท่านให้การเกื้อกูล กับเสถียรธรรมสถาน เป็นอะไรที่หมดสงสัย “

จึงขอยกคำกล่าวของศิษย์ผู้ใกล้ชิดที่ได้อยู่กับท่านอาจารย์รัญจวนในช่วงเวลาสุดท้ายของชีวิตอีกสักนิดว่า ดังนั้น ในช่วงเวลานี้ เราไม่ควรเสียใจกับการจากไปของท่าน แต่ควรจะทำจิตให้เบิกบานด้วยธรรม

“เพราะท่านได้พิสูจน์ให้เราเห็นอย่างประจักษ์แจ้งว่า ท่านสามารถอยู่กับเวทนากันแรงกล้าได้ และผ่านสิ่งเหล่านี้ไปอย่างงดงาม ธรรมะที่ประพฤติมาตลอดชีวิตเป็นจริงทำได้จริง ”

ผู้อาจหาญทางโลกและทางธรรม

      ศาสตรจารย์อุบาสิกาคุณรัญจวน อินทรกำแหง เกิดเมื่อบ่ายวันเสาร์ที่ ๒๘ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๖๔ ที่บ้านคุณยาย สมัยก่อนคือ ตำบลบางรัก อำเภอบางรัก จังหวัดพระนคร

เริ่มรับราชการเป็นครูโรงเรียนมัธยม ต่อมาเป็นศึกษานิเทศก์ฝ่ายห้องสมุด เลขานุการกรมวิสามัญศึกษา และผู้อำนวยการกองการสัมพันธ์ต่างประเทศ กระทรวงศึกษาธิการ ในขณะเดียวกันก็เป็นอาจารย์สถาบันการศึกษาหลายแห่ง อาทิ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ โรงเรียนเสนาธิการกองทัพอากาศ และวิทยาลัยการทัพอากาศ เป็นต้น

นอกจากนี้ยังเป็นที่ปรึกษาในการจัดตั้งภาควิชาบรรณารักษ์ศาสตร์ และสำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง นายกสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทย ๓ สมัย กรรมการมูลนิธิการศึกษาไทย-อเมริกัน เลขาธิการคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ (ยูเนสโก)

ในปี พ.ศ. ๒๕๑๒ ได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตติยจุลจอมเกล้า ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๕๒๔ ได้รับพระราชทานปริญญาบัตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขา วิชาบรรณารักษ์ศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง

เส้นทางการปฏิบัติธรรม

ท่านเริ่มต้นชีวิตการเป็นครู ตั้งแต่อายุ ๑๙ ปี ทำงานอยู่ในแวดวงการศึกษามาโดยตลอด จนเมื่อได้สัมผัสชัดด้วยใจในสิ่งที่เรียกกันว่า “ความทุกข์” จึงได้สลัดชีวิตทางโลกเข้าสู่ชีวิตของผู้ประพฤติธรรมภายใต้การอบรมของท่านพระอาจารย์ชา สุภัทโท แห่งวัดหนองป่าพงจังหวัดอุบลราชธานี

 เมื่อหลวงพ่อท่านพระอาจารย์ชาอาพาธหนัก ไม่สามารถจะสอนและอบรมธรรมต่อไปได้ จึงได้ไปมอบตนเป็นศิษย์ของท่านอาจารย์พุทธทาสภิกษุแห่งสวนโมกขพลาราม อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี ตั้งแต่ พุทธศักราช ๒๕๒๕ และได้อยู่ศึกษาปฏิบัติธรรม ณ สวนโมกขพลาราม จนกระทั่งท่านอาจารย์พุทธทาสภิกขุล่วงลับไป

ณ สวนโมกข์นี้ นอกจากการศึกษาและปฏิบัติธรรมในส่วนตนแล้ว ยังได้เป็นกำลังสำคัญผู้หนึ่งในการอบรมอานาปานสติภาวนา ทั้งแก่ชาวไทยและชาวต่างประเทศ ตามที่สวนโมกข์ได้จัดเป็นประจำทุกเดือน

และในช่วงเวลาระหว่างนั้นจัดรายการ “ธรรมสนทนา” ทางสถานีวิทยุโทรทัศน์ ช่อง ๑๑ ตั้งแต่พุทธศักราช ๒๕๓๐ เป็นรายการที่ได้รับความนิยมจากผู้ชมทุกระดับ

และได้รับการสนองตอบจากผู้ชมว่า “พูดธรรมะเข้าใจง่าย แต่ก็ถึงแก่นของพระธรรม”

ศาสตรจารย์อุบาสิกา คุณรัญจวน มีหลักในการเผยแผ่ธรรมะว่า ต้องให้ผู้ฟังได้มีความรู้และความเข้าใจที่ถูกต้องถึงหัวใจคำสอนของพระพุทธศาสนา จึงจะสามารถนำมาปฏิบัติจนเกิดความสุขสงบเย็นที่แท้จริงได้

นอกจากนี้ยังมีงานเขียนที่ได้รับความนิยมหลายเรื่อง เช่น ภาพชีวิตจากนวนิยาย ,วรรณกรรมวิจารณ์, ลอยธรรมะมาลัย, สวนโมกข์ทำไม? ทำไมสวนโมกข์? ,เป็นต้น และในรูปแบบของวรรณกรรมธรรมะเล่มเล็ก เรียบเรียงจากธรรมบรรยายในที่ต่างๆ ได้พิมพ์แจกเป็นธรรมทานแล้วมากกว่า ๒๐ เรื่อง

เมื่อปีพุทธศักราช ๒๕๓๗ ได้รับรางวัลวรรณกรรมไทยชมเชยของมูลนิธิธนาคารกรุงเทพ จากเรื่อง “สวนโมกข์ทำไม? ทำไมสวนโมกข์?”

ปี ๒๕๔๒ ได้รับรางวัลจากคณะกรรมการกองทุนศึกษาเพื่อสันติภาพ พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตโต) และการประกาศเชิดชูเกียรติว่า “เป็นบุคคลที่มีผลงานดีเด่น ในด้านการสร้างสันติภาพและสันติสุขในสังคมไทย” เป็นบุคคลแรกที่ได้รับรางวัลนี้ ปี ๒๕๔๔ ได้รับรางวัล “ผู้ใช้ภาษาไทยดีเด่นผ่านสื่อวิทยุโทรทัศน์” จากรายการธรรมสนทนาทางสถานีโทรทัศน์ ช่อง ๑๑ เนื่องในวันภาษาไทยแห่งชาติ

ปี ๒๕๔๖ ได้รับรางวัล “นราธิป” อันเป็นรางวัลวรรณกรรมดีเด่น สำหรับนักเขียนอาวุโส จากสมาคมนักเขียนแห่งประเทศไทย

และปี -๕๔๘ ได้รับการยกย่องเป็น International Outstanding Woman in Buddhism จากองค์การสหประชาชาติ เนื่องในวันสตรีสากลแห่งโลก

ก่อนล่วงลับที่โรงพยาบาลศิริราช เมื่อราวห้าโมงเย็นวันที่ ๒ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ เวลา ๑๕.๒๐ น. ท่านพำนักปฏิบัติธรรมอยู่ที่วัดป่าหนองไผ่ ตำบลดงมะไฟ อำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร ซึ่งมีพระอาจารย์สุธรรม สุธัมโม เป็นเจ้าอาวาส

(เพียงพร : คัดทานจากหนังสือ ห้าสิบปีสวนโมกข์ ท่านอาจารย์รัญจวน อินทรกำแหง แจกเป็นธรรมทานในการอบรมมาตาภาวนา ที่สวนโมกข์กรุงเทพฯ สวนรถไฟ จตุจักร)

อาจาริยบูชา ๘ ปี แห่งการละขันธ์ ( ๒ พฤษภาคม ๒๕๕๙ – ๒๕๖๗) ๑๐๓ ปี ชาตกาล ศาสตราจารย์อุบาสิกาคุณรัญจวน อินทรกำแหง (๒๘ พฤษภาคม ๒๔๖๔ – ๒๕๖๗)

The post อาจาริยบูชา ๘ ปี แห่งการละขันธ์ ( ๒ พฤษภาคม ๒๕๕๙ – ๒๕๖๗) ๑๐๓ ปี ชาตกาล ศาสตราจารย์อุบาสิกาคุณรัญจวน อินทรกำแหง (๒๘ พฤษภาคม ๒๔๖๔ – ๒๕๖๗) appeared first on Manasikul Online.

