ลูกศรดอกที่สาม

วันพระที่ ๙ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๑ แรม ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๐

ผู้เขียนเปิดบันทึก ในช่วงที่ไปกราบเยี่ยมท่านอาจารย์เจ้าคุณและคณะสงฆ์ ที่ถูกจำกัดพื้นที่ ในช่วงปีพุทธศักราช ๒๕๖๑ ก่อนที่จะได้รับอิสรภาพในปีต่อมา ๔๕๐ วันในเรือนจำ คืนวันแห่งความทุกข์ได้ผ่านพ้นไปแล้ว…

กราบขอบพระคุณ ภาพจาก หนังสือ E – Book “สุดทางจงกรม”
สมาธิเบื้องต้นสำหรับการลงมือปฏิบัติ (สติปัฏฐาน ๔ )
เรียบเรียงโดย พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม) “ญาณวชิระ”
ระหว่าง พุทธศักราช ๒๕๖๑- ๒๕๖๒
เผยแพร่ในรูปแบบ e-book โดย สถาบันพัฒนาพระวิทยากร เมื่อ มกราคม พุทธศักราช ๒๕๖๘
ท่านสามารถโหลดหนังสือ “สุดทางจงกรม”
สมาธิเบื้องต้นสำหรับการลงมือปฏิบัติ (สติปัฏฐาน ๔ )
กดลิ้งค์เพื่ออ่านได้ที่ สุดทางจงกรม

      ท่านอาจารย์เจ้าคุณกล่าวผ่านโทรศัพท์ ผ่านกระจกว่า   พระพุทธเจ้าตรัสในทำนองว่า เมื่อเราถูกยิงด้วยลูกศร ไม่จำเป็นต้องไปถามหาผู้ยิง แต่ให้รีบรักษาบาดแผล เพราะถ้าเรามัวแต่ไปถามหาคนยิงอาจตายก่อนที่จะรู้ หรือแม้รู้เข้าก็ยิ่งทุกข์มากขึ้น ไม่รู้เสียดีกว่า ทุกข์ที่ต้องถูกขังอยู่ในนี้เพียงอย่างเดียวก็มากเกินพอแล้ว”

และท่านยังกล่าวต่อมาว่า อย่าไปว่าใคร  ในสังสารวัฏ ไม่มีใครมีกรรมกับอาตมา

          ด้านหน้าคือกระจกหนา และยังมีลูกกรงเหล็กกางกั้นการสนทนาอีก แม้ไม่ค่อยได้ยินก็ต้องพยายามฟังและจำไว้ แล้วกลับมาจดบันทึกธรรมไว้รอท่านออกมา ด้วยบันทึกนี้อาจเป็นประโยชน์บ้างกับคนทุกข์ที่ต้องการธรรมะเยียวยาใจในยามที่จิตถูกบีบคั้นในสถานการณ์ต่างๆ ที่คาดไม่ถึงว่าจะเกิดขึ้นกับเรา เมื่อความถูก ถูกกระทำให้กลายเป็นความผิด…เราจะมีชีวิตอย่างไร และต่อสู้ด้วยอหิงสาธรรมเพื่อเรียกร้องให้ความถูกต้องกลับคืนมา

ครูบาอาจารย์ท่านจึงกล่าวเตือนสติเสมอว่า แทนที่จะจะคิดว่า ทำไมจึงเกิดขึ้นกับเรา ก็ให้มองใหม่ว่า แล้วทำไมจะเกิดขึ้นกับเราไม่ได้ล่ะ

การมองอย่างหลังจะช่วยให้ยอมรับความเป็นจริง และปรับจิตใจให้อยู่กับปัจจุบันในสถานการณ์ที่เผชิญอยู่ด้วยสติและปัญญามากกว่าการโวยวาย หรือฟุ้งซ่านจนทำให้เกิดอาการย้ำคิดย้ำทำจนทุกข์ขยายใหญ่ขึ้นจนเกินจริงก็เป็นได้ เพราะแค่ทุกข์กับสภาวะบีบคั้นกายเท่าที่เป็นอยู่ก็หนักหนาสาหัสที่สุดในชีวิตแล้ว และ ถัดจากนี้คือความตาย    

          จิตอันยิ่งใหญ่ประดุจพระโพธิสัตว์ของท่าน ทำให้เมื่อท่านต้องประสบทุกข์ จึงมีสหธรรมมิกและพระลูกศิษย์ รวมทั้งญาติโยมที่เป็นศิษย์มากมายแวะเวียนมาเยี่ยมและสนทนากับท่านทุกวัน ยกเว้นวันเสาร์เว้นเสาร์ และวันอาทิตย์ ที่ปิดการเยี่ยม ส่วนภายในตลอดยี่สิบสี่ชั่วโมงของทุกวัน ก็มีผู้ที่เห็นวัตรปฏิบัติอันงดงามของท่านแล้วก็อาสาดูแลอุปัฏฐากท่านประหนึ่งเป็นลูกศิษย์ก้นกุฏิก็ไม่ปาน

 เกือบห้าเดือนแล้ว นับตั้งแต่วันแรกที่ท่านถูกกล่าวหา และต้องถูกจองจำก่อนการพิจารณาคดีตั้งแต่วันที่ ๒๔ พฤษภาคม ๒๕๖๑ เป็นต้นมา จนล่วงพ้น ๔๕๐ ราตรีที่ผ่านไป

          จนถึงวันนี้ ท่านกล่าวเพียงว่า มีขันติเป็นเครื่องอยู่ เป็นการฝึกขันติธรรมอย่างแท้จริง พยายามอยู่กับลมหายใจให้ผ่านไปแต่ละขณะทุกวิวาราตรีก็พอ ไม่ได้นับวันเวลาอีกแล้วว่าจะผ่านไปนานเท่าใด ท่านกล่าวแต่เพียงว่า อยู่ที่ไหนก็ทำประโยชน์ให้ที่นั่น

ใช่ ท่านกำลังจะเขียน พระไตรปิฎกฉบับดับทุกข์ ในนี้ เพื่อช่วยเหลือคนที่นี่ให้มีสติไว้ประคองจิตยามที่จิตตก ไม่เช่นนั้นจะผ่านคืนวันอันทรมานไปได้อย่างไรกัน

เมื่อหนังสือพระไตรปิฎกครบชุดพร้อมอรรถกถา ๙๑ เล่ม ผ่านการตรวจอย่างละเอียดทีละหน้าจนเข้ามาในนี้ก็ใช้เวลาเป็นเดือนๆ จนกระทั่งมาถึงท่านแล้ว ท่านก็เริ่มอ่านอีกครั้ง และอีกครั้ง

ย้อนกลับไปในช่วงการบวชเรียนเป็นพระของท่าน กับพระไตรปิฎกชุดแรกกว่าจะได้มาท่านต้องเก็บหอมรอบริบจากปัจจัยที่ญาติโยมถวายให้ทีละเล็กทีละน้อยกว่าจะได้พระไตรปิฎกครบชุด เพื่อย่อยและเขียนออกมาในหลากหลายมุม

ในหนังสือหลายเล่มที่ท่านเขียน อาทิ “ทศชาติ : ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง”  และ “หลักการทำบุญและ การปฏิบัติธรรมในชีวิตประจำวัน” ในนามปากกา ญาณวชิระ เมื่อยี่สิบกว่าปีก่อน

การอ่านพระไตรปิฎกครั้งนี้ในสถานที่ถูกจองจำ กับความทุกข์ที่บีบคั้นภายในจิต ทำให้การอ่านพระไตรปิฎกครั้งนี้แตกต่างจากคราวก่อนๆ อย่างสิ้นเชิง

ท่านว่า อ่านครั้งนี้ชัดเจนมากขึ้น พบธรรมเห็นธรรมจากสภาวะภายในจิตใจมากขึ้น เป็นช่วงที่จะต้องขัดเกลาจิตให้เที่ยง ให้ตรงธรรมที่พระพุทธเจ้าสอนที่สุด และตั้งใจภาวนาให้สิ้นอาสวะได้แล้ว เพราะความตายคืบคลานมาแข่งกับเวลาจริงๆ หากมองไปข้างหน้า ก็แทบไม่มีเวลาเหลือแล้ว   

แล้วท่านก็เล่าเรื่องวาระจิตสุดท้ายของพระอินทร์ที่ทำให้ท่านบรรลุโสดาบันใน สักกปัญหสูตร …พระอินทร์ หลังจากได้ฟังพระธรรมจากพระพุทธเจ้าจนจบท่านได้บรรลุเป็นพระโสดาบัน เมื่อท่านบรรลุแล้ว จุติท่านหลังจากการตาย ปฏิสนธิจิตเกิดต่อเป็นท้าวสักกะในชาติต่อมา…

แล้วท่านก็เล่าถึง มหาปรินิพพานสูตร ที่เพิ่งอ่านจบลงไป เหตุที่พระพุทธเจ้าตรัสเรื่องความไม่ประมาท เป็นพระวาจาเป็นครั้งสุดท้าย นี่เอง จึงต้องเร่งความเพียร

“ภาวิตา พหุลีกตา”

ภาวิตา แปลว่า เจริญแล้ว

พหุลีกตา แปลว่า กระทำให้มาก

ใช่ ต้องภาวนาให้มาก ภาวนาคือ การปฏิบัติธรรม เจริญสติ สมาธิให้มาก

จนกว่าจะเกิดปัญญาในการเห็นตามความเป็นจริง

คือ อนิจจัง ทุกขัง และอนัตตา

ท่านกล่าวต่อมาว่า ภาวนาให้มากเป็นอย่างไร ก็ให้ทุกขณะมีสติปัญญาเห็นความจริงของกายและใจ ทุกเช้าตั้งแต่ตีสามกว่าๆ จนถึงหกโมงเช้าอาตมาออกมาเดินจงกรม และทำสมาธิทุกวัน พิจารณาใคร่ครวญธรรมอย่างต่อเนื่อง ระลึกถึงมรณานุสติ หลังจิตสงบ ก็น้อมจิตเข้าสู่สภาวะของความเป็นอนิจจังในทุกสรรพสิ่งทั้งภายในและภายนอกจนแลเห็นการเกิดดับของจิตในแต่ละขณะที่ผ่านไป ผ่านไป จนกระทั่งแม้แต่ปัจจุบันที่ดำรงอยู่ก็ไม่มีอยู่จริง   

แต่เมื่อความคิดวนมาอีกก็ต้องกลับมาอยู่กับลมหายใจในปัจจุบันอีกครั้ง และอีกครั้ง แล้วบอกกับตนเองว่า อนิจจัง อนิจจัง และอนิจจัง 

มโนปณิธาน รำลึกวันวาน พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ตอนที่ ๘๕ “พระพุทธเจ้าตรัสว่า เมื่อเราถูกยิงด้วยลูกศร ไม่จำเป็นต้องไปถามหาผู้ยิง แต่ให้รีบรักษาบาดแผล”

The post มโนปณิธาน รำลึกวันวาน พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ตอนที่ ๘๕ “พระพุทธเจ้าตรัสว่า เมื่อเราถูกยิงด้วยลูกศร ไม่จำเป็นต้องไปถามหาผู้ยิง แต่ให้รีบรักษาบาดแผล” appeared first on Manasikul Online.

ร้อยยี่สิบราตรี …๒๐ กันยายน พุทธศักราช ๒๕๖๑

ผู้เขียนกลับมาเปิดบันทึก เมื่อครั้งเดินทางไปเยี่ยมท่านอาจารย์เจ้าคุณเทอด พระราชกิจจาภรณ์ เมื่อครั้งที่ท่านถูกกล่าวหาโดยไม่มีความผิด จนถูกจองจำฟรี เป็นเวลาปีกว่าที่อยู่ในเรือนจำ หรือประมาณ ๔๕๐ วัน

ในบันทึก เริ่มต้นเขียนไว้ในช่วงที่ผ่านไป ๑๒๐ วันแล้ว วันนั้น ๒๐ กันยายน พุทธศักราช ๒๕๖๑ เมื่อได้ไปกราบเยี่ยมท่านอาจารย์เจ้าคุณซึ่งถูกจำกัดอิสรภาพอยู่ที่นั่น ผู้เขียนก็ร่ำไห้อยู่ภายในใจ เหตุใด ครูบาอาจารย์จึงได้ถูกเข้าใจผิดมากมาย จนต้องถูกจับ…เป็นคำถามมาจนถึงทุกวันนี้ที่ยังไม่มีคำตอบ

หรือสิ่งที่เกิดขึ้นเป็นเรื่องอจินไตย ?

“อาจเป็นเวรกรรมในสังสารวัฏที่ไม่อาจล่วงรู้ได้ในชาตินี้” ท่านอาจารย์เจ้าคุณบอกกล่าวผ่านเสียงที่ออกมาทางโทรศัพท์ที่มีกระจกคั่น ที่นั่น เรือนจำพิเศษ กรุงเทพฯ

เมื่อมองย้อนกลับไป …

เป็นเรื่องที่เรียกว่า กลับตาลปัตรก็ไม่ผิดนัก เมื่อท่านพระอาจารย์ผู้สละชีวิตเพื่อพระพุทธศาสนา บวชเรียนมาตั้งแต่เยาว์วัยจนถึงปัจจุบัน กว่าสามสิบพรรษา ต้องถูกจำกัดพื้นที่… พระสุปฏิปันโนผู้มีศีลาจาวัตรงดงามมาตลอดชีวิตในร่มกาสาวพัสตร์

ท่านเล่าให้ฟังในเวลาต่อมาว่า สิ่งที่เกิดขึ้นเป็นเพียงขีดหนึ่งในรอยน้ำ …

 ในประวัติศาสตร์ตั้งแต่สมัยพุทธกาลมาจนกระทั่งปัจจุบันล้วนเกิดเหตุการณ์ต่างๆ มากมายกับนักบวช พระผู้ปฏิบัติดี ปฏิบัติชอบ พระผู้เสียสละชีวิตเพื่อพระพุทธศาสนา พระที่รักษาป่าต้นน้ำ พระผู้ช่วยเหลือเกื้อกูลสังคม มากมายมหาศาล ล้วนผ่านประสบการณ์เช่นนี้ การถูกจองจำทั้งๆ ที่ไม่มีความผิดจึงเกิดขึ้นได้ และเกิดมาแล้วทุกยุคทุกสมัย

          หรือนี่เป็นหนึ่งบททดสอบและการเปลี่ยนผ่านอีกครั้ง ทุกขสัจจ์สำหรับผู้จะหลุดพ้นจากกองทุกข์ทั้งปวงจึงเป็นเรื่องเสียดแทงใจเหนือคำบรรยายในเบื้องต้น แต่เมื่อเข้าใจและผ่านพ้นภาวะทุกข์กัดกินก็จะหลุดจางคลายไปออกจากจิตจนเป็นอิสระในที่สุด

แต่ในช่วงเวลาดังกล่าวที่กว่าจะผ่านคืนวันอันโหดร้ายมาได้ คืนวันที่มีแต่แสงนีออนแยงตา ไม่มีการดับไฟในนั้น แต่ขณะเดียวกันก็ไม่มีโอกาสเห็นแสงจันทรา

ท่านเล่าว่า ได้แต่เพียงกลับมาอยู่กับลมหายใจในปัจจุบันขณะ และมีความหวังดังคำตรัสของพระมหาชนกที่ว่ายอยู่กลางน้ำเชี่ยว ๗ วัน ๗ คืนว่า “บุรุษผู้เป็นบัณฑิต  ควรพยายามร่ำไป  ไม่ควรเบื่อหน่ายในกิจของตน… เพียรสู้ทนทำหน้าที่ของตนอย่างสุดความสามารถ  ย่อมจะประสบความสำเร็จแน่นอน”

          ท่านเล่าว่า ตั้งแต่ราตรีแรกจนถึงเวลาผ่านไป ๑๒๐ ราตรี ในช่วงแรก ตั้งแต่วันที่ ๒๔ พฤษภาคม ๒๕๖๑ เป็นต้นมา เด็กวัยรุ่นคนหนึ่งที่อยู่ในห้องเดียวกันก็นำผ้าสามผืนมาปูให้ทุกวัน โดยทุกคนเมื่อเข้ามาอยู่ที่นี่ตั้งแต่วันแรกจะได้รับผ้าห่มคนละสามผืน ผืนหนึ่งไว้ปูนอน อีกผืนไว้หนุนนอน และอีกผืนไว้ห่มนอน  และตั้งแต่วันแรกจนถึงวันนี้  เด็กวัยรุ่นคนนั้นเขาได้ทำสิ่งนี้มาตลอดทุกวัน และทุกเช้า เขาจะไปนำข้าวต้มมาให้ฉันทุกวันเช่นกัน 

