สุดทางจงกรม : สมาธิเบื้องต้นสำหรับลงมือปฏิบัติ (มหาสติปัฏฐาน ๔) บทที่ ๓๕ ความหมายสังขาร ที่ตรงในทางธรรม ประพันธ์โดย พระราชกิจจาภรณ์ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร) “ญาณวชิระ”

บทที่ ๓๕ ความหมายสังขาร ที่ตรงในทางธรรม

            สังขาร แปลว่า การปรุงแต่ง และสิ่งที่มีการปรุงแต่งนั้น มี ๒ อย่าง คือ    

             ๑. สังขารของ “รูป” เป็นสังขารในไตรลักษณ์ที่ถูกธาตุปรุงแต่งขึ้น

            ๒. สังขารของ “นาม” เป็นสังขารในขันธ์ ๕ ที่ถูกความรู้สึกนึกปรุงแต่งขึ้น

            สังขารในไตรลักษณ์ คือ สิ่งที่ถูกธาตุปรุงแต่งขึ้น (รูปธรรม) ทุกสิ่งทุกอย่าง ไม่ว่าจะเป็นคน สัตว์ สิ่งของ ต้นไม้ ใบหญ้า ล้วนถูกปรุงแต่งขึ้นจากธาตุทั้งหลาย (ถูกสังขารขึ้น) จึงเรียกว่า “สังขาร” คือ สิ่งที่ถูกปรุงแต่งขึ้นให้เป็นสิ่งนั้นๆ

            พอคนไทยเอาคำว่าสังขารมาใช้ในความหมายของ “ร่างกายคน”  จึงทำให้ความหมายของสังขารแคบเข้า จนเข้าใจไปว่า สังขารคือร่างกายคนเราเท่านั้น

 แต่แท้จริง สังขารหมายรวมถึงทุกสรรพสิ่งที่ถูกปรุงแต่งขึ้นจากธาตุจนเป็นรูปร่าง

            จิตสังขาร (นามธรรม) คือ ความคิดเรานี่เองสิ่งที่จิตคิดปรุงแต่งขึ้นมา ไม่ว่าจะเป็นความคิดดี ความคิดไม่ดี ความอยาก ตัณหา โกรธ เกลียด เรียกว่า “สังขาร” คือ สิ่งที่จิตปรุงแต่งขึ้น

            ด้วยความที่จิตชอบนึกคิดปรุงแต่งจินตนาการเป็นธรรมชาติ ความคิดของเราจึงก่อทุกข์ให้เราอยู่เสมอ มันบีบคั้น มันกดดัน  ถ้ามีวิธีดับความคิดได้เป็นขณะๆ ไป ความคิดก็ถูกตัดขาดออกเป็นช่วงๆ เป็นตอนๆ ความทุกข์มันก็เบาลง เย็นลง

 เมื่อจิตคิดอะไรขึ้นในใจจะส่งออกมาสู่การกระทำ ตาเห็นสิ่งที่ชอบคนที่ชอบ จิตก็สังขารปรุงแต่งเป็นกระแสวิญญาณชอบไหลเวียนอยู่ภายในจิต แล้วส่งออกมาสู่การกระทำทางกาย ให้กายขวนขวายหารูปที่ชอบ คนที่ชอบ

เมื่อตาเห็นสิ่งที่ชังคนที่ชัง จิตก็สังขารปรุงแต่งเป็นกระแสวิญญาณชังไหลเวียนอยู่ภายในจิต แล้วส่งออกมาสู่การกระทำทางกาย ให้กายขวนขวายทำสิ่งที่สนองตอบต่อความชัง

การพิจารณากายในกาย พิจารณาเวทนาในเวทนา พิจารณาจิตในจิต พิจารณาธรรมในธรรม จึงเป็นการหยิบยกเอาชิ้นส่วนต่างๆ อวัยวะต่างๆ อาการต่างๆ ของร่างกายออกมาพิจารณาทีละส่วน เป็นการหยิบเอาอาการเจ็บปวดทางร่างกายที่ปรากฏขึ้นมาพิจารณาทีละอาการ เป็นการหยิบยกเอาอารมณ์ความรู้สึกนึกคิดทางใจแต่ละความรู้สึก ไม่ว่าจะเป็นความรู้สึกทุกข์ระทม ความรู้สึกโล่งโปร่งสุขสบายใจมาพิจารณา และเป็นการหยิบยกเอาสภาวธรรมต่างๆ ที่ปรากฏมาพิจารณา หรืแม้กระทั่งความรู้สึกเฉย ๆ ก็ไม่ปล่อยผ่านเลยก็หยิบขึ้นมาดู มารู้ มาพิจารณา

ไม่ว่าจะกิน ดื่ม ยืน เดิน นั่ง นอน หรืออะไรมาสัมผัสถูกต้องกายก็รู้ เป็นการรู้เข้ามาที่กายที่ใจ

สุดทางจงกรม : สมาธิเบื้องต้นสำหรับลงมือปฏิบัติ (มหาสติปัฏฐาน ๔) บทที่ ๓๕ ความหมายสังขาร ที่ตรงในทางธรรม ประพันธ์โดย พระราชกิจจาภรณ์ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร) “ญาณวชิระ” จัดพิมพ์เป็นธรรมทาน โดย  :  สถาบันพัฒนาพระวิทยากร เลขที่ ๓๔๔ อาคารสันติวัคคีย์ แขวงบ้านบาตร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร ๑๐๑๐๐

ส่วนหนึ่งจากคำนำ หนังสือ “สุดทางจงกรม”

หลายปีมาแล้ว ขณะเริ่มเข้ามาสนองงานพระอุปัชฌาย์ ผู้เขียนมีหน้าที่เป็นพระพี่เลี้ยงดูแลพระนวกะของสำนักวัดสระเกศ (ตั้งแต่ พุทธศักราช ๒๕๔๐ ) ต้องนำอ่านบทแห่งพระบาลี ซ้อมคำขานนาคให้คล่องปาก ต้องโกนผมให้นาค ต้องนำประทักษิณเวียนรอบพระอุโบสถ ต้องนำวันทาสีมาและนำเข้าสู่มณฑลแห่งการอุปสมบทท่ามกลางหมู่สงฆ์จนสำเร็จเป็นพระภิกษุนวกะ

ต้องนำพินทุ นำอธิษฐานจีวรบาตรบริขารเครื่องใช้สำหรับพระภิกษุ ต้องนำออกบิณฑบาตเช้าแรก ฉันภัตตาหารมื้อแรก และนำลงโบสถ์ทำวัตรสวดมนต์ตามกิจสงฆ์ หลังทำวัตรค่ำช่วงสามทุ่ม เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) จะนำพระภิกษุสามเณรในสำนัก ตลอดจนญาติโยมที่มาร่วมทำวัตรสวดมนต์ นั่งสมาธิเจริญภาวนาเป็นประจำทุกคืน สิ่งหนึ่งที่ได้พบเห็นในการทำหน้าที่พระพี่เลี้ยง ซึ่งต้องอยู่ใกล้ชิดกับพระนวกะตั้งแต่วันอุปสมบทจนถึงวันลาสิกขา คือ พระนวกะจะให้ความสนใจกับการนั่งสมาธิเป็นพิเศษ

            ในช่วงเวลานั้นสังคมไทยได้เกิดประเด็นปัญหาเกี่ยวกับวิธีปฏิบัติสมาธิซึ่งมีความเห็นไม่ตรงกันหลายประการ โดยพุ่งเป้าไปที่การสอนสมาธิไม่ตรงตามคำสอนของพระพุทธเจ้า

            ต่อมา เจ้าประคุณสมเด็จฯ  ได้ออกประกาศให้มีการจัดตั้งสำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัดขึ้นทุกจังหวัดทั่วประเทศ ให้มีการจัดทำหลักสูตรสมาธิโดยยึดตามหลักสติปัฏฐาน ๔ ผู้ที่เป็นเจ้าสำนักปฏิบัติธรรม สามารถถูกเสนอชื่อเข้าสอบความรู้เป็นพระอุปัชฌาย์ได้เป็นกรณีพิเศษ จะได้ดูแล อบรม ตักเตือน สั่งสอนสัทธิวิหาริกในสำนักของตนได้โดยตรง จากเดิมผู้ที่จะเป็นพระอุปัชฌาย์ต้องมีตำแหน่งทางการปกครองตั้งแต่เจ้าคณะตำบลขึ้นไป

            การประกาศจัดตั้งสำนักปฏิบัติธรรมประจำจังหวัดขึ้นทุกจังหวัดทั่วประเทศ โดยยึดตามหลักสติปัฏฐาน ๔ ก็เป็นส่วนหนึ่งของการแก้ปัญหาดังกล่าวข้างต้นด้วย

            อาศัยเหตุที่ในเวลานั้น ผู้เขียนเกี่ยวข้องใกล้ชิดอยู่กับพระนวกะของสำนักวัดสระเกศ ต้องคอยตอบคำถามคลี่คลายข้อสงสัยทางพระพุทธศาสนาให้กับพระนวกะอยู่เสมอ ซึ่งก็หนีไม่พ้นหัวข้อเกี่ยวกับการนั่งสมาธิดังกล่าวนี้ด้วย  จึงตั้งใจเขียนหนังสือเกี่ยวกับสมาธิ เพื่อเป็นความรู้เบื้องต้นสำหรับพระนวกะที่สนใจในทางปฏิบัติ โดยแบ่งหนังสือออกเป็น ๓ ภาค  เพื่อให้ง่ายต่อการทำความเข้าใจ ดังนี้

๑. สมาธิเบื้องต้นสำหรับชาวบ้าน ภาค ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับสมาธิ

          ๒. สมาธิเบื้องต้นสำหรับการลงมือปฏิบัติ ภาค ปฏิบัติ (สติปัฏฐานสูตร)

          ๓. สมาธิเบื้องต้นสำหรับตรวจสอบผลของสมาธิ ภาค ตรวจสอบผลของการปฏิบัติ (สามัญผลสูตร) 

            เนื้อหาของหนังสือได้นำเอาความรู้จากครูบาอาจารย์และสภาวะที่เกิดจากการปฏิบัติมาเรียบเรียงออกเป็นตัวหนังสือ ให้ใกล้เคียงกับสภาวะอารมณ์ที่เกิดขึ้นขณะปฏิบัติให้มากที่สุด เท่าที่ภาษาตัวหนังสือจะสามารถถ่ายทอดออกมาได้  โดยได้นำเอาสติปัฏฐานสูตรซึ่งเป็นพระสูตรว่าด้วยวิธีปฏิบัติสมาธิ และสามัญญผลสูตรซึ่งเป็นพระสูตรว่าด้วยผลของความเป็นสมณะมาวางไว้เป็นหลักด้วย พระนวกะจะได้มีหลักในการตรวจสอบด้วยตัวเองว่า ส่วนไหนเป็นขั้นตอนการลงมือปฏิบัติ ส่วนไหนเป็นสภาวะที่เกิดขึ้นขณะปฏิบัติ และส่วนไหนเป็นคำอธิบายเพื่อให้เกิดความรู้เกี่ยวกับสภาวะ

            เมื่อเขียนสมาธิเบื้องต้นสำหรับชาวบ้านเสร็จลงในปี พุทธศักราช ๒๕๕๒ คุณธนิต วิริยะรังสฤษฏ์ ซึ่งเข้ามาอุปสมบทเป็นพระนวกะอยู่คณะ ๗ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ในเวลานั้น ได้นำไปจัดพิมพ์เผยแผ่ หลังจากนั้นผู้เขียนก็มีงานอย่างอื่นแทรกเข้ามา ด้วยเจ้าประคุณสมเด็จฯ ให้ไปช่วยดูแลงานในสำนักงานส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรม และความมั่นคงแห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ ซึ่งเริ่มจัดตั้งขึ้นในปลายปี พุทธศักราช ๒๕๕๑ จนล่วงเลยมาร่วม ๑๐ ปี จึงมีโอกาสเรียบเรียงหนังสือสมาธิเบื้องต้นสำหรับการลงมือปฏิบัติ และสมาธิเบื้องต้นสำหรับตรวจสอบผลของสมาธิตามที่ตั้งใจเอาไว้ โดยอาศัยช่วงเวลาที่ถูกคุมขังเป็นเวลาปีเศษดังกล่าว นั้น

            บัดนี้ หนังสือสมาธิเบื้องต้นสำหรับชาวบ้านทั้ง ๓ ภาค ได้สำเร็จลงโดยบริบูรณ์สมดังมโนปณิธานแล้ว ขอพระสัทธรรมแห่งพระบรมศาสดา จงแผ่ไพศาลไปเป็นประโยชน์เกื้อกูลแก่มวลมนุษย์ เหมือนฝนใน วสันตกาลหลั่งลงสู่พื้นแผ่นดินเป็นประโยชน์เกื้อกูลแก่มวลสรรพชีวิตนั้น เทอญ

พระราชกิจจาภรณ์

(พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม)

“ญาณวชิระ”

วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร กรุงเทพมหานคร, มกราคม ๒๕๖๘

The post สุดทางจงกรม : สมาธิเบื้องต้นสำหรับลงมือปฏิบัติ (มหาสติปัฏฐาน ๔) บทที่ ๓๕ ความหมายสังขาร ที่ตรงในทางธรรม ประพันธ์โดย พระราชกิจจาภรณ์ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร) “ญาณวชิระ” appeared first on Manasikul Online.

คือ พระผู้สร้าง “ประติมากรรมแห่งความดี” ๑๖ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๖๘ อาจาริยบูชา มุทิตาจิต ๕๔ ปี พรรษาที่ ๓๑ ท่านเจ้าคุณอาจารย์ พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม) ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

กว่าจะมาถึงวันนี้ของท่านเจ้าคุณอาจารย์ พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม) ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ท่านได้ผ่านมรสุมมามากมาย แต่ท่านไม่เคยท้อ

เพราะมีมโนปณิธานอันชัดเจน และปฏิปทาที่มั่นคงในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาตามรอยพระอุปัชฌาย์อาจารย์ บูรพาจารย์ และพระพุทธเจ้าที่ทรงใช้เวลาตลอดชีวิตหลังการตรัสรู้ในการประกาศสัจธรรม เผยแผ่ธรรม และช่วยให้ผู้คนมีหนทางในการออกจากทุกข์ในการเวียนว่ายตายเกิดในสังสารวัฏตลอด ๔๕ พรรษาจนปรินิพพาน ที่ส่งผลสั่นสะเทือกิเลสที่เกาะกุมใจมนุษย์ให้หลุดร่วง จนสามารถช่วยเหลือผู้คนให้ออกจากกองทุกข์สู่อิสรภาพทางใจมาจนถึงทุกวันนี้ เป็นเวลากว่า ๒๖๐๐ ปีแล้ว

ผู้เขียนจำได้เสมอ ท่านอาจารย์เจ้าคุณพระราชกิจจาภรณ์ กล่าวว่า พระเจดีย์ที่ถูกทำลายลงจนเหลือแต่เศษอิฐ หิน ดิน ทราย ที่เกลือนกล่นไปทั่ว จริงๆ แล้ว เศษอิฐ หิน ดิน ทราย เล็กๆ นั้น คือพระเจดีย์ที่มากมายเพิ่มมากขึ้นมหาศาลนั่นเอง

การภาวนาก็เช่นกัน ไม่มีอะไรที่จะมาทำลายจิตที่ภาวนาจนมีกำลังแห่งสติ สมาธิ และปัญญาได้ มีแต่จะเพิ่มความมั่นคง ศรัทธาไม่คลอนแคลนในพระรัตนตรัยมากขึ้น ยิ่งตั้งใจภาวนามากขึ้น จนกว่าอาสวะกิเลสที่นอนเนื่องในใจออกไปจากจิตจนเกลี้ยง ก็จะรู้แล้วว่า สิ่งที่พระพุทธเจ้าสอนนั้น สามารถทำให้เรามีหนทางในการออกจากโลกียไปสู่โลกุตระได้ และไม่มีทุกข์ใดที่จะกล้ำกรายหยั่งลึกลงไปในจิตใจที่เต็มเปี่ยมด้วยพระธรรมอันบริสุทธิ์ได้แล้ว

ดังเมื่อวันที่ ๑๓ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๖๘ ที่ผ่านมา ท่านอาจารย์เจ้าคุณพระราชกิจจาภรณ์ เมตตาให้กำลังใจศิลปิน ประติมากร และช่างศิลป์ ผู้รังสรรค์งานเผยแผ่พระพุทธศาสนา ผ่านประติมากรรมแห่งความดี
เป็นผลงานโลหะอันวิจิตรตระการตา “ซุ้มประดิษฐานหลวงพ่อเงิน” พระประธานแห่งอุโบสถธรรมชาติ วัดป่าพระพิฆเณศวร์ (วัดบ้านบาก) ตำบลกุดลาด อำเภอเมืองอุบลราชธานี ได้รับการสร้างสรรค์ขึ้นด้วยความตั้งใจอันแน่วแน่ของคณะศรัทธา เพื่อเป็นสัญลักษณ์แห่งคุณงามความดีและเป็นศูนย์รวมจิตใจของพุทธศาสนิกชน

โครงสร้างซุ้มประดิษฐานนี้รังสรรค์ขึ้นจากงานโลหะอย่างประณีต ผ่านกระบวนการหล่อและตกแต่งอย่างพิถีพิถัน จนกระทั่งออกมาเป็น “สีทองแดง” อันโดดเด่น งดงาม และเปี่ยมด้วยความหมาย สีทองแดงเปรียบเสมือนสัญลักษณ์ของความแข็งแกร่ง มั่นคง และความรุ่งเรืองของพระพุทธศาสนา

เมื่อกระบวนการสร้างสรรค์เสร็จสมบูรณ์ ซุ้มประดิษฐานหลวงพ่อเงินได้ออกเดินทางจากจังหวัดสมุทรปราการ สู่จุดหมายปลายทาง ณ วัดป่าพระพิฆเณศวร์ (วัดบ้านบาก) ในวันที่ ๑๓ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๖๗ เพื่อให้พุทธศาสนิกชนได้สักการะและเป็นที่พึ่งทางจิตใจสืบไป

งานประติมากรรมแห่งความดี ได้ออกเดินทางจากสมุทรปราการ สู่วัดป่าพระพิฆเณศวร์(วัดบ้านบาก)
ในวันที่ ๑๓ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๖๗ เรียบร้อยแล้ว โดยจะมีพิธีสมโพช ในวันที่ ๑๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๗ เวลา ๑๘.๐๐ น. เป็นต้นไปจนถึงอรุณรุ่งวันใหม่

และเนื่องด้วยท่านอาจารย์เจ้าคุณพระราชกิจจาภรณ์ เกิดวันเดียวกับพระเดชพระคุณ พระพรหมสิทธิ เจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร และทั้งสองรูปผ่านมรสุมอันหนักหนาสาหัส แต่ก็ผ่านพ้นมาได้ด้วยการบำเพ็ญสัจจบารมีอย่างเต็มกำลังทุกลมหายใจเข้า-ออก ตลอดหลายปีที่ผ่านมา เมื่อมรสุมร้ายผ่านพ้น

พระวรพล โสภณจิตฺโต ได้ประพันธ์ร้อยกรอง อาจาริยบูชา มุทิตาจิต ในนามสถาบันพัฒนาพระวิทยากร ดังนี้