หลังจากพิธีบำเพ็ญกุศลสัตตมวาร (ทำบุญ ๗ วัน) แห่งการคืนสู่ธรรมชาติของ คุณแม่สุพร เหมประไพ สิริอายุ ๗๒ ปี (โยมมารดา พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ป.ธ.๙,ผศ.ดร.) ณ วัดลำโพง ตำบลพุดซา อำเภอเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา เมื่อวันศุกร์ที่ ๒๒ มีนาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ ที่ผ่านมา จากนั้นเคลื่อนศพไปตั้งเก็บไว้ ณ ศาลาบำเพ็ญวัดสระเกศราชวรมหาวิหาร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร

เมื่อครบกำหนด ๑๐๐ วัน จะมีพิธีบำเพ็ญกุศล ซึ่งรายละเอียดเพิ่มเติมจะแจ้งให้ทราบในภายหลัง โดยในวันดังกล่าว มีคณะสงฆ์วัดสระเกศฯ พร้อมกับบุตรหลาน ญาติสนิท และกัลยาณมิตรทางธรรม มารอรับสรีรสังขารของคุณแม่สุพร เหมประไพ ด้วยความอบอุ่น

จึงขอน้อมนำคติธรรมจากหลวงพ่อสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) อดีตประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็นพระสังฆราช และอดีตเจ้าอาวาสวัดสระเกศราชวรมหาววิหาร จากหนังสือ “ธรรมะให้ลูกดี” มาเป็นกำลังใจในการดำเนินชีวิตอย่างไม่ประมาท ตอนหนึ่งว่า

พระพุทธองค์ตรัสว่า

“การให้ธรรมะเป็นธรรมทาน ชนะการให้ทุกอย่าง”

การให้ธรรม คือ การบอกทางที่จะเดินไปสู่ความดี

คุณพ่อ คุณแม่สอนลูกให้เป็นลูกที่ดี

“คือการบอกทางแห่งความดี คือ การให้ธรรมเป็นทานนั่นเอง”

โยมแม่สุพร เหมประไพ คือจุดเริ่มต้นของความเสียสละที่ได้ฝากพระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี ลูกพระไว้ในบวรพระพุทธศาสนา ให้เป็นศาสนทายาทที่สำคัญอีกรูปหนึ่งของคณะสงฆ์ไทย ซึ่งท่านได้ทำหน้าที่ของพระลูกชายโดยสมบูรณ์แล้ว

สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) ปรารภธรรมไว้ในหนังสือ “ธรรมะให้ลูกดี” อีกตอนหนึ่งว่า

พ่อแม่คือพระพรหมของบุตรธิดา

พระพุทธองค์ทรงสอนเรื่อง ความสำคัญของบิดามารดา ปรากฏใน “พระไตรปิฎก” ทั้งใน “พระวินัย” , “พระสูตร” และ “พระอภิธรรม” เช่นใน “สพรหมสูตร” เป็นต้น ทรงยกย่องบิดา มารดา ไว้ในฐานะที่สูง เช่น ทรงยกย่องว่า “เป็นพระพรหมของบุตร ธิดา”

ทรงปฏิบัติด้วยพระองค์เอง ตามที่ทรงสอน เช่น ทรงปฏิบัติใน “พระเจ้าสุทโธทนะ” พระพุทธบิดา และทรงแสดงพระอภิธรรมบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ จนพระพุทธมารดาบรรลุธรรม เป็นเหตุให้ผู้นับถือพระพุทธศาสนา ปฏิบัติต่อบิดา มารดา ตามที่ทรงสอน และปฏิบัติตามพระพุทธจริยาที่พระองค์ทรงปฏิบัติ

สังคมไทยตั้งแต่ระดับครอบครัว ที่ปฏิบัติตามที่กล่าวมาแล้ว จึงมีความมั่นคง แนบแน่น ดังความมั่นคงแนบแน่น ระหว่างบิดามารดากับบุตรธิดา “เป็นเหตุให้ความมั่นคง ร่มเย็นเป็นสุข แก่ชาติบ้านเมืองโดยส่วนรวม”

ตราบใดที่สังคมไทยยังปฏิบัติตามที่พระพุทธองค์ทรงสอน และตามที่พระพุทธองค์ทรงปฏิบัติ ประเทศชาติบ้านเมืองก็จะมั่นคง และร่มเย็นเป็นสุขอยู่ตราบนั้น

มารดาบิดา เป็นพระประจำบ้าน เป็นเทวดาประจำเรือน

สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) ให้คติธรรมต่อมาอีกว่า “โบราณท่านกล่าวว่า มารดา บิดา เป็นพระประจำบ้าน เป็นเทวดาประจำเรือน” แม้จะไปไหว้พระที่ไหน ที่เขาลือกันว่าสำคัญ ก็อย่าลืมไหว้พระที่เป็นมารดาบิดาที่บ้าน แม้จะไปไหว้เทวดาที่ไหน ที่เขาลือกันว่าสำคัญ ก็อย่าลืมไหว้เทวดาที่ประจำอยู่ที่บ้าน ได้แก่ มารดา บิดา

ในเวลาที่ท่านมีชีวิตอยู่ก็ให้ไหว้ จะไหว้ต่อหน้า หรือไหว้ลับหลัง จะไหว้ก่อนนอน หรืออย่างไรก็ตาม ควรไหว้ทั้งนั้น

“สำคัญอยู่ที่การระลึกถึงพระคุณของท่าน”

สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

ในเวลาที่มารดาบิดายังมีชีวิตอยู่ แต่อยู่ห่างไกล ไม่สามารถที่จะไหว้ที่ตัวท่านได้ ก็ให้ไหว้ระลึกถึงความดีของท่าน เมื่อท่านจากไปแล้วไม่สามารถที่จะไหว้ที่ตัวท่านได้ “ก็ให้ไหว้ระลึกถึงความดีของท่าน”

คุณแม่เป็นพระประจำบ้าน

คติโบราณว่า มารดาบิดาเป็นพระประจำบ้าน เทวดาประจำเรือน เป็นคติตามแนวคำสอนทางพระพุทธศาสนา สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสสอนเรื่อง ความสำคัญของมารดาบิดา ปรากฏอยู่ในคัมภีร์มากแห่ง เช่น ใน สพรหมสูตร เป็นต้น มีข้อความว่า

“มารดาบิดาเป็นพระพรหม เป็นบูรพาจารย์ เป็นดุจพระอรหันต์”

สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

เพราะท่านมีจิตใจประกอบด้วยพรหมวิหารธรรม มีเมตตา เป็นต้น ต่อชีวิตจิตใจของลูก มีจิตใจที่จะแนะนำพร่ำสอนลูก มีจิตใจบริสุทธิ์ ต่อชีวิตจิตใจของลูกอยู่เสมอ

ผู้ปฏิบัติดูแลผู้มีพระคุณดีอย่างไร

ใน “สพรหมสูตร” พระพุทธองค์ทรงยกย่องบิดามารดา ว่าเป็นพรหม เป็นบูรพาจารย์ และเป็นอาหุเนยยบุคคลของบุตรธิดา เพราะท่านมีพระคุณอย่างยิ่งต่อบุตรธิดา บิดามารดาจึงชื่อว่า

“ผู้มีพระคุณ”

ผู้ปฏิบัติดูแลมารดาบิดาชื่อว่า ผู้ปฏิบัติดูแลผู้มีพระคุณ ตามที่พระพุทธองค์ตรัสยกย่องบิดามารดา ว่าเป็นอาหุยบุคคล มีความหมายสูงสุด เพราะอาหุเนยยบุคคล หมายถึง พระอริยเจ้า ตั้งแต่พระโสดาบันขึ้นไปจนถึงพระอรหันต์

ผู้ปฏิบัติดูแลมารดาบิดา จึงเท่ากับดูแลพระอริยเจ้าประจำชีวิตตน การปฏิบัติดูแลพระอริยเจ้า มีผลดีมากอย่างไร การปฎิบัติดูแลมารดาบิดาก็ย่อมมีผลดีอย่างนั้น

บุตรธิดามีโอกาสปฏิบัติดูแลบิดามารดา จึงชื่อว่ามีโอกาสที่เป็นมงคลยิ่ง ดังพระพุทธองค์ตรัสไว้ในมงคลสูตร ว่า

“การปฎิบัติบำรุงบิดามารดาเป็นมงคลอย่างสูงยิ่ง”

พระคุณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

ผู้มีพระคุณ มีความสำคัญอย่างสูงยิ่งทางจิตใจของผู้รู้จักพระคุณ เช่น พระคุณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มีความสำคัญยิ่งทางจิตใจของพุทธศาสนิกชน ทางพระพุทธศาสนา แสดงผลแห่งจิตใจ ที่รู้จักพระคุณไว้อย่างสูงส่ง จนนำจิตใจให้เข้าถึงพระนิพพาน

“ผู้รู้จักพระคุณของผู้มีพระคุณโดยตรง

และโดยอ้อมจึงไม่ตกต่ำ

มีแต่ความเจริญรุ่งเรือง ร่มเย็นใจ”

สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

เมตตาธรรมค้ำจุนโลก

ในพระพุทธศาสนา ความรักที่บริสุทธิ์ เรียกว่า “เมตตาธรรม” คนทั้งโลกปรารถนาเมตตาธรรม ผู้ที่มีเมตตาธรรมเพียงคนเดียว สร้างความชุ่มชื่น เช่น มารดาบิดา สร้างความชุ่มชื่นให้แก่บุตรธิดา เป็นต้น

ในปัจจุบันชาวโลกที่อยู่กันได้ เพราะเมตตาธรรมเป็นเครื่องค้ำจุน สิ่งที่ตรงกันข้ามกับเมตตาธรรม มีแต่ทำลาย รุ่มร้อน ในพระพุทธศาสนาสอนให้คนมีเมตตาธรรม ทั้งในระดับธรรมดา และในระดับสูง ด้วยการทำใจให้สงบด้วยเมตตาธรรม ที่เรียกว่า

“กรรมฐานเมตตาพรหมวิหาร”

พระพุทธเจ้าทรงสอนเรื่อง ผลดีแห่งเมตตาธรรมไว้ ๑๑ อย่าง มีเป็นที่รักของเพื่อนมนุษย์และเทวดาทั้งหลาย เป็นต้น

“พระพุทธเจ้าตรัสว่า มารดาบิดาเป็นพระพรหม เป็นบูรพาจารย์ เป็นดุจพระอรหันต์ฯ” ข้อคิด ชีวิต ธรรมะจากสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)

The post “พระพุทธเจ้าตรัสว่า มารดาบิดาเป็นพระพรหม เป็นบูรพาจารย์ เป็นดุจพระอรหันต์ฯ” ข้อคิด ชีวิต ธรรมะจากสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) appeared first on Manasikul Online.