          จะว่าไป ชีวิตที่นี่กับชีวิตพระมีเพียงขีดบางๆ ที่กั้นไว้เท่านั้น หากมองเห็นความจริงแล้ว ทุกอย่างไม่ต่างกัน เหมือนมาธุดงค์ ท่านว่าอย่างนั้น

          ไม่มีใครรู้ว่า ในใจของท่านมีความทุกข์หรือไม่ แต่ข้างในนั้นเต็มไปด้วยคนทุกข์ทั้งกายและใจ ที่ค่อยๆ ทยอยมาปรึกษาท่านทีละคน ท่านเห็นว่า ธรรมะเท่านั้นที่จะช่วยคลายทุกข์ให้ผู้คนได้ ในพื้นที่อันจำกัดเช่นนั้น

ธรรมะจะช่วยให้เกิดความเข้าใจในความเป็นจริงของชีวิต การทำสมาธิ และการรับฟังความทุกข์ มีประโยชน์มากมหาศาลกับคนที่นี่ ท่านอาจารย์เจ้าคุณจึงเริ่มที่ช่วยพวกเขาตามกำลังเท่าที่ทำได้

ดังที่ท่านเล่าให้ฟังถึงเด็กวัยรุ่นกลุ่มหนึ่งที่มาปรึกษาเรื่องความสับสนในใจ ท่านก็ให้กลุ่มวัยรุ่นสทนากันถึงความทุกข์ของแต่ละคนที่ประสบ ไม่เพียงพูดคุยธรรมดา แต่ให้ฝึกสติ รับรู้ความรู้สึกอยู่กับลมหายใจเข้า-หายใจออกจนเกิดสมาธิแล้วพิจารณากาย-ใจ ตามหลักสติปัฏฐาน ๔ จนจิตใจสงบ ให้คิดอย่างรอบคอบ แล้วค่อยสนทนากัน จากนั้น เมื่อมีเวลาให้ฝึกสมาธิกันเองตามความสนใจของเขาตั้งแต่ตื่นจนถึงเข้านอนในแต่ละวัน

          ท่านเล่าว่า มีฝรั่งคนหนึ่งอยู่มานานแล้ว ไม่มีญาติมาเยี่ยมเลย ท่านเห็นแล้วก็เกิดความเมตตา ก็เป็นญาติให้ฝรั่งคนนั้น ซื้อสบู่แปรงสีฟัน ยาสีฟันให้ และสนทนากัน ก็ทำให้เขารู้สึกอบอุ่นใจขึ้นมาบ้าง ก็เลยทำให้อยู่กันจนเป็นเหมือนบ้านที่สอง ความรู้สึกกับผู้คนที่นี่เหมือนเป็นญาติ ทั้งผู้คุม ผู้ต้องขัง เราอาศัยอยู่ในบ้านเดียวกัน

แต่ก็นั่นแหละ ท่านเล่าว่า ที่นี่เป็นที่รวมของสรรพชีวิตของคนข้างนอกที่กระทำผิด พอมาอยู่ข้างในย่อมจะมีความกดดันมากเป็นธรรมดา แต่ธรรมะและความเข้าใจตนเอง เข้าใจผู้อื่นเท่านั้นที่จะช่วยบรรเทาความทุกข์จากความกดดันที่มากระทบใจในแต่ละวันได้  

          บางครั้งอาตมาก็รู้สึกว่า เราเป็นครึ่งพระ ครึ่งคน หรืออย่างไร ?   

          แต่อย่างน้อยที่นี่ก็มีเวลามากขึ้น  

มีเวลาทบทวน จนเกิดความชัดเจนขึ้นในใจทีละเล็กทีละน้อยมาโดยลำดับ มีเวลาทำสมาธิมากขึ้น เดินจงกรมมากขึ้น อ่านหนังสือธรรมะ อ่านพระไตรปิฎก และช่วยที่นั่นจัดทำห้องสมุดและหาทางที่จะนำพระไตรปิฎกเข้ามาในห้องสมุดของเรือนจำเพื่ออ่าน ศึกษา และหาทางที่จะช่วยเหลือผู้คนที่นี่ตามกำลัง   

“อนิจจัง” ใช่ ท่านบอก ทุกอย่างมันอนิจจังจริงๆ ขณะเดียวกันก็พบกับ “นิจจัง” ด้วย

อนิจจัง- นิจจัง ความไม่แน่นอน คือ ความแน่นอนจริงๆ ถ้าเราเข้าใจ ชีวิตมันก็มีเพียงเท่านี้ เกิดขึ้น ตั้งอยู่และดับไป ไม่มีอะไรคงทน      

ตลอดเวลากว่า ๑๐ ปีที่ผ่านมา ได้ทำงานให้หลวงพ่อสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสณมหาเถร)

“อาตมาเขียนโครงการ เป็นร้อยๆ โครงการ จนมาถึงวันนี้ วันที่มาอยู่ในนี้ ช่างเป็นเรื่องประหลาดหรืออย่างไร กับโครงการมากมายเพื่อพระพุทธศาสนา กับการเผยแผ่พระพุทธศาสนาไปในทุกมิติ กับการเคลื่อนไปของพระหนุ่มในพื้นที่ทั่วประเทศทั้งสี่ภาคที่ได้ปลูกเมล็ดพันธุ์ลงไปและกำลังเติบโต ในการช่วยเหลือผู้คนในพื้นที่ให้ได้ธรรมะ จะต้องสะดุด หยุดชะงักลง”

แต่ไม่หรอก ทุกโครงการที่ท่านได้ทำ และพระสงฆ์ในแต่ละพื้นที่ได้ดำเนินการไปแล้ว ไม่ว่าจะเป็นค่ายพุทธบุตร หรือ การอบรมพระวิทยากร ฯลฯ ทุกอย่างได้รับการต่อยอดไปในทิศทางของพระภิกษุรุ่นใหม่แต่ละท่านในแต่ละพื้นที่ตามศักยภาพและปัญหาที่พบ โดยนำหลักสูตรธรรมประยุกต์ไปปรับใช้เพื่อช่วยเหลือเกื้อกูลผู้คนให้ออกจากความทุกข์น้อยใหญ่ตามกำลัง 

โครงการมากมาย ไม่ว่าจะเป็นโครงการช่วยเหลือผู้ประสบภัยน้ำท่วม โครงการสวดมนต์ข้ามปี และหลักสูตรการปฏิบัติธรรมมากมายที่เกิดขึ้น เป็นหลักสูตรที่ตอบโจทย์ปัญหาในพื้นที่อย่างมีทิศทางและเป้าหมายในการช่วยเหลือผู้คนให้ดับทุกข์ได้น้อยใหญ่ตามเหตุปัจจัย

ท่านบอกว่า เมื่อระลึกย้อนไปถึงสิ่งที่ทำมาก็ปีติทุกครั้งที่ได้ทำความดี ทำสิ่งที่งดงามฝากไว้ในพระพุทธศาสนา จนถึงวันนี้ ก็ต้อง อดทน และ ทนให้ได้

คำนี้ของท่านได้ส่งผ่านไปถึง โยมพ่อ โยมแม่ของท่านด้วย ที่ก็ประหลาดใจ แปลกใจเดียวกับท่านและลูกศิษย์ทุกคน ว่าทำไมท่านจึงไปอยู่ในนั้น

ท่านบอกว่า สามสิบกว่าปี ก็แทบไม่ได้กลับไปบ้านเลย แต่เมื่อท่านต้องประสบกับเหตุการณ์เช่นนี้ หัวใจ และความรู้สึกของคนเป็นพ่อแม่ก็ย่อมเป็นห่วงกังวลถึงลูกมากมหาศาล ว่าเกิดอะไรขึ้น แม้ว่าจะมอบชีวิตลูกให้กับพระพุทธเจ้า ให้กับพระพุทธศาสนาแล้วก็ตาม แล้วทำไมจึงต้องเกิดสิ่งนี้ขึ้น เป็นเรื่องที่ใครๆ ก็ไม่เข้าใจ โยมพ่อ โยมแม่ก็ไม่เข้าใจเช่นกันว่า พระลูกชายที่งดงามด้วยวัตรปฏิบัติมาตลอดชีวิตความเป็นพระไม่เคยด่างพร้อยในศีลาจาวัตรทำไมต้องไปอยู่ในนั้น  

สหธรรมมิก และพระลูกศิษย์ของท่านจึงแวะเวียนกลับไปบ้านโยมพ่อโยมแม่ของท่านเพื่อให้กำลังใจ และฝากคาถา ๒ คำนี้ไว้

“อดทน และ ทนให้ได้”

ผู้เป็นศิษย์เมื่อได้ยินคำนี้ ก็ต้องอดทน และทนให้ได้ เช่นกัน ไม่ว่าอะไรจะเกิดขึ้น

ท่านบอกว่า สิ่งที่โยมพ่อกับโยมแม่จะได้รับก็คือ ความแกร่ง

ใช่ เราก็ต้องแกร่งขึ้น จะมัวมาน้ำตาไหล เสียใจไม่ได้แล้ว เพราะทุกอย่างที่เกิดขึ้น …พระพุทธเจ้าตรัสว่า ถ้ามีใครมายิงลูกศรใส่เรา เราไม่ต้องไปถามหาคนยิง แต่ให้เรารักษาบาดแผลจะดีกว่า

นี่คือการให้อภัยครั้งยิ่งใหญ่ที่ต้องทำ และต้องทำให้ได้ด้วย

มโนปณิธานของท่านยังแจ่มชัด และชัดเจน ดังคำกล่าวของท่านบนหนังสือ “ทศชาติ” ที่ท่านเขียนว่า “ขุนเขาย่อมมีวันทลาย สายน้ำย่อมมีวันเปลี่ยนทาง แต่ปณิธานของมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง”

ไม่ว่าอะไรจะเกิดขึ้น ขอให้ตระหนักว่า นี้คือบททดสอบบารมี เพราะบางทีท่านอาจทำดีเกินไปหรืออย่างไร

บันทึกท้ายบท

ท่านอาจารย์เจ้าคุณพระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) เปิดตู้นิทรรศการเล็กๆ ให้สหธรรมมิก และศิษยานุศิษย์ได้ชมเรื่องราวที่ท่านเก็บรวบรวมไว้ในช่วง ๔๕๐ วันในเรือนจำ ซึ่งมีทั้ง ผ้าไตร จีวร สังฆาฏิ ที่ถูกปลดออกในช่วงเวลาที่ต้องเข้าเรือนจำ โดยมิได้เปล่งวาจาลาสิกขา รวมทั้งชุดขาวที่ประดุจไตร จีวร ที่ต้องสวมใส่ในช่วงนั้น อีกทั้งบันทึกซึ่งรวมเป็นเล่มในชื่อว่า “สุดทางจงกรม : สมาธิเบื้องต้นสำหรับลงมือปฏิบัติ (มหาสติปัฏฐาน ๔) ก็เขียนขึ้นในเรือนจำ โดยท่านบันทึกอยู่บนด้านหลังใบเสร็จอาหารที่มีญาติโยมซื้ออาหารไปถวายจากที่เรือนจำมีขาย และจากเศษกระดาษที่พอจะหาได้ ในนั้น และแล้วในที่สุดสัจธรรมก็ปรากฏ เมื่อท่านและคณะพระเถระทั้ง ๕ รูป ไม่ได้มีความผิดใดๆ ในที่สุด ศาลก็ยกฟ้อง คดีถึงที่สุดเมื่อวันที่ ๑๓ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๖๗

จากนั้น เมื่อวันที่ ๑ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ ราชกิจจานุเบกษา ก็ประกาศพระราชทานสัญญาบัตรตั้งสมณศักดิ์ ในพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ดังนี้

มโนปณิธาน รำลึกวันวาน พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ตอนที่ ๘๒ “อภัยทาน – บทเรียนแห่งชีวิต- ขีดหนึ่งในรอยน้ำ”

The post มโนปณิธาน รำลึกวันวาน พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ตอนที่ ๘๒ “เพียงขีดหนึ่งในรอยน้ำ” appeared first on Manasikul Online.

กราบถวายมุทิตาสักการะ อายุวัฒนมงคล

๕๕ ปี พรรษาที่ ๓๒ พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร)

ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

๑๖ กุมภาพันธ์ พุทธศักราช ๒๕๖๙ 

ประวัติพระราชกิจจาภรณ์

(เทอด ญาณวชิโร)

ผู้ช่วยเจ้าอาวาส วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

๑. สถานะเดิม

ชื่อเดิม เทอด นามสกุล วงศ์ชะอุ่ม เกิดเมื่อวันที่ ๑๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๑๔ ณ บ้านปากน้ำ (บุ่งสระพัง) ตำบลกุดลาด อำเภอเมืองอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี

๒. การบรรพชา – อุปสมบท

ได้รับการบรรพชาเป็นสามเณร เมื่อวันที่ ๒๕ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๒๗ ณ วัดกุดลาด ตำบลกุดลาด

อำเภอเมืองอุบลราชธานี จังหวัดอุบลราชธานี โดยมี พระครูภัทรวิหารกิจ (พร ภทฺทญาโณ) เป็นพระอุปัชฌาย์

ต่อมา ได้รับการอุปสมบทเป็นพระภิกษุ เมื่อวันที่ ๒๖ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๓๕ ณ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร โดยมีเจ้าประคุณสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) เป็นพระอุปัชฌาย์

๓. การศึกษา

พุทธศักราช ๒๕๒๙ สอบไล่ได้ความรู้นักธรรมชั้นเอก

พุทธศักราช ๒๕๓๕ สอบไล่ได้ความรู้ภาษาบาลีเปรียญธรรม ๖ ประโยค สำนักเรียน วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

พุทธศักราช ๒๕๓๘ ได้รับปริญญาครุศาสตรบัณฑิต (พธ.บ.) มหาวิทยาลัย มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

พ.ศ.๒๕๔๕ ได้รับปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต (พธ.ม.) สาขาปรัชญา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

๔. ตำแหน่งทางการปกครองคณะสงฆ์

พ.ศ.๒๕๓๙ – ปัจจุบัน ได้รับแต่งตั้งเป็นกรรมการควบคุมห้องสอบบาลีสนามหลวงของแม่กองบาลีสนามหลวง ส่วนภูมิภาค ประโยค ป.ธ.๖ สนามสอบวัดสระเกศ

พ.ศ.๒๕๔๐ – ปัจจุบัน ได้รับแต่งตั้งเป็นครูสอนพระปริยัติธรรม แผนกธรรม ประจำสำนักเรียนวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

พ.ศ.๒๕๔๐ – ปัจจุบัน ได้รับแต่งตั้งเป็นครูสอนพระปริยัติธรรม แผนกบาลี ประจำสำนักเรียนวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

พ.ศ.๒๕๔๓ – ปัจจุบัน ได้รับแต่งตั้งจากแม่กองธรรมสนามหลวงให้เป็นกรรมการตรวจธรรมสนามหลวง

พ.ศ.๒๕๔๘ ได้รับพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราช แต่งตั้งเป็นผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

พ.ศ.๒๕๔๘ – ปัจจุบัน ได้รับแต่งตั้งจากเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร ให้ดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าคณะ ๕ และคณะ ๗ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร มีหน้าที่ควบคุมดูแล พระภิกษุ สามเณร และศิษย์วัด

พ.ศ.๒๕๔๙ – ปัจจุบัน ได้รับแต่งตั้งให้เป็นพระธรรมกถึก แสดงพระธรรมเทศนา ภายในพระอุโบสถวัดสระเกศ

พ.ศ.๒๕๕๑-๒๕๕๘ ได้รับแต่งตั้งตามบัญชา ของประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช เป็นผู้ช่วยเลขานุการ สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์

พ.ศ.๒๕๕๒ – ปัจจุบัน ได้รับแต่งตั้งตามบัญชาของประธานคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช เป็นคณะทำงานการจัดตั้งกองทุนเผยแผ่พระพุทธศาสนาทางสื่อวิทยุและโทรทัศน์คณะสงฆ์ไทย