๑๖ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๖๘ อาจาริยบูชา มุทิตาจิต เนื่องในโอกาสเจริญอายุวัฒนมงคล ๖๙ ปี พรรษาที่ ๔๙ พระเดชพระคุณพระพรหมสิทธิ (ธงชัย สุขญาโณ) เจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร
และอายุวัฒนมงคล ๕๔ปี พระราชกิจจาภรณ์ ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

ข้ามเหตุการณ์วิปโยคแสนโศกศัลย์
ผ่านมหันตโทษที่โหดร้าย
คลื่นพายุเชี่ยวซัดพัดเดียวดาย
ดับมลายด้วยเเรงธรรมล้ำคนจริง

พระพรหมสิทธิผลิตผลิแย้ม
ฝ่าหนามเเหลมความเกรี้ยวโกรธพิโรธยิ่ง
ด้วยสุขโขภิญโญภาพเอิบอาบอิง
สะบัดพริ้งพราวธงชัยไสวเรือง

พระราชกิจจาภรณ์สุนทรศิลป์
วิจิตรจินต์เกียรติพงษ์คงฟูเฟื่อง
วงศ์ชะอุ่มชุ่มชื่นล้ำฉ่ำประเทือง
บุญหนุนเนื่องเทอดทองผ่องอุบล

ขอคงอยู่คู่อารามสยามประเทศ
ร่มฉัตรเกี่ยวทั่วเขตแคว้นแดนสถล
สหธรรมสหชาติปราชญ์ชาญชน
เป็นมงคลสุวรรณบรรพตปรากฏชู

พระวรพล โสภณจิตฺโต
ประพันธ์ในนามสถาบันพัฒนาพระวิทยากร

ประวัติ โดยสังเขป

พระราชกิจจาภรณ (เทอด ญาณวชิโร , วงศ์ชะอุ่ม)

ผู้ช่วยเจ้าอาวาส วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

๑. สถานะเดิม

ชื่อเดิม เทอด นามสกุล วงศ์ชะอุ่ม เกิดเมื่อวันที่ ๑๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๑๔ ณ บ้านปากน้ำ (บุ่งสระพัง) ตำบลกุดลาด อำเภอเมืองอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี

๒. การบรรพชา – อุปสมบท

ได้รับการบรรพชาเป็นสามเณร เมื่อวันที่ ๒๕ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๒๗ ณ วัดกุดลาด ตำบลกุดลาด

อำเภอเมืองอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี โดยมี พระครูภัทรวิหารกิจ (พร ภทฺทญาโณ) เป็นพระอุปัชฌาย์

ต่อมา ได้รับการอุปสมบทเป็นพระภิกษุ เมื่อวันที่ ๒๖ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๓๕ ณ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร โดยมีเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) เป็นพระอุปัชฌาย์

๓. การศึกษา

พุทธศักราช ๒๕๒๙ สอบไล่ได้ความรู้นักธรรมชั้นเอก

พุทธศักราช ๒๕๓๕ สอบไล่ได้ความรู้ภาษาบาลีเปรียญธรรม ๖ ประโยค สำนักเรียน วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

พุทธศักราช ๒๕๓๘ ได้รับปริญญาครุศาสตรบัณฑิต (พธ.บ.) มหาวิทยาลัย มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

พ.ศ.๒๕๔๕ ได้รับปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต (พธ.ม.) สาขาปรัชญา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

๔. ตำแหน่งทางการปกครองคณะสงฆ์

พ.ศ.๒๕๓๙ – ปัจจุบัน ได้รับแต่งตั้งเป็นกรรมการควบคุมห้องสอบบาลีสนามหลวงของแม่กองบาลีสนามหลวง ส่วนภูมิภาค ประโยค ป.ธ.๖ สนามสอบวัดสระเกศ

พ.ศ.๒๕๔๐ – ปัจจุบัน ได้รับแต่งตั้งเป็นครูสอนพระปริยัติธรรม แผนกธรรม ประจำสำนักเรียนวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

พ.ศ.๒๕๔๐ – ปัจจุบัน ได้รับแต่งตั้งเป็นครูสอนพระปริยัติธรรม แผนกบาลี ประจำสำนักเรียนวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

พ.ศ.๒๕๔๓ – ปัจจุบัน ได้รับแต่งตั้งจากแม่กองธรรมสนามหลวงให้เป็นกรรมการตรวจธรรมสนามหลวง

พ.ศ.๒๕๔๘ ได้รับพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราช แต่งตั้งเป็นผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

พ.ศ.๒๕๔๘ – ปัจจุบัน ได้รับแต่งตั้งจากเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ให้ดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าคณะ ๕ และคณะ ๗ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร มีหน้าที่ควบคุมดูแล พระภิกษุ สามเณร และศิษย์วัด

พ.ศ.๒๕๔๙ – ปัจจุบัน ได้รับแต่งตั้งให้เป็นพระธรรมกถึก แสดงพระธรรมเทศนา ภายในพระอุโบสถวัดสระเกศ

พ.ศ.๒๕๕๑-๒๕๕๘ ได้รับแต่งตั้งตามบัญชา ของประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช เป็นผู้ช่วยเลขานุการ สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์

พ.ศ.๒๕๕๒ – ปัจจุบัน ได้รับแต่งตั้งตามบัญชาของประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช เป็นคณะทำงานการจัดตั้งกองทุนเผยแผ่พระพุทธศาสนาทางสื่อวิทยุและโทรทัศน์คณะสงฆ์ไทย

พ.ศ.๒๕๕๔ ได้รับแต่งตั้งเป็นเลขานุการเจ้าคณะภาค ๑๐

พ.ศ.๒๕๕๔ เป็นที่ปรึกษากิตติมศักดิ์คณะอนุกรรมการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ชาติ ว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริตโดยใช้กลไกทางศาสนา

พ.ศ.๒๕๕๕ ได้รับบัญชาจากสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) ขณะดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ให้เป็นผู้ปฏิบัติหน้าที่บริหารจัดการใช้สอยสถานที่อาคารสมเด็จพระพุฒาจารย์ (ศาลาหลวงพ่อดวงดี) และอาคารสุวรรณบรรพต (ศาลาหลวงพ่อโชคดี) ตามบันทึกมอบหมายหน้าที่ให้ปฏิบัติ ลงวันที่ ๑๒ ธันวาคม ๒๕๕๕

พ.ศ.๒๕๕๗ ได้รับแต่งตั้งจากผู้ช่วยแม่กองธรรมสนามหลวง (พระพรหมสิทธิ) เป็นรองประธานคณะกรรมการดำเนินงานประชาสัมพันธ์ เผยแผ่ และรณรงค์การเรียนการสอนและการสอบธรรมศึกษา

พ.ศ.๒๕๕๗ ได้รับคำสั่งเจ้าอาวาสวัดสระเกศ (พระพรหมสุธี) คำสั่งที่ ๓/๒๕๕๗ ลงวันที่ ๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๕๗ เรื่องมอบหน้าที่รับผิดชอบดูแลพระวิหารพระอัฏฐารสศรีสุคตทศพลญาณบพิตร

พ.ศ.๒๕๕๘ ได้รับพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราช แต่งตั้งเป็นหัวหน้าสำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ

พ.ศ.๒๕๕๘ – ปัจจุบัน ได้รับแต่งตั้งตามมติมหาเถรสมาคม ให้ดำรงตำแหน่งเลขานุการสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์

พ.ศ.๒๕๕๘ ได้รับแต่งตั้งจากประธานดำเนินงานสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ เป็นเลขานุการคณะทำงานโครงการศูนย์กลางการเผยแผ่กิจการพระพุทธศาสนา

พ.ศ.๒๕๕๘ ได้รับคำสั่งแต่งตั้งจากเจ้าอาวาสวัดสระเกศ (พระพรหมสิทธิ) เป็นคณะกรรมการและเลขานุการการบูรณะพระอารามวัดสระเกศ ตามคำสั่งเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร คำสั่งที่ ๑๖/๒๕๕๘ ลงวันที่ ๒๓ ธันวาคม ๒๕๕๘

พ.ศ.๒๕๕๘ ได้รับคำสั่งเจ้าอาวาสวัดสระเกศ (พระพรหมสิทธิ) ให้เป็น ผู้ปฏิบัติหน้าที่บริหารจัดการใช้สอยสถานที่อาคารสมเด็จพระพุฒาจารย์ (ศาลา หลวงพ่อดวงดี) และอาคารสุวรรณบรรพต (ศาลาหลวงพ่อโชคดี) ตามบันทึกมอบหมายหน้าที่ให้ปฏิบัติ ลงวันที่ ๑ พฤษภาคม ๒๕๕๘

พ.ศ.๒๕๕๙ ได้รับแต่งตั้งจากประธานดำเนินงานสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ เป็นประธานคณะกรรมการอำนวยการพัฒนาหลักสูตรพระวิทยากร ประกอบด้วย หลักสูตรพระวิทยากรกระบวนธรรม, หลักสูตรพระวิทยากร บรรยายธรรม, หลักสูตรพระนักเขียน, หลักสูตรสื่อออนไลน์

พ.ศ.๒๕๕๙ ได้รับแต่งตั้งจากประธานดำเนินงานสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ เป็นคณะกรรมการเขียนแผนยุทธศาสตร์สำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ

พ.ศ.๒๕๖๐ ได้รับแต่งตั้งจากประธานดำเนินงานสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ เป็นประธานคณะกรรมการอำนวยการการดำเนินโครงการจัดตั้งสถาบันพัฒนาพระวิทยากร

พ.ศ.๒๕๖๐ ได้รับแต่งตั้งจากประธานดำเนินงานสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ เป็นประธานอำนวยการพัฒนาหลักสูตรผู้นำการเปลี่ยนแปลงบนรากฐานคุณธรรม จริยธรรม

พ.ศ.๒๕๖๐ ได้รับแต่งตั้งจากประธานดำเนินงานสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ เป็นประธานคณะกรรมการอำนวยการพัฒนาหลักสูตรพระธรรมทูต สายต่างประเทศ

๕. ได้ดำรงตำแหน่งต่างๆดังนี้

๑. เป็นผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

๒. เป็นพระธรรมกถึกแสดงพระธรรมเทศนาในพระอุโบสถ

๓. เป็นพระผู้ปฏิบัติหน้าที่ตรวจทานพระปาติโมกข์ ในวันอุโบสถ

๔. เป็นเลขานุการเจ้าคณะภาค ๑๐

๕. เป็นเลขานุการคณะทำงานจัดตั้งพระธรรมทูตอาสา ๕ จังหวัดชายแดนใต้

๖. เป็นเลขานุการคณะทำงานศูนย์กลางการเผยแผ่กิจการพระพุทธศาสนา

๗. เป็นเลขานุการสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์

๘. เป็นประธานอำนวยการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร

๙. เป็นประธานคณะกรรมการอำนวยการพัฒนาหลักสูตรพระวิทยากร ของสถาบันพัฒนาพระวิทยากร ประกอบด้วย หลักสูตรพระวิทยากรกระบวนธรรม, หลักสูตรพระวิทยากรบรรยายธรรม, หลักสูตรพระนักเขียน, หลักสูตรสื่อออนไลน์, หลักสูตรผู้นำการเปลี่ยนแปลงบนรากฐานคุณธรรม จริยธรรม

๑๐. เป็นคณะกรรมการเขียนแผนยุทธศาสตร์สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์

๑๑. เป็นคณะกรรมการเขียนแผนยุทธศาสตร์สำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ

๑๒. เป็นประธานอำนวยการพัฒนาหลักสูตรพระธรรมทูตสาย ต่างประเทศเชิงปฏิบัติการ สำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ

๑๓. ได้รับมอบหมายให้ดำเนินการก่อสร้างศาลาสมเด็จพระพุฒาจารย์, ศาลาสุวรรณบรรพต, ศาลาสันตยารุณี และศาลาสันติวัคคีย์ เพื่อใช้ดำเนินการฝึกอบรมพระวิทยากร ของสถาบันพัฒนาพระวิทยากรสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์

๑๔. เป็นอาจารย์พิเศษมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

๑๕. เป็นที่ปรึกษากิตติมศักดิ์คณะอนุกรรมการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ชาติ ว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริตโดยใช้กลไกทางศาสนา

๑๖. ได้รับพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราชแต่งตั้งให้เป็นหัวหน้าสำนักงาน กำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ

๑๗. โดยมีเกียรติคุณได้รับคัดเลือกให้เป็นศิษย์เก่าดีเด่นของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

๑๘. เป็นกรรมการยกร่างระเบียบ ข้อบังคับ ของสภาองค์กรพระธรรมทูตโลก ซึ่งจัดประชุมครั้งแรก ณ ประเทศสิงคโปร์ โดยมีสำนักงานเลขาธิการองค์กร พระธรรมทูตโลก ตั้งอยู่ ณ ประเทศสหราชอาณาจักร

๖. งานเขียนหนังสือเผยแผ่ทางพระพุทธศาสนา

๑. หลักการทำบุญและปฏิบัติธรรมในชีวิตประจำวัน

๒. พุทธานุภาพ อานุภาพของพระพุทธองค์

๓. มหาสมัยสูตร

๔. การ์ตูนแอนนิเมชั่น เรื่อง ปาฏิหาริย์พระบรมสารีริกธาตุ

๕. ทฤษฎีเบื้องต้นแห่งปรัชญาไทย

๖. ประทีปธรรมแห่งแม่น้ำมูล

๗. ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง

๘. ตำนานภูเขาทอง

๙. ลูกผู้ชายต้องบวช

๑๐. ไหว้พระสวดมนต์ก่อนนอน

๑๑. สมาธิเบื้องต้นสำหรับชาวบ้าน

๑๒. หนึ่งหน้าประวัติศาสตร์แห่งการบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ

๑๓. บาบิยัน ดินแดนแห่งประวัติศาสตร์อันรุ่งเรือง และมืดมนยาวนาน แห่งพระพุทธศาสนา

๑๔. สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์

๑๕. พุทธชยันตี ๒,๖๐๐ ปี แห่งการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า

๑๖. บอกบุญ

๑๗. ความเป็นมาของพระอภิธรรม

๑๘. ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน

๗. งานเขียนบทความ

เรื่องพระอภิธรรม ปรารภเหตุการณ์เสด็จสู่สวรรคาลัยแห่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช มหาราช รัชกาลที่ ๙ ลงตีพิมพ์ในนิตยสาร เนชั่นสุดสัปดาห์ ต่อเนื่องตั้งแต่วันเสด็จสู่สวรรคาลัยจนถึงวันถวายพระเพลิงพระบรมศพ

๘. สมณศักดิ์

พ.ศ.๒๕๔๙ ได้รับแต่งตั้งเป็นพระครูฐานานุกรม ของพระพรหมสุธี รองสมเด็จพระราชาคณะ ที่ “พระครูปลัดสุวัฒนธีรคุณ”

พ.ศ.๒๕๕๓ ได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ พระราชทาน สมณศักดิ์ เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญ ในราชทินนาม ที่ “พระวิจิตรธรรมาภรณ์”

พ.ศ.๒๕๕๙ ได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ พระราชทานเลื่อน สมณศักดิ์ เป็นพระราชาคณะชั้นราช ในราชทินนาม ที่ “พระราชกิจจาภรณ์ สุนทรสรรพสิทธิโกวิท มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี”

พ.ศ.๒๕๖๑ ได้มีประกาศราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๕ ตอนที่ ๑๕ ข ลงวันที่ ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๖๑ ให้ถอดถอนสมณศักดิ์พระราชกิจจาภรณ์ (สมณศักดิ์เดิมคือ พระวิจิตรธรรมาภรณ์) (เทอด วงศ์ชะอุ่ม) วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

ต่อมา ได้มีประกาศราชกิจจานุเบกษา ลงวันที่ ๑ ธันวาคม ๒๕๖๗ ให้พระมหาเทอด ญาณวชิโร วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร พระอารามหลวง กรุงเทพมหานคร เป็นพระราชาคณะชั้นราช มีนาม พระราชกิจจาภรณ์ โดยให้ถือว่า ไม่เคยถูกถอดถอนสมศักดิ์ และ ราชทินนามมาก่อน

คือ พระผู้สร้าง “ประติมากรรมแห่งความดี” ๑๖ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๖๘ อาจาริยบูชา มุทิตาจิต ๕๔ ปี พรรษาที่ ๓๑ ท่านเจ้าคุณอาจารย์ พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม) ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

The post คือ พระผู้สร้าง “ประติมากรรมแห่งความดี” ๑๖ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๖๘ อาจาริยบูชา มุทิตาจิต ๕๔ ปี พรรษาที่ ๓๑ ท่านเจ้าคุณอาจารย์ พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม) ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร appeared first on Manasikul Online.

“ขอให้ท่านทั้งหลาย เชื่อตามที่พระพุทธเจ้าสอน พยายามประคองให้จิตของเราสงบให้มากที่สุด เท่าที่จะทำได้ อย่างที่โบราณท่านสอนว่า แม้แต่จะสิ้นลมหายใจ ก็ต้องมีคนบอกว่า อรหัง ๆ ชี้นำทาง ให้เห็นว่า เป็นทางไปของพระพุทธเจ้าเป็นอย่างนี้ แล้วจะเกิดความรู้สึกว่า จิตใจโล่ง

“จิตโล่งแล้ว ถ้าไปเกิดใหม่ ก็ไปเกิดดี

ถ้าจิตไม่โล่ง ไปปเกิดใหม่ ก็จะตรงกันข้ามกับที่ดี”

“ท่านทั้งหลายก็ต้องการที่ดีเหมือนกัน อาตมาก็ต้องการที่ดีเหมือนอย่างท่าน ท่านทั้งหลายก็ต้องการเหมือนอาตมา คือ ไม่มีใครสักคนเดียวที่อยากให้ทุกข์ อาตมาก็ไม่อยากทุกข์ ทั้ง ๆ ที่ไม่อยากทุกข์ บางทีก็หลงไปหยิบเอาความทุกข์มาใส่ไว้ในใจตน หยิบเอาความทุกข์ของคนอื่นมาเป็นความทุกข์ของตัวเอง

“พระพุทธเจ้าท่านสอนว่า ให้ทำด้วยความรู้สึกว่า เราทำอะไร ก็ให้รู้ตัวอยู่ว่าเราทำอะไร เมื่อรู้ตัวว่าเราทำอะไร ก็เป็นเรื่องของสติสัมปชัญญะ คำว่า “สติสัมปชัญญะ” แม้เป็นคำบาลี แต่ท่านทั้งหลายพอจะเข้าใจ เพราะใช้ในภาษาไทยมาก” (จากหนังสือ “สุขทุกข์อยู่ที่ใจ” : สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) อดีตประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช พิมพ์ครั้งที่ ๘ โดย สำนักพิมพ์อนันตะ พุทธศักราช ๒๕๕๖ )

๓ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ คณะสงฆ์วัดสระเกศ ฯ เริ่มสร้าง “พิพิธภัณฑ์ชาติภูมิ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)” ที่เกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี

เมื่อวันพฤหัสบดีที่ ๓ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ พระเดชพระคุณ พระพรหมสิทธิ (ธงชัย สุขญาโณ) เจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร และกรรมการมหาเถรสมาคม พร้อมด้วยคณะสงฆ์วัดสระเกศ ฯ เดินทางไปยังบ้านเกิดเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) เพื่อเตรียมสร้าง “พิพิธภัณฑ์ชาติภูมิ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)” ที่เกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี

วันพฤหัสบดี ที่ ๓ เดือน ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ เวลา ๐๙.๓๙ น.