เส้นทางศึกษาธรรมเพื่อเตรียมพร้อม “ตกกระไดพลอยกระโจน”

ของ มนสิกุล โอวาทเภสัชช์

ช่วงต้นเดือน และปลายเดือนกุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๖๗ ฉันเดินทางไปปฏิบัติธรรมที่ “ธรรมาศรมธรรมมาตา” สวนโมกขพลาราม อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี ช่วงสั้นๆ และไปเจอหนังสือเล่มนี้ที่ห้องสมุดธรรมาศรมธรรมมาตา จากนั้น ความทรงจำก็ค่อยๆ ปรากฏขึ้น

พอกลับมาบ้าน ก็มาดูที่ตู้หนังสือของตัวเอง มีอยู่สามเล่ม จำได้ว่า ตอนที่หนังสือเล่มนี้ตีพิมพ์ครั้งแรกในปีพุทธศักราช ๒๕๔๙ ฉันซื้อถวายวัดและแจกเพื่อนๆ หลายเล่มด้วยความปีติที่มี “ตัวเรา” อยู่ในหนังสือเล่มนี้ด้วย “หนึ่งในร้อย” เชียวนะ ฉันบอกกับตัวเอง แม้ยังละ “ตัวตน” ไม่ได้ แต่ก็ขอให้ตัวตนนี้ได้ทำประโยชน์ต่อสังคมและพระพุทธศาสนาต่อไป ถึงเป็นคนเล็กๆ ธรรมดาๆ ที่เคยเป็นนักข่าวมาสามสิบปี ที่สนใจในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในทุกๆ มุมมองที่ทำได้ก็ขอทำหน้าที่ต่อไปเรื่อยๆ เป็นธรรมทานจนกว่าลมหายใจสุดท้ายแห่งชีวิตมาเยือน เพราะไม่คิดว่าในที่สุด นิตยสารเนชั่นสุดสัปดาห์ ที่ฉันเคยทำงานด้วยความรัก ก็มาปิดตัวลงในปีพุทธศักราช ๒๕๖๐ ก็ตั้งใจว่าจะภาวนาไปให้ถึงที่สุดแห่งทุกข์ในชาตินี้ มาเป็นอนาคาริกา หายใจจนกว่าจะมีสติแและตายจากไป…

ก็เลยขอคัดเนื้อหาที่คุณศศิวิมล ช่วงยันยง จากสำนักพิมพ์สุขภาพใจ ในครั้งกระโน้นมาสัมภาษณ์ฉัน เมื่อตอนเป็นผู้ช่วยบรรณาธิการข่าว เนชั่นสุดสัดาห์ มาลงสักหน่อยหนึ่ง เพื่อเป็นกำลังใจให้ตัวเอง ( หากเราไม่ให้กำลังใจตัวเอง จะไปหากำลังใจจากไหนล่ะ) ดังนี้ …

เนื้อหาส่วนหนึ่งมีอยู่ว่า…
หากใครเป็นแฟนประจำของนิตยสาร เนชั่นสุดสัปดาห์ (ในอดีต) ย่อมจะต้องคุ้นเคยเป็นอย่างดีกับชื่อ มนสิกุล โอวาทเภสัชช์ หนึ่งในกองบรรณาธิการ เจ้าของหลายๆ คอลัมน์ อาทิ “ลมหายใจสีเขียว” นามปากกา “กานพลู” , “ปักกลดกลางป่ากระดาษ” นามปากกา “หมอนไม้” ซึ่งคอลัมน์แรก มีเนื้อหาว่าด้วยสุขภาพกาย-ใจ และอีกคอลัมน์ เป็นมุมมองการรเดินทางด้านในของชีวิต และนำบทสัมภาษณ์พระเถระ ครูบาอาจารย์สอนธรรม และการท่องเที่ยวทางธรรม ตลอดจนการไปปฏิบัติธรรรมที่วัดต่างๆ แล้วมาเผยแพร่ในบทสัมภาษณ์และรายงานพิเศษ เป็นต้น เรียกได้ว่า เป็นการงานแห่งความรักในการเผยแผ่ธรรมะแทบจะทุกลมหายใจเข้า-ออกเลยจริงๆ

วันหนึ่ง มนสิกุล เกิดคำถามกับชีวิต และได้ออกค้นหาคำตอบด้วยการจูงมือคุณแม่ไปปฎิบัติธรรมใน “โครงการฝึกอบรมตนเพื่อความมีชีวิตพรหมจรรย์ที่หมดจดงดงาม” ณ ธรรมาศรมธรรมมาตา สวนโมกขพลาราม อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นเวลา ๔ เดือน โดยการลาการทำงานแบบไม่รับเงินเดือน

จากวันแรกที่ไปสวนโมกขพลารามจนถึงวันนี้ ทำให้เธอเกิดพัฒนาการในการเรียนรู้ธรรมะจากบทบาทของผู้มาเยือน ชื่นชมธรรมชาติ อ่านหนังสือ จนที่สุดได้กลายเป็นผู้ปฏิบัติธรรมที่ทำงานถ่ายทอดเรื่องราวอันนำไปสู่ความสมดุลกายใจให้แก่ผู้อ่านในวงกว้าง ในนิตยสาร “เนชั่นสุดสัปดาห์” (ขณะนั้นปีพุทธศักราช ๒๕๔๙) ด้วยความเข้าใจในชีวิตมากขึ้น จากการนำธรรมะมาปรับใช้ในชีวิตประจำวัน แต่ความทุกข์ภายในใจลึกๆ ก็ยังไม่ได้รับการเยียวยา มันคืออะไรนะ ทุกข์ลึกๆ นี้

ในครั้งแรกของการไปสวนโมกข์ตั้งแต่เข้ามหาวิทยาลัยศรีนครรินทรวิโรฒ ประสานมิตร ( มศว ประสานมิตร ปี ๑ รุ่นพี่ที่คณะมนุษยศาสตร์ วิชาเอกศิลปะ (ปัจจุบันคือ คณะศิลปกรรมศาสตร์ ) พาไปรับน้องที่สวนโมกข์ ก็ให้ตื่นเต้นว่า วัดที่นี่มีโบสถ์เป็นธรรมชาติ เราเดินไปก็เจอธรรมะคือต้นไม้จะมีธรรมะคำสอนอยู่ทั่วไป ไม่ต้องนั่งฟังตลอดเวลาก็ได้ เราเลยเดินเที่ยว ได้สัมผัสธรรมชาติ ตอนนั้นอาจารย์ก็ให้ไปฟังท่านพุทธทาสบรรยายตอนเช้า ประมาณตี ๔ ทำวัตรเช้า ประมาณตี ๕ ฟังธรรม แต่นั่งหลับตลอดเลย ตอนนั้นมันง่วง แล้วเราก็ยังไม่รู้อะไร มาตอนนี้รู้สึกเสียดายมาก

หลังจากนั้นก็ไปอีกเรื่อย ๆ จนกระทั่งทุกวันนี้ผ่านมาประมาณ ๒๐ ปีแล้วยังไปอยู่เรื่อยๆ ตอนแรกๆ ก็คือไปเที่ยวเกาะพะงัน ถ้าขาไปไม่แวะสวนโมกข์ ขากลับเราต้องแวะ ไปเที่ยวแล้วแวะวัด คือไปกราบพระนั่นแหละ ดูโรงมหสพทางวิญญาณ ซึ่งเป็นงานศิลปะ เราได้เข้าไปดูภาพพุทธประวัติ ส่วนใหญ่แล้วจะแวะซื้อหนังสือก่อนกลับ

งานของท่านพุทธทาสเล่มแรกที่ได้อ่านแล้วรู้สึกชอบมากเลย ก็คือชอบภาพจาก หนังสือ”ภาพพุทธประวัติจากหินสลักยุคก่อนมีพระพุทธรูปในประเทศอินเดีย พุทธศักราช ๓๐๐ ถึง ๗๐๐” เป็นภาพก่อนที่จะมีการปั้นออกมาเป็นพระพุทธรูป ข้างในจะเป็นภาพความว่างทั้งหมด เวลาท่านเล่าถึงพระพุทธเจ้า ภาพจะแสดงออกเป็นดอกบัว เป็นสัญลักษณ์ทั้งหมด ทำให้เราเห็นตามว่า สมัยก่อนที่จะปั้นพระพุทธรูป คนโบราณไม่ผูกติดกับรูปเคารพ พระพุทธรูปมามีภายหลัง เพื่อให้เรามีสิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจแทนองค์พระสัมมาสัมพุทเจ้าในการเข้าถึงพระรัตนตรัย ก็รู้สึกดีนะ ดีมากเลย ที่ชาวพุทธผู้ปฏิบัติธรรมแล้ว ได้รับธรรมะอันเย็นใจแล้ว สงบจิตใจ ลดละเลิกกิเลสแล้ว ก็มาสร้างพระพุทธรูปเพื่อให้คนรุ่นหลังได้มีสิ่งเเคารพบูชาแทนองค์ท่าน