พ.ศ.๒๕๕๔ ได้รับแต่งตั้งเป็นเลขานุการเจ้าคณะภาค ๑๐

พ.ศ.๒๕๕๔ เป็นที่ปรึกษากิตติมศักดิ์คณะอนุกรรมการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ชาติ ว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริตโดยใช้กลไกทางศาสนา

พ.ศ.๒๕๕๕ ได้รับบัญชาจากสมเด็จพระพุฒาจารย์ (เกี่ยว อุปเสโณ) ขณะดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ให้เป็นผู้ปฏิบัติหน้าที่บริหารจัดการใช้สอยสถานที่อาคารสมเด็จพระพุฒาจารย์ (ศาลาหลวงพ่อดวงดี) และอาคารสุวรรณบรรพต (ศาลาหลวงพ่อโชคดี) ตามบันทึกมอบหมายหน้าที่ให้ปฏิบัติ ลงวันที่ ๑๒ ธันวาคม ๒๕๕๕

พ.ศ.๒๕๕๗ ได้รับแต่งตั้งจากผู้ช่วยแม่กองธรรมสนามหลวง (พระพรหมสิทธิ) เป็นรองประธานคณะกรรมการดำเนินงานประชาสัมพันธ์ เผยแผ่ และรณรงค์การเรียนการสอนและการสอบธรรมศึกษา

พ.ศ.๒๕๕๗ ได้รับคำสั่งเจ้าอาวาสวัดสระเกศ (พระพรหมสุธี) คำสั่งที่ ๓/๒๕๕๗ ลงวันที่ ๑๒ พฤศจิกายน ๒๕๕๗ เรื่องมอบหน้าที่รับผิดชอบดูแลพระวิหารพระอัฏฐารสศรีสุคตทศพลญาณบพิตร

พ.ศ.๒๕๕๘ ได้รับพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราช แต่งตั้งเป็นหัวหน้าสำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ

พ.ศ.๒๕๕๘ – ปัจจุบัน ได้รับแต่งตั้งตามมติมหาเถรสมาคม ให้ดำรงตำแหน่งเลขานุการสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์

พ.ศ.๒๕๕๘ ได้รับแต่งตั้งจากประธานดำเนินงานสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ เป็นเลขานุการคณะทำงานโครงการศูนย์กลางการเผยแผ่กิจการพระพุทธศาสนา

พ.ศ.๒๕๕๘ ได้รับคำสั่งแต่งตั้งจากเจ้าอาวาสวัดสระเกศ (พระพรหมสิทธิ) เป็นคณะกรรมการและเลขานุการการบูรณะพระอารามวัดสระเกศ ตามคำสั่งเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร คำสั่งที่ ๑๖/๒๕๕๘ ลงวันที่ ๒๓ ธันวาคม ๒๕๕๘

พ.ศ.๒๕๕๘ ได้รับคำสั่งเจ้าอาวาสวัดสระเกศ (พระพรหมสิทธิ) ให้เป็น ผู้ปฏิบัติหน้าที่บริหารจัดการใช้สอยสถานที่อาคารสมเด็จพระพุฒาจารย์ (ศาลา หลวงพ่อดวงดี) และอาคารสุวรรณบรรพต (ศาลาหลวงพ่อโชคดี) ตามบันทึกมอบหมายหน้าที่ให้ปฏิบัติ ลงวันที่ ๑ พฤษภาคม ๒๕๕๘

พ.ศ.๒๕๕๙ ได้รับแต่งตั้งจากประธานดำเนินงานสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ เป็นประธานคณะกรรมการอำนวยการพัฒนาหลักสูตรพระวิทยากร ประกอบด้วย หลักสูตรพระวิทยากรกระบวนธรรม, หลักสูตรพระวิทยากร บรรยายธรรม, หลักสูตรพระนักเขียน, หลักสูตรสื่อออนไลน์

พ.ศ.๒๕๕๙ ได้รับแต่งตั้งจากประธานดำเนินงานสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ เป็นคณะกรรมการเขียนแผนยุทธศาสตร์สำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ

พ.ศ.๒๕๖๐ ได้รับแต่งตั้งจากประธานดำเนินงานสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ เป็นประธานคณะกรรมการอำนวยการการดำเนินโครงการจัดตั้งสถาบันพัฒนาพระวิทยากร

พ.ศ.๒๕๖๐ ได้รับแต่งตั้งจากประธานดำเนินงานสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ เป็นประธานอำนวยการพัฒนาหลักสูตรผู้นำการเปลี่ยนแปลงบนรากฐานคุณธรรม จริยธรรม

พ.ศ.๒๕๖๐ ได้รับแต่งตั้งจากประธานดำเนินงานสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์ วัดสระเกศ เป็นประธานคณะกรรมการอำนวยการพัฒนาหลักสูตรพระธรรมทูต สายต่างประเทศ

๕. ได้ดำรงตำแหน่งต่างๆดังนี้

๑. เป็นผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

๒. เป็นพระธรรมกถึกแสดงพระธรรมเทศนาในพระอุโบสถ

๓. เป็นพระผู้ปฏิบัติหน้าที่ตรวจทานพระปาติโมกข์ ในวันอุโบสถ

๔. เป็นเลขานุการเจ้าคณะภาค ๑๐

๕. เป็นเลขานุการคณะทำงานจัดตั้งพระธรรมทูตอาสา ๕ จังหวัดชายแดนใต้

๖. เป็นเลขานุการคณะทำงานศูนย์กลางการเผยแผ่กิจการพระพุทธศาสนา

๗. เป็นเลขานุการสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์

๘. เป็นประธานอำนวยการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร

๙. เป็นประธานคณะกรรมการอำนวยการพัฒนาหลักสูตรพระวิทยากร ของสถาบันพัฒนาพระวิทยากร ประกอบด้วย หลักสูตรพระวิทยากรกระบวนธรรม, หลักสูตรพระวิทยากรบรรยายธรรม, หลักสูตรพระนักเขียน, หลักสูตรสื่อออนไลน์, หลักสูตรผู้นำการเปลี่ยนแปลงบนรากฐานคุณธรรม จริยธรรม

๑๐. เป็นคณะกรรมการเขียนแผนยุทธศาสตร์สำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์

๑๑. เป็นคณะกรรมการเขียนแผนยุทธศาสตร์สำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ

๑๒. เป็นประธานอำนวยการพัฒนาหลักสูตรพระธรรมทูตสาย ต่างประเทศเชิงปฏิบัติการ สำนักงานกำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ

๑๓. ได้รับมอบหมายให้ดำเนินการก่อสร้างศาลาสมเด็จพระพุฒาจารย์, ศาลาสุวรรณบรรพต, ศาลาสันตยารุณี และศาลาสันติวัคคีย์ เพื่อใช้ดำเนินการฝึกอบรมพระวิทยากร ของสถาบันพัฒนาพระวิทยากรสำนักงานส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และความมั่นคง แห่งสถาบันชาติ พระศาสนา พระมหากษัตริย์

๑๔. เป็นอาจารย์พิเศษมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

๑๕. เป็นที่ปรึกษากิตติมศักดิ์คณะอนุกรรมการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ชาติ ว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริตโดยใช้กลไกทางศาสนา

๑๖. ได้รับพระบัญชาสมเด็จพระสังฆราชแต่งตั้งให้เป็นหัวหน้าสำนักงาน กำกับดูแลพระธรรมทูตไปต่างประเทศ

๑๗. โดยมีเกียรติคุณได้รับคัดเลือกให้เป็นศิษย์เก่าดีเด่นของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

๑๘. เป็นกรรมการยกร่างระเบียบ ข้อบังคับ ของสภาองค์กรพระธรรมทูตโลก ซึ่งจัดประชุมครั้งแรก ณ ประเทศสิงคโปร์ โดยมีสำนักงานเลขาธิการองค์กร พระธรรมทูตโลก ตั้งอยู่ ณ ประเทศสหราชอาณาจักร

๖. งานเขียนหนังสือเผยแผ่ทางพระพุทธศาสนา

๑. หลักการทำบุญและปฏิบัติธรรมในชีวิตประจำวัน

๒. พุทธานุภาพ อานุภาพของพระพุทธองค์

๓. มหาสมัยสูตร

๔. การ์ตูนแอนนิเมชั่น เรื่อง ปาฏิหาริย์พระบรมสารีริกธาตุ

๕. ทฤษฎีเบื้องต้นแห่งปรัชญาไทย

๖. ประทีปธรรมแห่งแม่น้ำมูล

๗. ทศชาติ ปณิธานมหาบุรุษไม่เปลี่ยนแปลง

๘. ตำนานภูเขาทอง

๙. ลูกผู้ชายต้องบวช

๑๐. ไหว้พระสวดมนต์ก่อนนอน

๑๑. สมาธิเบื้องต้นสำหรับชาวบ้าน

๑๒. หนึ่งหน้าประวัติศาสตร์แห่งการบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ

๑๓. บาบิยัน ดินแดนแห่งประวัติศาสตร์อันรุ่งเรือง และมืดมนยาวนาน แห่งพระพุทธศาสนา

๑๔. สุวรรณบรรพต สยามพุทธศิลป์

๑๕. พุทธชยันตี ๒,๖๐๐ ปี แห่งการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า

๑๖. บอกบุญ

๑๗. ความเป็นมาของพระอภิธรรม

๗. งานเขียนบทความ

เรื่องพระอภิธรรม ปรารภเหตุการณ์เสด็จสู่สวรรคาลัยแห่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช มหาราช รัชกาลที่ ๙ ลงตีพิมพ์ในนิตยสาร เนชั่นสุดสัปดาห์ ต่อเนื่องตั้งแต่วันเสด็จสู่สวรรคาลัยจนถึงวันถวายพระเพลิงพระบรมศพ

๘. สมณศักดิ์

พ.ศ.๒๕๔๙ ได้รับแต่งตั้งเป็นพระครูฐานานุกรม ของพระพรหมสุธี รองสมเด็จพระราชาคณะ ที่ “พระครูปลัดสุวัฒนธีรคุณ”

พ.ศ.๒๕๕๓ ได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ พระราชทาน สมณศักดิ์ เป็นพระราชาคณะชั้นสามัญ ในราชทินนาม ที่ “พระวิจิตรธรรมาภรณ์”

พ.ศ.๒๕๕๙ ได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ พระราชทานเลื่อน สมณศักดิ์ เป็นพระราชาคณะชั้นราช ในราชทินนาม ที่ “พระราชกิจจาภรณ์ สุนทรสรรพสิทธิโกวิท มหาคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี”

พ.ศ.๒๕๖๑ ได้มีประกาศราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๕ ตอนที่ ๑๕ ข ลงวันที่ ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๖๑ ให้ถอดถอนสมณศักดิ์พระราชกิจจาภรณ์ (สมณศักดิ์เดิมคือ พระวิจิตรธรรมาภรณ์) (เทอด วงศ์ชะอุ่ม) วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

ต่อมา ได้มีประกาศราชกิจจานุเบกษา ลงวันที่ ๑ ธันวาคม ๒๕๖๗ ให้พระมหาเทอด ญาณวชิโร วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร พระอารามหลวง กรุงเทพมหานคร เป็นพระราชาคณะชั้นราช มีนาม พระราชกิจจาภรณ์ โดยให้ถือว่า ไม่เคยถูกถอดถอนสมศักดิ์ และ ราชทินนามมาก่อน

The post มโนปณิธาน พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) ตอนที่ ๘๑ ประวัติและปฏิปทา พรรษาที่ ๓๒ พลังแห่งปัญญา – สจฺจปารมี appeared first on Manasikul Online.

วันที่ ๑๒  ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ เวลา ๑๕.๐๐ น.

       พระเทพวัชรสารบัณฑิต รศ.ดร.(เจ้าคุณประสาร จนฺทสาโร) รองอธิการบดีฝ่ายวางแผนและพัฒนา มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย  พระศรีวัชรวิสุทธิ์  ดร. (โกวิท อภิปุญฺโญ) รองเจ้าคณะจังหวัดนครราชสีมา วัดด่านใน อำเภอด่านขุนทด  จังหวัดนครราชสีมา และ พระครูปริยัติวิสุทธิบัณฑิต ดร. เลขานุการรองเจ้าคณะจังหวัดนครราชสีมา เจ้าคณะตำบลด่านใน วัดโนนสมบูรณ์ เดินทางเยี่ยมและให้กำลังใจ พระราชอุปเสณาภรณ์ และ พระราชกิจจาภรณ์  ณ คณะ ๕ วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร

ในการนี้ พระราชกิจจาภรณ์ ได้ถวายหนังสือ ชรัง อนตีโต “เมื่อความชรามาเยือน” ๕๕ ความเรียงว่าด้วยบทสนทนาของพระลูกชายกับโยมพ่อผู้ชรา ของ ญาณวชิระ พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม)

“เมื่อความชรามาเยือน ก็แทบไม่มีส่วนไหนของสังขารร่างกายที่พอจะใช้งานได้ แม้ฟันของแม่จะยังอยู่เกือบครบทุกซี่ แต่ผมก็ขาวเต็มหัว ส่วนพ่อเองแม้เส้นผมจะยังดำ แต่ฟันก็ร่วงไปเกือบหมดปาก หลังที่เคยเหยียดตรงก็โก่งงอค่อมลงมองเห็นได้ชัด เวลาเดินทั้งสองคนต่างก็กระย่องกระแย่ง โซซัดโซเซพอ ๆ กัน” ญาณวชิระ

ส่วนหนึ่งจากคำนำ

เมื่อพ่อใหญ่แม่ใหญ่* อายุใกล้ ๘๐ ปี (*ปู่กับย่า คือ พ่อใหญ่โทน-แม่ใหญ่จูม วงศ์ชะอุ่ม)  คิดว่า ช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนแปลงอันสามัญของชีวิต คงใกล้จะมาถึงในอีกไม่ช้า ต้องทำอะไรที่จะเป็นการวางจิตของโยมทั้งสอง ลงสู่ฐานะอันควร จึงเริ่มเขียนเล่าเรื่องธรรมะสิ่งละอันพันละน้อย ถึงพ่อใหญ่แม่ใหญ่ผ่านจดหมายขนาดยาว ๔ ฉบับ (พุทธศักราช ๒๕๔๒ –  ๒๕๔๖ ) เหมือนการพูดคุยผ่านตัวหนังสือ

อีกไม่กี่ปีถัดมา พ่อใหญ่แม่ใหญ่ก็ทยอยจากไปทีละคน นั่นเป็นเหตุการณ์เมื่อกว่า ๒๐ ปีมาแล้ว

ต่อมา จดหมายถึงพ่อใหญ่แม่ใหญ่ทั้ง ๔ ฉบับ ได้ถูกนำมาปรับปรุงให้มีเนื้อหาสมบูรณ์ยิ่งขึ้น และถูกตีพิมพ์เป็นหนังสือในชื่อ “หลักการทำบุญและปฏิบัติธรรมในชีวิตประจำวัน”  (พุทธศักราช ๒๕๔๗ )

ในช่วงที่ต้องเผชิญกับวิบากกรรมจากโทษของวัฏฏะอย่างหนักหน่วง กินระยะเวลายาวนานหลายปี (พุทธศักราช ๒๕๖๑ – ๒๕๖๗  : ขณะเขียนคำนำ)  บางช่วงบางเวลา มีโอกาสได้นั่งทบทวนอะไรบางอย่าง วันคืนก็ล่วงไป ล่วงไป ไม่ได้ล่วงไปเปล่า แต่กำลังได้ถดถอยลงไปด้วย อายุมากขึ้น ชีวิตก็เหลือน้อยลงทุกขณะ อะไรที่ทำแล้ว และอะไรที่เคยตั้งใจเอาไว้ แต่ยังไม่ได้ทำ ก็ควรลงมือทำเสียตั้งแต่วันนี้  ไม่ควรตั้งอยู่ในความประมาท

“ควรทำความเพียรเสียตั้งแต่วันนี้  ใครจะรู้ว่าวันพรุ่งนี้จะตายหรือไม่ ฯ” (พระพุทธพจน์)

การมาของวัยชราทำให้ร่างกายของโยมพ่อและโยมแม่กลายเป็นที่ประชุมแห่งโรค ช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนแปลงอันสามัญของชีวิต คงใกล้จะมาถึงในอีกไม่ช้า การทำอะไรไว้เป็นเครื่องอนุสรณ์ถึง ในขณะที่โยมทั้งสองยังรับรู้ได้ ชื่อว่าเป็นการสนองพระคุณในความกตัญญูอย่างหนึ่ง