คณะสงฆ์วัดสระเกศ ฯ เริ่มสร้าง “พิพิธภัณฑ์ชาติภูมิ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)” ที่เกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี

พระเดชพระคุณพระพรหมสิทธิ เจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร กรรมการมหาเถรสมาคม เป็นประธานประกอบพิธีลงไม้มงคล “อาคารพิพิธภัณฑ์ชาติภูมิ” สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) ณ บ้านเฉวง ตำบลบ่อผุด อำเภอเกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี ซึ่งเป็นบ้านเกิดเจ้าประคุณสมเด็จฯ ในวันพฤหัสบดี ที่ ๓ เดือน ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗

โดยพระเดชพระคุณพระพรหมสิทธิ ได้มอบทุนตั้งต้นในการสร้าง “อาคารพิพิธภัณฑ์ชาติภูมิ” สมเด็จพระพุฒาจารย์(เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) จำนวน ๒,๐๐๐,๐๐๐ บาท (สองล้านบาทถ้วน)

พระปัญญาวชิราภรณ์ ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ได้เป็นตัวแทนลูกหลานชาวเกาะสมุยกล่าวรายงาน ความตอนหนึ่งว่า

เนื่องด้วยคณะสงฆ์วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร และคณะศิษยานุศิษย์ ในหลวงพ่อเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) พร้อมด้วยบรรดาญาติพี่น้อง หลาน ๆ และ ชาวเกาะสมุยทุกท่าน ต่างก็มีความสำนึกระลึกถึงพระคุณของหลวงพ่อเจ้าประคุณสมเด็จฯ อย่างสูงยิ่งตลอดมา ด้วยสำนึกในกตัญญูกตเวทิตาธรรมที่หลวงพ่อเจ้าประคุณสมเด็จฯ ได้พร่ำสอนอยู่อย่างสม่ำเสมอ

ดังนั้น คณะสงฆ์วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร โดยการนำของพระเดชพระคุณพระพรหมสิทธิ ผู้เป็นเจ้าอาวาสวัดสระเกศ รูปปัจจุบัน จึงได้มีเจตนาปรารภอย่างแรงกล้าในการที่จะก่อสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์เพื่อเป็นอนุสรณ์เครื่องระลึกถึง ถวายแต่หลวงพ่อเจ้าประคุณสมเด็จฯ ให้ตั้งอยู่ในชาติภูมิ ถิ่นกำเนิดของหลวงพ่อเจ้าประคุณสมเด็จฯ ไว้บนเกาะสมุยแห่งนี้

จึงได้นำความประสงค์ดังกล่าวไปปรึกษากับคุณเบญจมาศ โชคคณาพิทักษ์ ผู้เป็นหลานสาวของหลวงพ่อเจ้าประคุณสมเด็จฯ ซึ่งได้ปรารถเรื่องดังกล่าวกับคณะสงฆ์วัดสระเกศมาโดยตลอด ได้มีความเห็นร่วมกันว่าควรก่อสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์บนที่ดินแปลงนี้ ซึ่งเป็นที่มรดกประจำตระกูล และอยู่ในพื้นที่บ้านเฉวง อันเป็นชาติภูมิ ถิ่นกำเนิดของหลวงพ่อเจ้าประคุณสมเด็จฯ ใกล้เคียงสถานถิ่นเดิมมากที่สุด

โดยรูปแบบโครงการที่จะดำเนินการเป็นเบื้องต้นนั้นจะก่อสร้างบ้านทรงจีนไหหลำเลียนแบบบ้านหลังที่ให้กำเนิดหลวงพ่อเจ้าประคุณสมเด็จฯ เสมือนจริง วัตถุประสงค์เพื่อเป็นอาคารพิพิธภัณฑ์ที่ทำการหลังแรกก่อน

ต่อจากนั้นจะได้ดำเนินการก่อสร้างอาคารที่เป็น พิพิธภัณฑ์ดังที่วางรูปแบบไว้ โดยกระผมได้ว่าจ้างสถาปนิกให้ออกแบบบ้านทรงจีนไหหลำดังที่กล่าวตามคำบอกเล่าของคุณเบญจมาศ โชคคณาพิทักษ์ จนได้แบบใกล้เคียงบ้านหลังที่เป็นชาติภูมิที่กำเนิดมากที่สุด แล้วมอบให้คุณเบญจมาศฯ ยื่นแบบขออนุญาต และได้รับใบอนุญาตให้ก่อสร้างได้แล้ว เมื่อเดือนมิถุนายน ๒๕๖๗ ที่ผ่านมา จึงได้ตรวจดูดิถีฤกษ์มงคลในการประกอบพิธีลงไม้มงคล และยกเสาเอกเสาโทอาคารพิพิธภัณฑ์ ตามจารีตประเพณีของวัดสระเกศที่ได้ปฏิบัติสืบกันมา จึงได้วันอันเป็นมงคลคือวันนี้

การดังกล่าวมาทั้งปวงนี้ได้รับการอุปถัมภ์และสนับสนุนทุนทรัพยในการดำเนินการก่อสร้างทั้งหมด ซึ่งมีคุณแม่พรรณีและคุณเบญจมาศ โชคคณาพิทักษ์ เป็นผู้ตั้งต้นให้ จากนั้น บรรดาญาติพี่น้อง หลาน ๆ และชาวเกาะสมุยทุกท่าน จะได้ร่วมสมทบทุนให้การดำเนินการบรรลุวัตถุประสงค์ดังที่ได้ตั้งเจตนาไว้เป็นเบื้องต้น ทุกประการ

บัดนี้ ได้เวลาอันเป็นอุดมมงคลฤกษ์ คือ ฤกษ์ดี ยามดี ตามที่ได้กำหนดไว้แล้ว จึงขอกราบอาราธนาพระเดชพระคุณ พระพรหมสิทธิ ผู้เป็นประธานในพิธี ได้เมตตาประกอบ พิธีลงไม้มงคล และประกอบพิธียกเสาเอกเสาโท เพื่อก่อสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์หลวงพ่อเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ) ให้ปรากฏเป็นทิฏฐานุคติ สืบต่อไปชั่วกาลนาน

๓ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ คณะสงฆ์วัดสระเกศ ฯ เริ่มสร้าง “พิพิธภัณฑ์ชาติภูมิ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)” ที่เกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี

 สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) เป็นพระมหาเถระที่ได้รับการกล่าวนามถึงมากที่สุดรูปหนึ่ง ในประวัติศาสตร์พระพุทธศาสนาบนผืนแผ่นดินไทย  ด้วยความเป็น  “ต้นแบบแห่งสงฆ์”  ที่พุทธบริษัทปรารถนาจะได้พบเห็น  อันเป็นหนึ่งในทัสนานุตริยะที่เป็นมงคลยิ่ง  โดยเจ้าประคุณสมเด็จฯ เป็นผู้ริเริ่มวางรากฐานแนวคิดนำพระพุทธศาสนาก้าวเข้าสู่ยุคใหม่  และนำพระพุทธศาสนาไปเผยแผ่ทั่วทุกมุมโลก

 ต้นกำเนิดของครอบครัว

            สมัยก่อนชาวจีนโพ้นทะเลเป็นนักเดินเรืออีกชนชาติหนึ่งที่เข้ามาพึ่งพาอาศัยโพธิสมภารในแผ่นดินไทยบนเกาะสมุย  นอกจากประกอบอาชีพประมง  ทำไร่  ทำสวนแล้ว  ยังประกอบอาชีพค้าขายอันเป็นอุปนิสัยของชาวจีนโดยทั่วไป

ปัจจุบันบ้านของบรรพชนที่เกาะไหหลำยังถูกรักษาไว้ให้อยู่ในสภาพดังเดิม โดยภายในบ้านได้นำภาพของโยมบิดาของเจ้าประคุณสมเด็จฯไปไว้บนแท่นบูชาของบรรพชน

  สำหรับชาวจีนที่อาศัยอยู่ในเกาะสมุยเป็นนักเสี่ยงโชคที่แสวงหาแผ่นดินทอง เพื่อทำการค้าขายส่วนมากเป็นพ่อค้าทางเรือแล่นเรือส่งสินค้าจากกรุงเทพมหานคร แวะรับส่งสินค้าที่สงขลาแล้วมุ่งหน้าสู่สิงคโปร์ และออกจากสิงคโปร์ แวะรับส่งสินค้าที่สงขลาแล้วเข้าสู่กรุงเทพมหานคร สินค้าก็มีมะพร้าว ข้าวสาร  ผลิตผลทางการเกษตรตลอดจนเครื่องอุปโภคบริโภคอื่น ๆ

ในคราวนั้นมีตระกูลที่สืบเชื้อสายมาจากครอบครัวชาวจีนครอบครัวหนึ่ง “แซ่โหย่ว” หรือ “แซ่หยาง”  เดินทางโดยเรือสำเภา  แสวงหาทำเลทองเพื่อทำการค้าขายผ่านกรุงเทพ ฯ และแวะพักที่เกาะสมุยเหมือนพ่อค้าสำเภาทั่วไปได้เห็นเกาะสมุยมีภูมิประเทศดี  น้ำท่าพืชพันธุ์ธัญญาหารอุดมสมบูรณ์จึงได้ตกลงใจลงหลักปักฐานตั้งบ้านขึ้นที่ริมชายหาดเฉวง ตำบลเฉวง โดยยึดอาชีพชาวประมง ทำสวนมะพร้าว และทำการค้าขายสืบเชื้อสายมาบนเกาะแห่งนี้ กลายเป็นตระกูล “โชคชัย” ในปัจจุบัน

ผู้นำครอบครัวตระกูลโชคชัยได้ตั้งร้านค้าขายเครื่องอุปโภคบริโภคต่างๆ  ตลอดจนรับซื้อสินค้าจากชาวเกาะเพื่อขายต่อให้กับพ่อค้าเรือส่งเข้ากรุงเทพฯ บ้าง  สงขลาบ้าง  นครศรีธรรมราชบ้าง  ส่งออกสิงคโปร์บ้าง  ตามแต่พ่อค้าเรือคนไหนต้องการอะไร บางทีเดินทางไกลเอง  จากกรุงเทพ ฯ ไปสิงคโปร์  จากสิงคโปร์ไปกรุงเทพ ฯ ต้องทำหมูเค็มใส่ไหลงเรือสำเภา  เพื่อเป็นเสบียงเดินทางให้กินได้นานแรมเดือน  จนครอบครัวกลายเป็นตระกูลคหบดีที่ มีที่ดินครอบครองจำนวนมากและมีความมั่นคงทางการเงินตระกูลหนึ่งของเกาะสมุย

ความฝันของโยมแม่

            ณ หมู่บ้านชายหาดเฉวง  ตำบลเฉวง  อำเภอเกาะสมุย  จังหวัดสุราษฎร์ธานี  เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์  ถือกำเนิดในตระกูลโชคชัยเมื่อวันที่  ๑๑  มกราคม  พ.ศ. ๒๔๗๑  ตรงกับวันศุกร์  ปีมะโรง เป็นบุตรคนที่ ๕ ในจำนวนบุตรธิดา ๗ คนของตระกูล โยมบิดา ชื่อ นายเลี่ยน  โชคชัย  โยมมารดา ชื่อ นางยี  โชคชัย

*หนังสือสุทธิ เกิดวันศุกร์ ที่ ๑๑ มกราคม ๒๔๗๑

*มีบันทึกด้วยลายมือ เกิดวันศุกร์ ที่ ๘ มีนาคม ๒๔๗๑ เวลาทุ่มเศษ

               ค่ำคืนที่เด็กชายเกี่ยวลืมตาดูโลกนั้น  มารดาฝันเห็นปลาใหญ่รูปร่างแปลกพิกล  ดำมุดผุดว่ายเล่นน้ำทะเลลึกมาแต่ไกล  ครั้นขึ้นฝั่งกลับกลายเป็นช้างเผือกงางอนงามหมอบอยู่หาดทรายหน้าบ้าน  ฝูงสัตว์นานาชนิด  ทั้งสัตว์บกสัตว์น้ำต่างมาชุมนุมกัน  ส่งเสียงระงมเต็มหาดเป็นที่อัศจรรย์ 

ญาติพี่น้องต่างมีความยินดีเป็นอย่างยิ่งที่ได้บุตรชาย  ซึ่งจะเป็นผู้สืบต่อธุรกิจค้าขายของตระกูลต่อไป  นายเลี่ยน โชคชัย  (อุ่ยเหลี่ยน แซ่เอี้ยว หรือ หยาง) ผู้เป็นบิดา  และนางยี โชคชัย (แซ่ภู่) ผู้เป็นมารดาได้ให้ชื่อบุตรชายว่า “เกี่ยว” เพื่อเป็นมงคลนามว่าบุตรชายได้ถือกำเนิดในช่วงที่ครอบครัวมีฐานะทางเศรษฐกิจเป็นหลักฐานมั่นคงพรั่งพร้อมทุกอย่างตามฐานะที่คนในสมัยนั้นจะพึงมีพึงได้  เป็นบุพนิมิตว่า บุตรชายถือกำเนิดมาเพื่อเกี่ยวเอาโชคลาภมาสู่วงศ์ตระกูล

เด็กชายเกี่ยว ได้รับการเลี้ยงดูทะนุถนอมกล่อมเกลา ในอ้อมกอดของบุพการีผู้ก่อกำเนิดได้รับความผาสุกตามสภาพที่จะพึงมีพึงเป็น  เฉกเช่นบิดามารดามีให้แก่บุตรด้วยความอบอุ่นรวมกับพี่ๆ น้องๆ บนเกาะสมุยถิ่นกำเนิด

จากหนังสือ “วิถีแห่งผู้นำ : สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถร) เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) จัดพิมพ์โดย สถาบันพัฒนาพระวิทยากร อาคารสันติภัควีย์ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร กรุงเทพฯ

ช่องทางติดตามข่าวสารและกิจกรรมของ วัดสระเกศ ราชวรมหารวิหาร กรุงเทพฯ https://www.facebook.com/watsraket/ # วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร

The post ๓ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ คณะสงฆ์วัดสระเกศ ฯ เริ่มสร้าง “พิพิธภัณฑ์ชาติภูมิ เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถระ)” ที่เกาะสมุย จังหวัดสุราษฎร์ธานี appeared first on Manasikul Online.

ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน ๓๗ “บ้านกุดลาดกับบ้านปากน้ำ เลี้ยงควายฟากบุ่งร่วมกัน ” ผู้เขียน ญาณวชิระ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม) อดีต พระราชกิจจาภรณ์

๓๗. บ้านกุดลาดกับบ้านปากน้ำ เลี้ยงควายฟากบุ่งร่วมกัน

กรณ์ คือ เรื่องราวความทรงจำดีงาม  เกี่ยวกับการเลี้ยงควายฟากบุ่งในวัยเด็กของพ่อ เมื่อกรณ์ไปอยู่นิคมอำนาจเจริญ ทางการมีที่ดินให้ทำมาหากิน มีควายให้ทำไร่ไถนา นานทีกรณ์จะกลับมาเยี่ยมบ้านบ้างเป็นบางครั้ง หลังกลับไปนิคมอำนาจเจริญครั้งสุดท้าย กรณ์ก็ไม่ได้กลับบ้านอีกเลย จนกรณ์จากไป

ตอนที่กรณ์กลับมาเยี่ยมบ้าน  พ่อเคยถามถึงการเป็นอยู่ในนิคมอำนาจเจริญ กรณ์เล่าให้พ่อฟังว่า เขามีที่ดินให้ทำมาหากิน มีวัวมีควายให้เลี้ยง ต้องเลี้ยงวัวเลี้ยงควายทำรั้วทำสวนเหมือนอยู่บ้านเรา

พบกันครั้งสุดท้ายนานแค่ไหนพ่อก็จำไม่ได้ รู้แต่ว่า หลังจากพบกันคราวนั้นแล้ว ก็ไม่ได้เจอกันอีกเลย

 “บักกรณ์บ่ได้กลับมาบ้าน มันกะตายอยู่อำนาจ” พ่อเปรยขึ้นมา

 “เขามีดินมีดอนให้เฮ็ดกินเฮ็ดอยาก เวลามันมา พ่อเคยได้ถามมันอยู่ มันกะว่าเขามีที่ดินให้เฮ็ดกินเฮ็ดอยาก มันกะมีควายไถไฮ่ไถภูคือกัน”

“มันเว้าให้ฟังว่า มื้อหนึ่ง ไถ่นาไป ควายพาแล่น มันกะแล่นนำควาย ควายหยุด มันตกกะมะหยุด แล้วด้ามไถตำท้องน้อย เจ็บท้องน้อย หมืน*ให้ควายหลาย (*หมืน คือ โกรธ, โมโห) เลยปลดควายออกตี มันเว้าให้ฟัง ตีแล้วกะผูกไว้  มันตากแดดตั๊ว ออกมาเบิ่ง ควายโลดตาย  บักกรณ์ มันว่า”

พอพูดถึงตรงนี้ พ่อก็หยุดหัวเราะร่า น้ำหูน้ำตาไหลอย่างสุขใจ

“ยามมันมาบ้าน มันกะมาหาอยู่ มีแต่อีแม่เพิ่นด๊าด่า บ่อยากให้ไปใกล้มัน แต่พ่อผัดบ่ย่าน แนวคนเคยเล่นนำกัน”

พ่อเล่าถึงบรรยากาศการเลี้ยงควายกับกรณ์ว่า บ้านกุดลาดกับบ้านปากน้ำเลี้ยงควายฟากบุ่งร่วมกัน มีอยู่วันหนึ่งกรณ์ฮ้องแซวสาวเลี้ยงควายบ้านกุดลาด ผู้บ่าวบ้านกุดลาดจะออกมาตี

กรณ์ก็คุยใหญ่อวดเขาว่า กูรู้จักหมดคนบ้านกุดลาด ตั้งแต่ไปเรียนหนังสืออยู่วัดทุ่งศรีเมืองด้วยกัน

 “ตอนไปเลี้ยงควายอยู่ฟากบุ่ง ผู้สาวบ้านกุดลาดกะมาเลี้ยงควายฟากบุ่งคือกัน พากันได้ยินเสียงผู้สาวลำวอน ๆ อยู่ฟากหนองบัวทอง เลยกุดอ้อมา บักกรณ์กะเลยฮ้องใส่เขา* (*ฮ้องใส่ คือ แซว) พวกผู้ชายเลี้ยงควายบ้านกุดลาด เห็นฮ้องใส่ผู้สาว มันกะเลยสิออกมาตี สิตีโตกะเสย ๆ บ่เถียง บ่สู้  แต่เขากะบ่ได้ตีดอก  ตอนนั้น เจ้าของกะยังเป็นเด็กน้อยแน่ แต่บักกรณ์มันโตใหญ่กว่า มันกะคุยพอมัน มันกะเว้าใหญ่ใส่เขาว่า หมู่กูบ่อึดบ่อยากดอก อยู่บ้านกุดลาด มันเว้าไปของมัน ส่ำหมู่นักเลงกูบ่อึดบ่อยากดอก อยู่ในบ้านกุดลาด”