และภาพตัวแทนพระพุทธเจ้าในสมัยก่อนที่จะมีพระพุทธรูป คือ ความว่าง ก็รู้สึกดีเช่นกัน ที่ทำให้เราไม่ยึดติดในรูปเคารพ และกลับมาหาธรรมในตัวเรา

การไปสวนโมกข์ ทำให้รู้สึกว่าธรรมะคือธรรมชาติ เป็นการเชื่อมโยงเราในการสร้างงานศิลปะด้วย เพราะว่าตอนนั้นกำลังเรียนศิลปะและก็พยายามศึกษาตรงนี้ว่าเราจะทำงานศิลปะอย่างไรให้สามารถสื่อสารออกไปได้จากภายในใจออกสู่ภายนอกด้วยสายตาแห่งธรรม

จนป่านนี้ แม้ธรรมะก็ยังไม่ปรากฏในใจ ก็เลยนำหนังสือที่เคยสัมภาษณ์ไว้ มาเป็นกำลังใจตัวเองไปก่อนค่ะ

กำลังใจแห่งชีวิต บันทึกไว้ในความทรงจำ “ร้อยคน ร้อยธรรม ๑๐๐ ปีพุทธทาส” กับ เส้นทางศึกษาธรรมเพื่อเตรียมพร้อมตกกระไดพลอยกระโจนของมนสิกุล โอวาทเภสัชช์

ขอบพระคุณหนังสือ “ร้อยคน ร้อยธรรม ๑๐๐ ปีพุทธทาส” เนื่องในหนึ่งศตวรรษชาตกาลท่านพุทธทาสภิกขุ รวบรวมโดย สุขภาพใจ จัดพิมพ์โดย สำนักพิมพ์สุขภาพใจ บริษัท ตถาตา พับลิเคชั่น จำกัด พิมพ์ครั้งที่ ๑ : มีนาคม พุทธศักราช ๒๕๔๙

The post กำลังใจแห่งชีวิต บันทึกไว้ในความทรงจำ “ร้อยคน ร้อยธรรม ๑๐๐ ปีพุทธทาส” กับ เส้นทางศึกษาธรรมเพื่อเตรียมพร้อมตกกระไดพลอยกระโจนของมนสิกุล โอวาทเภสัชช์ appeared first on Manasikul Online.

คือความสำเร็จของความสามารถในการ

ให้โอกาสแก่ผู้อื่นได้มีความสำเร็จอย่างตนบ้าง”

รัญจวน อินทรกำแหง

ย้อนกลับไปในวันที่ครูคืนสู่ธรรมชาติ…
เมื่อประมาณ ๒๐ กว่าปีที่แล้ว ฉันกับเพื่อนเดินทางไปวัดป่าหนองไผ่ จังหวัดสกลนคร หมายว่าจะได้ไปกราบครูบาอาจารย์ ภายหลังที่ได้ไปเข้าคอร์สอบรมอานาปานสติภาวนาที่สวนโมกข์นานาชาติ จังหวัดสุราษฎร์ธานีมาแล้ว ซึ่งหลังจากคอร์สดังกล่าว คุณเมตตา พานิช ได้พาผู้ปฏิบัติเดินไปชมธรรมาศรมธรรมมาตา อาศรมสำหรับลูกผู้หญิงที่สร้างขึ้นจากดำริท่านอาจารย์พุทธทาส โดยมีอุบาสิกา คุณรัญจวน อินทรกำแหงเป็นหนึ่งในผู้นำดำริของท่านอาจารย์พุทธทาสมาสู่โครงการนำร่องภาคปฏิบัติปีละประมาณ ๔ เดือน สำหรับลูกผู้หญิงในการที่จะเข้ามาหาแนวทางในการฝึกตนบนหนทางพรหมจรรย์อย่างเข้มข้นเพื่อไปสู่ความพ้นทุกข์

ก่อนที่จะไปเข้าคอร์สสี่เดือน ฉันจึงตั้งใจว่าจะไปกราบครูบาอาจารย์ของคำชี้แนะสักหน่อย เมื่อได้ทราบว่าท่านพำนักอยู่ที่วัดป่าหนองไผ่ จึงชวนเพื่อนเดินทางกัน เมื่อไปถึงก็ได้พบกับอาจารย์รัญจวนสมดังใจนึก
ประมาณ ๗ วันที่อยู่ที่นั่น จำได้ว่า หลังอาหารเช้า อาจารย์ให้เราสองคนไปพบ แล้วท่านก็แนะหลักการฝึกอานาปานสติเบื้องต้นให้ โดยการให้มีสติอยู่กับลมหายใจไม่ว่าจะทำอะไรก็ตาม แล้วท่านจะซักว่า เราได้ปฏิบัติไปอย่างไรบ้านในวันที่ผ่านมา

จำได้คร่าวๆ ว่า ท่านถามอะไร ฉันก็ตอบไม่ถูกเลยสักข้อเดียว ตั้งแต่วันแรกจนถึงวันสุดท้าย แถมในช่วงเวลานั้นก็ไม่สบายอีก อาจารย์รัญจวนอุตส่าห์เดินมาหาถึงที่พักของอุบาสิกา และนำยาสมุนไพร พร้อมกับผักสด และผลไม้มาให้กินมากมายก่อนเที่ยงของทุกวัน

ไปคราวนั้น เรายังมีความตั้งใจอยากสัมภาษณ์ท่านอาจารย์มาลงในนิตยสารรายสัปดาห์ และหนังสือพิมพ์ที่ฉันและเพื่อนทำงานอยู่ด้วยในขณะนั้น แต่ท่านอาจารย์ก็ไม่ให้เราสัมภาษณ์ มุ่งให้เราปฏิบัติตั้งใจดูกาย ดูใจของเราเองตลอดช่วงที่อยู่ในวัด

ท่านบอกว่า เวลาในชีวิตไม่มาก จนกระทั่งลากลับ ท่านยังชี้แนะให้เรามาเข้าคอร์สสี่เดือนที่ธรรมาศรมธรรมมาตาด้วย หลังจากนั้นไม่นานนัก ฉันก็ลางานโดยไม่รับเงินเดือนไปเข้าคอร์สดังกล่าวพร้อมกับแม่
เป็นสี่เดือนที่เปลี่ยนชีวิตของฉันเลยก็ว่าได้

เพราะกิจวัตรประจำวันที่เคยทำแบบสมัยโลกๆ ถูกเปลี่ยนไปหมด มาตื่นตีสี่ ไปทำวัตรสวดมนต์ ทำสมาธิ เดินจงกรม ฟังธรรม รับประทานอาหารวันละสองมื้อ วันพระเหลือมื้อเดียว มีผ้าถุงดำกับเสื้อขาวเพียงสามชุด แล้วก็ห้ามพูด หรือที่เรียกว่า ปิดวาจา งดส่งจิตออกนอก แต่ให้ดูความพลุ่งพล่านภายในใจที่มันเกิดขึ้นทุกขณะจิต งดอ่านหนังสือทุกชนิด ยกเว้นหนังสือทำวัตรสวดมนต์ และหนังสือธรรมโฆษณ์ของท่านพุทธทาส ที่ท่านอาจารย์นำมาสอนเพื่อนำหลักปฏิบัติมาใช้ในชีวิตจริง

การที่เคยต้องอ่าน ต้องเขียน ต้องพูดทุกวัน แล้วมาหักดิบแบบห้ามทุกอย่างที่เคยทำนั้นมันช่างทรมานกิเลสอย่างเห็นได้ชัด กว่ากิเลสในใจฉันจะสงบลงล้าง หรือกิเลสมันยอมอยู่แบบสงบๆ ได้บ้างก็ปาเข้าไปเดือนที่ ๔ คือใกล้ปิดคอร์สแล้ว ทำให้ฉันเข้าใจหลักการภาวนาเบื้องต้นว่า อ๋อ เป็นอย่างนี้นี่เอง
หลังจากจบคอร์ส ฉันกับแม่เมื่อมีโอกาสก็กลับไปที่ธรรมาศรมธรรมมาตาเป็นครั้งคราว ทุกปี ในช่วงวันที่ ๒๗ พฤษภาคม ซึ่งเป็นวันคล้ายวันล้ออายุท่านอาจารย์พุทธทาส

จนกระทั่งเมื่อวันที่ ๒ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙ เวลา ๑๕.๒๐ น. ท่านอาจารย์รัญจวนในวัย ๙๔ ปี ๑๑ เดือน ก็คืนสู่ธรรมชาติอย่างสงบงาม ทำให้ฉันตระหนักในคำกล่าวของอาจารย์ที่ย้ำเตือนเสมอว่า เวลาในชีวิตไม่มากนัก
หลักการมีอยู่ หนทางมีแล้ว เหลือแต่การเดินของเราเพียงลำพังเท่านั้นเอง

จากคอลัมน์ ปักกลดกลางป่ากระดาษ โดย หมอนไม้ นิตยสารเนชั่นสุดสัปดาห์ ฉบับ ๑๒๕๐ (วันที่ ๑๓ – ๑๙ พฤษภาคม ๒๕๕๙)

The post ธรรมสวัสดีปีใหม่ พุทธศักราช ๒๕๖๗ จากอุบาสิกาคุณรัญจวน อินทรกำแหง appeared first on Manasikul Online.