สถานการณ์ชีวิตพลิกผันไปตามความไม่แน่นอนของเหตุการณ์ในแต่ละวัน แต่เมื่อคำนึงถึงพระพุทธพจน์ข้างต้น ก็ทำให้ไม่อาจวางใจลงในความประมาทได้ จึงหาเวลาสนทนากับโยมพ่อด้วยเรื่องสัพเพเหระ ตามโอกาสอันควร  อันจะเป็นการเติมเต็มความปรารถนาในใจให้ถึงความบริบูรณ์ 

บางแง่มุมในการสนทนา ก็เป็นเรื่องของการหาเลี้ยงปากท้อง  ตั้งแต่วัยหนุ่มจนถึงวัยชราของโยมพ่อ ตามวิถีชีวิตชาวบ้านอันธรรมดาแต่ก็แฝงไว้ด้วยปูมหลัง พื้นประวัติ ภูมิปัญญา คติชน และความเชื่อ อันเป็นรากฐานของชุมชน  บางแง่มุมในการสนทนาของบางวัน กลับดิ่งลึกลงไป ในความคิดอันแหลมคม  ทำให้เห็นชีวิตในความหมายของคำว่า “พ่อ” ยิ่งกว่าบทเทศนาว่าด้วยความกตัญญูใด ๆ 

นับจากวันนั้นเป็นต้นมา (พุทธศักราช  ๒๕๖๔ ) หลังการสนทนาจบลงในแต่ละครั้ง จึงหาข้อมูลเพิ่มเติม และเริ่มเรียบเรียงถ้อยคำของโยมพ่อ ออกเป็นตัวหนังสือ เป็นที่มาของ ๕๕ ความเรียงจากบทสนทนา ระหว่างพระลูกชายกับโยมพ่อผู้ชรา

 นับตั้งแต่วันที่โยมพ่อโยมแม่ยอมอนุญาตให้ลูกชายบรรพชาเป็นสามเณร (พุทธศักราช ๒๕๒๗)  จนถึงวันเข้าสู่มณฑลแห่งการอุปสมบท เป็นพระภิกษุ (พุทธศักราช ๒๕๓๕ ถึงแม้โยมทั้งสองจะลำบาก จะขัดสน จะประสบกับความยุ่งยาก ในการประกอบอาชีพเพียงใด ก็ตาม แต่โยมทั้งสอง ก็ไม่เคยเรียกร้องสิ่งใดจากพระลูกชาย ในฐานะของลูก เกินไปจากสมณวิสัย ที่พระสงฆ์จะพึงแสดงความกตัญญูต่อโยมพ่อโยมแม่ได้   จึงไม่ต้องคอยกังวลกับฐานะและความเป็นอยู่ของโยมทั้งสอง ทำให้มีจิตมุ่งตรงต่อการทำงานพระศาสนา สนองงานพระอุปัชฌาย์  เท่ากับโยมทั้งสองให้โอกาสลูกชาย ได้ทำห้าที่พระสงฆ์ อย่างเต็มกำลังสติปัญญาความสามารถ ทั้งนี้ เพราะโยมทั้งสองเคารพในความเป็นพระของลูกชาย ทั้งยังรู้แจ้งชัดว่า พระสงฆ์มีหน้าที่ต้องปฏิบัติตนอย่างไร

 เมื่อความชรามาเยือน ในวันที่วัยและสังขารของโยมทั้งสองเริ่มโรยราลง เพื่อแสดงความขอบคุณโยมทั้งสอง ที่ยอมสละลูกชายถวายเป็นพุทธบูชา และเพื่อแสดงคุณของโยมทั้งสองให้ปรากฏ จึงได้เรียบเรียงหนังสือเล่มนี้ขึ้น

 บัดนี้ มโนรสในใจได้ถึงความบริบูรณ์แล้ว ขอท่านผู้มีส่วนอุปถัมภ์การทำหน้าที่พระสงฆ์ของอาตมภาพ จงเป็นผู้มีความไพบูลย์ในธรรม และร่วมอนุโมทนาในโอกาสนี้ด้วย

ญาณวชิระ พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม)

วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร กรุงเทพมหานคร, มกราคม ๒๕๖๗

ท่านสามารถ สแกนโหลดหนังสือ ชรัง อนตีโต “เมื่อความชรามาเยือน” ๕๕ ความเรียงว่าด้วยบทสนทนาของพระลูกชายกับโยมพ่อผู้ชรา ของ ญาณวชิระ พระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม) ได้ที่ 👉https://anyflip.com/oqiew/djth/

เนื่องในโอกาสพิธีอัญเชิญสัญญาบัตร พัดยศถวายแด่ พระราชอุปเสณาภรณ์ (สังคม ญาณวฑฺฒโน) และพระราชกิจจาภรณ์ (เทอด ญาณวชิโร) วันศุกร์ที่ ๖  ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๖๗ เวลา ๑๕.๐๐ น.

ณ พระอุโบสถวัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร

สำนักงานเลขานุการวัดสระเกศ

๐๖๒-๓๔๖๕-๖๓๒

๐๘๔-๖๓๕-๑๔๕๒

๐๘๒-๙๕๙-๙๓๕๙

ช่องทางติดตามข่าวสาร

วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร กรุงเทพฯ https://www.facebook.com/watsraket/

โครงการบูรณปฏิสังขรณ์ องค์พระเจดีย์พระบรมบรรพต ภูเขาทอง https://xn--www-hklza9g2gnb2i.facebook.com/Phukhaothong344?mibextid=LQQJ4d

Official line (ไลน์วัดสระเกศ) https://lin.ee/jtx1XqS

การเดินทางของ “ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน” เมื่อพระเทพวัชรสารบัณฑิต รศ.ดร.(เจ้าคุณประสาร) เดินทางเยี่ยมและให้กำลังใจ พระราชอุปเสณาภรณ์ และ พระราชกิจจาภรณ์  ณ คณะ ๕ วัดสระเกศฯ

The post การเดินทางของ “ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน” เมื่อพระเทพวัชรสารบัณฑิต รศ.ดร.(เจ้าคุณประสาร) เดินทางเยี่ยมและให้กำลังใจ พระราชอุปเสณาภรณ์ และ พระราชกิจจาภรณ์  ณ คณะ ๕ วัดสระเกศฯ appeared first on Manasikul Online.

ชรัง อนตีโต
เมื่อความชรามาเยือน
๕๕ ความเรียง
ว่าด้วยบทสนทนาของพระลูกชายกับโยมพ่อผู้ชรา
ผู้เขียน 
ญาณวชิระ
(พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม)
อดีต พระราชกิจจาภรณ์

ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน ๓๖ “เรื่องของกรณ์เพื่อนเลี้ยงควายฟากบุ่งของพ่อ” ผู้เขียน ญาณวชิระ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม) อดีต พระราชกิจจาภรณ์

๓๖. เรื่องของกรณ์เพื่อนเลี้ยงควายฟากบุ่งของพ่อ

วัดทุ่งศรีเมืองในช่วงที่พระครูวิโรจน์รัตโนบล (รอด นนฺตโร)หรือที่ชาวอุบลเรียกท่านว่า “ญาถ่านดีโลด” ยังมีชีวิตอยู่ มีลูกหลานชาวอุบลจากหลายหมู่บ้าน ไปเรียนหนังสืออยู่กับท่าน หัวพ่อทันจากบ้านปากน้ำ พ่อของแม่ใหญ่ผิว พ่อใหญ่หยู่ก็ไปบวชเป็นพระอยู่วัดทุ่งศรีเมือง ท่านจึงเอากรณ์ หลานของท่านไปอยู่เรียนหนังสือที่วัดทุ่งศรีเมืองด้วย

กรณ์เป็นลูกแม่ใหญ่ผิว พ่อใหญ่หยู่ นานเดิ่นโนนจิก เคยเลี้ยงควายอยู่หัวบุ่งด้วยกันกับพ่อ

ตอนกรณ์ไปอยู่วัดทุ่งศรีเมืองกับหัวพ่อทัน คงจะมีเด็กวัดจากหมู่บ้านต่าง ๆ มาเรียนหนังสืออยู่มาก เด็กอยู่ด้วยกันก็คงหยอกล้อกันตามประสาของเด็ก

พ่อเล่าว่า อากาศหนาว ๆ ปีหนึ่ง กรณ์นั่งผิงไฟอยู่กับเพื่อน  หยอกกัน แล้วล้มใส่กองไฟ เนื้อตัวเปื่อย ผุพอง รักษาไม่หาย เรียนหนังสือต่อไม่ได้ จึงกลับออกมาเลี้ยงควายอยู่หัวบุ่งด้วยกันกับพ่อ 

อยู่ต่อมาแผลที่ถูกไฟไหม้ตามเนื้อตามตัวได้กลายเป็นขี้ทูด* (*ขี้ทูด  คือ โรคเรื้อน) มือหงิกงอ  นิ้วมือนิ้วเท้ากุด

พ่อกับกรณ์เป็นเพื่อนสนิทกัน เลี้ยงควายด้วยกัน นอนเกลือกกลิ้งกันอยู่ แต่พ่อก็ไม่ติดขี้ทูดจากกรณ์

พ่อบอกว่าที่พ่อไม่ติดขี้ทูดจากกรณ์ทั้งที่นอนเกลือกกลิ้งกันอยู่ กรณ์อาจจะไม่ได้เป็นขี้ทูดจริง ๆ บางทีอาจจะเป็นหนังด้านที่เกิดจากไฟไหม้ ตอนนั้นหมอรักษาเก่ง ๆ ก็ยังไม่มี เดี๋ยวก็เจอฝน เดี๋ยวก็เจอหนาว แผลไม่แห้งดีผิวหนังจึงแตก เกิดพุพอง น้ำเหลืองเยิ้มอยู่ตลอด คนจึงคิดว่าเป็นขี้ทูด พ่อนอนเล่นอยู่ด้วยกันจึงไม่ติด ถึงกรณ์มีลูกมีเมียแล้ว ก็ไม่มีใครเป็นขี้ทูด

ต่อมา ทางการตั้งนิคมขึ้นที่อำเภออำนาจเจริญให้เอาคนเป็นขี้ทูดไปอยู่รวมกันในนิคมนั้น แล้วแบ่งที่ทางให้ทำมาหากิน เพื่อป้องกันไม่ให้เป็นโรคติดต่อ กรณ์จึงถูกนำตัวไปอยู่นิคมอำนาจเจริญ มีที่ทางให้ทำมาหากินอยู่ที่นั่น นาน ๆ กลับบ้านทีก็เอามันแกวมาฝากไทบ้านด้วย

กรณ์อยู่กินกับคนในนิคมอำนาจเจริญ ได้ลูกสาวคนหนึ่ง จึงเอามาให้แม่ใหญ่ผิวเลี้ยง จนออกโรงเรียนโตเป็นสาวจึงไปกรุงเทพ มีลูกมีผัวอยู่กรุงเทพ เจอพ่อทีไรก็เรียกพ่อลุง ๆ อยู่ตลอด

พ่อเล่าถึงกรณ์เพื่อนเลี้ยงควายหัวบุ่งของพ่อว่า

“บักกรณ์มันเป็นขี้ทูดแต่มันบ่ติดหมู่ พ่อนอนเกือกกันอยู่กะบ่ติด แต่กี้อีแม่*เพิ่นด๊าด่า! (*คือ แม่ใหญ่จูม วงศ์ชะอุ่ม) บ่ให้ไปเล่นนำมัน ว่ามันเป็นขี้ทูด ย่านติดขี้ทูดนำมัน”

“แนวเลี้ยงงัวเลี้ยงควายอยู่นำกัน กะเล่นนำกัน นอนอยู่ไฮ่อยู่นาเกือกกันอยู่ มันกะบ่ติด”

 “แต่กี้ บักกรณ์มันไปอยู่นำหัวพ่อทัน วัดท่ง(วัดทุ่งศรีเมือง) หมู่หยอกซุกมันใส่กองไฟยามหนาว ๆ บาดนี้ หมู่กะจับออก ของมันล้มใส่กองไฟ  มันกะเลยมาเปื่อยออกนำตนนำโต ตีนกุดตีนปุ้มเข้า เป็นบาดเป็นแผลลามไป แต่ว่า เป็นบาดเป็นแผล ดีขึ้นแน่แล้วละ มันกะฮั่งไปเลี้ยงงัวเลี้ยงควายอยู่กับพ่อ”

 “หัวพ่อทันเป็นพ่อแม่ใหญ่ผิว เอาหลานไปเรียนหนังสืออยู่วัดท่งนำ” พ่อพูดย้ำ

 “บักกรณ์หมู่มันเป็นเจ้าเป็นนายหลายแต่คราวมันไปอยู่วัดท่ง มันฮู้จักกัน หมู่เฮียนหนังสือนำกัน แต่บักกรณ์บ่ได้เฮียนต่อ ย้อนหยอกกันกับหมู่ หมู่ซุกหัวมันใส่กองไฟ กะเลยได้ออกมาอยู่บ้าน มาเลี้ยงควายอยู่นำกันกับพ่อ  ยามแล้งยามใจมันกะบ่ขึ้นบ้าน นอนอยู่แต่ท่งแต่นา เถียงแม่ใหญ่ผิว อยู่นาเทิงก่อนเถิงนากกจาน”

 “ลางเถือมันกะไปนอนอยู่เถียงโนนจิก ข้างขุมดิน ข้วมฮ่องหัวแฮดไปกะเป็นโนนพระเจ้า

 “มันนอนอยู่โนนจิกผู้เดียว แต่มันถืกเลขดี มันว่า ผีโตหนึ่งมาบอกเลขมัน”

 “แต่กี้ บักกรณ์ มันไปนอนโนนจิกฝันถืกเลขดี”

 “ต่อมา มันกะไปอยู่อำนาจเจริญ อยู่นิคมคนขี้ทูด เขาเอาคนเป็นขี้ทูดไปรวมกันไว้ ย่านมันเป็นโรคติดต่อคนอื่น เขากะมีดินให้เฮ็ด มันกะเฮ็ดกินเฮ็ดอยาก ปลูกมันแกว ปลูกสิ่งปลูกของหลายอย่าง ยามมันมา มันกะเอามาให้ไทบ้านกิน”

 “บาดนี้พวกที่เป็นขี้ทูดอยู่นำกันกะเลยเอากัน  ผู้หญิงที่เอากันกับบักกรณ์ ผัวเป็นขี้ทูด แต่เมียบ่ได้เป็น ผัวมาตาย อยู่ต่อมากะเลยเอากันกับบักกรณ์ ได้ลูกคนหนึ่ง มันเอามาให้แม่ใหญ่ผิวเลี้ยง มาเข้าโรงเรียนอยู่บ้าน”

 “ไปวัดสระเกศปีนั้น พ่อกะจำบ่ได้ว่าไปงานหยัง มันยังมาเอิ้นใส่  “พ่อลุง ๆ” มันไปเอาลูกเอาผัวอยู่กรุงเทพ ออกโรงเรียนใหญ่เป็นสาวเป็นนางมา มันกะเลยหนีไปกรุงเทพกรุงไทย ไปได้ผัวอยู่กรุงเทพ พ่อไปกรุงเทพปีหนึ่ง ไปหาครูบาอยู่วัดสระเกศ เห็นมันมาหวัดดี มาเอิ้นใส่ “พ่อลุง ๆ พ่อกะพอจำมันได้แน่”

ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน ๓๖ “เรื่องของกรณ์เพื่อนเลี้ยงควายฟากบุ่งของพ่อ” ผู้เขียน ญาณวชิระ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม) อดีต พระราชกิจจาภรณ์

The post ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน ๓๖ “เรื่องของกรณ์เพื่อนเลี้ยงควายฟากบุ่งของพ่อ” ผู้เขียน ญาณวชิระ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม) อดีต พระราชกิจจาภรณ์ appeared first on Manasikul Online.