 “โตกะบ่เถียง มีแต่บักกรณ์มันเถียงเขา บักนั่นบักนี่ ไล่ซื่อเขาไป บ่อึด หมู่กูอยู่ท่งศรีเมือง คนบ้านกุดลาด เฮียนหนังสือนำกัน มันเว้าข่มเขาไป แต่หมู่บักกรณ์อยู่บ้านกุดลาดมันกะหลายอีหลีคือมันว่านั่นล่ะ ของมันไปเรียนหนังสืออยู่วัดท่งศรีเมืองนำกัน มันฮู้จักกันมาแต่พุ้น”

พ่อเล่าว่า บ้านกุดลาดกับบ้านปากน้ำเลี้ยงวัวเลี้ยงควายฟากบุ่งฮ่วมกัน* (*ฮ่วมกัน คือ ร่วมกัน) ต่างคนต่างก็เลี้ยงมาจนถึงหนองบัวทอง บางทีบ้านกุดลาดก็เลี้ยงควายมาจากหนองจอก กุดอ้อ เลยหนองสะวานขวางมาจนถึงหนองบัวทอง ส่วนบ้านปากน้ำก็เลี้ยงควายจากบุ่งสระพังขึ้นไปจนถึงหนองบัวทองเหมือนกัน จึงเลี้ยงควายเป็นหมู่กัน* (*เป็นหมู่กัน คือ เป็นเพื่อนกัน)

แม้บ้านกุดลาดจะมีที่เลี้ยงวัวเลี้ยงควายหลายที่ ไม่ว่าจะเป็นทุ่งกุดลาด ทุ่งตาดโตน ทุ่งหัวช้าง  หนองหัวช้าง หนองกระดูกควาย ฮ่องบักฟอง บุ่งนางแพง ท่าเสือข้าม และยอดตาก่ำ แต่โดยมากชาวบ้านก็จะนำวัวนำควายมาเลี้ยงที่ฟากบุ่งจนถึงหนองจอก หนองบัวทอง เพราะมีพื้นที่กว้างขวางปล่อยให้วัวควายเดินแทะเล็มกินหญ้าได้

เมื่อก่อนบ้านกุดลาดก็ปลูกถั่วปลูกแตงอยู่ตามบุ่งตามทามเหมือนกัน พ่อสาวอิ่ม สาวหลาก็เป็นเสี่ยวกับอาวมี ไปมาหาสู่กันไม่ขาดลูกตาเพ็ง ลูกตาปาน ลูกตาสาง สาวผิว สาวกี สาวพั่น สาวเหงีย ลูกพ่อใหญ่สาง แม่ใหญ่อ้อม เป็นเพื่อนเลี้ยงควายกับป้าจันทร์ศรี แม่ย่าสี สาวดอน บางที เห็นพ่อเขาก็ถามว่า “เกิน! มื้อนี้เอื้อย*บ่มาบ่”  (*หมายถึง ป้าจันทร์ศรี กรองมาลัย พี่สาวของพ่อ กับแม่ย่าบัวสี วันหนา)

มีอยู่วันหนึ่งควายสาวพั่น บ้านกุดลาดเข้าไปกินหญ้าใกล้ตูบพักพวกลูกน้องคนแก่กวด* (*แก่กวด คือ ลากอวน) สาวพั่นกลัวพวกคนแก่กวด ไม่กล้าเข้าไปไล่ควายออกมา จึงชวนพ่อไปเป็นเพื่อน

 “อีนายพั่นบ้านกุดลาด ย้านลูกน้องพวกแก่กวด บ่กล้าไปไล่ควาย บอกพ่อว่า “เกิน! ขึ้นไปไล่ควายนำเอื้อยแน่  เพิ่นย้านลูกน้องพวกแก่กวด แต่คราวเลี้ยงควายฟากบุ่ง ฮู้จักกัน”

พ่อเล่าว่า พวกตาเพ็ง ตาปาน ตาสาง แม่ใหญ่อ้อมก็เลี้ยงควายอยู่ด้วยกัน ตาสางเป็นพ่อมหาพิสันต์ ทองไทย บ้านกุดลาด เมื่อก่อนเลี้ยงควายฟากบุ่งมาเจอกันหมด รู้จักมักคุ้นกันดี  อีแม่ก็รู้จักกันหมดกับลูกพ่อใหญ่สาง ทองไทย แต่ลูกเขาได้เป็นเจ้าเป็นนายกันทุกคน คนหนึ่งชื่อ “ครูเสถียร”

ลุงบุญมาเคยไปซื้อควายจากพ่อใหญ่สาง แล้วพ่อใหญ่สางชี้มือให้ดูลูกชายอยู่กลางทุ่งว่า “นั่นครูเสถียร ป้านคันแทนา*อยู่พู้น” (*คันแทนา คือ คันนา)

พ่อเล่าว่า พ่อใหญ่สาง บ้านกุดลาด เลี้ยงควายเป็นฝูง มีแต่ควายตัวงาม ๆ คนอยากได้ควายงามก็ไปซื้อจากพ่อใหญ่สาง ลุงบุญมาอยากได้ควายงามจึงชวนไปซื้อ พ่อก็ไปด้วย พอซื้อมาอยู่กับเราก็ไม่งามเหมือนอยู่กับพ่อใหญ่สาง เพราะควายอยู่กับพ่อใหญ่สาง ถูกปล่อยเลี้ยงให้กินหญ้าตามท่งตามทาม มีหญ้ากินเยอะ จึงอ้วนพี มองดูตัวไหนก็งาม

 “ตาเพ็งกะเลี้ยงควายอยู่นำกัน เลากะสิรุ่นราวเดียวกันกับอีพ่อ อายุส่ำกับอาวมี ตกมารุ่นลูกกะอายุไล่ ๆ กัน อีพ่อกะเคยไปซื้อควายกับพ่อใหญ่สาง ทองไทยบ้านกุดลาดคือกัน”  พ่อพูดย้ำ

ตอนไปกรุงเทพคราวหนึ่ง ไม่รู้ไปงานอะไร พ่อเห็นมหาพิสันต์มาหาครูบาอยู่วัดสระเกศ ยายหนูยังถามลุงลิดว่า “พ่อลุง คนนี้มาคือพ่อใหญ่สาง บ้านกุดลาดแท้”

 “ของลูกพ่อใหญ่สาง มันก็คือพ่อใหญ่สางนั่นตั๊ว”  ลุงลิดบอกแม่

แม่เล่าว่า ตอนยังเด็ก แม่เคยไปอยู่บ้านกุดลาดกับครูใหญ่วันทา แม่จึงไปโตอยู่บ้านกุดลาด คนบ้านกุดลาดรุ่นเก่า ๆ ที่เล่นหัวมาด้วยกัน ก็รู้จักกันหมด ตอนนี้ ต่างก็แก่เฒ่าไปด้วยกัน หลายคนก็ตายไปแล้ว

“แต่กี้ ผู้ฮู้จักเขากะฮู้จักอยู่ดอก ว่าแม่เคยไปอยู่บ้านกุดลาด ยามไปเป็นการเป็นงานหยัง เห็นหน้าเห็นตา เขากะเอิ้นใส่เบิ่ดนั่นล่ะ “มาอยู่บ่หนู  ข้อยว่าเจ้าบ่ได้มา” เขากะว่า “มาอยู่” โตกะว่า”

ตอนนั้น ครูใหญ่วันทามาสอนหนังสืออยู่บ้านปากน้ำ จึงให้แม่ไปอยู่ด้วย ครูที่มาสอนอยู่โรงเรียนบ้านเรา ก็มีครูใหญ่วันทา ครูหมอน ครูพิมพ์ และครูทัน

ตอนครูใหญ่วันทาย้ายกลับไปสอนอยู่โรงเรียนบ้านกุดลาด แม่ก็ตามไปอยู่บ้านกุดลาดด้วย จึงต้องไปเรียนหนังสืออยู่บ้านกุดลาด เท่ากับไปโตอยู่บ้านกุดลาด พวกลูก ๆ ของครูใหญ่วันทา แม่ก็เลี้ยงจนโตเป็นสาวเป็นนางกันทุกคน แต่คนสุดท้องที่เป็นล่อย* แม่ไม่ได้เลี้ยง เพราะกลับมาอยู่บ้านปากน้ำแล้ว (*ล่อย คือ โรคมือเท้าตาย จับถืออะไรไม่ได้ เดินเหินไปไหนมาไหนไม่ได้ เรียกว่า โรคแขนล่อยขาล่อย)

พี่น้องของครูใหญ่วันทา แม่ก็เรียกลุงกันทุกคน พ่อลุงตัน พ่อลุงหนู

พวกบ้านกุดลาดที่เล่นหัวมาด้วยกัน ก็มีสาวหวี สาวกี๋ สาวกี สาวเทิม ยายอูบ ยายสร้อย เมียจารย์สังข์ ทายกวัด สาวยง เมียผู้ใหญ่บ้านเติม เฮือนสาวหวีอยู่ติดกับเฮือนแม่ใหญ่ค้อม ถัดไปจึงเป็นเฮือนครูใหญ่วันทา ถัดจากเฮือนครูใหญ่วันทาจึงเป็นเฮือนครูหมอน ต่อมา ครูหมอนย้ายออกจากกลางบ้านไปอยู่ด้านนอก ข้างวัด

ตอนผู้ใหญ่บ้านเติมตายปีนั้น ครูบาไม่ได้มาเผาศพ แม่ยงก็เสียใจ ว่า เสียแรงรักเหมือนลูกเหมือนเต้า ผู้ใหญ่บ้านเติมตายก็ไม่มาเผา

“ผัดเหลือฮักเหลือแพงคือลูกคือเต้า แม่ยงเลาว่า”

“เพิ่นกะสิยากการยากงานของเพิ่นบ่จักแหล่ว จังมาบ่ได้ แม่กะเลยว่าจังซี้”

ตอนหลัง ครูใหญ่วันทาขายดินบ้านกุดลาด ย้ายไปอยู่ปากห้วยวังนอง บ้านอยู่ติดกับวัด ตอนครูใหญ่วันทาตาย แม่ก็ไปเผาทั้งผัวทั้งเมีย

“แม่ไปอยู่บ้านกุดลาดจักท่อใด๋ปีพุ้นตั๊ว ส่ำว่าไปใหญ่อยู่พุ้น จังได้กลับคืนมาอยู่บ้าน แต่กี้ คนเก่า ๆ บ้านกุดลาดกะฮู้จักกันไปเบิ่ดสู่คน เดี๋ยวนี้ มันอยากหลงกันไปแน่แล้วล่ะ ของเฒ่าไปนำกันแล้ว ผู้ตายไปนำกะมี แม่ใหญ่อูบ แม่ใหญ่ค้อม แม่ใหญ่อ้อมเฮือนเลากะอยู่ติดกกสำสา กลางบ้านฮั่น กะฮู้จักกันเบิ่ดนั่นแหล่ว”

“เฮือนแม่ใหญ่อูบอยู่หลังเฮือนครูใหญ่วัน เลามีลูกสามคน คือ สาวอี๊ด สาวจิต สาวออ”

“เฮือนครูใหญ่วันทาอยู่ฟากเฮือนสาวหวี สาวกีไปฮั่น สาวหวีเป็นเอื้อยสาวกี๋ น้องสาวกีนี่ล่ะ เฮือนอยู่ติดกับแม่ใหญ่ค้อม ต่อจากเฮือนแม่ใหญ่ค้อม จังเป็นเฮือนครูใหญ่วัน ต่อจากเฮือนครูใหญ่วัน จังเป็นเฮือนครูหมอน  บาดนี้ ครูหมอนเลาย้ายออกมาอยู่นอกพี้ ทางวัดพี้”

“แต่กี้อ้ายน้องเพิ่น แม่กะเอิ้นพ่อลุงเบิ่ดสู่คนนั่นล่ะ พ่อลุงตัน พ่อลุงหนูนั่นตี้ แม่เอิ้นซุมครูใหญ่วันทาเพิ่น ทุกมื้อนี้ ลูกหลานเกิดใหม่ใหญ่ลุน เขากะบฮู้่จักกันดอก เฮือนเขากะล้อมฮั้วล้อมฮาวอยู่ไผอยู่มัน ต่างคนต่างอยู่เฮือนไผเฮือนมัน แบบในเมืองในนาไปแล้ว มันบ่คือแต่กี้”

แม่กล่าวทิ้งท้าย

“พ่อแม่นี่ ฮักหยังกะบ่คือฮักลูก  ซี้นต้อนหนา ปลาต้อนใหญ่ กะอยากให้ลูกได้กินก่อน”

“ย้อนความฮักลูก พ่อแม่เคียดให้ลูกปานใด๋ กะบ่อยากให้ลูกเห็นน้ำตา ย้านลูกบาปนำพ่อนำแม่ คันน้ำตาสิตก กะให้มันตกลงทางในพุ้น” (คำเว้าอีแม่)

ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน
๓๗ “บ้านกุดลาดกับบ้านปากน้ำ เลี้ยงควายฟากบุ่งร่วมกัน”
ผู้เขียน ญาณวชิระ
(พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม)
อดีต พระราชกิจจาภรณ์

ชรัง อนตีโต
เมื่อความชรามาเยือน
๕๕ ความเรียง
ว่าด้วยบทสนทนาของพระลูกชายกับโยมพ่อผู้ชรา
ISBN : ๙๗๘ – ๖๑๖ – ๙๓๓๗๘ – ๖ – ๗
ผู้เขียน  : ญาณวชิระ
(พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม)
               อดีต พระราชกิจจาภรณ์
ปีที่พิมพ์  : ๒๕๖๗
จำนวนพิมพ์  :  ๑,๐๐๐ เล่ม
จำนวนหน้า  : ๓๐๔ หน้า
จัดพิมพ์ โดย  :  สถาบันพัฒนาพระวิทยากร
เลขที่ ๓๔๔ อาคารสันติวัคคีย์ แขวงบ้านบาตร
เขตป้อมปราบ กรุงเทพมหานคร ๑๐๑๐๐
พิมพ์ที่  :  หจก.นิวไพศาลการพิมพ์
เลขที่ ๕๓ เจริญนคร ๔๖ บางลำพูล่าง
เขตคลองสาน กรุงเทพมหานคร

The post ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน ๓๗ “บ้านกุดลาดกับบ้านปากน้ำ เลี้ยงควายฟากบุ่งร่วมกัน ” ผู้เขียน ญาณวชิระ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม) อดีต พระราชกิจจาภรณ์ appeared first on Manasikul Online.

รู้สึกอยู่ในบุญ เมื่อพระอาจารย์แชมป์ แห่งวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เมตตาส่งภาพชุดนี้มาให้แต่เช้า ตามมาด้วยคลิปสั้นๆ ของเพื่อนที่ไปร่วมพิธีห่มผ้าแดงรอบองค์พระเจดีย์ภูเขาทอง ตั้งแต่ ๗ โมงเช้า

จากข้อมูลเพจ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เล่าว่า วันนี้ คือ งานนมัสการพระบรมสารีริกธาตุ และพิธีบวงสรวงผ้าแดง ณ พระบรมบรรพต (ภูเขาทอง) วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ประจำปี ๒๕๖๖ วันจันทร์ ที่ ๒๐พฤศจิกายน ๒๕๖๖ (วันขึ้น ๘ ค่ำ เดือน ๑๒)
.

โดยมี พระเดชพระคุณพระธรรมโพธิมงคล เจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ประธานฝ่ายสงฆ์ พร้อมด้วยคณะสงฆ์วัดสระเกศฯ และพุทธศาสนิกชน อัญเชิญผ้าแดงห่มองค์พระเจดีย์พระบรมบรรพต หรือ “พิธีห่มผ้าแดงภูเขาทอง” ที่จัดขึ้นทุก ๆ ปี เนื่องในงานนมัสการพระบรมสารีริกธาตุ หรืองานภูเขาทอง ที่ปฏิบัติสืบสานตั้งแต่สมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมหาราช รัชกาลที่ ๕
.
และ นายเสริมศักดิ์ พงษ์พาณิช รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม ประธานฝ่ายฆราวาส ร่วมพิธีอัญเชิญผ้าแดงห่มองค์พระเจดีย์พระบรมบรรพต หรือ พิธีห่มผ้าแดงภูเขาทอง การห่มผ้า พระเจดีย์ และมหาเจดีย์ เป็นการบูชา แสดงความเคารพต่อพระบรมสารีริกธาตุ ต่อพระรัตนตรัย

พิธีห่มผ้าแดง จัดขึ้นทุก ๆ ปี ในวันขึ้น ๘ ค่ำ เดือน ๑๒ เกิดขึ้นจากความเชื่อว่าจะได้ อานุภาพแห่งการบูชาพระเจดีย์ด้วยผืนผ้าที่พระบรมสารีริกธาตุ และทำให้เกิดความร่มเย็นเป็นสุข มีความเจริญก้าวหน้าในชีวิต แคล้วคลาดปลอดภัยจากอันตรายนานาประการ

สีแดงเป็นสีแห่งมงคล เป็นสีแห่งความเจริญรุ่งเรืองของชีวิต นอกจากนั้น สีแดงของผ้ายังเป็นสัญลักษณ์ของการเฉลิมฉลองอันยิ่งใหญ่ การได้มาถวายผ้าแดงก็เพื่อสักการะบูชาพระบรมสารีริกธาตุขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ประดิษฐานอยู่ภายในองค์พระเจดีย์ พระบรมบรรพต ภูเขาทอง ย่อมเกิดเป็นผลานิสงส์บันดาลความร่มเย็นเป็นสุข แก่ตนเองและครอบครัวตลอดจนประเทศชาติ บ้านเมือง จึงเป็นประเพณีที่ปฏิบัติสืบทอดกันมายาวนานตราบจนปัจจุบัน

ประวัติศาสตร์ พระบรมสารีริกธาตุ

กับ งานวัดภูเขาทอง

เมื่อครั้งที่เดินทางไปกราบพระบรมสารีริกธาตุ ที่พระเจดีย์ภูเขาทองในวันที่ ๙ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๕๕๔ ได้กราบหลวงพ่อพระพรหมสิทธิ ในขณะนั้น ท่านเมตตาเล่าให้ฟังว่า พระบรมสารีริกธาตุ บนภูเขาทอง วัดสระเกศ ฯ นี้มีความสำคัญมาก ตั้งแต่การขุดพบ การอัญเชิญมา แม้แต่การขุดพบในอินเดีย เขาก็บันทึกเป็นหลักฐานว่า การขุดพบ ขุดพบอย่างไร ชั้นดินที่ขุดอยู่ในชั้นอะไร เรื่องราวมาจากทางจดหมายเหตุทั้งหมด  ดังในคำนำ หนังสือ “๑๑๒ ปี แห่งการบรรจุพระบรมสารีริกธาตุจากกรุงกบิลพัสดุ์ สู่สยามประเทศ” เขียนโดยคณะสงฆ์วัดสระเกศ พุทธศักราช ๒๕๕๔ ตอนหนึ่งว่า  เนื่องจากในปี พุทธศักราช ๒๔๔๐ มิสเตอร์วิลเลียม เปปเป ชาวอังกฤษ ได้ขุดพบผอบบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ จารึกอักษรโบราณ ความว่า เป็นพระบรมสารีริกธาตุแห่งองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในส่วนของศากยราชสกุล ได้รับการแบ่งไปในคราวโทณพราหมณ์ ได้รับหน้าที่แบ่งพระบรมสารีริกธาตุ ภายหลังการถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระหลังพุทธกาลนั้น

“รัฐบาลอังกฤษซึ่งปกครองประเทศอินเดียในขณะนั้น เห็นสมควรถวายพระบรมสารีริกธาตุแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ แล้วพระองค์ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้เจ้าพระยายมราช (ปั้น สุขุม) ออกเดินทางไปอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุ จากรัฐบาลอินเดียกลับสู่สยามประเทศและทรงพระกรุณาโปรดเกล้า และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ประกอบพิธีบรรจุพระบรมสารีริกธาตุไว้ ณ พระเจดีย์บรมบรรพต (ภูเขาทอง) วัดสระเกศฯ เมื่อวันที่ ๒๓ พฤษภาคม พ.ศ.๒๔๔๒ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระราชทานพระบรมสารีริกธาตุ ที่อัญเชิญมาจากประเทศอินเดีย แก่เจ้าพระยายมราชในคราวนั้นด้วย

           “นับแต่วันบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ ในสมัยพระพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ถึงปัจจุบันนั้นเป็นเวลา ๑๑๒ ปี แล้ว (ในปี ๒๕๕๔ หากนักถึงปัจจุบันก็ ๑๒๐ ปีพอดี)

           และในปีนั้น ๒๕๕๔ ผู้สืบสกุลเจ้าพระยายมราช ได้อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุส่วนนั้นมาถวายเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ เพื่อถวายเป็นพุทธบูชา แด่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในโอกาสเฉลิมฉลอง ๒๖ พุทธศตวรรษ พระพุทธศาสนามีอายุ ๒,๖๐๐ ปี นับแต่กาลตรัสรู้แห่งองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อันจะเป็นการสนองพระเดชพระคุณแห่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ ที่ทรงมีพระราชประสงค์ให้พระบรมสารีริกธาตุเป็นมรดกของพระพุทธศาสนา ประเทศชาติ บ้านเมือง และเป็นสิริมงคล แก่ประชาชนในชาติตลอดไป  และเพื่อน้อมถวายเป็นพระราชกุศล ถวายเป็นพระพรชัยมงคล แด่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในหลวงรัชกาลที่ ๙  ผู้ทรงคุณอันประเสริฐ ในโอกาสมหามงคล ทรงเจริญพระชนมพรรษา ครบ ๗ รอบ ๘๔ พรรษา ในปีพุทธศักราช ๒๕๕๔

           “คณะสงฆ์วัดสระเกศ พร้อมพุทธศาสนิกชนทั้งมวล เห็นสมควรอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุ ซึ่งผู้สืบสกุลเจ้าพระยายมราช ได้อัญเชิญมาถวายนั้น  ขึ้นไปประดิษฐานไว้ ณ พระเจดีย์บรมบรรพต (ภูเขาทอง)  และได้จัดพิมพ์หนังสือ “ประวัติพระบรมสารีริกธาตุ ตามจดหมายเหตุ ร.ศ.๑๑๖ เป็นที่ระลึก”

           หลังจากนั้นผู้เขียนก็นำเรื่องการบรรจุพระบรมสารีริกธาตุในช่วง ๒๖๐๐ ปี มาเขียนลงนิตยสารเนชั่นสุดสัปดาห์ และนสพ.คมชัดลึก ที่เคยทำงานอยู่ ด้วยความปีติ ที่ได้ทราบว่า พระบรมสารีริกธาตุองค์จริงขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็ประดิษฐานอยู่ในประเทศไทยด้วยเหมือนกัน ทำให้มีกำลังใจในการปฏิบัติธรรมเพื่อให้รู้เห็นกายใจตามความเป็นจริงไปจนกว่าจะสิ้นทุกข์ในสังสารวัฏด้วยความศรัทธาในพระรัตนตรัยยิ่งชีวิต

ในปีนั้น นอกจากจะให้พุทธศาสนิกชนได้สักการะพระบรมสารีริกธาตุ พระพุทธรูปสำคัญภายในวัดแล้ว เพื่อประกาศเกียรติคุณเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช เจ้าอาวาสวัดสระเกศ ซึ่งได้มรณภาพลง เมื่อวันที่ ๑๐ สิงหาคม พ.ศ.๒๕๕๖ ที่ผ่านมา

     ในฐานะที่เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ เป็นรองประธานสภาสงฆ์โลก นับเป็นพระสงฆ์ไทยรูปแรกและรูปเดียวที่ก้าวขึ้นสู่การบริหารองค์การสงฆ์โลก เป็นคณะสงฆ์ไทยคณะแรก ที่เดินทางเยือนทำเนียบขาวอย่างเป็นทางการตามคำนิมนต์ของรัฐบาลสหรัฐอเมริกา เป็นคณะสงฆ์ไทยคณะแรกที่เดินทางเยือนนครรัฐวาติกัน กรุงโรม อย่างเป็นทางการ เป็นคณะสงฆ์ไทยคณะแรกที่เดินทางรอบโลก เพื่อสังเกตการณ์พระพุทธศาสนาและสานศาสนสัมพันธ์กับนานาอารยประเทศ

เป็นผู้ริเริ่มเชื่อมโลกพระพุทธศาสนาฝ่ายเถรวาทกับฝ่ายมหายานเข้าด้วยกัน และเป็นผู้ริเริ่มวางรากฐานการสร้างวัดในต่างประเทศ จนเกิดวัดไทยขึ้นทั่วโลก ในครั้งนั้น สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมฯ วัดสระเกศ จึงได้จัดนิทรรศการ ชุด “พระมหาเถระผู้เป็นประวัติศาสตร์ความทรงจำพระพุทธศาสนาโลก” พร้อมเปิดตัวภาพเขียนประวัติศาสตร์ “เย็นหิมะในรอยธรรม” ย้อนเส้นทางประวัติศาสตร์การเดินทางรอบโลกของเจ้าประคุณสมเด็จฯ ร่วม ๖๐ ปี โดยเปิดให้ชม ระหว่าง ๑๐-๑๙ พฤศจิกายน พ.ศ.๒๕๕๖ ที่ผ่านมา

และในวันอาทิตย์ ที่ ๑๐ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๖ เวลา ๐๖.๐๐ น. ได้มีพิธีห่มผ้าแดงสักการะองค์บรมบรรพต

โดยริ้วขบวนอัญเชิญผ้าแดง ประกอบด้วย ขบวนรถบุปผชาติ ขบวนฉัตรธงทิว ขบวนเทวดา ขบวนพราหมณ์ ขบวนม้า และขบวนช้างอัญเชิญมณฑปประดิษฐานเกศา เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์(เกี่ยว อุปเสโณ) ต่อด้วยขบวนพุทธศาสนิกชนอัญเชิญผ้าแดงยาวหลายกิโลเมตร ผ่านถนนราชดำเนิน ข้ามสะพานผ่านฟ้าลีลาส เข้าสู่ถนนหลานหลวง เลี้ยวขวาสี่แยกหลานหลวง ผ่านถนนจักรพรรดิพงษ์ เลี้ยวขวาสี่แยกแม้นศรี เข้าถนนบำรุงเมือง เลี้ยวขวาที่สี่แยกเมรุปูน เข้าถนนบริพัตร ข้ามสะพานมหาดไทยอุทิศ เลี้ยวขวาเข้าถนนดำรงรักษ์ เข้าสู่ถนนจักรพรรดิพงษ์ ข้ามสะพานนริศดำรัส แล้วเลี้ยวเข้าวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร โดยยึดตามพิธีอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุ สมัยรัชกาลที่ ๕ เพื่อให้เกิดความร่มเย็นเป็นสุข มีความเจริญก้าวหน้าในชีวิต ปราศจากอันตรายนานาประการ

     สำหรับประวัติงานวัดสระเกศนั้นมีความเก่าแก่ที่สุดของกรุงเทพมหานคร ที่ยังจัดมาจนถึงปัจจุบัน เริ่มมีมาตั้งแต่ต้นกรุงรัตนโกสินทร์ เกี่ยวเนื่องกับงานเทศกาล การละเล่นทางน้ำ เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ ๑

ทรงสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ ทรงโปรดให้ขุดคลองใหญ่ข้างวัดสระเกศขึ้นคลองหนึ่ง พระราชทานนามว่า“คลองมหานาค” เพื่อให้ชาวพระนครเล่นเพลงเรือ เล่นสงกรานต์ และลอยกระทง ในเทศกาลทางน้ำ ตามแบบอย่างคลองมหานาคที่ทุ่งภูเขาทอง ครั้งกรุงศรีอยุธยา จึงเป็นเหตุให้เกิดงานวัดสระเกศสืบต่อมา

     ครั้นต่อมา พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓ ทรงเห็นว่า ที่คลองมหานาค วัดสระเกศ เริ่มมีประชาชนมาเที่ยวงานเทศกาลทางน้ำมากขึ้นทุกปี จึงโปรดให้หล่อพระพุทธรูปขึ้นองค์หนึ่ง ประดิษฐานไว้ที่ริมคลองท่าน้ำวัดสระเกศ เพื่อให้ประชาชนที่มาเที่ยวงานเทศกาลได้เคารพสักการะบูชา และถวายพระนามว่า “หลวงพ่อโต” ภายหลัง เมื่อบ้านเมืองเจริญมากขึ้น จึงได้อัญเชิญมาประดิษฐานไว้ที่เชิงบรมบรรพต ภูเขาทอง หันพระพักตร์ออกสู่คลองมหานาคเช่นเดิม

     งานวัดสระเกศเริ่มมีความสำคัญมากขึ้น และเป็นที่รู้จักของประชาชนอย่างกว้างขวางในสมัยรัชกาลที่ ๕ เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สร้างภูเขาทองต่อจากรัชกาลที่ ๓ และรัชกาลที่ ๔ จนแล้วเสร็จ พระองค์ได้รับพระบรมสารีริกธาตุจากรัฐบาลอินเดีย ที่ขุดได้จากกรุงกบิลพัสดุ์ โดยมิสเตอร์ วิลเลียม เปปเป ชาวอังกฤษ พระองค์โปรดเกล้าฯ ให้บรรจุประดิษฐานไว้บนองค์บรมบรรพต ภูเขาทอง และโปรดเกล้าฯ ให้มีการเฉลิมฉลองอย่างยิ่งใหญ่เป็นเวลา ๗ วัน ๗ คืน ในช่วงเทศกาลลอยกระทง จนกลายเป็นประเพณีนมัสการพระบรมสารีริกธาตุ สำหรับชาวพระนครที่เก่าแก่ที่สุดสืบต่อมาจนถึงปัจจุบัน

หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช ได้เขียนเกี่ยวกับพระบรมสารีริกธาตุ ไว้ในคอลัมน์ซอยสวนพลู หนังสือพิมพ์สยามรัฐ ว่า“ประเทศไทยนี้มีเจดีย์และที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุมากมาย แต่ที่แน่ใจว่าพระบรมสารีริกธาตุองค์จริง คือ องค์ที่บรรจุที่บรมบรรพต ภูเขาทอง เพราะมีบันทึกเป็นจดหมายเหตุประกอบโดยละเอียดตั้งแต่ขุดพบ จนอัญเชิญจากประเทศอินเดียมาสู่ประเทศไทย ประกอบกับทางประเทศอินเดีย ก็มีการบันทึกไว้เป็นหลักฐานอีกด้วย”

ครั้นคณะอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุมาถึงเมืองสมุทรปราการ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ โปรดเกล้าฯ ให้อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุไปประดิษฐานในวิหาร เกาะพระสมุทรเจดีย์ ทำเพื่อการเฉลิมฉลอง และที่พระสมุทรเจดีย์นี้เอง พระบรมสารีริกธาตุได้เกิดปาฏิหาริย์ ส่องแสงสว่างแวววาวออกจากองค์พระบรมสารีริกธาตุ เป็นที่อัศจรรย์”

     นอกจากนั้น วัดสระเกศยังเป็นวัดที่มีประวัติศาสตร์ที่เกี่ยวเนื่องกับการสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์และราชวงศ์จักรี เดิมมีชื่อว่า “วัดสะแก” เป็นวัดเก่าแก่มาตั้งแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ ๑ ครั้งดำรงพระยศเป็นสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก ไปราชการสงครามที่กรุงกัมพูชา ทรงทราบข่าวว่ากรุงธนบุรีเกิดจลาจล จึงยกทัพกลับมาถึงบริเวณวัดสะแก ทรงเห็นว่าเป็นสถานที่ต้องตามหลักพิชัยสงคราม จึงประกอบพิธีมูรธาภิเษกขึ้นบริเวณสระน้ำที่วัดสะแก อันเป็นที่ตั้งหอไตรในปัจจุบัน ก่อนเสด็จไปปราบจลาจลในกรุงธนบุรี ปราบดาภิเษกขึ้นครองราชย์ผ่านพิภพเป็นปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี

     ภายหลังเมื่อทรงสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์แล้ว จึงทรงสถาปนา “วัดสะแก” เป็น “วัดสระเกศ” พระอารามหลวง เพื่อเฉลิมพระเกียรติให้ต้องตามสถานที่ที่พระองค์ประกอบพิธีมูรธาภิเษก วัดสระเกศจึงถือได้ว่าเป็นจุดเริ่มต้นการสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ และราชวงศ์จักรี

     ต่อมา สระที่นำน้ำขึ้นมาทำน้ำพระพุทธมนต์ในพิธีมูรธาภิเษกได้ถูกถมไป เพราะถือว่าสระน้ำที่พระมหากษัตริย์ทรงใช้แล้วไม่ควรที่ประชาชนทั่วไปจะใช้อีก ยังคงปรากฏอยู่แต่หอไตร นอกจากนั้น ยังมีพระตำหนักรัชกาลที่ ๑ อยู่บริเวณเดียวกับหอไตร เดิมเป็นเรือนไม้ ต่อมารัชกาลที่ ๓ ได้เปลี่ยนเป็นตึกก่ออิฐถือปูนในคราวที่บูรณะวัดสระเกศทั้งพระอาราม เพราะพระองค์เกรงว่าหากพระตำหนักยังเป็นเรือนไม้อาจจะทรุดโทรมเสียหายได้ง่าย ภายในพระตำหนักมีภาพจิตรกรรมฝาผนังลวดลายกระบวนจีน อันแสดงถึงลักษณะเฉพาะของจิตรกรรมฝาผนังสมัยรัชกาลที่ ๓

     พระพรหมสิทธิ (ธงชัย สุขญาโณ) ในขณะนั้น กล่าวว่า “พระเจดีย์บรมบรรพต ภูเขาทอง ได้จำลองแบบมาจากพระเจดีย์วัดภูเขาทอง ในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา มีความสูงประมาณ ๑๐๐ เมตร ความกว้างโดยรอบเส้นศูนย์กลางประมาณ ๕๐๐ เมตร สร้างโดยพระมหากษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรีถึง ๓ พระองค์ด้วยกัน คือ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ และพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕

โดยใช้เวลาในการก่อสร้างเป็นเวลากว่า ๕ ทศวรรษ ครั้นสร้างแล้วเสร็จ รัชกาลที่ ๕ ก็ได้รับพระบรมสารีริกธาตุจากรัฐบาลอินเดีย ที่ขุดได้จากกรุงกบิลพัสดุ์ พระองค์โปรดเกล้าฯ ให้บรรจุประดิษฐานไว้บนองค์บรมบรรพต ภูเขาทอง และโปรดเกล้าฯ ให้มีการเฉลิมฉลองอย่างยิ่งใหญ่ นับว่าเป็นเรื่องน่าอัศจรรย์มากที่เหตุการณ์มีความสอดคล้องกันเช่นนี้ งานเทศกาลนมัสการพระบรมสารีริกธาตุ จะเริ่มด้วยการห่มผ้าแดงองค์พระเจดีย์ก่อนวันงาน ๓ วัน เพื่อเป็นเครื่องหมายให้รู้ว่า งานนมัสการพระบรมสารีริกธาตุเริ่มขึ้นแล้ว เป็นพิธีที่มีมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๕ ชาวพระนครให้ความสำคัญมาก เพราะเชื่อว่าเป็นพิธีทำให้เกิดสิริมงคล อานุภาพแห่งการบูชาพระเจดีย์ที่บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ จะทำให้เกิดความร่มเย็นเป็นสุข มีความเจริญรุ่งเรืองก้าวหน้าในชีวิต แคล้วคลาดปลอดภัย เป็นความเชื่อที่สืบเนื่องมาตั้งแต่ครั้งพุทธกาล”

     ท่านกล่าวต่อไปอีกว่า “เรื่องของอานุภาพการบูชาพระเจดีย์นั้น ปรากฏความว่า หลังพระพุทธเจ้าตรัสรู้ได้ ๓ พรรษา เกิดความเดือดร้อนวุ่นวายแก่ชาวเมืองเวสาลี ผู้คนประสบภัยพิบัตินานาประการ ทั้งข้าวยากหมากแพง ฝนแล้ง ภูตผีปีศาจทำอันตราย บ้านเมืองกระด้างกระเดื่อง เกิดโจรผู้ร้ายเข่นฆ่าชาวเมืองผู้บริสุทธิ์ ไม่เว้นแม้แต่สมณพราหมณ์ผู้ทรงศีล ทำให้ผู้คนล้มตายเป็นจำนวนมาก

“ เมื่อพระพุทธองค์เสด็จสู่เมืองเวสาลี ความทุกข์ความเดือดร้อนวุ่นวายก็พลันหายไปสิ้น เป็นที่น่าอัศจรรย์แก่ประชาชนโดยทั่วไป เมื่อโรคภัยไข้เจ็บหายก็ทำให้ประชาชนมาแวดล้อมพระพุทธเจ้าเป็นจำนวนมาก จนกลายเป็นการชุมนุมที่ใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งในสมัยพุทธกาล พระพุทธองค์ตรัสว่า สิ่งที่เกิดเช่นนี้มิใช่เรื่องน่าอัศจรรย์ แต่เป็นเพราะอานุภาพแห่งบุญบารมีที่พระองค์เคยเอาผ้าประดับบูชาเจดีย์ในอดีตชาติ ”

แม้วันนี้มาไม่ทัน วันหลังมาก็ได้ มากราบสักการะพระบรมสารีริกธาตุพระพุทธเจ้าได้ทุกวัน

พระเจดีย์บรมบรรพต (ภูเขาทอง) วัดสระเกศฯ เปิดต้อนรับทุกท่านทั้งชาวไทย และชาวต่างประเทศที่เดินทางมาสักการะพระบรมสารีริกธาตุ และท่องเที่ยวทางธรรมไปในตัว