เมื่อนำมาอ่าน
ในช่วงเวลาผ่านไป
จะกี่ปีก็ตาม
ตัวหนังสือของท่าน
ยังบอกกล่าวถึงสัจธรรมแห่งการดำรงชีวิต
ที่เป็นบุญ
มากไปกว่านั้น
ตัวหนังสือของท่าน
ยังบอกกล่าวถึงมโนปณิธานของท่าน
ที่สืบเนื่องมาแต่บรรพชน
จนถึงท่านอาจารย์เจ้าคุณเทอด
พระอาจารย์ที่ข้าพเจ้าศรัทธาเหนือเศียรเกล้า

เมื่อครั้งสมัยที่ข้าพเจ้าย้งทำสื่อในกระแส
ข้าพเจ้าได้มีโอกาสสัมภาษณ์
ท่านอาจารย์เจ้าคุณเทอดในขณะนั้น
จนก่อเกิดบทความ “มโนปณิธาน” ของท่าน
สี่สิบกว่าตอนแล้ว
ที่ยังเขียนไม่จบ

ท่านมักเล่าเรื่องการทำงาน
ของหลวงพ่อสมเด็จฯ พระอุปัชฌาย์ของท่าน
และการดูแลพระเณรอย่างพ่อแม่ดูแลลูก

ด้วยวิถีแห่งผู้นำของหลวงพ่อสมเด็จฯ
ด้วยความกล้าหาญทางธรรมของท่าน
จึงก่อเกิดพระมากมาย
ในยุคสมัยของท่าน

ทุกครั้งที่ข้าพเจ้าใส่บาตร
ทำบุญ
ข้าพเจ้าน้อมจิตระลึกถึงท่าน
น้อมระลึกถึงพระคุณท่านอาจารย์เจ้าคุณเทอด
ที่เล่าเรื่องหลวงพ่อสมเด็จ
ที่งดงาม ซึ่งสื่อในสมัยนั้น
แทบไม่ค่อยรู้เลย

ข้าพเจ้ารู้สึก “เป็นบุญจริงๆนะ “
(คำของหลวงพ่อสมเด็จฯ)
ที่ทำให้ข้าเจ้ารู้สึกว่า
ในสมัยที่ข้าพเจ้ายังทำสื่อในกระแส
ข้าพเจ้าเข้าใจผิดท่านมากมาย
แต่ก็เป็นโชคดี ทีไม่เคยเขียนข่าวตามกระแส

และก็ยังโชคดี
ได้เคยสัมภาษณ์หลวงพ่อสมเด็จฯ สองครั้ง
เมื่อราวยี่สิบกว่าปีก่อน ครั้งหนึ่ง
และสิบกว่าปีก่อนครั้งหนึ่ง
ท่านมีแต่ความเมตตา
และตอบคำถามนักข่าวที่ก้าวร้าวอย่างข้าพเจ้า
ด้วยความเมตตา
ความเมตตานี้เอง
คือคำตอบของทุกอย่าง
สำหรับพระเถระรูปหนึ่ง
แห่งยุคสมัย
ที่เป็นพุทธบุตรของพระพุทธเจ้า

ข้าพเจ้าพบว่า
ตนเองยังต้องฝึกฝนอีกยาวไกล
แต่ถ้าไม่เริ่มตั้งแต่วันนี้
ก็จะยิ่งช้าไปอีก

ด้วยความสำนึกผิดในวันวาน
จากสื่อผู้เคยหลงผิด
และด้วยความเมตตา
ของท่านอาจารย์เจ้าคุณเทอดในขณะนั้น
ในการรับฟังและเล่าเรื่องราวการทำงาน
อย่างเสียสละชีวิตเพื่อธรรมของหลวงพ่อสมเด็จฯ
ทำให้ข้าพเจ้าตื่นขึ้น

มนสิกุล
บันทึกยามค่ำ วันอาทิตย์
13 มีนาคม พุทธศักราช2565
ขึ้น 11 ค่ำ เดือน 4

The post แด่ … ความทรงจำอันงดงาม (๑) คำสารภาพ : เขียนโดย มนสิกุล appeared first on Manasikul Online.

การเดินทางของเจ้าชายสิทธัตถะเพื่อตามหาความรักที่แท้จริงจากแม่

ที่ใดมีความรักที่แท้จริง

ที่นั่นมีความมั่นคง

ความรักของแม่

แท้จริง มั่นคง ปลอดภัย

เป็นความรักที่เจ้าชายสิทธัตถะตามหาตลอดชีวิต

แล้วพระองค์ก็เพียรเดินทางทางจิต

จนกระทั่งพบเส้นทางที่ไปหาพระพุทธมารดาของท่าน

เพื่อเล่าการเดินทางอันมีจุดสิ้นสุด

บอกเล่าอยู่ในพระคัมภีร์พระอภิธรรม

สุดยอดแห่งธรรม

สุดยอดแห่งความรักของพระพุทธเจ้าที่มีต่อแม่

รักแท้ คือความมั่นคง

ไม่คลอนแคลน

คือรักจากแม่ 

มนสิกุล บันทึกยามเช้า ขึ้น ๒ ค่ำ เดือน ๓ วันพฤหัสบดีที่ ๓ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๕๖

ปักกลดกลางใจ (๑) การเดินทางของเจ้าชายสิทธัตถะเพื่อตามหาความรักที่แท้จริงจากแม่ เขียนโดย มนสิกุล

หมายเหตุ : บันทึกนี้เขียนขึ้นหลังจากที่คืนก่อน นอนไม่หลับ ตอนตีสอง ลุกขึ้นมาทำสมาธิ เป็นครั้งแรกที่รู้จักสมาธิ เห็นสภาวะในจิตหมุนไปมา แล้วก็ค่อยๆ สงบลง จิตเบา กายเบา เห็นความคิดกำลังมองสภาวะ หรือ จะเรียกว่า จิตเห็นสภาวะหรือเปล่านะ ไม่แน่ใจ ไว้ได้มีโอกาสกราบท่านอาจารย์เจ้าคุณเทอด จะกราบเรียนถามท่านดูค่ะ

The post ปักกลดกลางใจ (๑) การเดินทางของเจ้าชายสิทธัตถะเพื่อตามหาความรักที่แท้จริงจากแม่ เขียนโดย มนสิกุล appeared first on Manasikul Online.

มโนธาตุในใจ คือความตระหนักรู้ถึงเหตุปัจจัยในการสร้างอาศรมสำหรับลูกสาวแห่งนี้ขึ้นมาก็เพื่อให้เป็นที่พึ่งของลูกผู้หญิง เพราะสวนโมกขพลารามที่เกิดขึ้นมาได้ก็เพราะเงินก้อนสุดท้ายของผู้หญิงคนหนึ่ง คือคุณแม่เคลื่อน พานิช โยมแม่ของท่านพุทธทาส ที่สนับสนุนลูกให้เดินไปบนหนทางนี้จนถึงที่สุดแห่งทุกข์ นั่นเอง

อานิสงส์แห่งธรรมที่ท่านพุทธทาสไม่เคยลืมคือความกตัญญูต่อพระคุณแม่ ที่ให้วิญญาณแก่ลูก จึงมีอานิสงส์มาถึงเรา  ลูกผู้หญิงทุกคนที่ยังแสวงหาความสงบสุขแห่งใจเพื่อเยียวยาปัญหาที่ท่วมทับอยู่ในหัวใจให้จางคลายไป

๑๐๐ ปีชาตกาลแม่ทัพธรรมสตรี ผู้มีคุณูปการทั้งทางโลกและทางธรรม (ตอนที่ ๒) แสงสว่างจากท่านพุทธทาส เรื่องและภาพโดย หมอนไม้

ในปี ๒๕๓๗ ธรรมทานมูลนิธิ โดยมีคุณเมตตา พานิช เป็นผู้แทนจึงได้ประชุมกันเป็นระยะ ในที่สุดจึงได้มอบหมายให้อุบาสิกาคุณรัญจวน อินทรกำแหง เป็นผู้เขียนโครงการธรรมาศรม ธรรมมาตาขึ้นมา  จนกระทั่งในปลายปี ๒๕๔๒  โครงการนำร่องของธรรมาศรมธรรมมาตาก็เกิดขึ้นในชื่อว่า  “โครงการฝึกอบรมตนเพื่อความมีชีวิตพรหมจรรย์ที่หมดจดงดงาม”

โครงการดังกล่าว เปิดโอกาสให้ลูกผู้หญิงมาปฏิบัติธรรมและใช้ชีวิตเช่นอนาคาริกา หรือนักบวชหญิง เป็นเวลา ๔ เดือน   เพื่อเรียนรู้หลักธรรมทั้งในด้านปริยัติ แล ปฏิบัติ  จนเห็นผล (ปฏิเวท) ด้วยตนเอง  