ท่ามกลางอนิจจัง ความจริงเท่านั้น จักดำรงอยู่…

กว่าธรรมลิขิตเรื่อง “ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน” เขียนโดย ญาณวชิระ ซึ่งเป็นนามปากกาของพระอาจารย์เทอด ญาณวชิโร อดีตพระราชกิจจาภรณ์ เล่มนี้ จะปรากฏออกสู่สายตาท่านผู้อ่านเป็นธรรมทาน ก็ใช้เวลาหลายปี ด้วยเหตุปัจจัยหลายๆ อย่าง ดังที่ท่านเขียนไว้ในคำนำว่า

เมื่อพ่อใหญ่แม่ใหญ่*อายุใกล้ ๘๐ ปี (*ปู่กับย่า คือ พ่อใหญ่โทน-แม่ใหญ่จูม วงศ์ชะอุ่ม)  คิดว่า ช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนแปลงอันสามัญของชีวิต คงใกล้จะมาถึงในอีกไม่ช้า ต้องทำอะไรที่จะเป็นการวางจิตของโยมทั้งสอง ลงสู่ฐานะอันควร จึงเริ่มเขียนเล่าเรื่องธรรมะสิ่งละอันพันละน้อย ถึงพ่อใหญ่แม่ใหญ่ผ่านจดหมายขนาดยาว ๔ ฉบับ (พุทธศักราช ๒๕๔๒ –  ๒๕๔๖ ) เหมือนการพูดคุยผ่านตัวหนังสือ

อีกไม่กี่ปีถัดมา พ่อใหญ่แม่ใหญ่ก็ทยอยจากไปทีละคน นั่นเป็นเหตุการณ์เมื่อกว่า ๒๐ ปีมาแล้ว

ต่อมา จดหมายถึงพ่อใหญ่แม่ใหญ่ทั้ง ๔ ฉบับ ได้ถูกนำมาปรับปรุงให้มีเนื้อหาสมบูรณ์ยิ่งขึ้น และถูกตีพิมพ์เป็นหนังสือในชื่อ “หลักการทำบุญและปฏิบัติธรรมในชีวิตประจำวัน”  (พุทธศักราช ๒๕๔๗ )

ในช่วงที่ต้องเผชิญกับวิบากกรรมจากโทษของวัฏฏะอย่างหนักหน่วง กินระยะเวลายาวนานหลายปี (พุทธศักราช ๒๕๖๑ – ๒๕๖๗  : ขณะเขียนคำนำ)  บางช่วงบางเวลา มีโอกาสได้นั่งทบทวนอะไรบางอย่าง วันคืนก็ล่วงไป ล่วงไป ไม่ได้ล่วงไปเปล่า แต่กำลังได้ถดถอยลงไปด้วย

“อายุมากขึ้น ชีวิตก็เหลือน้อยลงทุกขณะ อะไรที่ทำแล้ว และอะไรที่เคยตั้งใจเอาไว้ แต่ยังไม่ได้ทำ ก็ควรลงมือทำเสียตั้งแต่วันนี้  ไม่ควรตั้งอยู่ในความประมาท”

“ควรทำความเพียรเสียตั้งแต่วันนี้ 

ใครจะรู้ว่าวันพรุ่งนี้จะตายหรือไม่ ฯ” (พระพุทธพจน์)

การมาของวัยชราทำให้ร่างกายของโยมพ่อและโยมแม่กลายเป็นที่ประชุมแห่งโรค ช่วงเวลาแห่งการเปลี่ยนแปลงอันสามัญของชีวิต คงใกล้จะมาถึงในอีกไม่ช้า การทำอะไรไว้เป็นเครื่องอนุสรณ์ถึง ในขณะที่โยมทั้งสองยังรับรู้ได้ ชื่อว่าเป็นการสนองพระคุณในความกตัญญูอย่างหนึ่ง

แม้ระหว่างนี้จะยังอยู่ในช่วงที่โทษของวัฏฏะตามบีบคั้นอย่างไม่ลดละ  สถานการณ์ชีวิตพลิกผันไปตามความไม่แน่นอนของเหตุการณ์ในแต่ละวัน แต่เมื่อคำนึงถึงพระพุทธพจน์ข้างต้น ก็ทำให้ไม่อาจวางใจลงในความประมาทได้ จึงหาเวลาสนทนากับโยมพ่อด้วยเรื่องสัพเพเหระ ตามโอกาสอันควร  อันจะเป็นการเติมเต็มความปรารถนาในใจให้ถึงความบริบูรณ์ 

บางแง่มุมในการสนทนา ก็เป็นเรื่องของการหาเลี้ยงปากท้อง  ตั้งแต่วัยหนุ่มจนถึงวัยชราของโยมพ่อ ตามวิถีชีวิตชาวบ้านอันธรรมดาแต่ก็แฝงไว้ด้วยปูมหลัง พื้นประวัติ ภูมิปัญญา คติชน และความเชื่อ อันเป็นรากฐานของชุมชน 

บางแง่มุมในการสนทนาของบางวัน กลับดิ่งลึกลงไป ในความคิดอันแหลมคม  ทำให้เห็นชีวิตในความหมายของคำว่า “พ่อ” ยิ่งกว่าบทเทศนาว่าด้วยความกตัญญูใด ๆ 

นับจากวันนั้นเป็นต้นมา (พุทธศักราช  ๒๕๖๔ ) หลังการสนทนาจบลงในแต่ละครั้ง จึงหาข้อมูลเพิ่มเติม และเริ่มเรียบเรียงถ้อยคำของโยมพ่อ ออกเป็นตัวหนังสือ เป็นที่มาของ ๕๕ ความเรียงจากบทสนทนา ระหว่างพระลูกชายกับโยมพ่อผู้ชรา

 นับตั้งแต่วันที่โยมพ่อโยมแม่ยอมอนุญาตให้ลูกชายบรรพชาเป็นสามเณร (พุทธศักราช ๒๕๒๗) 

จนถึงวันเข้าสู่มณฑลแห่งการอุปสมบท เป็นพระภิกษุ (พุทธศักราช ๒๕๓๕ )

ถึงแม้โยมทั้งสองจะลำบาก จะขัดสน จะประสบกับความยุ่งยาก ในการประกอบอาชีพเพียงใด ก็ตาม แต่โยมทั้งสอง ก็ไม่เคยเรียกร้องสิ่งใดจากพระลูกชาย ในฐานะของลูก เกินไปจากสมณวิสัย ที่พระสงฆ์จะพึงแสดงความกตัญญูต่อโยมพ่อโยมแม่ได้   จึงไม่ต้องคอยกังวลกับฐานะและความเป็นอยู่ของโยมทั้งสอง ทำให้มีจิตมุ่งตรงต่อการทำงานพระศาสนา สนองงานพระอุปัชฌาย์  เท่ากับโยมทั้งสองให้โอกาสลูกชาย ได้ทำห้าที่พระสงฆ์ อย่างเต็มกำลังสติปัญญาความสามารถ ทั้งนี้ เพราะโยมทั้งสองเคารพในความเป็นพระของลูกชาย ทั้งยังรู้แจ้งชัดว่า พระสงฆ์มีหน้าที่ต้องปฏิบัติตนอย่างไร

 เมื่อความชรามาเยือน ในวันที่วัยและสังขารของโยมทั้งสองเริ่มโรยราลง เพื่อแสดงความขอบคุณโยมทั้งสอง ที่ยอมสละลูกชายถวายเป็นพุทธบูชา และเพื่อแสดงคุณของโยมทั้งสองให้ปรากฏ จึงได้เรียบเรียงหนังสือเล่มนี้ขึ้น

 บัดนี้ มโนรสในใจได้ถึงความบริบูรณ์แล้ว ขอท่านผู้มีส่วนอุปถัมภ์การทำหน้าที่พระสงฆ์ของอาตมภาพ จงเป็นผู้มีความไพบูลย์ในธรรม และร่วมอนุโมทนาในโอกาสนี้ด้วย

ญาณวชิระ

พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม

อดีต พระราชกิจจาภรณ์

วัดสระเกศ ราชวรมหาวิหาร กรุงเทพมหานคร, มกราคม ๒๕๖๗

แด่
ความชราอันเงียบงันของโยมพ่อและโยมแม่
นายคำเกิน นางหนูเพชร วงศ์ชะอุ่ม

ทุกขสัจจ์ แห่งชีวิต

ในความเรียงหลายๆ บทตอน พระอาจารย์เล่าว่า แม้การดำรงชีพอย่างลำบากของโยมพ่อและโยมแม่ในการเป็นเกษตรกร ที่ต้องอาศัยฤดูกาล ตลอดจนอีกหลายๆ อาชีพ อาทิ ปลูกข้าว หาปลา เผาถ่าน ช่างไม้ นายฮ้อยวัวนายฮ้อยควาย หรือแม้แต่การเป็นนายหน้าขายที่ดิน ก็ตาม ก็ไม่ได้สร้างทุกข์ทางใจให้กับท่านทั้งสองมากมายเท่ากับเมื่อทราบว่า พระลูกชายต้องเผชิญกับวิบากกรรมในสังสารวัฏ ที่ตามมาเล่นงานในชาติปัจจุบันนี้อย่างแสนสาหัสในปีพุทธศักราช ๒๕๖๑ ล่วงเลยมาจนถึงปัจจุบัน

ดังที่พระอาจารย์ญาณวชิระ เขียนเล่าไว้บทที่ ๔๒ “ต้นจิกใหญ่ในนาของพ่อ” ตอนหนึ่งว่า ตั้งแต่ผ่าตัดใส่เครื่องช่วยกระตุ้นหัวใจเมื่อหลายปีก่อน สองสามปีมานี้ พ่อเริ่มบ่นเหนื่อย ใช้แรงไม่ได้เหมือนเดิม เห็นนารกร้าง เต็มไปด้วยหญ้าผีหมอบ ก็ได้แต่ยืนมองเท่านั้น คันนาบางช่วงถูกหนูนาขุดรูทำรัง พอฝนมาถูกน้ำเซาะก็กิ่วขาด พ่อก็ยังไม่มีแรงที่จะขุดดินถมให้เต็มหรือสับหญ้าผีหมอบออกจากคันนา

ภาพจำจนคุ้นตา ไม่ว่าฝนจะตกหรือแดดจะออก พ่อจะเอาผ้าขาวม้าเคียนหัวแบกจอบถือพร้าเดินไปตามคันนา เห็นพุ่มไม้ก็จะตัดทิ้ง เห็นหญ้าผีหมอบขึ้นก็จะสับออก ไม่ปล่อยให้นารกเรื้อ

พอเหนื่อยก็จะขึ้นมานอนพักขาไขว่ห้างฮัมเพลงอยู่ใต้ร่มหว้าที่หัวนาอย่างอารมณ์ดี ครู่หนึ่งก็แบกจอบถือพร้าลงทุ่งอีก ตรงไหนมีรอยหนูขุดรู พ่อจะเปิดหน้าดินออกก่อน แล้วตัดกิ่งไม้อุด เหยียบให้แน่น จากนั้นจึงขุดดินอัดเข้าไปกันไม่ให้น้ำซึมผ่านไปตามรูหนู  พ่อบอกว่า ถ้ามีน้ำซึมผ่านรูหนู เมื่อฝนมาจะทำให้คันนาพังขาด ต้นข้าวล้มเสียหาย

ก่อนเข้าหน้านา พ่อจึงต้องเดินสำรวจไปตามคันนาจนทั่ว

มาปีนี้เรี่ยวแรงพ่อตกลงไปมาก อย่าว่าแต่จะตัดต้นจิกที่ล้มลงเลย แม้แต่หญ้าผีหมอบ พ่อก็ไม่มีเรี่ยวแรงพอจะจับจอบจับพร้าขุดสับมันออกจากนา 

พ่อบอกว่า พ่อกรากกร่ำชีวิตมาตลอด ต่อให้ไม่สบาย พอลุกได้ ถึงเหนื่อยแค่ไหนก็ไม่เคยหยุด ขนาดไปใส่เครื่องหัวใจมา ก็ยังแบกไม้ไง้ขอนอยู่  แต่ปีสองปีมานี้รู้สึกเหนื่อย

“มีนาน้ำท่วม ส่ำขอข้าวเขากิน มีครอบมีครัว เป็นเฮือนเป็นซานแล้ว เว้าหยังให้เว้านำกัน ให้พร้อมพับกับกัน” 

“คันได้ยินว่า ลูกบ่สำบาย ลูกทุกข์ลูกยาก ลูกลำบากแหล่ว เว้านำพ่อ มันบ่ม่วนในหัวใจ”

          พ่อทิ้งคำพูดไว้สั้น ๆ

รอยยิ้มของโยมแม่กับโยมพ่อ

ในบทที่ ๓๓ “ทหารอเมริกัน จีไอ (G.I.) เยี่ยมแม่คลอดลูกสาวคนแรกที่นาหัวบุ่ง” พระอาจารย์ญาณวชิโร เล่าเรื่องของโยมพ่อ ซึ่งมักอารมณ์ดี มีเพลงร้องประจำ ไม่ว่าจะทุก์เพียงใด โยมพ่อยังหาความสุขเล็กๆ ได้เสมอ ดังที่ท่านเล่าย้อนไปตั้งแต่วัยหนุ่มของโยมพ่อ จนถึงปีพุทธศักราช ๒๕๕๙ ที่โยมพ่อของท่านได้รับรางวัลพ่อดีเด่นแห่งชาติ ตอนหนึ่งว่า

ตอนยังหนุ่มยังน้อย พ่อเคยปั่นจักรยานไปเกาะรั้วดูเครื่องบินทหารฝรั่งตอนเขามาตั้งฐานทัพอยู่ในเมือง พอมาอยู่เมืองอุบล ทหารฝรั่งก็ออกมาพบปะช่วยเหลือชาวบ้าน สร้างโรงเรียน สร้างถนน ทำน้ำประปา ชาวบ้านมีกิจกรรมประเพณีอะไรให้ทำอะไรเขาก็ทำตาม

 “พอออกเรือนแล้ว พ่อก็มุ่งแค่เรื่องหาอยู่หากินเลี้ยงปากเลี้ยงท้อง ไม่ค่อยได้ใส่ใจเหตุบ้านการเมืองเรื่องทหารฝรั่งมากนัก  จึงไม่รู้ว่าเขาทำอะไรบ้าง รู้เพียงว่า เขาไปมาหาสู่พ่อถ่านที่วัดเป็นประจำ”

 “ตอนนั้น ทหารฝรั่งเคยมาเยี่ยมถึงเถียงนาตอนแม่คลอดลูก แต่มันก็เป็นเรื่องเก่าที่ผ่านมานานแล้ว จึงจำรายละเอียดไม่ค่อยได้ ว่าเขามาอย่างไร”

แม่ช่วยพ่อเล่าเสริมว่า “ไม่รู้ว่าทหารฝรั่งขับรถมาตามทางเกวียน หรือมาทางเรือจากปากบุ่งมาขึ้นท่าซาละวัน”

พ่อครุ่นคิดก่อนแย้งว่า “ถ้ามาตามทางเกวียนก็ไม่น่าจะขับรถมาถึงนาหัวบุ่งได้ เพราะตอนนั้นเป็นหน้าฝน ทางสมัยนั้นก็เป็นทางเกวียน เป็นหล่มเป็นโคลน บางแห่งถูกน้ำเซาะก็เป็นโสกลึก  ไม่น่าจะขับรถมาได้ อาจจะมาทางเรือ” 

แม่คล้อยตามพ่อ แต่ก็ไม่แน่ใจเพราะตอนนั้นแม่เพิ่งคลอดลูกได้ไม่นาน กำลังอยู่ไฟ จำได้ลาง ๆ ว่า มีทหารฝรั่งมาเยี่ยม  ไม่รู้ว่าใครไปบอกว่าแม่คลอดลูก เขาจึงมาเยี่ยมถึงเถียงนาหัวบุ่ง ตอนนั้นพอได้ยินว่า ใครไม่สบาย เจ็บเป็นเอ็นอุ่นอะไร หรือมีเรื่องอะไร เขาก็จะมีทหารเสนารักษ์ออกไปเยี่ยมทั้งนั้น

เสียงเพลงเด็กล้อเลียนทหารฝรั่ง แว่วมาในความทรงจำของพ่อ“ฝรั่งดังโมกินบักโมเบิ่ดเปลือก”   พ่อยืนมองเครื่องบินที่สนามบินอุบล ครุ่นคิดอะไรบางอย่าง ก่อนเดินไปขึ้นเครื่องอย่างเก้ ๆ กัง ๆ เพื่อไปรับรางวัลพ่อดีเด่นแห่งชาติ (พุทธศักราช ๒๕๕๙)