เพราะขณะเดินขึ้นภูเขาทอง ก็มีเสียงธรรมะตามสายของเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) ให้ฟังตลอดทาง ฟังแล้วรู้สึกชุ่มชื่นใจ ลืมความวุ่นวายสับสนจากโลกภายนอกไปได้ชั่วขณะ แม้เป็นชาวต่างชาติที่อาจฟังภาษาไทยไม่เข้าใจ ก็จะได้รับความสงบเย็นเมื่อค่อยๆ เดินขึ้นไปสักการะพระบรมสารีริกธาตุ แล้วนั่งพัก หรือ นั่งทำสมาธิ อยู่กับลมหายใจเข้า-หายใจออก สักพัก ที่ด้านบนองค์พระเจดีย์ สัมผัสลมพัดเย็นสบาย มองเห็นทิวทัศน์ได้รอบทิศ

กรุงเทพมหานครยามค่ำคืนช่างงดงาม แสงไฟส่องสว่างเจิดจรัสทั่วพระนคร เหมือนนครหลวงแห่งนี้ไม่เคยหลับใหล เมื่อมองขึ้นเหนือยอดเจดีย์ “แสงฉัพพัณรังสีเรืองรองบนยอดองค์พระเจดีย์นั้น เป็นที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า” ยิ่งทำให้เกิดปีติ มองไปรอบข้าง ผู้คนต่างมีดอกไม้ธูปเทียนในมือ มีจิตใจมั่นคงแน่วแน่เดินทำประทักษิณเวียนขวารอบองค์พระเจดีย์ บูชาพระบรมสารีริกธาตุ บรรยากาศน่าศรัทธายิ่ง

     เมื่อเดินกลับลงมาด้านล่างแวะไหว้ “หลวงพ่อโต” “หลวงพ่อดำ” “สมเด็จพระพุฒาจารย์ (โต)” และ “รอยพระพุทธบาท” ซึ่งประดิษฐานอยู่บริเวณรอบบรมบรรพต แต่พระพุทธรูปองค์หนึ่งที่ทำให้สะดุดตามาก คือ พระพุทธรูปยืนสูงสง่า พระพุทธรูปองค์นี้ คือ “พระอัฏฐารส” พระพุทธรูปประทับยืนปางห้ามญาติ ศิลปะสกุลช่างสมัยสุโขทัยตอนต้น มีความสูงถึง ๑๐.๗๕ เมตร อายุเก่ากว่า ๗๐๐ ปี รัชกาลที่ ๓ อัญเชิญมาจากวัดวิหารทอง เมืองพิษณุโลก

แม้เราไม่ได้มีโอกาสมาร่วมงานห่มผ้าแดงองค์พระเจดีย์สุวรรณบรรพตในวันนี้ แต่ทุกๆ วัน ที่บรมบรรพต ภูเขาทอง วัดสระเกศ ก็เปิดต้อนรับทุกท่านตั้งแต่เช้าถึงเย็น มากราบสักการะพระบรมสารีริกธาตุหนึ่งเดียวในประเทศไทย แล้วตั้งจิตอธิษฐานเพื่อบรรลุมรรคผลนิพพานตามรอยธรรมที่พระพุทธเจ้าค้นพบ และตั้งบำเพ็ญเพียรอย่างไม่ย่อท้อ ก็จะทำให้เราใกล้ชิดกับพระพุทธเจ้า และอยู่บนเส้นทางที่จะนำจิตเราไปสู่ความสิ้นทุกข์ในสังสารวัฏในที่สุด ดังพระพุทธพจน์ที่พระพุทธองค์ตรัสว่า

อตฺตา หิ อตฺตโน นาโถ ตนแล เป็นที่พึ่งแห่งตน

กราบนมัสการพระบรมสารีริกธาตุ เช้าวันพระ ๒๐ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๖ (ขึ้น ๘ ค่ำ เดือน ๑๒ ) ที่พระเจดีย์ภูเขาทอง วัดสระเกศฯ ประเทศไทย

The post กราบนมัสการพระบรมสารีริกธาตุ เช้าวันพระ ๒๐ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๖ (ขึ้น ๘ ค่ำ เดือน ๑๒ ) ที่พระเจดีย์ภูเขาทอง วัดสระเกศฯ ประเทศไทย appeared first on Manasikul Online.

“พระบรมสารีริกธาตุ กับ พระพุทธเจ้าหลวง”

รำลึก ๑๗๐ ปี ๒๐ กันยายน ๒๕๖๖

วันคล้ายวันพระราชสมภพ

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ฯ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

  รัชกาลที่ ๕ แห่งราชวงศ์วงศ์จักรี

“พระปิยมหาราช”

พระราชายิ่งใหญ่ผู้ทรงเป็นที่รักของประชาชนทั้งแผ่นดิน

สืบเนื่องจาก ในปีพุทธศักราช ๒๔๔๐ มิสเตอร์วิลเลียม เปปเป ชาวอังกฤษ  ได้ขุดพบผอบบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ  จารึกอักษรโบราณ  ความว่า  เป็นพระบรมสารีริกธาตุแห่งองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ในส่วนของศักยราชสกุล  ได้รับการแบ่งไปในคราวโทณพราหมณ์ แบ่งพระบรมสารีริกธาตุ  ภายหลังการถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระหลังพุทธกาลนั้น

          รัฐบาลอังกฤษ  ซึ่งปกครองประเทศอินเดียในขณะนั้น เห็นสมควรถวายพระบรมสารีริกธาตุ  แด่ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕

พระบาทสมเด็จพระพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยายมราช (ปั้น สุขุม) ออกเดินทางไปอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุ  จากรัฐบาลประเทศอินเดีย  กลับสู่สยามประเทศ  และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ประกอบพิธีบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ  ไว้ ณ พระเจดีย์บรมบรรพต (ภูเขาทอง) วัดสระเกศ เมื่อวันที่ ๒๓ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๔๒

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  ทรงพระราชทานพระบรมสารีริกธาตุ  ที่อัญเชิญมาจากประเทศอินเดีย แก่ เจ้าพระยายมราช ในคราวนั้นด้วย

 นับแต่วันบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ  ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ถึงปีพุทธศักราช ๒๕๕๔ เป็นเวลา ๑๑๒ ปีพอดี ในกาลนั้น ผู้สืบสกุลเจ้าพระยายมราช  ได้อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุส่วนนั้น มาถวายเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์  ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช  เจ้าอาวาสวัดสระเกศ ในขณะนั้น เพื่อถวายเป็นพุทธบูชา  แด่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า  ในโอกาสเฉลิมฉลอง ๒๖ พุทธศตวรรษ  พระพุทธศาสนามีอายุ ๒๖๐๐  ปี  นับแต่การตรัสรู้แห่งองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า  อันจะเป็นการตอบสนองพระเดชพระคุณแห่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว  รัชกาลที่ ๕ ที่ทรงมีพระราชประสงค์ให้พระบรมสารีริกธาตุเป็นมรดกของพระพุทธศาสนา ประเทศชาติ บ้านเมือง และเป็นสิริมงคล  แก่ประชาชนในชาติตลอดไป 

ในวันที่ ๑๗ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๔ ซึ่งเป็นวันวิสาขบูชา จึงเป็นอีกครั้งหนึ่งในชีวิตที่ชาวไทยได้ใกล้ชิดพระบรมสารีริกธาตุ ที่ประเทศอินเดียถวายแด่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ เมื่อปีพุทธศักราช ๒๔๔๒ โดยวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร จัดขบวนแห่พระบรมสารีริกธาตุ ของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เพื่อนำไปประดิษฐาน ณ พระเจดีย์บนยอดภูเขาทอง หรือบรมบรรพต วัดสระเกศฯ ดังที่เคยจัดขึ้นเมื่อปี ๒๔๔๒ ในวันวิสาขบูชา

วัดสระเกศ ตั้งอยู่ปากคลองมหานาค เป็นวัดโบราณเดิมชื่อวัดสระแก พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ทรงสถาปนาขึ้นใหม่ พระราชทานนามว่าวัดสระเกศ

ส่วนพระบรมบรรพตนั้น รัชกาลที่ ๔ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ซ่อมพระปรางค์ที่รัชกาลที่ ๓ โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นแต่ไม่สำเร็จ รัชกาลที่ ๔ จึงโปรดเกล้าฯ ให้แปลงเป็นภูเขา ก่อพระเจดีย์ไว้บนยอด มีระเบียงรอบเรียกว่าบรมบรรพต แต่พระเจดีย์ซึ่งเป็นทรงกลม สร้างเสร็จสมบูรณ์ในรัชกาลที่ ๕

ขนาดของภูเขาทองวัดโดยรอบ ๕๐๐ เมตร (๘ เส้น ๕ วา) สูง ๑๐๐ เมตร (๑ เส้น ๑๙ วา ๒ ศอก) มีบันได ๓๔๔ ขั้น เวียนขึ้น ด้านทิศเหนือและทิศใต้

การบรรจุพระบรมสารีริกธาตุในสมัยรัชกาลที่ ๕ ทรงจัด ๒ ครั้งแรกในปีพุทธศักราช ๒๔๒๐ โดยอัญเชิญมาจากพระบรมมหาราชวัง และครั้งที่ ๒ ในปีพุทธศักราช ๒๔๔๒ เมื่ออุปราชแห่งประเทศอินเดียได้ส่งพระบรมสารีริกธาตุที่ขุดพบที่เมืองกบิลพัสดุ์มาทูลเกล้าฯ ถวาย ซึ่งโปรดเกล้าฯ ให้สมโภชและอัญเชิญมาประดิษฐานไว้ในเจดีย์บนยอดภูเขาทองนี้

โดยในครั้งนั้น พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานพระบรมสารีริกธาตุบางส่วนให้แก่ เจ้าพระยายมราช (ปั้น สุขุม) เพื่อนำไปสักการบูชา ต่อมาในปีพุทธศักราช ๒๕๕๑ ทางทายาทเจ้าพระยายมราชได้อัญเชิญมาถวายแด่สมเด็จพระพุฒาจารย์ เจ้าอาวาสวัดสระเกศ เนื่องจากเห็นว่าพระบรมสารีริกธาตุควรจะได้บรรจุรวมไว้ในที่เดียวกัน

ยังมีพระบรมสารีริกธาตุอีกส่วนหนึ่งที่ทายาทของพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าปฤษฎางค์ ต้นราชสกุล ชุมสาย ที่เป็นผู้ประสานงานระหว่างพระเจ้าแผ่นดินสยามกับอุปราชอินเดีย ในการทูลเกล้าฯ ถวายพระบรมสารีริกธาตุครั้งนั้น รัชกาลที่ ๕ จึงทรงพระราชทานให้ไว้บูชาส่วนหนึ่ง และเป็นทายาทของพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าปฤษฎางค์ ได้นำมาถวายสมเด็จพระพุฒาจารย์ จึงได้อัญเชิญประดิษฐานพร้อมกัน

พิธีอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุขึ้นไปประดิษฐานบนยอดภูเขาทอง วันที่ ๑๗ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๕๔ ทำพิธีเหมือนเมื่อครั้งที่รัชกาลที่ ๕ ทรงอัญเชิญมาบรรจุไว้เมื่อ ๑๑๒ ปีที่แล้ว แต่จะมีลักษณะพิเศษ คือ ทางวัดจะบรรจุแบบใส ให้ประชาชนได้มองเห็นและสักการะพระบรมสารีริกธาตุที่มีอายุ ๒๕๕๔ ปี ได้อย่างใกล้ชิด

จากหนังสือเรื่อง “๑๑๒ ปี แห่งการบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ จากกรุงกบิลพัสดุ์ สู่สยามประเทศ ” จัดพิมพ์เผยแผ่เป็นธรรมทาน โดย สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคงแห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศฯ ได้อ้างอิงหนังสือ “พระบรมสารีริกธาตุ” ของกรมศิลปากร ตอนหนึ่งว่า ในปีพุทธศักราช ๒๔๔๑ รัฐบาลอินเดียได้ขุดพบผอบพระบรมสารีริกธาตุ พร้อมกับเครื่องบูชาบรรจุรวมอยู่ในหีบศิลาฝังอยู่ในพระสถูปที่หมู่บ้านปิปราห์วะ เมืองบาสติ มีจารึกอักษรพราหมี อายุอยู่ในราวศตวรรษที่ ๒-๔ ระบุว่าเป็นพระบรมสารีริกธาตุของพระพุทธเจ้า

สิ่งของที่พบรวมอยู่ในหีบศิลาที่บรรจุผอบ เช่น แผ่นทองคำ รูปบุคคล แผ่นทองคำดุนเป็นรูปช้าง แผ่นทอง แผ่นเงินทำเป็นเครื่องหมายมงคล เป็นต้น

หลังพระพุทธเจ้าปรินิพพาน

สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จดับขันธปรินิพพาน เมื่อวันเพ็ญวิสาขปุรณมีบูชา นับเป็นจุดเริ่มต้นของพุทธศักราช ๑ ครั้นล่วงมา ๗ วัน ภิกษุ ภิกษุณี พุทธสาวก สาวิกา และมัลลกษัตริย์ แห่งกรุงกุสินารา ประชาชน ตลอดถึงเทพเทวาอารักษ์ ถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ ณ มกุฏพันธนเจดีย์

หลังจากถวายพระเพลิงพุทธสรีระแล้ว มัลลกษัตริย์ได้อัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุเข้ายังพระนครประดิษฐานเหนือบัลลังก์ภายใต้เศวตฉัตร ต่อมากษัตริย์และพวกพราหมณ์ในแว่นแคว้นต่างๆ ได้แก่ พระเจ้าอชาตศัตรู แห่งกรุงราชคฤห์ แคว้นมคธ กษัตริย์ลิจฉวี แห่งกรุงเวสาลี แคว้นวัชชี

กษัตริย์ศากยะ แห่งกรุงกบิลพัสดุ์ กษัตริย์ถูลิยะแห่งแคว้นอัลลกัปปะ กษัตริย์โกลิยะ แห่งแคว้นรามคาม พราหมณ์แห่งแคว้นเวฏฐทีปกะ และกษัตริย์มัลละแห่งนครปาวา มีความศรัทธาในพระพุทธเจ้าอย่างแน่นแฟ้น ต่างก็ประสงค์ที่จะได้พระบรมสารีริกธาตุไว้สักการบูชา จึงส่งพระราชสาส์นมายังมัลลกษัตริย์แห่งนครกุสินารา ขอแบ่งพระบรมสารีริกธาตุไปสร้างพระสถูปบรรจุไว้ในบ้านเมืองของตน

ฝ่ายมัลลกษัตริย์แห่งนครกุสินาราก็อ้างสิทธิว่าพระพุทธองค์เสด็จดับขันธปรินิพพานและถวายพระเพลิงในเมืองกุสินารา พระบรมสารีริกธาตุทั้งหมดจึงควรจะเป็นของพระนครกุสินาราเท่านั้น กษัตริย์และพราหมณ์ทั้ง 7 นครจึงยกกองทัพมาประชิดหมายจะชิงเอาพระบรมสารีริกธาตุไปเป็นส่วนของตนบ้าง

ในขณะนั้น ยังมีพราหมณ์ผู้หนึ่งชื่อว่า โทณะ เป็นอาจารย์ของบรรดาผู้ที่เกิดในวรรณะกษัตริย์แคว้นต่างๆ ทั่วชมพูทวีป ดำริว่า “กษัตริย์ทั้งหลายนี้มากระทำซึ่งยุทธ์แก่กันและกันในที่ปรินิพพานแห่งพระศาสดาจารย์ฉะนี้บ่มิได้สมควร ต้องหาทางระงับ ” จึงได้ห้ามปรามกษัตริย์และพราหมณ์ทั้ง ๘ นคร มิให้วิวาทกัน สำหรับพราหมณ์รับอาสาที่จะเป็นผู้แบ่งพระบรมสารีริกธาตุออกเป็น ๘ ส่วนเท่าๆ กัน เพื่อแจกจ่ายให้แก่ทุกนคร

เมื่อกษัตริย์และพราหมณ์จากพระนครทั้งหลายได้รับส่วนแบ่งพระบรมสารีริกธาตุแล้วก็นำไปก่อพระสถูปบรรจุไว้ในที่ต่างๆ ๘ แห่ง ได้แก่ พระเจ้าอชาตศัตรู ทรงนำไปก่อพระสถูปบรรจุไว้ที่กรุงราชคฤห์ แคว้นมคธ

กษัตริย์ลิจฉวี ทรงนำไปก่อพระสถูปบรรจุไว้ที่กรุงเวสาลี แคว้นวัชชี , กษัตริย์ศากยะ ทรงก่อพระสถูปบรรจุไว้ที่กรุงกบิลพัสดุ์ ,กษัตริย์ถูลิยะ ทรงนำไปก่อพระสถูปบรรจุไว้ที่แคว้นอัลลกัปปะ

กษัตริย์โกลิยะ ทรงนำไปก่อพระสถูปบรรจุไว้ที่แคว้นรามคาม ,พราหมณ์เวฏฐทีปกะ ก่อพระสถูปบรรจุไว้ที่แคว้นเวฏฐทีปกะ , กษัตริย์มัลละ แห่งนครปาวา ทรงก่อพระสถูปบรรจุไว้ในนครปาวา และกษัตริย์มัลละ แห่งนครกุสินารา ทรงก่อพระสถูปบรรจุไว้ที่นครกุสินารา

นอกจากพระสถูปทั้ง ๘ แห่ง ยังมีพระสถูปที่สร้างขึ้นเกี่ยวเนื่องกับการแบ่งพระบรมสารีริกธาตุอีก ๒ แห่ง คือ กษัตริย์โมริยะ ทรงก่อพระสถูปบรรจุพุทธสรีรางคารไว้ที่โมรีนคร และ โทณพราหมณ์ ก่อพระสถูปบรรจุทะนานทองที่นครกุสินารา

ต่อมาพระมหากัสสปเถระพิจารณาเห็นว่า พระบรมสารีริกธาตุจะเป็นอันตรายสูญหายไป ไปจึงทูลเกล้าฯ ขอให้พระเจ้าอชาตศัตรูทรงทำ “ธาตุนิธาน” เพื่อเก็บรักษาพระบรมสารีริกธาตุไว้ในสถานอันควรที่กรุงราชคฤห์ โดยพระมหากัสสปเถระได้รวมเอาพระบรมสารีริกธาตุจาก ๖ นคร เว้นไว้แต่รามคามแห่งเดียว ไปให้พระเจ้าอชาตศัตรูสร้างพระสถูปบรรจุเป็นการลับ มิให้มีผู้ใดล่วงรู้ ยังมีหลักฐานให้เห็นปัจจุบันที่กรุงราชคฤห์ ในประเทศอินเดีย

การอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุที่ประเทศอินเดียให้มาในสมัยรัชกาลที่ ๕ ปัจจุบัน ประดิษฐานที่เดียวกันทั้งหมด ในพระเจดีย์บรมบรรพต หรือ ภูเขาทอง วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร นับเป็นมงคลยิ่ง ที่พระพุทธศาสนาเดินทางสู่ศตวรรษที่ ๒๖ เพื่อช่วยให้ชาวไทยและชาวโลกสงบร่มเย็นใจจากพระธรรมที่พระพุทธเจ้าทรงค้นพบอริยสัจ ๔ ประการ ความลับของธรรมชาติที่ถ่ายทอดไว้ในพระไตรปิฎก ซึ่งมีพระสงฆ์ช่วยถ่ายทอดหนทางการปฏิบัติอย่างมีเป้าหมาย คือ สามารถพากายและจิตออกจากความทุกข์ในสังสารวัฏได้อย่างสิ้นเชิง โดยได้รับพระเมตตา จากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ พระปิยมหาราช ผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐอันหาที่สุดมิได้

“พระบรมสารีริกธาตุ กับ พระพุทธเจ้าหลวง” รำลึก ๑๗๐ ปี วันพระราชสมภพ พระปิยมหาราช ๒๐ กันยายน พุทธศักราช ๒๕๖๖ : โดย พระมหาเทอด ญาณวชิโร (อดีตพระราชกิจจาภรณ์)

The post “พระบรมสารีริกธาตุ กับ พระพุทธเจ้าหลวง” รำลึก ๑๗๐ ปี วันพระราชสมภพ พระปิยมหาราช ๒๐ กันยายน พุทธศักราช ๒๕๖๖ : โดย พระมหาเทอด ญาณวชิโร (อดีตพระราชกิจจาภรณ์) appeared first on Manasikul Online.