และในวันล้ออายุท่านพุทธทาสครบ ๑๐๑ ปี ในปี ๒๕๕๐ (ผ่านมาแล้ว ๑๕ ปี ผู้เขียนนำมาโพสต์ใหม่ในวันที่ ๓ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๕)  วารสาร “ธรรมมาตา” ถือกำเนิดขึ้นเป็นฉบับปฐมฤกษ์ เพื่อเป็นสื่อกลางสำหรับลูกสาวและลูกชายทุกคนที่สนใจศึกษา และปฏิบัติธรรมตามแนวทางที่ท่านพุทธทาสศึกษาจากพระไตรปิฎก ซึ่งท่านได้มอบกายถวายชีวิตเป็นทาสของพระพุทธเจ้าเพื่อพิสูจน์ธรรมะของพระพุทธองค์ว่างามในเบื้องต้น งามในท่ามกลาง และงามในเบื้องปลาย จนเห็นผลมาแล้วตราบจนลมหายใจสุดท้ายเมื่อ ๑๔ ปีก่อน (ปัจจุบันก็ ๒๘ ปีแล้ว )

คงเหลือไว้เพียงธรรมะไว้ให้เราพิสูจน์กันต่อ ในนามของธรรมโฆษณ์เกือบ ๑๐๐ เล่มเช่นเดียวกับพระพุทธองค์ที่มอบพระธรรมถึง ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์เป็นเพื่อนแท้ให้กับทุกคนมาจนถึงทุกวันนี้

ใน ๘๔,๐๐๐ พระธรรมขันธ์นั้น สรุปลงมาเหลือเพียง ๑ คือขันธ์ ๕ ประกอบด้วย กาย ,เวทนา (ความรู้สึก ),สัญญา(ความจำได้หมายรู้ ) ,สังขาร(การปรุงแต่ง) และวิญญาณ (การรับรู้) ที่เราจะต้องเรียนรู้สืบค้นเข้าไปทุกขณะจิต  ด้วยสติ สมาธิ จนกระทั่งเห็นด้วยปัญญาว่า กายเรานี้เป็นเพียงการปรุงแต่งของสังขาร ที่ทำให้เป็นทุกข์ไม่รู้จบสิ้น

และสังขาร หรือการปรุงแต่งนี้เอง เป็นตัวที่ทำให้เราเกิดภพเกิดชาติ และเป็นตัวสร้างปัญหาไม่สิ้นสุด ตลอดเวลาที่ความคิดปรุงแต่งเกิดขึ้น

และหนทางใดเล่าที่จะทำให้ความทุกข์จากความคิดปรุงแต่งนี้จางคลายไปได้

๒๔ ชั่วโมง ในแต่ละวัน ในช่วง ๔ เดือน ที่เราได้กลับมาอยู่กับตัวเอง ใช้ชีวิตเช่นคนไร้บ้าน มีเพียงกุฏิเล็กๆ หมอนไม้ เสื่อ กลด โคมเทียนส่องทาง อาสนะ และอาหารวันละมื้อสองมื้อ จะช่วยให้เราจางคลายจากความทุกข์ จากความคิดปรุงแต่งได้อย่างไร

พระพุทธองค์ทรงมอบอานาปานสติสูตรไว้ให้เราเป็นเครื่องมือในการแก้ความทุกข์ของเราเอง …

“เพียงเราหายใจเข้า และหายใจออก

อย่างตระหนักรู้

มีสติเกาะเกี่ยวอยู่กับลมหายใจ

ไปตลอดเวลา”

หากทำได้อย่างนี้ เมื่อจิตเป็นสมาธิ จิตก็จะเกิดปัญญา มองเห็นตามความเป็นจริงว่า ไม่มีสิ่งใดน่ายึดถือ น่าเอาน่าเป็นสักอย่างเดียว

ทุกอย่างล้วน เกิดขึ้น ตั้งอยู่และแปรเปลี่ยนไปตลอดเวลา ไม่มีสิ่งใดคงที่แม้แต่ความคิดปรุงแต่งของเรา แล้วขันธ์ ๕ ของเราล่ะ ยังมีอะไรที่น่ายึดถืออีกเล่า

วารสารธรรมมาตาฉบับนี้จึงเกิดขึ้นมาเพื่อเป็นเพื่อนเดินทางของทุกท่าน ที่ต้องการจะศึกษาชีวิตตนเองเข้าไปอย่างถ่องแท้ โดยจัดพิมพ์แจกเป็นธรรมทาน ออกทุกสี่เดือน

ปัจจุบัน วารสารธรรมมาตา จัดพิมพ์อย่างต่อเนื่อง เป็นปีที่ ๑๕ เล่มที่ ๒ กันยายน -ธันวาคม พ.ศ.๒๕๖๔

หากท่านใดสนใจวารสารธรรมมาตา ติดต่อขอรับโดยตรงได้ที่  …ธรรมาศรมธรรมมาตา (วารสารธรรมมาตา) อาคารธรรมทานมูลนิธิ 68/1 หมู่ 6 ต.เลม็ด อ.ไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี  84110 (ไม่เสียค่าใช้จ่ายใดๆ ทั้งสิ้น )

ปัจจุบัน วารสารธรรมมาตา จัดพิมพ์อย่างต่อเนื่อง เป็นปีที่ ๑๕ เล่มที่ ๒ กันยายน -ธันวาคม พ.ศ.๒๕๖๔

๑๐๐ ปีชาตกาลแม่ทัพธรรมสตรี ผู้มีคุณูปการทั้งทางโลกและทางธรรม (ตอนที่ ๒) แสงสว่างจากท่านพุทธทาส เรื่องและภาพโดย หมอนไม้ ตีพิมพ์ครั้งแรกใน นิตยสาร เนชั่นสุดสัปดาห์ พุทธศักราช ๒๕๕๐

The post ๑๐๐ ปีชาตกาลแม่ทัพธรรมสตรี ผู้มีคุณูปการทั้งทางโลกและทางธรรม (ตอนที่ ๒) แสงสว่างจากท่านพุทธทาส เรื่องและภาพโดย หมอนไม้ appeared first on Manasikul Online.

๑๐๐ปีชาตกาลแม่ทัพธรรมสตรี

ผู้มีคุณูปการทั้งทางโลกและทางธรรม

ประวัติและผลงานศาสตราจารย์ คุณรัญจวน อินทรกำแหง

เกิด : เมื่อ ๒๘ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๖๔

บ้านบางรัก อำเภอบางรัก จังหวัดพระนคร

บุตร : พันเอก พระศรีพิชัยบริบูรณ์ (เหมือน) และคุณเชย อินทรกำแหง

พี่น้อง : น้องชาย ดร.สาทิส อินทรกำแหง (ผู้ก่อตั้งศาสตร์ “ชีวจิต” )

การศึกษา : โรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย , โรงเรียนสุรนารีวิทยา, โรงเรียนสวนสุนันทาวิทยาลัย, วิทยาลัยครูสุนันทา,

ได้รับทุนและสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี และปริญญาโท ณ Florida State University สหรัฐอเมริกา (ปริญญา B.A. และ M.A. Library Science)

รับราชการ : เข้ารับราชการเป็นครูของกระทรวงศึกษาธิการ เมื่ออายุ ๑๙ ปี โดยเป็นครูโรงเรียนระดับมัธยมศึกษาอยู่ ๑๒ ปี

ต่อมาได้ดำรงตำแหน่งศึกษานิเทศก์ห้องสมุดโรงเรียนคนแรกของกรมวิสามัญศึกษาในยุคของการบุกเบิกจัดตั้งห้องสมุดโรงเรียน ทำหน้าที่นี้อยู่ ๑๐ ปี

หลังจากนั้นย้ายไปทำงานด้านบริหารในตำแหน่งเลขานุการกรม กรมวิสามัญศึกษา และดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการกอง กองการสัมพันธ์ต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวง กระทรวงศึกษาธิการ ทำหน้าที่ติดต่อกับประเทศต่างๆ ทั่วโลกเพื่อพัฒนาระบบการศึกษาไทย

เครื่องราชอิสริยาภรณ์:

จตุตถจุลจอมเกล้า , ตติยจุลจอมเกล้า ( ปี ๒๕๑๒ ช่วงวัย ๔๘ ปี)

หลังจากลาออกจากราชการเมื่อปี พ.ศ. ๒๕๑๕ ท่านมาเป็นอาจารย์พิเศษที่มหาวิทยาลัยรามคำแหง

ต่อมาได้รับตำแหน่งเป็นประธานสภาคณาจารย์คนแรกของมหาวิทยาลัยรามคำแหง (๒๕๑๗ -๒๕๑๙)

• เป็นอาจารย์ภาควิชาบรรณารักษศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์
• เป็นผู้บรรยายวิชาวรรณกรรมสำหรับเด็ก และวิจารณ์วรรณกรรม
• ท่านมีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานการบรรยายทางวิทยุกระจายเสียงและโทรทัศน์ของมหาวิทยาลัยรามคำแหงร่วมกับ ศาสตราจารย์ คุณหญิงจินตนา ยศสุนทร และ ศาสตราจารย์ คุณหญิงกุหลาบ มัลลิกะมาส ซึ่งต่อมาเปลี่ยนเป็นสำนักเทคโนโลยีการศึกษา มหาวิทยาลัยรามคำแหง

นอกจากนั้น ศาสตราจารย์ คุณรัญจวน อินทรกำแหง ยังได้รับหน้าที่อาจารย์พิเศษวิชาบรรณารักษ์ศาสตร์ ที่…

• จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
• มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
• มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร

และเป็นอาจารย์พิเศษเรื่องการวิจารณ์หนังสือ ที่…

• โรงเรียนเสนาธิการทหารอากาศ และ
• วิทยาลัยการทัพอากาศ

งานเพื่อสาธารณกุศล

• เป็นผู้ริเริ่มจัดรายการวิทยุเพื่อส่งเสริมการอ่าน
• เป็นกรรมการในสมาคมสตรีอุดมศึกษาแห่งประเทศไทย
• เป็นกรรมการในสมาคมการศึกษาแห่งประเทศไทย
• เป็นกรรมการในสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทย โดยดำรงตำแหน่งนายกสมาคมห้องสมุดแห่งประเทศไทยถึง ๕ สมัย
• เป็นกรรมการหมู่บ้านโสสะ และเป็นประธานหมู่บ้านโสสะ

เกียรติคุณที่ได้รับ

• พ.ศ.๒๕๒๔ ได้รับพระราชทานปริญญาบัตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาบรรณารักษศาสตร์ คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง
• รางวัลวรรณกรรมไทยชมเชย มูลนิธิธนาคารกรุงเทพ เรื่อง “สวนโมกข์ทำไม? ทำไมสวนโมกข์?” ภาคสอง พ.ศ. ๒๕๓๗
• รางวัลและประกาศเชิดชูเกียรติในฐานะบุคคลผู้มีผลงานดีเด่นในการเสริมสร้างสันติภาพและสันติสุขในสังคมไทย จากคณะกรรมการกองทุนการศึกษาเพื่อสันติภาพ พระธรรมปิฏก (ป.อ. ปยุตฺโต) พ.ศ. ๒๕๔๒
• รางวัล “ผู้ใช้ภาษาไทยดีเด่นผ่านสื่อวิทยุโทรทัศน์” เนื่องในวันภาษาไทยแห่งชาติ ประจำปี ๒๕๔๔
• รางวัล “นราธิป” วรรณกรรมดีเด่น สำหรับนักเขียนอาวุโส สมาคมนักเขียนแห่งประเทศไทย พ.ศ. ๒๕๔๖
• รางวัล “Outstanding Woman in Buddhism” เนื่องในวาระวันสตรีสากลโลกขององค์การสหประชาชาติเมื่อวันที่ ๗ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๔๘

ผลงานเขียนหนังสือ

ศาสตราจารย์ คุณรัญจวน อินทรกำแหง มีผลงานการเขียนหนังสือทั้งทางวิชาการและทางธรรมะไว้เป็นจำนวนมาก อาทิ

• ทิพยา-เยาว์ : หนังสืออ่านประกอบวิชาสังคมศึกษา (พ.ศ. ๒๕๐๒)
• ถาม-ตอบบรรณารักษศาสตร์ สำหรับวิชาชุดบรรณารักษศาสตร์(พ.ศ.๒๕๐๖)
• ภาพชีวิตจากนวนิยาย (พ.ศ.๒๕๐๘)
• ห้องสมุดโรงเรียนระดับประถม (พ.ศ.๒๕๐๘)
• การเลือกหนังสือและโสตทัศนวัสดุ (พ.ศ. ๒๕๑๕)
• การเลือกหนังสือพิมพ์และวารสาร (พ.ศ. ๒๕๑๕)
• การบริหารงานห้องสมุดโรงเรียน (พ.ศ.๒๕๑๗)
• บรรณารักษศาสตร์ ชุดครูมัธยม (พ.ศ.๒๕๑๗)
• วรรณกรรมวิจารณ์ (พ.ศ.๒๕๑๗)
• วรรณกรรมสำหรับเด็กและวัยรุ่น (พ.ศ.๒๕๑๗)
• ประชาธิปไตยแบบธรรมิกสังคม (พ.ศ.๒๕๒๙)
• นกเค้าแมวร้องสองครั้งที่แค็ทฟิทเบนด์ (พ.ศ.๒๕๓๐)
• สวนโมกข์ทำไม? ทำไมสวนโมกข์? (พ.ศ.๒๕๓๑)
• ก่อนหยุด…หยุดก่อน (พ.ศ.๒๕๓๖)
• ลอยธรรมะมาลัย (พ.ศ.๒๕๓๖)
• สวนโมกข์ทำไม? ทำไมสวนโมกข์? ภาคสอง (พ.ศ.๒๕๓๗)
• สิทธิสตรีวิถีพุทธ (พ.ศ.๒๕๓๗)
• ท่านอาจารย์พุทธทาสในฐานะครู (พ.ศ.๒๕๓๘)
• ศิลปะการพัฒนาชีวิต (พ.ศ.๒๕๓๙)
• การปฏิบัติที่ใจ (พ.ศ.๒๕๔๑)
• ธรรม (พ.ศ.๒๕๔๒)
• กิเลส(พ.ศ.๒๕๔๓)
• ไตรลักษณ์(พ.ศ.๒๕๔๓)
• นกอินทรีเลี้ยงลูก (พ.ศ.๒๕๔๓)
• การสร้างจิตเงียบ
• การสร้างสรรค์มุมสงบ (พ.ศ.๒๕๔๔)
• สติและอนุสติ (พ.ศ.๒๕๔๔)
• อุปสรรคของการปฏิบัติธรรม (พ.ศ.๒๕๔๔)
• ความสำคัญของจิต (พ.ศ.๒๕๔๕)
• ประโยชน์ของเก้าอี้มีก็ต่อเมื่อมันว่าง (พ.ศ.๒๕๔๕)
• เรียนรู้ธรรมะจากนวนิยายเด็ก (พ.ศ.๒๕๔๕)
• จิตศีลธรรม-จิตปรมัตถธรรม (พ.ศ.๒๕๔๖)
• ฆ่าตัวตายทำไม? (พ.ศ.๒๕๔๖)
• เป็นอยู่อย่างไรไม่เป็นทุกข์ (พ.ศ.๒๕๔๖)
• ครูคือผู้สร้างโลก (พ.ศ.๒๕๔๗)
• ปัจจเวกขณ์ (พ.ศ.๒๕๔๗)
• สัปปรุสธรรม (พ.ศ.๒๕๔๗)
• ชีวิตโลก-ชีวิตธรรม (พ.ศ.๒๕๔๗)
• การปฏิรูปการศึกษาพุทธศาสนาเพื่อพัฒนาชีวิต (พ.ศ.๒๕๔๘)
• ความน่ากลัวของสิ่งที่เรียกว่า “สุข” (พ.ศ.๒๕๔๘)
• จริยธรรมในวรรณกรรม (พ.ศ. ๒๕๔๙) . ฯลฯ

นอกจากนี้ยังเขียนบทความทางวิชาบรรณารักษศาสตร์และทางการศึกษาอื่นๆ ลงในวารสารต่างๆ อย่างต่อเนื่อง เช่น วิทยาสารศูนย์ศึกษา วิทยาจารย์ วารสารห้องสมุด เป็นต้น

การเดินทางสู่ทางธรรม

ท่านอาจารย์คุณรัญจวน อินทรกำแหง  เริ่มชีวิตรับราชการเป็นครู ตั้งแต่อายุ ๑๙ ปี ทำงานอยู่ในแวดวงการศึกษามาตลอด จนถึงวัยห้าสิบกว่าปี

ครั้งหนึ่งท่านเล่าว่า  ขับรถไปเที่ยวกับเพื่อนๆ  ทางภาคอีสาน แต่หลงทางจนไปถึงวัดหินหมากเป้ง จังหวัดหนองคาย  ในเวลามืดค่ำพอดี  ได้พบหลวงปู่เทสก์ เทสรังสี  เป็นครั้งแรก ท่านเมตตาให้คณะเข้าพักค้างที่วัด  และได้แสดงธรรมอันเป็นที่จับใจ  ทำให้ทราบว่า  

ที่ผ่านมา  การดำรงตนเป็น “คนดี”

เท่านั้นยังไม่เพียงพอ

 ต้องปฏิบัติขัดเกลาจิตใจ

 ที่เรียกว่าปฏิบัติสมาธิภาวนา

ทั้งสมถะและวิปัสสนา

จึงจะถึงที่สุดของการหมดทุกข์ได้

จากนั้นท่านก็ตั้งใจปฏิบัติสมาธิภาวนาอย่างจริงจัง

ไป-กลับกรุงเทพฯ-วัดหินหมากเป้งเป็นประจำในช่วงวันหยุดอยู่ระยะหนึ่ง

และต่อมาได้พบวัตรปฏิบัติอันงดงามของท่าน ก.เขาสวนหลวง วิปัสสนาจารย์สตรีแห่งสำนักเขาสวนหลวง จังหวัดราชบุรี  จึงได้มาพักปฏิบัติที่นี่หลายครั้ง โดยตั้งใจว่าหากวันหนึ่งได้ลาทางโลกออกปฏิบัติธรรม ก็จะนุ่งดำใส่ขาวแบบเดียวกับคุณแม่ก.เขาสวนหลวงผู้มีปฏิปทาน่าเลื่อมใสยิ่งนัก

ต่อมาเมื่อถึงโอกาสอำนวย ท่านได้สละชีวิตทางโลกเข้าสู่ชีวิตของผู้ประพฤติธรรม ภายใต้การอบรมของ พระโพธิญาณเถร (ชา สุภัทโท) แห่งวัดหนองป่าพง อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี

ต่อมาเมื่อหลวงพ่อชาอาพาธหนัก ไม่สามารถจะสอนและอบรมธรรมต่อไปได้ จึงได้มอบตนเป็นศิษย์ของพระธรรมโกศาจารย์ (พุทธทาสภิกขุ) แห่งสวนโมกขพลาราม อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี  ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๒๕