นั่นคือการนั่งเครื่องบินครั้งแรกในชีวิตของพ่อหลังจากเคยปั่นจักรยานไปยืนเกาะตะแกรงรั้วดูเครื่องบินทหารฝรั่งเมื่อ ๕๐ กว่าปีที่แล้ว

แม้ว่าพายุผ่านพ้นไปได้สักระยะ และผลของพายุนั้นยังส่งผลอยู่ในปัจจุบัน แต่ก็ไม่สามารถลบรอยยิ้มของโยมแม่และโยมพ่อได้อีกแล้ว เมื่อเห็นพระลูกชายกลับมาดังเดิม เพราะด้วยความเป็นพระนั้น ถือว่าที่สุดแล้วแห่งความเป็นมนุษย์ ได้พบพระพุทธศาสนาและได้บวชเรียนตามรอยองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเพื่อไปสู่ความพ้นทุกข์ในสังสารวัฏ มากไปกว่านั้น ความเป็นพระยังช่วยให้โยมแม่และโยมพ่อได้เข้าถึงสัจธรรมอย่างลึกซึ้งในที่สุด เมื่อความชรามาเยือน เพื่อเตรียมตัวอำลาจากสังสารวัฏนี้อย่างสงบงาม

“รอยยิ้มของโยมแม่กับโยมพ่อ” เกร็ดธรรมจาก ธรรมลิขิต “ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน”เขียนโดย ญาณวชิระ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม อดีตพระราชกิจจาภรณ์)

ชรัง อนตีโต
เมื่อความชรามาเยือน
๕๕ ความเรียง
ว่าด้วยบทสนทนาของพระลูกชายกับโยมพ่อผู้ชรา

ISBN : ๙๗๘ – ๖๑๖ – ๙๓๓๗๘ – ๖ – ๗
ผู้เขียน  : ญาณวชิระ
(พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม)
               อดีต พระราชกิจจาภรณ์
ปีที่พิมพ์  : ๒๕๖๗
จำนวนพิมพ์  :  ๑,๐๐๐ เล่ม
จำนวนหน้า  : ๓๐๔ หน้า
จัดพิมพ์ โดย  :  สถาบันพัฒนาพระวิทยากร
เลขที่ ๓๔๔ อาคารสันติวัคคีย์ แขวงบ้านบาตร
เขตป้อมปราบ กรุงเทพมหานคร ๑๐๑๐๐
พิมพ์ที่  :  หจก.นิวไพศาลการพิมพ์
เลขที่ ๕๓ เจริญนคร ๔๖ บางลำพูล่าง
เขตคลองสาน กรุงเทพมหานคร

The post “รอยยิ้มของโยมแม่กับโยมพ่อ” เกร็ดธรรมจาก ธรรมลิขิต “ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน” เขียนโดย ญาณวชิระ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร, วงศ์ชะอุ่ม อดีตพระราชกิจจาภรณ์) appeared first on Manasikul Online.

ความชราอันเงียบงันของโยมพ่อและโยมแม่

นายคำเกิน นางหนูเพชร วงศ์ชะอุ่ม

ชรัง อนตีโต
เมื่อความชรามาเยือน
๕๕ ความเรียง
ว่าด้วยบทสนทนาของพระลูกชายกับโยมพ่อผู้ชรา

 ผู้เขียน
ญาณวชิระ
(พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม)
อดีต พระราชกิจจาภรณ์

ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน ๕๕. “แด่ความชราอันเงียบงัน” ผู้เขียน ญาณวชิระ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม) อดีต พระราชกิจจาภรณ์

๕๕. แด่ความชราอันเงียบงัน

เมื่อคืนฝนตกหนัก ทั้งลมทั้งฝน ทั้งฟ้าร้องฟ้าแลบ น่ากลัว จนแม่ต้องลุกขึ้นมาก่อไฟเอาไว้  พ่อนอนอยู่ข้างนอกบอกว่า เวลาฟ้าแลบ แดงวาบเข้ามาถึงใต้ถุนบ้านไม้ที่พ่อนอน ต้องเอาผ้าห่มขอมหัว

 “พ่อแม่เพิ่นบอกเพิ่นสอนว่าจังซั้น คันมื้อใดฝนตกฝนลง ฟ้าฮ้องฟ้าเลื่อมแฮงหลาย อย่าหงายคมมีดคมพร้า ให้ดังไฟเอาไว้นำเฮือนนำซาน  มื้อคืนทั้งลมทั้งฝน ฟ้าเลื่อมเป็นตะย้านกะเลยลุกขึ้นมาดังไฟเอาไว้ จักแม่นฟ้าลงทางใดแน่ ฟากหนองผักบ้งกะว่าลง ทางในบ้านกะว่าโทรทัศน์ตายหลายเฮือน พ่อนอนอยู่ทางนอกเพิ่นว่า ฟ้าเลื่อมแฮงเป็นตะย้าน ยามฟ้าเลื่อมแดงวาบเข้ามาฮอดตะล่างเฮือน จนเอาผ้าห่มขอมหัว”

 “คันเป็นหวัดเป็นไอ เจ็บคอให้กินน้ำข้าวหม่าสามอึก ตื่นเช้ามา บ่ต้องเว้านำไผ ให้กั้นใจกินน้ำข้าวหม่าก่อนโลด”

แม่เปรยเรื่องดินฟ้าอากาศเมื่อคืนที่ผ่านมา แล้วพูดถึงภูมิปัญญาชาวบ้านในการรักษาอาการหวัดลงคอ จากนั้นก็บ่นปวดเอวเพราะลูกวัวน้อยที่พ่อซื้อมากระโดดใส่ข้างหลัง เคยไปหาหมอ หมอก็บอกว่ากระดูกเสื่อมตามอายุ ไม่ได้เกี่ยวกับวัวน้อยกระโดดใส่

อันที่จริงแม่ก็มีอาการปวดหลังอยู่บ้าง ร่างกายส่งสัญญาณเตือนว่าเริ่มชราแล้ว

ระยะหลังมานี้แม่เริ่มบ่นปวดหลังบ่อยขึ้น  คงจะเป็นผลมาจากการแบกหาม กรากกรำทำงานหนักมาทั้งชีวิต ทั้งก้มดำนา ทั้งหาบถ่านหาบปลาขาย ทั้งหาบหญ้าให้วัว ทำให้กระดูกสันหลังบางข้อทรุดตัวแล้วไปกดทับเส้นประสาทจึงเกิดอาการปวดอย่างแรง หมอไม่อยากผ่าตัดให้เพราะเห็นว่าอายุมากแล้ว เวลานอนแม่ต้องนอนตะแคง พอนอนตะแคงนานก็เมื่อย จะพลิกตัวนอนหงายก็ปวดตรงที่มันงอ ต้องหาอะไรนุ่ม ๆ วางรองก่อนจะนอนลง

แม่บอกว่า หรือจะเป็นกรรมพันธุ์ เพราะป้าจันทร์กับลุงดิษฐ์พี่สาวกับพี่ชายของแม่ก็ล้วนแต่หลังค่อมกันทุกคน ยิ่งลุงดิษฐ์ ทุกวันนี้ เดินไปไหนมาไหนแทบจะเฟือดินไป แต่ก็ยังเลี้ยงวัว ยังปลูกถั่วปลูกแตงไม่หยุด

พ่อเองก็สังเกตได้ว่าปีนี้หลังแม่ค่อมลงไปมาก แม้จะบ่นปวดหลังปวดเอวแต่แม่ก็ทำงานไม่หยุด พออาการทุเลาลงหน่อยก็ขึ้นกี่ต่ำสาด

“เดี๋ยวเบิ่งย่างจ่องเจ๊าะ ๆ โซ๊ะ ๆ เซ๊ะ ๆ อยู่กะยังบืนใส่กี่ใส่ฟืมต่ำสาด บอกว่าอย่าเฮ็ดกะยังเฮ็ด สาดอยู่เทิงเฮือนต่ำไว้กะมีพอได้ใซ้อยู่”

พ่อเพิ่งกลับจากไล่มองที่บุ่งบ่นให้แม่งึมงำ จากนั้นก็เล่าเรื่องที่พ่อซื้อวัวแม่ลูกมาเมื่อหลายอาทิตย์ก่อนว่า พ่อขอเงินจากแม่ไปซื้อวัวแม่ลูกคู่หนึ่ง เพราะเงินพ่อไม่พอ  แม่ไม่อยากให้ซื้อก็บ่นไปสารพัด เคยทำไม่ได้ทำก็ไม่รู้จะนอนอยู่อย่างไร  รู้สึกโหวง ๆ เหวง ๆ อยากหาวัวมาเลี้ยงไว้พอได้หยอกเล่น สายมาไม่มีอะไรทำก็พอได้เดินออกไปดู  หาหญ้าให้กิน ซื้อมาไม่นานลูกวัวน้อยก็กระโดดใส่แม่ เจ็บหลังนอนร้องอยู่โงก ๆ

 แล้วพ่อก็ออกปากยอมรับเองว่า ตอนนั้น มันผิดที่พ่อหยอกมันเล่น ไม่รู้แม่ไปนั่งอยู่อย่างไร มันจึงกระโดดใส่ข้างหลัง ลูกวัวน้อยคนเคยเล่นกับมัน  พอเห็นคนมันก็คงจะเล่นด้วย จึงกระโดดใส่ มันเป็นสัตว์ก็ไม่รู้ว่าคนจะเจ็บจะปวด  มันผิดที่พ่อหยอกมันเล่น พอจับคางจับเอว มันก็หดหน้าหดหลัง มันกระโดดใส่ก็ผลักมันออก

มันชอบรถ เห็นรถไม่ได้ พอเอาเข้ามาบ้าน เห็นรถมันก็ไม่อยากหนีจากรถ ก็เดินวนเวียนอ้อมไปอ้อมมาอยู่กับรถ ทั้งเลียทั้งดม จนต้องหาอะไรมาล้อมรถเอาไว้

“จังว่า วนเอาเงินนำแม่ไปซื้องัวหว่างใด๋หัน กะสิกดดันพ่อแน่อยู่ แม่เพิ่นบ่อยากให้ซื้อ มันเคยเฮ็ดเคยทำ อยู่ซื่อ ๆ กะอยู่บ่เป็น คันบ่มีงัวมีมอ นอนอยู่ซื่อ ๆ มันกะเป็นโหวง ๆ เหวง ๆ คือเฮือนบ่มีหยัง ซื้อมาบ่ทันดน ลูกงัวผัดมากระโดดโคมแม่เพิ่น เจ็บหลังฮ้องอยู่โงก ๆ เห็นแม่เพิ่นเจ็บโตกะมาคึดว่า มันเป็นนำปากคนบ่ จังว่านอนคึดเบิ่ง พ่อวนเอาเงินนำเพิ่นไปซื้อวัว เงินโตบ่พอ เพิ่นบ่อยากให้ซื้อ ปากเพิ่นผัดเว้าไปแน่”

 “งัวผัดเป็นงัวหน้าด่างใบโพธิ์  เพิ่นว่ามันบ่ดี พ่อแม่เพิ่นว่ามาจังซั้น ถ้าหน้าด่างแต่ว่ามันซอดออกไปทางหาง ทางตีนนำจังเป็นงัวดี  แต่ทุกมื้อนี้เขาบ่ถือกัน ขอให้ขายได้ราคากะว่าดีเบิ่ด”

“จักจังใด๋ละ มันอยากได้มาเลี้ยงไว้เป็นหมู่ สวยมาพอได้ย่างออกไปเบิ่ง หาหญ้าหายูให้มันกิน คันสินอนอยู่เฮือนซื่อ ๆ กะนอนอยู่บ่เป็น เลี้ยงพอได้หยอกเล่น”

 “ก่อสิเป็นนั้น มันผิดนำเจ้าของไปหยอกมันเล่น แม่เพิ่นกะสิไปนั่งอยู่จังใดละ บ่ได้ระวัง แนวงัวน้อยเห็นคนเคยเล่นนำมัน มันกะสิไปเต้นโคมล้มลงเจ็บหลัง”

 “เป็นกับเจ้าของเล่นนำมัน กะหยอกมันแน่ มันเต้นใส่ โตกะคึมันออก เห็นคนเล่นมันกะสิเล่นนำคน มันกะบ่ฮู้ดอกว่าคนสิเจ็บสิปวด แนวงัวแนวควาย คนเจ็บบ่เจ็บมันกะบ่ฮู้จัก แต่ว่า ทางหยอกพ่อหยอกมันอยู่ กะผิดนำเจ้าของไปหยอกมัน จับคางจับแอวมัน มันกะหดหน้าหดหลัง จักแม่เพิ่นไปนั่งอยู่จังใด๋ งัวน้อยมันย่างย๊อก ๆ มาทางหลังกระโดดใส่ เพิ่นบ่ได้ระวัง”

“บักฟ้าบอกว่า อีพ่ออย่าเฮ็ดจังซั้น อย่าไปหยอกมัน มันสิซนคน เพิ่นกะบ่หัวซา มักเอาแท้ ๆ เล่นนำงัวนำมอ เฒ่ามาแล้วกะจักเป็นจังใด๋ แต่กี้คือจังบ่เป็น ซื้องัวกะซื้องัวหน้าด่างมา มันบ่ดี”

เสียงแม่แทรกขึ้นมา

 “ซื้อมาเลี้ยงพอได้หยอกมันเล่น งัวไทยโตน้อย ๆ หนึ่งดอก บ่แม่นงัวใหญ่อีหยัง มันอยากดื้อแน่ คันเอาเข้ามาในบ้าน ผัดบ่อยากหนีจากรถ เห็นรถกะวนเวียนอ้อมไปอ้อมมาอยู่แต่นำรถ”

 “จังว่าบอกแม่เพิ่นว่าแนวเจ้าปากบ่ดี”

พอพูดถึงเรื่องวัวน้อยกระโดดใส่แม่จนปวดหลังต้องไปหาหมอ แล้วพ่อก็สังเกตเห็นว่าแม่หลังโก่งลงมาก พ่อนึกถึงเรื่องบางเรื่องขึ้นมาได้ แล้วก็เล่าว่า สมัยพ่อยังเด็กอายุไม่มาก พ่อใหญ่(คือ พ่อใหญ่โทน วงศ์ชะอุ่ม)ซื้อควายมาพันเอ็ด (๑,๑๐๐ บาท) ตอนนั้น บ้านบากไม่มีใครซื้อควายแพงอย่างนี้ มีแต่พ่อใหญ่ พอซื้อมาได้แค่วันเดียว พ่อใหญ่ก็ล้มป่วยนอนจับไข้หนาวสั่นเข้า ส่วนแม่ใหญ่ก็ร้องไห้ไม่หยุด ดึกดื่นเที่ยงคืนก็ไม่หยุด เสียใจว่า พ่อใหญ่ซื้อควายแพงกว่าคนอื่น เห็นคนอื่นซื้อวัวควายก็ไม่ได้ซื้อแพงอย่างนี้

อาวมีน้องชายพ่อใหญ่มาปลอบพี่เอื้อยว่าอย่าคิดอย่างนั้น มันเสียโชคเสียชัย

เมื่อพ่อใหญ่เป็นไข้ลุกไม่ขึ้นพ่อจึงขี่ควายไปนา ตอนไปนา ควายตัวอื่นมาใกล้ไม่ได้  ควายตัวนี้มันยืนไปขวางทางเอาไว้  ไปไล่ก็ไม่ได้ อยู่มาได้สี่ห้าวัน พ่อขี่ลัดเดิ่นโรงเรียนไปนา คนบ้านอยู่ทางเขื่อนมาเห็นจึงถามซื้อ ยังไม่ได้ถามพ่อใหญ่ก่อนพ่อก็บอกไปทันทีว่า ขาย ๆ  

วันนั้นพ่อใหญ่อาการดีขึ้นพอลุกได้แล้วจึงขาย ไป ๑,๓๐๐ บาท ได้กำไร ๒๐๐ บาท

 “โตยังน้อย ๆ แน่อยู่ดอก สิแม่นอยู่ ป. ๓ ป. ๔ บ่จักละ” พ่อบอกช่วงอายุของพ่อในเวลานั้น