วันนี้วันพระ วันอาทิตย์ที่ ๘ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๕ ขึ้น ๘ ค่ำ เดือน ๖

เรียนรู้ปฏิปทาพระเถระ

ผู้ริเริ่มวางรากฐานแนวคิดนำพระพุทธศาสนาก้าวเข้าสู่โลกยุคใหม่

และสร้างพระสงฆ์ผู้เคร่งครัดในพระธรรมวินัย

จาริกธรรมไปทั่วโลกเพื่อประโยชน์สุขของมนุษย์และสรรพชีวิต

สำหรับสี่ตอนนี้เล่าย้อนไปในช่วงสงครามโลกครั้งที่สองเมื่อหลวงพ่อพริ้งพาสามเณรเกี่ยวไปฝากไว้กับพระอาจารย์มหากลั่น ปิยทสฺสี  เพื่อเรียนบาลีอยู่ที่พุมเรียง อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี ในช่วงนั้นเอง ท่านได้พบกับหลวงพ่อพุทธทาสภิกขุ  ขณะยังเป็นพระมหาเงื่อม อินฺทปญฺโญ  ซึ่งเป็นศิษย์พระอาจารย์มหากลั่นเช่นเดียวกัน แม้เป็นช่วงสั้นๆ แต่สายสัมพันธ์ระหว่างหลวงพ่อสมเด็จฯ กับหลวงพ่อพุทธทาสนั้นยืนยาว

วิถีแห่งผู้นำ

: สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ)

๑๘. หลบสงครามเรียนบาลีที่พุมเรียง ๑๙.พระมหากลั่น ปิยทสฺสี ผู้ก่อตั้งโรงเรียนภาษาบาลีผดุงพุทโธวาท ที่พุมเรียง ๒๐. พบหลวงพ่อพุทธทาส ๒๑.ประวัติพระราชสุธรรมเมธี(สังข์ ภูริปญฺโญ)

เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

๑๘.

หลบสงครามเรียนบาลีที่พุมเรียง

              ครั้นถึงสุราษฏร์ธานี  หลวงพ่อพริ้งทราบข่าวว่า เกาะสมุยถูกพันธมิตรทิ้งระเบิด เพราะกลัวญี่ปุ่นจะยึดเป็นฐานทัพ มีเรือรบหลายลำถูกทิ้งระเบิดจมลง หลวงพ่อพริ้งเกรงไม่ปลอดภัย  และเข้าใจความรู้สึกของลูกศิษย์ว่า ตั้งใจอยากเรียนบาลี  จึงเปลี่ยนใจนำสามเณรเกี่ยวไปฝากไว้กับพระอาจารย์มหากลั่น ปิยทสฺสี  เพื่อเรียนบาลีอยู่ที่พุมเรียง  อำเภอไชยาไปพลางๆ ก่อน  จนกว่าเหตุการณ์สู้รบในกรุงเทพมหานครจะสงบลง

คุณธรรม คือ ความกตัญญู เป็นสิ่งที่เจ้าประคุณสมเด็จฯ  ยึดถือปฏิบัติและพร่ำสอนอยู่เสมอว่า  อาจารย์มหากลั่น  เป็นหนึ่งในพระเถระที่เจ้าประคุณสมเด็จฯ  รำลึกถึงพระคุณอยู่เสมอ แม้มีโอกาสศึกษาพระปริยัติอยู่กับท่านไม่นานนัก  แต่ด้วยวิสัยแห่งปราชญ์ทั้งหลาย  ย่อมยึดถือความกตัญญูเป็นที่ตั้ง  ไม่ว่าน้อยหรือมาก  อันเป็นเหตุนำมาซึ่งความเจริญในชีวิต ทั้งในคติโลกและคติธรรม  เมื่อมีโอกาสเจ้าประคุณสมเด็จฯ ก็จะบำเพ็ญกุศลให้เสมอมา

๑๙.

พระมหากลั่น ปิยทสฺสี

ผู้ก่อตั้งโรงเรียนภาษาบาลีผดุงพุทโธวาท ที่พุมเรียง

พระมหากลั่น ปิยทสฺสี เกิดเมื่อวันที่ ๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๓๓ ณ บ้านบางผักคราด ตำบลตะกรบ อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี

ในวัยเยาว์ ขณะอายุ  ๑๒ ขวบ ท่านได้ออกจากบ้านไปอาศัยอยู่กับพระอาจารย์ชู วัดพุมเรียง เพื่อเรียนหนังสือไทย เมื่ออาจารย์ชู มรณภาพแล้ว พระใบฎีกาเซี้ยง ได้รับเด็กชายกลั่นไปอุปการะต่อ เมื่อเด็กชายกลั่น อ่านออกเขียนได้  จึงได้เข้าเรียนในโรงเรียนโพธิพิทยากร จนกระทั้งจบชั้นประถมศึกษาปีที่ ๓

ต่อมา เมื่ออายุ ๑๕ ปี ได้บรรพชาเป็นสามเณร ณ วัดพุมเรียง (เมืองไชยา) กับพระใบฎีกาเซี้ยง หลังจากนั้น ได้เดินทางติดตามพระใบฎีกาเซี้ยง โดยเรือทางทะเลเข้ากรุงเทพ ฯ

ตามประวัติระบุว่า เมื่อถึงกรุงเทพท่านได้บรรพชาเป็นสามเณรอีกครั้ง เมื่อวันที่ ๒๐ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๔๘ ณ วัดปทุมคงคา เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร โดยมี พระครูกัลยาณคุณ (ใช้) เป็นพระอุปัชฌาย์

เมื่ออายุครบอุปสมบท ท่านได้กลับมาอุปสมบท ณ พัทธสีมาวัดพุมเรียง วันที่ ๒๓ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๕๓ โดยมี พระครูโสภณเจตสิการาม (คง) เป็นพระอุปัชฌาย์  พระสมุห์คง เป็นพระกรรมวาจาจารย์ และ พระครูคณานุกูล (ศักดิ์) เป็นพระอนุสาวนาจารย์ ได้รับฉายาว่า ปิยทสฺสี แล้วจำพรรษา ณ วัดพุมเรียง ๑ พรรษา จากนั้น ได้กลับไปเรียนบาลีที่วัดปทุมคงคา ตามเดิม จนสอบได้เปรียญธรรม ๖ ประโยค หลังจากสอบได้เปรียญธรรม ๖ ประโยคแล้ว ท่านได้เดินทางกลับบ้านเกิด ตั้งโรงเรียนภาษาบาลีขึ้นที่พุมเรียง ชื่อว่า  “โรงเรียนภาษาบาลีผดุงพุทโธวาท ”

              ต่อมา ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์เป็นพระครูสัญญาบัตร ในราชทินนาม ที่ “พระครูชยาภิวัฒน์”  

พระครูชยาภิวัฒน์ได้มรณภาพด้วยโรคชราภาพ เมื่อวันที่ ๒๒ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๒๒  ณ กุฏิของท่าน วัดพุมเรียง สิริรวมอายุได้ ๘๙ ปี ๓ เดือน พรรษา ๖๘

๒๐.

พบหลวงพ่อพุทธทาส

              ที่พุมเรียงนี้เอง  สามเณรเกี่ยวได้พบกับหลวงพ่อพุทธทาสภิกขุ  ขณะยังเป็นพระมหาเงื่อม อินฺทปญฺโญ  ซึ่งเป็นศิษย์พระอาจารย์มหากลั่น ท่านกลับจากกรุงเทพฯ มาอยู่บรมธาตุไชยา และได้ไปตั้งสวนโมกข์อยู่ที่พุมเรียง บางครั้งท่านก็มาพบปะสนทนากับอาจารย์ของท่านอยู่บ่อยครั้ง นับได้ว่า เป็นศิษย์ร่วมอาจารย์เดียวกัน  ท่านทั้งสองจึงมีความผูกพันกันนับตั้งแต่นั้นมา

เจ้าประคุณสมเด็จฯ เล่าว่า

“หลวงพ่อได้พบกับท่านพุทธทาส  เพราะเป็นศิษย์อาจารย์มหากลั่นด้วยกัน  ก็ได้พบกัน จึงรู้จักมักคุ้นมาตั้งแต่ตอนหลวงพ่อยังเป็นเณร” 

” พบกันตอนแรกเป็นช่วงระยะสั้นๆ ตอนนั้น  เกิดทหารพันธมิตรทิ้งระเบิดกรุงเทพฯ  สะพานผ่านฟ้าก็ถูกระเบิดด้วย หลวงพ่อพริ้ง  อาจารย์ของหลวงพ่อ  ท่านกลัวไม่ปลอดภัย  จึงมารับไปอยู่ที่พุมเรียง  อำเภอไชยา  จึงได้พบกับท่านพุทธทาส  ซึ่งท่านอยู่พุมเรียงก่อนแล้ว  พอเหตุการณ์บ้านเมืองเริ่มปกติ  หลวงพ่อพริ้งก็มารับกลับกรุงเทพฯ  แต่หลังจากนั้น ก็ยังได้พบกันอยู่บ่อยครั้ง

จดหมายจากสหธรรมมิก

ในปีพุทธศักราช ๒๕๑๐ ท่านเจ้าประคุณสมเด็จฯ เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ พระเทพคุณาภรณ์ เขียนจดหมายถึงหลวงพ่อพุทธทาส เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่ พระราชชัยกวี โดยในจดหมายลงวันที่ ๑๘ มีนาคม ๒๕๑๐ สรุปความว่า พระภิกษุประสงค์ ปวโร ซึ่งในขณะนั้นจำพรรษาอยู่ที่วัดวชิราลงกรณวรารามวรวิหาร ปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา สนใจทางปฏิบัติและชอบสงบ มีความปรารถนาจะมาศึกษาที่สวนโมกขพลารามบ้าง ด้วยเคยอ่านหนังสือและฟังเกี่ยวกับสวนโมกข์มา จึงขอแนะนำและฝากฝังกับหลวงพ่อพุทธทาสตามที่เห็นสมคาร

การเกื้อกูลกันฉันพี่น้อง

ต่อมา  ท่านพุทธทาสมีอาวุโสมากขึ้น  ท่านก็มาหาที่วัดสระเกศฯ  บอกว่า อยากได้พระไปเป็นเจ้าอาวาสวัดพระธาตุไชยา  เพราะท่านแก่แล้ว อยากหยุดงานบริหาร อยากดูแลสวนโมกข์อย่างเดียว  แต่ขอเป็นพระวัดสระเกศฯ  จึงบอกท่านไปว่า  “ได้” 

แล้วท่านก็มีหนังสือมา  หนังสือฉบับนั้นท่านพุทธทาสเขียนด้วยลายมือท่านเอง  โดยเขียนมาขอท่านเจ้าคุณสังข์ (เมื่อครั้งดำรงสมณศักดิ์ที่ พระศรีธรรมเมธี ) หลวงพ่อจึงขอให้เจ้าคุณสังข์ไป เพราะเห็นว่า คุ้นเคยกับท่านพุทธทาสอยู่ก่อน  เจ้าคุณสังข์ท่านก็ยอมไป และอยู่มาจนมรณภาพ เมื่อวันที่ ๕ เมษายน พ.ศ. ๒๕๕๗

เจ้าประคุณสมเด็จฯ เล่าว่า “ตอนนั้น ท่านพุทธทาสมีหนังสือ มาขอเจ้าคุณสังข์ เห็นว่า ทางวัดสระเกศฯ ยังเงียบๆ อยู่ ท่านก็ตามมาถึงวัด คงเกรงว่า จะไม่ให้เจ้าคุณสังข์ไป หลวงพ่อก็บอกว่าให้ไป ท่านพุทธทาสก็บอกว่า ให้ตอบหนังสือด้วย จะได้มีหลักฐานไปยืนยันกับเจ้าคุณสังข์ หลวงพ่อจึงตอบหนังสือท่านไป

๒๑.

ประวัติ พระราชสุธรรมเมธี (สังข์ ภูริปญฺโญ ป.ธ.๙)

เจ้าคุณสังข์มีความคุ้นเคยกับหลวงพ่อพุทธทาสเพราะเป็นคนไชยาด้วยกัน  ท่านจึงมาขอให้ไปอยู่ไชยา จากหนังสือประวัติ พระราชสุธรรมเมธี (สังข์ ภูริปญฺโญ ป.ธ.๙) บันทึกไว้ว่า  พระราชสุธรรมเมธี (สังข์ ภูริปญฺโญ ป.ธ.๙) เดิมชื่อ สังข์  นามสกุล ขวัญชู  เกิดเมื่อวันที่ ๑๖ มกราคม พ.ศ.๒๔๖๘  ตรงกับวันแรม ๘ ค่ำ เดือน ๒ ปีฉลู  ณ บ้านเลขที่ ๑๓ หมู่ที่ ๑ ตำบลป่าเว  อำเภอไชยา  จังหวัดสุราษฎร์ธานี 

อุปสมบทเมื่อวันจันทร์ที่  ๒๗ พฤษภาคม พ.ศ.๒๔๘๙  ตรงกับวันแรม ๑๒ ค่ำ เดือน ๖ ปีจอ เวลา ๑๕.๒๐ น. ณ วัดเววน  ตำบลป่าเว  อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี  โดยมี พระครูโสภณเจตสิการาม (ขำ ธมฺมโชโต) วัดพระบรมธาตุไชยาราชวรวิหาร เป็นพระอุปัชฌาย์  พระอธิการครื้น ติสฺโส เป็นพระกรรมวาจาจารย์  และ พระครูสมบูรณ์  ปิยะวัฒน์(พร้อม ปิยธมฺโม) เป็นพระอนุสาวนาจารย์ ได้รับฉายาว่า  ภูริปญฺโญ 

ท่านสอบได้เปรียญธรรม ๙ ประโยค เมื่อพ.ศ. ๒๕๑๓ ขณะอายุ ๔๕ ปี นับว่า เป็นเปรียญธรรม ๙ ประโยครูปแรกของเมืองไชยา

ท่านเจ้าคุณพระราชสุธรรมเมธี ได้มาพำนักศึกษาพระปริยัติธรรม ณ สำนักวัดสระเกศ  จนสำเร็จเปรียญธรรม ๙ ประโยค  และได้ช่วยเหลืองานในสำนักเป็นเอนกประการ  จนดำรงตำแหน่งผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ 

ต่อมา หลวงพ่อพุทธทาส ได้มีหนังสือมาขอตัวจากสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) เจ้าอาวาสวัดสระเกศ ในขณะนั้น เพื่อไปช่วยดูแลวัดบรมธาตุไชยา  ซึ่งเจ้าคุณพระราชสุธรรมเมธีก็ยอมเสียสละไปตามที่หลวงพ่อพุทธทาสมีหนังมาขอ  และได้บริหารงานคณะสงฆ์ด้วยความเสียสละ  จนได้ดำรงตำแหน่งเจ้าคณะจังหวัดสุราษฏร์ธานี  นับเป็นเกียรติ และนำความภาคภูมิใจมาสู่สำนักวัดสระเกศ เป็นอย่างยิ่ง

วิถีแห่งผู้นำ : สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) ๑๘. หลบสงครามเรียนบาลีที่พุมเรียง ๑๙.พระมหากลั่น ปิยทสฺสี ผู้ก่อตั้งโรงเรียนภาษาบาลีผดุงพุทโธวาท ที่พุมเรียง ๒๐. พบหลวงพ่อพุทธทาส ๒๑.ประวัติพระราชสุธรรมเมธี(สังข์ ภูริปญฺโญ) เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง)

The post วิถีแห่งผู้นำ : สมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) ๑๘. หลบสงครามเรียนบาลีที่พุมเรียง ๑๙.พระมหากลั่น ปิยทสฺสี ผู้ก่อตั้งโรงเรียนภาษาบาลีผดุงพุทโธวาท ที่พุมเรียง ๒๐. พบหลวงพ่อพุทธทาส ๒๑.ประวัติพระราชสุธรรมเมธี(สังข์ ภูริปญฺโญ) เรียบเรียงโดย พระครูอมรโฆสิต (ปรีชา สาเส็ง) appeared first on Manasikul Online.