ศึกษาและปฏิบัติธรรม ที่สวนโมกขพลาราม

ที่สวนโมกขพลาราม ท่านอาจารย์คุณรัญจวนได้เรียนรู้ธรรมจากท่านอาจารย์พุทธทาส อินทปัญโญ ท่านเล่าว่า

“ในวันแรกที่มาถึงสวนโมกข์

ได้กราบท่านอาจารย์แล้ว

สิ่งที่ท่านอาจารย์สั่งให้ทำเป็นสิ่งแรก

คือนับแต่นี้ให้ “อ่านหนังสือเล่มใน”

หยุดอ่านหนังสือข้างนอกทุกเล่ม

นั่นก็คือ ให้ฝึกปฏิบัติด้วยการหมั่น “ดูจิต” ของตนเพื่อให้รู้จักลักษณะของจิต และให้รู้เท่าทันจิตว่ามีสภาพเป็นอย่างไร จะได้รู้จักแก้ไขพัฒนาจิตเถื่อนนั้นให้เป็นจิตที่เจริญ คือเป็นจิตที่นิ่ง มั่นคง และสงบเย็น พร้อมอยู่ด้วยสติ สมาธิ และปัญญา

แล้วท่านอาจารย์ยังสั่งอีกว่า

“ให้หามุมสงบท่ามกลางธรรมชาติ

แล้วก็อ่านหนังสือเล่มในให้แตกฉาน

ขณะนั้นนึกพูดกับตัวเองว่า ใครๆ ว่าท่านอาจารย์เป็นนักปริยัติ แต่นี่สิ่งแรกที่ท่านบอก คือ เน้นลงไปที่การปฏิบัติ ทั้งท่านยังห้ามไม่ให้เราพูดถึงหนังสือธรรมะที่ได้นำไปเพื่อจะอ่านศึกษา แต่ให้ลงมือปฏิบัติทันที

แท้ที่จริงแล้ว ท่านอาจารย์เป็นทั้งนักปริยัติและนักปฏิบัติต่างหาก ตรงตามที่พระพุทธเจ้าได้ตรัสไว้ทีเดียวว่า จะต้องมีทั้งปริยัติ ปฏิบัติ แล้วจึงจะได้มีปฏิเวธ

“เมื่อจะพูดรำลึกถึงท่านเจ้าประคุณอาจารย์สวนโมกข์ มีสิ่งที่จะกล่าวถึงมากเหลือเกินอย่างที่จะเขียนเป็นหนังสือได้เป็นเล่มๆ แต่ตรงนี้จะขอกล่าวถึงสิ่งที่ประทับใจมาก แต่เพียงเรื่องเดียว คือเรื่องวิธีการสอนและอบรมธรรมะของท่านอาจารย์ หรืออีกนัยหนึ่งก็คือ แบบอย่างแห่งความเป็นพุทธทาสของท่าน…

เป็นการยากที่จะอธิบายออกมาเป็นคำพูดว่า ความรู้สึกซาบซึ้งในคุณค่าของการศึกษาอบรมที่ได้รับจากท่านอาจารย์นั้น มีความหมายที่ใหญ่หลวงมหาศาลต่อชีวิตของตนอย่างไรและเพียงใด

แต่พูดได้ว่าที่เป็นเนื้อเป็นตัวอยู่ได้ทุกวันนี้

ก็ด้วยการได้รับคำสอนและการอบรมจากท่านอาจารย์นี้เอง แม้จะยังเป็นเพียงผู้ที่เดินอยู่ แต่ก็จะมุ่งหน้าพยายามเดินต่อไปจนสุดกำลังความสามารถ จนกว่าเกวียนเล่มนี้จะแตกหักทำลายไป”

ท่านอาจารย์คุณรัญจวนเล่าว่า

“การที่ท่านประคุณอาจารย์สวนโมกข์ ได้นำเรื่องของอนัตตา อิทัปปัจจยตา ปฏิจจสมุปบาท ตลอดถึงสุญญตา นิพพาน มาบอกกล่าวแก่พวกเรา จึงเท่ากับเป็นการเปิดหนทางให้พวกเราได้รู้และเข้าใจถึงจุดหมายปลายทางของการประพฤติปฏิบัติธรรม ว่ามีหนทางดำเนินอย่างไร และไปสู่จุดหมายสูงสุดคืออะไร ส่วนบุคคลใดปรารถนาจะประพฤติปฏิบัติมากน้อย หรือใกล้ไกลเพียงใด ก็เป็นสิทธิและความพอใจของแต่ละบุคคล

แต่ถ้าหากพวกเราไม่ได้มีความรู้ในข้อธรรมะเหล่านี้เลย !

ก็ย่อมเป็นการน่าเสียดายอย่างยิ่ง สำหรับผู้ที่มีศรัทธาและศักยภาพที่สามารถจะปฏิบัติไปได้ไกลหรืออาจถึงที่สุด แต่เพราะไม่เคยได้ยินได้ฟัง ก็ไม่รู้หนทาง ถ้าต้องเสียเวลาไปค้นคว้าเสาะหาทางเอง ก็อาจไม่ทันแก่กาลเวลาแห่งชีวิตของตน ซึ่งย่อมเป็นสิ่งที่น่าเสียดายอย่างที่สุดที่โอกาสแห่งชีวิตนี้ได้ถูกปิด เพียงเพราะครูบาอาจารย์บางท่านคิดไปเสียว่า ยากเกินกว่าที่ศิษย์จะเรียนรู้ได้

ในส่วนตัว จึงมีความรู้สึกสำนึกในพระคุณของท่านเจ้าประคุณอาจารย์ฯ อย่างล้นเหลือที่ท่านได้กรุณาสอนและบอกกล่าวให้ฟังอย่างหมดจดสิ้นเชิง ส่วนการจะประพฤติปฏิบัติไปได้เพียงใด ย่อมสุดแล้วแต่ความอุตสาหะบากบั่นอดทนและสติปัญญาแห่งตนเอง เพราะเรื่องของการปฏิบัติเป็นเรื่องเฉพาะตน มิใช่สิ่งที่ผู้ใดจะมาทำให้แก่ใครได้”

สืบสานและเผยแผ่พระพุทธศาสนา

นอกจากการศึกษาและปฏิบัติธรรมในส่วนตนแล้ว ขณะอยู่ที่สวนโมกขพลารามท่านอาจารย์คุณรัญจวนยังได้เป็นกำลังสำคัญในการเผยแผ่พุทธศาสนาในหลายด้าน เช่น

ท่านเป็นเรี่ยวแรงสำคัญในการดำเนินการจัดระบบห้องสมุดแห่งสวนโมกข์ (หรือ ห้องสมุดพุทธทาสบรรณาลัย หรือ หอไตรฯ) จนสำเร็จ

ในด้านการปฏิบัติภาวนา ท่านได้มีส่วนช่วยจัดอบรมอานาปานสติภาวนาทั้งแก่ชาวไทยและชาวต่างประเทศ และที่สำคัญ คือ การจัดตั้ง “ธรรมาศรมธรรมมาตา”

ขอขอบคุณ ภาพและข้อมูลส่วนหนึ่งจาก หอจดหมายเหตุ พุทธทาส อินทปัญโญ (สวนโมกข์ กรุงเทพ)

ความดำริให้มีธรรมาศรมธรรมมาตานี้ มีอยู่ในช่วงปลายชีวิตของท่านอาจารย์พุทธทาสภิกขุ ด้วยความเมตตากรุณาอันสูงสุดต่อเพศหญิงว่า เป็นเพศมารดาของโลก เป็นผู้สามารถสร้างโลกให้อยู่เย็นและเป็นสุข ท่านได้เขียนแนวทางในการจัดดำเนินการให้มี ธรรมาศรมธรรมมาตาขึ้น เพื่อเป็นอาศรมแห่งผู้เป็นธรรมมาตา คือมีธรรมเป็นแม่ หมายถึงมีธรรมะเป็นที่พึ่งสูงสุดแห่งตน และมีแม่เป็นธรรม มีความหมายว่าอาศรมแห่งนี้ ได้เพาะบ่มให้มีการศึกษาและการปฏิบัติธรรมอย่างสูงสุด และหากผู้ใดยินดีเสียสละอุทิศชีวิตเพื่อเผยแผ่ธรรมะ แบ่งปันธรรมะแก่เพื่อนมนุษย์ก็จะให้การศึกษาอบรมเพื่อเป็นธรรมทูตหญิงต่อไป

(ยังมีต่อ)

๑๐๐ ปีชาตกาลแม่ทัพธรรมสตรี ผู้มีคุณูปการทั้งทางโลกและทางธรรม (ตอนที่ ๑)

ขอขอบคุณ ข้อมูลจาก คุณอุ๊ย วัดป่าหนองไผ่ ตำบลดงมะไฟ อำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร , หอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปปัญโญ , กลุ่มพุทธทาสศึกษา สวนเมตตาธรรม อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ และ ธรรมมาศรมธรรมมาตา สวนโมกขพลาราม อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี

The post ๑๐๐ ปีชาตกาลแม่ทัพธรรมสตรี ผู้มีคุณูปการทั้งทางโลกและทางธรรม (ตอนที่ ๑) appeared first on Manasikul Online.