“วัดสระเกศ จุดเชื่อมโยงประวัติศาสตร์แห่งรัตนโกสินทร์ ” : จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์ (ตอนที่ ๗) เขียนโดย พระอาจารย์ญาณวชิระ (เทอด ญาณวชิโร) : พระวิจิตรธรรมาภรณ์ ในขณะนั้น

วัดสระเกศ : จุดเชื่อมโยงประวัติศาสตร์แห่งรัตนโกสินทร์

วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เป็นวัดที่มีความสำคัญมากในช่วงต้นรัตนโกสินทร์จวบจนปัจจุบัน ตามประวัติโดยสังเขป วัดสระเกศ เป็นพระอารามหลวง ตั้งอยู่ถนนจักรพรรดิพงษ์ แขวงบ้านบาตร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร มีคลองโอ่งอ่าง และคลองมหานาค เป็นคูคลองล้อมรอบทั้งสี่ด้าน เป็นโบราณสถานของชาติที่สำคัญอีกแห่งหนึ่ง

เดิมวัดสระเกศเป็นวัดโบราณ ชื่อ “วัดสะแก” และมีความสำคัญเกี่ยวกับประวัติศาสตร์การสถาปนาราชวงศ์จักรี ในปีพุทธศักราช ๒๔๒๕ เมื่อครั้งกรุงธนบุรีเกิดจราจล พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ขณะนั้นทรงดำรงพระยศเป็นเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก เสด็จยกทัพกลับมาจากการทำสงครามที่กัมพูชา และเสด็จเข้าโขลนทวารประทับทรงมุรธาภิเษกที่วัดสะแกเป็นเวลา ๓ วัน ก่อนเสด็จระงับดับยุคเข็ญในพระนคร เมื่อเรียบร้อยแล้ว เหล่าเสนาอำมาตย์จึงเชิญเสด็จขึ้นผ่านพิภพปราบดาภิเษกประดิษฐานพระบรมราชจักรีวงศ์ในสยามประเทศสืบมา

วัดสะแก จึงได้เป็นพระอารามหลวงตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๑ เป็นต้นมา และทรงได้บริจาคทรัพย์เพื่อปฏิสังขรณ์ก่อสร้างถาวรวัตถุ และเสนาสนะสงฆ์ ทรงสร้างพระอุโบสถหลังใหม่ พร้อมสร้างพระประธานประจำพระอุโบสถ โดยโปรดให้ปั้นหุ้มพระประธานองค์เดิม ซึ่งนับว่าเป็นพระพุทธปฏิมากรองค์แรก ภายหลังการปราบดาภิเษกขึ้นเป็นพระมหากษัตริย์ของพระองค์ ทรงโปรดให้นำไม้เครื่องประกอบหอมณเฑียรธรรมในพระบรมมหาราชวังมาเป็นเครื่องประกอบในการบูรณะหอไตรวัดสระเกศ ซึ่งสร้างมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา

ในสมัยรัชกาลที่ ๒ ทรงส่งสมณทูต คือ อาจารย์ดี และอาจารย์เทพจากวัดสระเกศไปสืบพระศาสนาที่ลังกา โดยได้ต้นโพธิ์ลังกากลับมาด้วย และทรงโปรดให้ปลูกไว้ด้านพระอุโบสถ

ในสมัยรัชกาลที่ ๓ เป็นรัชสมัยที่มีการบูรณปฏิสังขรณ์ครั้งสำคัญ โดยมีทั้งสิ่งที่บูรณะและสร้างขึ้นใหม่ มีการซ่อมแซมภาพจิตรกรรมฝาผนัง พระอุโบสถ หอไตร สร้างพระระเบียง พระเจดีย์รายรอบพระอุโบสถ พระวิหารสร้างใหม่ โปรดให้อัญเชิญพระอัฏฐารสจาากวัดวิหารทอง เมืองพิษณุโลกมาประดิษฐาน ส่วนพระตำหนักรัชกาลที่ ๑ ศาลาการเปรียญ หมู่กุฏิสงฆ์เดิมเป็นเครื่องไม้ ทรงรื้อสร้างใหม่ทั้งหมด โดยสร้างเป็นก่ออิฐถือปูน นอกจากนั้น ยังได้วางแปลนสร้างหมู่กุฏิกรรมฐาน สร้างศาลาท่าวัด เมรุปูน และสร้างภูเขาทอง (บรมบรรพต) แต่ยังไม่แล้วสำเร็จ

สร้างต่อจนถึงสมัยรัชกาลที่ ๔ โปรดให้แก้ไขพระปรางค์ใหญ่ ทำบันไดเวียนสองสายถึงปลายยอด และบนยอดเขา โปรดให้สร้างพระเจดีย์ บรมบรรพต ซึ่งสร้างเสร็จสมบูรณ์ในรัชกาลที่ ๕ พร้อมกับทรงโปรดให้บรรจุพระบรมสารีริกธาตุซึ่งขุดได้จากกรุงกบิลพัสดุ์ไว้บนยอดพระเจดีย์

ในสมัยรัชกาลที่ ๖ มีการสร้างสะพานมหาดไทยอุทิศตรงปากคลองมหานาค และทำถนนบริพัตรที่ค้างมาแต่รัชกาลก่อน สำเร็จเมื่อปี ๒๔๕๗

“วัดสระเกศ จุดเชื่อมโยงประวัติศาสตร์แห่งรัตนโกสินทร์ ” : จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์ (ตอนที่ ๗) เขียนโดย พระอาจารย์ญาณวชิระ (เทอด ญาณวชิโร) : พระวิจิตรธรรมาภรณ์ ในขณะนั้น

The post “วัดสระเกศ จุดเชื่อมโยงประวัติศาสตร์แห่งรัตนโกสินทร์ ” : จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์ (ตอนที่ ๗) เขียนโดย พระอาจารย์ญาณวชิระ : พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ในขณะนั้น appeared first on Manasikul Online.

“สุวรรณภูมิ แผ่นดินแห่งพุทธศิลป์ (Suvarnabhumi : The land of Buddhist art)”

(ตอนที่ ๖)

จาก ธรรมนิพนธ์ เรื่อง สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์

เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

ตามประวัติคร่าวๆ   เราคงพอนึกภาพตามได้ว่า  ศิลปะนั้นมีความสำคัญกับศาสนาเพียงใด  เมื่อย้อนกลับเข้ามาดูพระพุทธศาสนาในสยามประเทศ  พระพุทธศาสนาได้เข้ามาในดินแดนแถบนี้  เดิมที่เรียกว่า “สุวรรณภูมิ” ซึ่งรวมดินแดนไทย  พม่า  ญวน กัมพูชา  ลาว  และมาเลเซีย  ในรัชสมัยที่พระเจ้าอโศกมหาราชทรงส่งพระสมณทูต  คือ พระโสณะ และพระอุตตระ พระเถระชาวอินเดีย เดินทางจากชมพูทวีป มาเผยแผ่พระพุทธศาสนาจนเจริญรุ่งเรืองมาตามลำดับ ได้เกิดศิลปะในรูปแบบต่างๆ ตามมา เริ่มจากศิลปะแบบทวาราวดี สร้าางสถูปทรงฟองน้ำ ที่มีลักษณะคล้ายสถูปสาญจีในอินเดีย ศิลปะสมัยศรีวิชัยทางตอนใต้ ศิลปะสมัยลพบุรี ศิลปะเชียงแสนในดินแดนล้านนา ศิลปะสุโขทัย ศิลปะอยุธยา เรื่อยมาจนถึงศิลปะสมัยรัตนโกสินทร์

ศิลปะในแต่ละยุคก็มีเอกลักษณ์ที่แตกต่างกันไป ตามความเชื่อทางศาสนา เหตุการณ์ทางบ้านเมือง รวมถึงอิทธิพลจากศาสนาอื่นๆ จากการเข้ามาของกลุ่มชนต่างชาติพันธุ์ และนำพาเอารูปแบบศิลปะ พิธีกรรม และวัฒนธรรมเข้ามาด้วย

พระมหากษัตริย์ไทยในแต่ละยุคสมัย ทรงมีความศรัทธาในพระพุทธศาสนา และทรงมี และทรงมีส่วนสำคัญในการทำนุบำรุงพระศาสนาให้มีความเจริญรุ่งเรืองสืบมาเช่นกัน การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเป็นไปควบคู่กับการแผ่ขยาย และการปกป้องพระราชอาณาจักร วัดวาอารามจึงถูกสร้างขึ้นมากมาย ทั้งบูรณะและปฏิสังขรณ์ รวบรวมคัมภีร์พระไตรปิฎก โปรดให้มีการสังคายนาพระไตรปิฎก ตรากฎหมายคณะสงฆ์ ตั้งโรงเรียนหลวง เพื่อเป็นแหล่งให้การศึกษาเล่าเรียน ในครั้งอดีต อีกทั้งเป็นการเผยแผ่พระศาสนา เพื่อให้เป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของผู้คนในอาณาจักรไปพร้อมๆ กัน

หลักธรรมคำสั่งสอนทางพระพุทธศาสนา จึงเข้ามามีอิทธิพลต่อวิถีชีวิตประชาชน เป็นที่พึ่งทางจิตใจสร้างสมดุลให้กับผู้คน ก่อเกิดพิธีกรรมต่างๆ กำหนดแบบแผน การมองโลกให้ผู้คนระลึกถึงหลักธรรมทางศาสนา ความดีงาม และปฏิบัติตนให้สอดคล้องไปกับหลักธรรมคำสั่งสอน เพื่อให้สังคมสงบสุขเรียบร้อย รวมไปถึงวัดยังเป็นแหล่งให้การศึกษา เป็นแหล่งเรียนรู้วิทยาการต่างๆ ตั้งแต่โบราณกาล

คนไทยในอดีตมักส่งลูกหลานให้บวชเรียน ฝึกหัดอ่านเขียน เป็นที่ปฏิบัติธรรม รวมไปถึงการพบปะจัดงานบันเทิงรื่นเริงมหรสพต่างๆ

นอกจากพระพุทธศาสนาจะเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจ วัดยังเป็นศูนย์กลางของศิลปวัฒนธรรมที่รวบรวมและแสดงความเป็นเอกลักษณ์ของชาติ เอกลักษณ์ท้องถิ่นที่จำเพาะเจาะจง เราสามารถสัมผัสได้จากรูปแบบศิลปกรรมตามที่พูดถึงช่วงต้น

ในศาสนสถานเหล่านั้น ยังปรากฏภาพจิตกรรมฝาผนังที่แสดงเรื่องราวเกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนา รวมไปถึงภาพแสดงวิถีชีวิต เหตุการณ์เรื่องราวที่แสดงยุคสมัยในขณะนั้น

อีกทั้งภาพวาดจิตกรรมฝาผนังยังสามารถสะท้อนอินธิพลความเชื่อของชนชาติ วัฒนธรรมอื่นๆ ที่เข้ามาในช่วงเวลาของการเกิดขึ้นของภาพนั้นๆ รวมไปถึงความรู้สึกนึกคิดของช่างศิลป์ ศิลปินเองก็มีอิทธิพลต่อการสร้างสรรค์งานศิลปะไทยในจิตกรรมฝาผนังอีกด้วย

ดังเช่น ภาพ “ความเมตตา” โดยศิลปิน มานิตย์ นิเวศน์ศิลป์

*ภาพนี้ ท่านเขียนภาพหลวงพ่อสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) นั่งอยู่ในป่าท่ามกลางสัตว์น้อยใหญ่ที่ต่างมีความสุขที่ได้อยู่แวดล้อมท่าน ด้านหลังไกลๆ เป็นภาพพระมหาเจดีย์สุวรรณบรรพต หรือ ภูเขาทอง วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร สถานที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุพระพุทธเจ้า โดยมีแนวคิดของศิลปินเป็นบทกลอนดังนี้ (ขยายความโดย admin : manasikul.com)

ความเมตตา

อันความเมตตาปรานี เป็นสิ่งดีมีมงคลต่อผู้ให้ ผู้ได้รับก็อบอุ่นทั้งกายใจ สิ่งที่ได้ปลาบปลื้มลืมไม่ลง

เจ้าประคุณสมเด็จพุฒาจารย์ ท่านประทานความสุขสมประสงค์ แม้สิงห์สา ลา ม้า ช้างยังมั่นคง สงบลงถวายจิตมิตรไมตรี

ท่านเป็นพระผู้เยี่ยมเปี่ยมเมตตา ใครได้มากราบไหว้ได้สุขี ให้ยึดมั่นคุณธรรมและความดี ชีวิตนี้จะสุขสันต์นิรันดร์กาลฯ

และอีกภาพหนึ่ง…”บูชาพระมหาเจดีย์”

บูชาพระมหาเจดีย์

เห็นบัวขาวพราวอยู่ในบึงใหญ่ ดอกไสวใบพ้นบนอากาศ ขึ้นบูชาพระบรมสารีริกธาตุ ด้วยหัวใจมุ่งมาดปรารถแรงบุญ เห็นสูงสุดเสียดฟ้ามหาเจดีย์ จิตใจนี้มีศรัทธาพาเกื้อหนุน ขออธิษฐานด้วยใจได้แรงบุญ ขอค้ำจุนคุณความดีที่ใจเอย

“สุวรรณภูมิ แผ่นดินแห่งพุทธศิลป์ (Suvarnabhumi : The land of Buddhist art)” ตอนที่ ๖ : จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์ เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

The post “สุวรรณภูมิ แผ่นดินแห่งพุทธศิลป์ (Suvarnabhumi : The land of Buddhist art)” ตอนที่ ๖ : จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์ เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) appeared first on Manasikul Online.

“ศรัทธา กำเนิดพุทธศิลป์

(Faithful : The birth of buddhist art)”

(ตอนที่ ๕)

: ธรรมนิพนธ์ เรื่อง สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์

เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

ศรัทธา กำเนิดพุทธศิลป์ (Faithful : The birth of buddhist art)

ศิลปะ นับว่าเป็นเครื่องมือสำคัญในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา ตั้งแต่โบราณกาล ในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช จักรพรรดิราชวงศ์โมริยะทรงปกครองแคว้นมคธในอินเดีย พระองค์เป็นผู้หนึ่งที่ได้ชื่อว่า เป็นองค์อุปถัมภ์พระพุทธศาสนาให้มีความเจริญรุ่งเรืองสูงสุด โดยได้ส่งสมณทูตออกไปเผยแผ่พระพุทธศาสนา ในดินแดนต่างๆ

พระองค์ทรงสร้างเสาหินทรายเพื่อเป็นพุทธบูชา เป็นสัญลักษณ์ถวายองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า อีกทั้งยังเป็นการระบุสถานที่สำคัญทางพระพุทธศาสนาด้วย ต่อมา จึงมีชื่อเรียกว่า “เสาอโศก” หรือ “เสาหินพระเจ้าอโศกมหาราช” (Pillars of Ashoka) มีลักษณะเป็นหัวสิงห์แกะสลัก ประดิษฐานอยู่ เป็นสัญลักษณ์ถึงคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้า

ในช่วงต้นของการเกิดพระพุทธศาสนา ยังไม่ปรากฏรูปเคารพ ต่อมา พระเจ้ามิลินท์ กษัตริย์เชื้อสายกรีก ได้เข้ามาครอบครองดินแดนแคว้นคันธาราฐ ปัจจุบันเป็นดินแดนอัฟกานิสถาน และได้มีเรื่องราวการปุจฉาวิสัชนากับพระนาคเสน มีบันทึกไว้ในหนังสือเรื่อง “มิลินทปัญหา”

“ในการสนทนาธรรมครั้งนั้น ทำให้พระเจ้ามิลินท์ทรงเลื่อมใสในพระพุทธศาสนา และได้ก่อสร้างสถาปัตยกรรมและประติมากรรมทางพระพุทธศาสนามากมายในแคว้นคันธาราฐ”

พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

พระพุทธรูปยุคแรกจึงเกิดขึ้นในรัชสมัยของพระองค์ เรียกว่า “พระพุทธรุปแบบคันธาราฐ” มีลักษณะใบหน้าคล้ายฝรั่ง จีวรเป็นริ้วเหมือนประติมากรรมเทวรูปกรีก

แม้ว่า เหตุผลของการเข้ามาจะเป็นการยึดครองอาณานิคม ถึงกระนั้นก็ทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมของแต่ละดินแดน เกิดการผสมผสานปรับเปลี่ยนพัฒนาจนกลายเป็นรูปแบบศิลปกรรมที่หลากหลายตามมาด้วย

เส้นทางการเผยแผ่พระพุทธศาสนายังไปตามเส้นทางการค้าเก่าแก่ ที่รู้จักกันในชื่อ “เส้นทางสายไหม” จากดินแดนเปอร์เซียโบราณเข้าสู่แผ่นดินจีน เส้นทางสายไหม เป็นเส้นทางการเดินทางค้าขายของขบวนคาราวานพ่อค้าต่างถิ่น รวมทั้งพระสมณทูตพระพุทธศาสนา ที่เข้าสู่แผ่นดินจีน ข้ามภูเขาทะเลทราย ผ่านเมืองกลางทะเลทรายตามเส้นทางการค้าเก่าแก่ จึงยังปรากฏหลงเหลือศาสนสถานที่สำคัญมากมาย ที่ไม่ได้มีเฉพาะพระพุทธศาสนาเท่านั้น หากแต่ยังมีศาสนสถานพราหมณ์ ฮินดู และอิสลาม

ร่องรอย และลวดลายจิตรกรรม ประติมากรรม บนเส้นทางสายไหม ถูกบันทึกไว้ตามวัด ผนังถ้ำผาต่างๆ มากมายกลางทะเลทราย ล้วนสะท้อนให้เห็นถึงความรุ่งเรือง พลังแห่งศรัทธาในพระศาสนา คติความเชื่อ เรื่องเล่าานิทานปรำปรา ลวดลายที่ได้รับอิทธิพลมาจากการเดินทางของชนชาติที่หลากหลาย เกิดการแลกเปลี่ยนสินค้า แลกเปลี่ยนวัฒนธรรม ต่างถ่ายเทแลกเปลี่ยนผสมผสาน ปรากฏผ่านศิลปะ และยังคงหลงเหลือเป็นมรดกโลก ที่ประมาณค่าไม่ได้ในปัจจุบัน

(โปรดติดตามตอนต่อไป)

คำนำผู้เขียน

“ศิลปะ” เป็นเครื่องมือสำคัญในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา แม้ว่าข้อเท็จจริง ศิลปะจะมีหน้าที่รับใช้สุนทรียะทางจิตใจของปัจเจกชน ซึ่งก็คือศิลปินต้องการสร้างความงาม จึงได้สร้างศิลปะในรูปแบบต่างๆ ขึ้นมา แต่คุณค่าที่ตามมา คือ ประชาชนที่เสพศิลปะได้เข้าถึงคุณค่าทางศาสนา และดำเนินชีวิตตามหลักแห่งความดีที่ศิลปินเสนอผ่านศิลปะ

“ศิลปะ” จึงได้ชื่อว่า “เป็นมงคลสูงสุด” อย่างหนึ่ง

ในโอกาสครบรอบ ๕ ปี สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ และโอกาสอันสำคัญยิ่งที่เจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) ประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช มีอายุวัฒนมงคลครบ ๘๕ ปี สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรมฯ จึงได้จัดงานแสดงนิทรรศการเพื่อเผยแพร่ประชาสัมพันธ์กิจกรรม ตลอดระยะเวลา ๕ ปี ที่ผ่านมา

ในงานดังกล่าว ศิลปินแห่งชาติ และศิลปินมีชื่อเสียงของเมืองไทย ได้ร่วมส่งผลงานภาพเขียน เพื่อจัดแสดงนิทรรศการ ในชื่อ “สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์” (ระหว่างวันที่ ๑๔ มีนาคม-๒๐ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๕๖ ที่ศาลาสุวรรณบรรพต วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร)

โดยมาก เราคุ้นเคยกับการแสดงศิลปะตามหอศิลป์ หรือนิทรรศการภาพเขียนตามสถานที่ต่างๆ ซึ่งแต่เดิมจิตรกรรมฝาผนังในวัดก็คือ นิทรรศการถาวรนั่นเอง แต่เมื่อโลกเปลี่ยนแปลงไป สังคมก็หมุนตามโลก การนำเสนอจิตรกรรมฝาผนังก็อนุวัตรตามวิธีการของโลก จึงมีการนำศิลปะออกจากวัดไปอยู่ตามหอศิลป์ ทำให้จิตรกรรมในวัดดูซบเซาลงไป

การจัดนิทรรศการภาพเขียนในวัด ตามวิธีการแสดงศิลปะยุคปัจจุบัน เป็นการนำศิลปะกลับคืนสู่วัด กลับคืนสุ่จุดกำเนิด ก็เป็นส่วนหนึ่งของการรักษาศิลปะที่เกิดขึ้นในวัด ซึ่งก็เป็นที่มาของการจัดนิทรรศการ เป็นการย้อนกลับไปสู่อดีต ด้วยการใช้วิธีปัจจุบัน

พระราชกิจจาภรณ์

วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

The post “ศรัทธา กำเนิดพุทธศิลป์ (Faithful : The birth of buddhist art)” ตอนที่ ๕ : จากธรรมนิพนธ์ เรื่อง สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์ เขียนโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) appeared first on Manasikul Online.