“สมัยแต่กี้มันอยากเป็นอยู่ อีพ่อซื้อควายมาพันเอ็ด (๑,๑๐๐ บาท) ตอนนั้น เบิดบ้านบากบ่มีไผซื้อควายแพง มีแต่อีพ่อซื้อ พอซื้อมาได้มื้อหนึ่งอีพ่อมานอนไข้สั่นเข้า อีแม่นั้นไห้ ๆ ไห้เดิกดื่นเที่ยงคืนกะบ่เซา เคียดว่าอีพ่อซื้อควายแพง เพิ่นว่าเบิ่ดบ้านบ่มีไผซื้อแพงปานนี้”

 “ว่าอีพ่อซื้อควายแพงอีแม่ไห้โงกๆ อยู่จังซั้น อาวมีกะมาออยพี่เอื้อยว่า เจ้าอย่าคึดจังซั้น พี่เอื้อย มันเสียโซคเสียซัย อาวมีเพิ่นเว้าไป”

 “บาดนี้ซื้อควายมาแล้ว อีพ่อกะไข้หนาวสั่น เข้าลุกบ่ขึ้น พ่อลุกบ่ได้ เจ้าของกะเลยขี่ควายไปนา  ตอนไปนาควายโตนี้หมู่มาใกล้กะบ่ได้  ยืนขวางทางหมู่อยู่จังซั้น ไปตีกะบ่ได้”

 “อยู่มาได้สี่ห้ามื้อ เจ้าของขี่ลัดเดิ่นโรงเรียนไป คนบ้านอยู่ทางเขื่อนเขาเห็นกะเลยมาลัดถามว่า

“บักหำ ควายพ่อมึงบ่ขายบ่”

“ขาย ๆ โตว่า”

พอบอกว่าขาย เขากะเลยให้พ่อคำแขกนำมาถาม  มื้อนั้นอีพ่อกะสร่างไข้พอมีแฮงลุกได้ เพิ่นลงไปบุ่ง เขากะนำไปถามซื้อ อีพ่อกะเลยขายให้ ๑,๓๐๐ ได้กำไร ๒๐๐ บาท แต่คราวโตยังน้อยแน่อยู่ดอก”

 “จังว่า เบิ่ดคราวอีพ่ออีแม่แล้ว เจ้าของซื้องัวมาแล้วมาถืกยายหนูอีกบ่ ทั้งเว้าทั้งจ่ม บ่จักหน้าบูดหน้าบึ้ง ถามเพิ่นว่า “จ่มคืออยากให้ตายแท้” เพิ่นผัดว่า “อยากให้ตายนั่นละ” ทางลูกสาวกะเข้าข้างแม่ บักฟ้ากะคือกัน หญ้ายูเพิ่นกะบ่หาให้มันกินแหล่ว พ่อไปเกี่ยวหญ้าเกี่ยวยูเพิ่นกะเสยอยู่ แต่กี้เกี่ยวหญ้าให้งัวให้มอ บ่หาแต่ได้บอกยาก”

 “อยู่ต่อมา แม่เพิ่นผัดว่า บักหล้าไปหาเกี่ยวหญ้าให้งัวกับพ่อมึงเด้อ แต่กี้เกี่ยวบ่เกี่ยวบ่จัก ”

“เว้านำปาก แต่ก่อนมันอยากเป็น ไปนำดงนำป่าบ่ให้เว้าเรื่องเสือเรื่องสาง ไปนำบุ่งนำมูลบ่ให้เว้าเรื่องแข้”  

พ่อย้ำความเชื่อเรื่องคำพูดที่คนสมัยก่อนสอนกันมา แล้วก็วกกลับไปพูดถึงเรื่องที่พ่อเพิ่งกลับมาจากไล่มองหาปลาที่บุ่ง

 “ปีนี้น้ำบุ่งลดลงหลายจนเห็นกองเยาะ เขาพากันไปไล่มองนำกองเยาะกองเยยเบิ่งบ่เป็น เจ้าของกะลองไปซั๊วเล่นนำเขาอยู่ ได้มาเฮ็ดปลาแดกจักถ้วยบู๋นี่  ไปซั๊วเล่นพอสมผู้เฒ่า”

“ฝนเทมาสองสามคืนน้ำบุ่งคือจังกลับมาขึ้นอีก  คันน้ำยังขึ้นแนวนี้อีกสี่ห้าคืนสิปีนตลิ่ง”

“ไปไล่มองกะไปซั๊วเล่นพอสมผู้เฒ่าซื่อ ๆ ดอก ส่วนมองใหญ่กางยั้งถิ้มไว้ บัดมันมีเฮื่อมีแฮง มันบ่เจ็บบ่ปวด กะพอเฮ็ดพอทำอยู่ เฮ็ดอยู่เบิดมื้อมันกะบ่เมื่อยป่านใด๋ บัดมันเจ็บมันปวดมันฮั่งเป็น ยามมันเจ็บมันปวด มันบ่แน่นอน บัดลางเถื่อมันเจ็บ มันกะเจ็บขึ้นมา มันเป็นหยังบู๋นี้ มันเป็นนำโรคผู้เฒ่าหรือเป็นโรคแนวใด๋แล้ว  คันสิว่าไปแล้ว พวกหมู่รุ่นอายุหว่างเดียวกันมันกะส่ำกันนั่นละ เกะเกะกังกะคือกัน เจ้าของยังว่าไคแน่ ยังพอได้ไปได้มาอยู่ บ่ได้นอนอยู่คือหมู่ คือพวกจารย์ผัน อาวภากะนอนอยู่เฮือนซื่อ ๆ บ่ได้ไปใสมาใสแล้ว”

“สู่มื้อนี้บ่หวังกลับหลังแล้วล่ะ นับมื้อมีแต่สิไปทางหน้า ถ้าคองแต่มื้อมันท่อนั่น ตายแล้วสิเอาไปจูดไปจี่ใสกะเอาไป คันบ่อยากเผาอยู่เมรุ ฟืนเฮ็ดกองฟอนกะหาไว้แล้ว บ่ให้ยากใผ สิเป็นจังใด๋กะเป็น ของมันป่านนี้แล้ว เฮ็ดจังใด๋ ตอนนี้ เจ็ดสิบหกเจ็ดสิบเจ็ด เข้ามาแล้ว บางคนไปบ่อยากได้แล้วกะมี เจ้าของมันบ่อยากนั่ง อยู่ซื่อ ๆ ทุกมื้อนี้บืนไปท่อนั่น เจ็บส่ำหนึ่งบ่อยู่ มีแต่อยากไป”

“คึดแน่แต่นำบ่มีเงินไว้งันเฮือนดี*เจ้าของทอนั่น ย้อนเอามาปัวเจ้าของเบิ่ด” (*งันเฮือนดี คือ งานศพ)

“แต่กี้โตคึดว่า มีเงินไว้งันเฮือนดีเจ้าของพอได้ซื่อเหล้าให้หมู่กินแน่ ผู้ใด๋อยากกินเหล้าซื้อให้กินจนบ่อยากโลด กะเอามาปัวเจ้าของเบิ่ด ทุกมื้อนี้เฮือนดีงานหนึ่งกะว่าเบิ่ดสองแสนสามแสน คึดอุกอั่งนำผู้อยู่ทางหลังอยู่”

 “บอกเด็กน้อยว่า คันตายให้เอาไปเผาอยู่นาหัวบุ่งมันจังบ่ยากคนอื่น มนต์ครูบาจักองค์สององค์พอได้มาซักอนิจจา” พ่อพูดทีเล่นทีจริงแล้วก็หัวเราะเสียงดัง

“ตอนเจ้าของป่วยปีนั้น กะว่าแม่นตายแล้วล่ะ หายใจกะบ่ทัน จนว่าสิสวอยไปพุ้นล่ะ พยาบาลกำลังเข็ญเตียงไป แนมหาลูกว่าสิบอกว่า คันพ่อตาย เอาออกเมือแล้ว ให้เอาลัดลงไปนาบุ่งโลดเด้อ กะบ่ทันได้บอก”

“เฒ่าแล้วกะเว้าไปทั่วทีปทั่วแดน เผาคนตายอยู่นำไฮ่นำนา ใผสิอยากไปเหยียบไฮ่เหยียบนา เด็กน้อยอยู่นำหมู่นั่น เขากะย้าน คันเลาตายเอาไปนอนดอยไว้นาผู้เดียวโลดสู”

แม่นั่งอยู่ข้าง ๆ พูดขัดคอ

“มื้อหนึ่ง ย่างลงไปเบิ่งข้าวอยู่นาไฮ่ใหญ่ โลดดวนหัวสักลงใส่ไฮ่นา(ดวน คือ สะดุดล้มหัวถิ่ม) ลุกเป่งเหง่งป่างหง่างขึ้นมาได้ คนสิตายมันบ่ยากตั๊วนิ คึดว่า ย่างมาซื่อ ๆ กะหัวสักหัวคว่ำลงใส่ไฮ่นา คันสิตายอีหลี เก้าสิเป็นหยัง สิบสิเป็นหยัง ให้ลูกให้เต้าได้มาเห็นหน้าก่อนแน่กะไค”

เมื่อถามว่า ถ้าวันตายมาถึงเข้าจริง ๆ พ่อจะบอกกับพระที่มาสวดมาติกาให้บุญพ่อว่าอย่างไร  อยากนิมนต์พระรูปไหนเทศน์หน้าหีบศพอยากขอบคุณแขกเหรื่อที่มางันเฮือนดีพ่อเต็มบ้านเต็มเฮือนว่าอย่างไร

“ตายเป็นผีหนีเป็นเพิ่นแล้ว มันบ่ฮู้จักสิเว้าดอก กายกว่า*ยังเป็น ๆ นั่งอยู่จังซี้ กะสิจักเว้าอยู่ (*กายกว่า คือ นอกจากว่า) คันครูบาเพิ่นสวดแล้ว ลูกเต้ากะสิถวายปัจจอกปัจจัย เฮ็ดศีลกินทานตามฮีตตามคลองคือไทบ้านเพิ่นพาเฮ็ดพาทำไปซั้นตี้ องค์เทศน์กะสิเป็นหัววัดเพิ่นไปซั้นแหล่ว คือพี่เอื้อยเกเพิ่นให้แม่มนต์เจ้าคุณวิมานไปเทศน์งานศพบักทิด อยู่บ้านกระโสบปีนั่น พี่เอื้อยเกเลากะดีใจหลายว่ามนต์เจ้าคุณมาเทศน์หน้าหีบลูกได้ เลาจกเงินอยู่ถงถวายกัณฑ์เทศน์ห้าพันบาท เว้านำพ่อ คันตายแล้วกะให้แก่ลงไปเผาอยู่นาหัวบุ่งโลด บ่อยากให้ลูกยากนำ ฟืนกะหาไว้แล้ว”

 “ปีอีพ่ออีแม่เลาตายนั้น ยังบ่ทันมีเมรุ ได้เฮ็ดกองฟอนเผาอยู่ป่าซ้าคือกันทั้งสองคน ปีอีแม่ตายมหาธีร์มาจากวัดสระเกศ เอาผ้าไตรมาเฮ็ดบุญนำแม่ใหญ่ เพิ่นคุ้นกันกับบักเผิ้งแน่ มันไปบวชอยู่วัดสระเกศนำเพิ่น”

“กลางคืนเดิก ๆ มหาธีร์เพิ่นโทรออกมาบอกว่า แม่ใหญ่หลุดออกจากกองฟอนเด้อ เพิ่นว่าซั้น โตเข้าไปเบิ่ง เห็นไม้ข่มเหงล้มลงจากกองฟอน บ่กล้าท้อนแม่เข้าใส่กองไฟ ย้านบาป พวกผู้เฒ่าเพิ่นว่า พ่อแม่ตายบ่ให้ลูกเต้าเผาพ่อเผาแม่ บ่ให้ซุ บ่ให้ท้อนฟืนใส่พ่อใส่แม่ มันบาป เพิ่นว่าซั้น โตกะบ่จักสิเฮ็ดจังใด๋  ของย้านบาป  จักสิไปเอิ้นใผ แนวมันเดิกแล้ว ได้แต่นั่งแนมเบิ่งแม่สึงหลึงอยู่ซื่อ ๆ ทั้งบักอั้นหลานยังน้อย ๆ ซ้อนท้ายรถเข้าไปนำ สะผัดว่า “โอ้ย ! หัวยายจูม โอ้ย ! หัวยายจูม” พอดีผู้ใหญ่บ้านจอยเข้ามาส่องเบิ่งกะเลยเป็นคนท้อนฟืนใส่อีแม่”

“ตอนอีแม่ยังอยู่ ย้านแต่ลูกทุกข์ลูกยาก อย่าเฮ็ดนำแม่หลายเด้อ ให้เก็บกำไว้ แพงไว้ เลาบอกลูก เลาย้านลูกเฮ็ดงานศพเบิ่ดเงินนำเลาหลาย”

“พอเมี่ยนกระดูกแล้ว กะเอาไม้แก่นหล่อนยาวส่ำแขนหนึ่ง มาสับเป็นซื่อผู้นั่นผู้นี่ เอาสีแต้มเฮ็ดหลักเสปักไว้ม้องฝังหม้อเถ้ากระดูก จังว่า มื้อหนึ่งไปซ่อยงานอยู่วัด กะเลยลองย่างเข้าไปส่องเบิ่งอยู่ผีป่าซ้า หลักล้มกะมี หลักยังกะมี  แต่หลักเสอีพ่ออีแม่บ่เห็น กะสิผุพังไปเบิ่ดแล้วละ แนวมันดน”

แล้วเรื่องเก่าแต่หนหลังเกี่ยวกับพ่อใหญ่แม่ใหญ่ก็พรั่งพรูออกจากปากพ่ออีกมากมาย

“ตอนยายหนูป่วยไปนอนปัวอยู่โรงพยาบาล เจ้าของนอนอยู่เฮือนคนเดียว กะเป็นเฮือนเย็นเฮือนเงียบบาดหนึ่ง จังว่าโตว่า เฮือนเคยอยู่เคยเซา คันเจ้าบ่อยู่ ใผสิมาย่างนำเฮือนนำซาน ใผสิมาเว้ามาจา ใผสิมาปัดมากวาด ใผสิมาเมี้ยนสิ่งเมี้ยนของ ลูกเต้ากะสิบ่มีแม่นำเขา เฮือนซานกะสิเศร้าหมองไป เคยได้ยินเสียงฮ้องไล่จาดเด็กเล็กเด็กน้อยอยู่นำเฮือนนำซาน กะสิมิดสี่หลี่ไปตี้บาดนี้”

พ่อเปรยเรื่องแม่ขึ้นมาลอย ๆ

หลังแม่เจ็บหนักจากปอดติดเชื้ออย่างรุนแรงช่วงต้นเมษาหน้าแล้งที่ผ่านมา  และพ่อเองก็ล้มป่วยจากน้ำท่วมปอดเมื่อปีก่อน ย่างเข้าปีนี้ร่างกายพ่อกับแม่แก่หง่อมลงไปมากจนดูผิดหูผิดตา  ความชราย่องตามมาข้างหลังอย่างเงียบ ๆ โดยที่พ่อกับแม่แทบไม่รู้ตัว ไม่ต่างจากเรือผุค้างโคกอยู่ท่าซาละวันกำลังถูกปลวกลามเลีย และเกวียนฮ้างถูกจอดทิ้งไว้รอวันผุพัง

เมื่อความชรามาเยือน ก็แทบไม่มีส่วนไหนของสังขารร่างกายที่พอจะใช้งานได้ แม้ฟันของแม่จะยังอยู่เกือบครบทุกซี่ แต่ผมก็ขาวเต็มหัว ส่วนพ่อเองแม้เส้นผมจะยังดำ แต่ฟันก็ร่วงไปเกือบหมดปาก หลังที่เคยเหยียดตรงก็โก่งงอค่อมลงมองเห็นได้ชัด เวลาเดินทั้งสองคนต่างก็กระย่องกระแย่ง โซซัดโซเซพอ ๆ กัน

แม้หัวจิตหัวใจยังดื้อดึงหลอกตัวเอง อยากทำ อยากสู้  พยายามฝืนลากสังขารไปเพียงใด ก็เพียงหัวใจที่ยังอยากทำ แต่ร่างกายที่แก่หง่อมก็อ่อนล้าเต็มทน ไม่ต่างจากเปลวเทียนแสงสุดท้ายที่ริบหรี่พร้อมจะดับวูบลงในทันทีที่สุดไส้

มันคือธรรมชาติของพระไตรลักษณ์ มันคือความผุพังของสังขาร มันคือความเงียบงันของวัยชรา

ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน ๕๕. “แด่ความชราอันเงียบงัน” ผู้เขียน ญาณวชิระ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม) อดีต พระราชกิจจาภรณ์

ชรัง อนตีโต
เมื่อความชรามาเยือน
๕๕ ความเรียง
ว่าด้วยบทสนทนาของพระลูกชายกับโยมพ่อผู้ชรา
ISBN : ๙๗๘ – ๖๑๖ – ๙๓๓๗๘ – ๖ – ๗
ผู้เขียน  : ญาณวชิระ
(พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม)
               อดีต พระราชกิจจาภรณ์
ปีที่พิมพ์  : ๒๕๖๗
จำนวนพิมพ์  :  ๑,๐๐๐ เล่ม
จำนวนหน้า  : ๓๐๔ หน้า
จัดพิมพ์ โดย  :  สถาบันพัฒนาพระวิทยากร
เลขที่ ๓๔๔ อาคารสันติวัคคีย์ แขวงบ้านบาตร
เขตป้อมปราบ กรุงเทพมหานคร ๑๐๑๐๐
พิมพ์ที่  :  หจก.นิวไพศาลการพิมพ์
เลขที่ ๕๓ เจริญนคร ๔๖ บางลำพูล่าง
เขตคลองสาน กรุงเทพมหานคร

The post ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน ๕๕. “แด่ความชราอันเงียบงัน” ผู้เขียน ญาณวชิระ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม) อดีต พระราชกิจจาภรณ์ appeared first on Manasikul Online.

ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน ๕๔. “เมื่อความชราเยือน” ผู้เขียน ญาณวชิระ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม) อดีต พระราชกิจจาภรณ์

๕๔ . เมื่อความชราเยือน

“เฒ่านี้กะหลังก่อมกอเซาะ ๆ ลงแล้ว ย่างกะโซะ ๆ เซะ ๆ ซอมแต่มื้อมันทอนั่น” พ่อเปรยถึงหลังของแม่ที่นับวันมีแต่จะค่อมลง

หลังจากแม่ป่วยหนักเมื่อหน้าแล้งที่ผ่านมา ตกปลายปีมานี้หลังแม่ค่อมลงมาก พ่อสังเกตเห็นดูผิดหูผิดตาไปจนต้องทัก

“ทุกมื้อนี้แก่เฒ่าเจ็ดสิบเข้ามาแล้ว มีแต่นับมื้อตายทอนั้นล่ะ คึดว่า เงินฌาปนกิจยายหนูกะบ่ยอมไปจ่ายต่อ จ่ายมาหลายปีแล้ว ผัดมาหยุดตอนเฒ่าใกล้สิตาย”
“ตายแล้วกะเอายาก กว่าสิได้” แม่นั่งต่ำสาดอยู่บนกี่ใต้ถุนบ้านไม้พูดแทรกขึ้นมา
“ยากอยู้!” พ่อลากเสียงสูง “แต่ถึงคิวเขากะให้คือเก่า คันตายมา เจ้าของบ่ได้ใซ้ ลูกเต้าอยู่ทางหลังไปเอามาใซ้ มันกะคือกัน”

พ่อแย้งวิธีคิดของแม่ จากนั้นก็พูดเรื่องที่แม่เข้าโครงการฌาปนกิจ ธ.ก.ส. ต่อ

“พ่อบ่ได้เข้าฌาปนกิจ ธกส นำเพิ่นดอก เข้าแค่สหกรณ์ แต่แม่เพิ่นเข้าทั้ง ธ.ก.ส. ทั้งสหกรณ์ บอกว่า ให้เอาเงินผู้เฒ่าไปจ่ายต่อสา คันเอาไว้กะบ่มีดอกมีผลอีหยัง เพิ่นกะว่า บ่อยากเอามาจ่าย ตายแล้วเอาเงินยาก ผัดว่า”
“ยากเขากะให้อยู่ เขาให้มาทำศพก่อนหมื่นหนึ่งสองหมื่น เขาจังทยอยให้ตามคิว เถิงคิวมัน ลูกเต้ากะไปเอามาใซ้ จ่ายมาหลายสิบปีแล้ว ผัดมาหยุดตอนเฒ่าใกล้สิตาย กะเสียดายเงินที่จ่ายมาแล้วจักท่อใด๋ปี”

“เรื่องเก็บกำเงินบ่มีใครเกินแม่ ถ้าเงินได้เข้ากระเป๋าแล้ว บ่มีทางได้ออก เงินแม่อยู่ในธนาคารกะบ่แม่นเบิ่ดตอนป่วยแล้วบ่ โตกะบ่ฮู้นำแม่เพิ่น” พ่อปรารภขึ้นมาลอย ๆ เหมือนไม่มีอะไรจะพูด

ด้วยความที่แม่เป็นแม่บ้านแม่เรือน เรื่องภายในบ้าน ไม่ว่าเรื่องเล็กเรื่องใหญ่ พ่อจะให้แม่เป็นคนจัดการไปหมดทุกเรื่อง รวมถึงการเก็บกำเงินทองด้วย

สมัยบ้านหลังเก่า ประตูไม่แน่นหนา แม่จะมีวิธีแยกซ่อนเงินไว้หลายแห่ง เป็นการกระจายความเสี่ยงตามวิธีของแม่ แต่ละที่ดูแล้วก็ไม่น่าจะเป็นที่เก็บเงิน เช่น เหน็บไว้ตามมัดหมอนขิดในตู้หมอนบ้าง ซ่อนไว้ในโอ่งข้าวสารที่ตักนึ่งทุกวันบ้าง ซ่อนไว้ในกระสอบเมล็ดพันธุ์ปอบ้าง

แม่จะเปลี่ยนที่เก็บไปเรื่อย ๆ เกลือกว่ามีขโมยขโจรขึ้นบ้าน จะได้ไม่ผิดสังเกต แม้พ่อเองก็แทบไม่รู้ว่า แม่เก็บเงินเอาไว้อย่างไร

มีอยู่คราวหนึ่ง พ่อเอากระสอบเมล็ดพันธุ์ปอไปขายให้พ่อใหญ่กาญน์ ฉัตรวิไล แม่กลับบ้านมาไม่เห็นกระสอบพันธุ์ปอจึงถามหา พ่อบอกว่า ขายให้พ่อใหญ่กาญน์ไปแล้ว แม่บอกว่า ขายอย่างไรเงินอยู่ในกระสอบพันธุ์ปอจึงตามไปเอาเงินคืน

“เอาเสื่องไว้กระสอบในปอแน่ เสื่องไว้ก้นกระติ๊กน้ำแข็งแน่ เสื่องไว้อู๋ข้าวสารหมู่นั่นล่ะ จังว่า มื้อหนึ่ง พ่อเอากระสอบในปอไปขายให้พ่อใหญ่กาญน์

แม่ถามหา พ่อว่า “ขายให้พ่อใหญ่กาญน์แล้วเด้”

แม่ว่า “ขายจังใด๋ เงินข้อยอยู่ในฮั่น” เลยแล่นไปหาพ่อใหญ่กาญน์ ไคอยู่ เพิ่นยังบ่ได้ขายต่อ เทกระสอบปอออก จังได้เงินคืน แต่กี้ แม่ค้าขายในปอนำกันกับพ่อลุงจันทร์ กะค้าขายเบิ่ดสู่อย่างนั่นล่ะ” (ในปอ คือ เมล็ดพันธุ์ปอ)

“เถื่อหนึ่งนั่น แม่เอาเงินหยอดบั้งไม้ไผ่ เหรียญบาทแน่ เหรียญห้าแน่ ใบสิบใบซาวหมู่นั่นหล่ะ แล้วลืมถิ้มไว้จักท่อใด๋ซาติท่อใด๋เส่น มาพ้อเถื่อหลัง จนมอดขึ้น คือสิแม่นบั้งไม้ไผ่อ่อน มอดจังขึ้น” แม่เล่าเสริมแล้วก็หัวเราะ

“เฒ่ามาแล้วหาบ่ได้ เงินที่เก็บกำไว้มันกะเบิ่ดไปนำ ค่าหยูกค่ายาปัวเจ้าของแน่ ซื้อกินซื้ออยากแน่ ค่าสิ่งค่าของในเฮือนแน่ ค่าฟืนค่าไฟหมู่นั่นล่ะ ใซ้ไปนำทุกมื้อมันกะเบิ่ดไปนำ มื้อหนึ่งกะว่าบักฟ้าเอาไปซ่อมรถอีเฒ่าหมื่นสองหมื่นพอได้แก่สิ่งแก่ของ”
“แต่กี้ยังมีเฮื่อมีแฮง เฮ็ดได้ทำได้ หาเผาถ่านเผาคีขาย กะพอได้ใซ้ได้สอยไปแต่ละมื้อ เดียวนี้มันเบิ่ดแฮงแล้วเด้ เฮ็ดบ่ได้ มีแต่จกเงินเก่า จกไปจกมามันกะเบิ่ด แนวหาบ่ได้”
“ว่าบ่เป็นล่ะ มันมาฮอดมื้อนี้แล้ว มันกะสิสุดไปคือบั้งไฟเบิ่ดหมื้อท่อนั้นตั๊ว ไปได้ส่ำใด๋กะส่ำนั่นล่ะ” (หมื้อ คือ ดินปืน)

“เฮ็ดจังใด๋ได้ คนมันเฒ่าแล้วกะไปยากมายาก เจ็บแข้งเจ็บขา จักหน่อยกะว่าเล็มข้าวเล็มน้ำ มันกะสิยาก แนวเบิ่ดแฮงแล้ว คันสิจ้างรถเกี่ยวข้าวมันกะบ่พอสิคุ้ม ข้าวห่าง ๆ หีง ๆ จ้างรถเกี่ยวไร่ละหกร้อยบาท มันสิพอได้ข้าวอีหยัง กะสิคอยเล็มไป พอบ่ได้ซื้อเขากิน”
“น้ำบุ่งกะบกแล้ว คือสิบ่ท่วมแล้วล่ะ กายกว่าสิขึ้นมาใหม่อีก ปีนี้มันขึ้นมาจู๋ไฮ่นาแล้วกะลดลงไป คันมีฝนมาตื่มกะบ่แน่ อาจสิกลับขึ้นมาอีกกะได้
“โตมันกะอยากเฮ็ดอยากทำอยู่ มันฮั่งเจ็บฮั่งปวด เฮ็ดแล้วกะปวดแข้ง ปวดขา เดียวนี้ตนโตกะคือจังบ่เมื่อยปานใด๋ ผัดมาปวดขาปวดแข้ง เฒ่าชแรแก่ชรามาแล้วมันกะบ่จักสิเฮ็ดจังใด๋ มันบ่มีผู้จับผู้บายให้ บ่คือผู้เขามีลูกเต้าเล้าเขย”
“ไปเห็นข้าวนำไฮ่นำนา มันกะอยากดกอยากดึงหญ้าออกแน่ บ่อนใด๋ดกหญ้าออก ข้าวกะคือจังมันงามอยู่”
“เฒ่านี้กะจักเป็นจังใด๋ ตั้งแต่งัวน้อยโคมกะโซะลงเลย บ่นเจ็บบ่นปวดอยู่ ฮั่งต่ำสาดบ่เซา”
พ่อหันไปมองแม่ซึ่งนั่งอยู่บนกี่ กำลังสอดผือสาวฟืมต่ำสาด นับวันหลังแม่มีแต่จะค่อมลง แล้วก็หัวเราะครึ้มอกครึ้มใจ
“จักเพิ่นสิต่ำไปหยัง หลังโก่ง ๆ กะต่ำอยู่จังซั้น สาดนั้น”

“นี่ละเพิ่นว่า “ชะรา ธัมโมมหิ ชะรัง อะนะตีโต” คนเฮามันกะแก่กะเฒ่าเป็นธรรมดา บ่มีใผหนีพ้นไปได้ดอก ความแก่ความเฒ่านั่น คันแม่นเห็นผมหงอก เห็นหลังโก่งยามใด๋ ให้ฮู้โลดว่า นี่ละเฒ่า ห่าลางเถื่อลืมเฒ่า ตื่นเซ้ามาก่อนสิลุกจากบ่อนนอน ให้จ่มก่อนสามเถื่อว่า “เฒ่าแล้วเฒ่าแล่ว ๆ” จังลุกไป มันจังสิบ่ลืมเฒ่า เว้านำความอยาก มันกะอยากเป็นธรรมดา อยากจนฮอดมื้อตายพุ้นล่ะ แต่กะอย่าสิอยากจนลืมเฒ่า อย่าอยากจนลืมเฮื่อลืมแฮงผู้เฒ่า”
ยกพระพุทธพจน์ เรื่องความแก่เสริมคำพูดพ่อให้แจ่มชัดขึ้น

“ออกจากโรงบาลมาเบิ่งหนึ่งฮั่น หลังยายหนูกะคือจังซื่อ ๆ ดี ๆ อยู่ บัดงัวน้อยโคมหลัง โลดโก่งลงโล่งโค้ง เป็นคนโซะคนเซะไป ย่างกะโซะ ๆ เซะ ๆ ไปสาแล้วบาดนี้ เจ็บปวดผัดว่า ไปนำการนำงาน ไปวัดไปวานำเขากะสิบ่ได้ตี้ แนวมันนั่งบ่ได้นำเขา”

“เจ้าของกะคือกันนั่นล่ะ คันไปนั่งนำพระนำเจ้า กะนั่งบ่ได้ ไปนั่งขดตะหมาดกะบ่ได้ ไปนั่งตะหมอบตอบขากะบ่ได้ กายกว่านั่งเก้าอี้ แต่กะอายหมู่เพิ่น จังว่า มันโลดเบิ่ดสภาพแล้วเด้”
“เทิ่งเจ้าของผัดกินยาขับเยี่ยว คันไปการไปงานแน่ นั่งไปเดี๋ยวหนึ่งกะปวดเยี่ยวเรื่อย จังว่า มันบ่อยากไปการไปงานทางใด๋ ไปนำป่านำดงกะพอไปได้อยู่ เขากะสิว่านั่นตี้ ไปนำป่านำดงได้ บาดไปการไปงานนำวัดนำวา ผัดว่า ไปบ่ได้ ส่ำบักจารย์ผันมันถามหาโตว่า บักเกินมันเป็นจังใด๋เดียวนี้ “บักเกินมันสิเป็นหยัง” เขาว่า

“มันเกี่ยวหญ้าให้งัวสู่มื้ออยู่ มันสิเป็นหยัง” เขาว่า
“มื้อเมื่อยมันกะเมื่อย คันมื้อใด๋บ่เมื่อย เฮ็ดเวียกอยู่เบิ่ดมื้อมันกะบ่เมื่อย คือมื้อเซ้าขึ้นมาแต่กางมอง ไปเอางัวออกคอกแล้ว กะเลาะลงไปหาป่าข้าว เห็นหญ้าท่วมข้าวอยู่นากะลงดกหญ้าออกจากข้าว สวยแน่จังเข้ามาบ้านกินข้าวงาย ผัดเจ็บขาใด๋บาดนี้ เจ็บฝ่าตีนขึ้นมาฮอดขา อยากเป็นมันกะเป็นขึ้นมาโลดตั๊วนี่ คึดว่า ”
“บ่ว่าดอก มันมาฮอดปานนี้แล้ว มื้อใด๋กะมื้อนั่นล่ะ คิดท่อนั้นใด๋เดียวนี้”

“คึดนำความตายเอาไว้สู่มื้อ กะดีแล้วล่ะ เป็นมรณานุสสติ “มะระณะธัมโมมหิ มะระณัง อะนะตีโต” ยามฮอดมื้อมันอีหลี มันจังบ่มีแนวห่วง ใจโล่ง ใจเบา ใจบ่มีห่วงมันจังสำบาย มาฮอดมื้อนี่ มันเถิงยามสิเดินทางไกลแล้วล่ะ คันพอเตรียมโตเดินทางไกล ไปทางหน้าได้ กะเตรียมโตสา บาดนี่”
ยกคำสอนพระพุทธเจ้าเรื่องความตายในมรณานุสสติมาเสริมความคิดพ่อ

“กะคึดอยู่ฮั่นแหล่ว สู่มื้อนี้ คันตายมาอีหลีกะเบิ่ดห่วงแล้วล่ะ แม่นไปตายอยู่ม้องใด๋ ลูกเต้ากะสิพากันไปนำมาเฮ็ดศพอยู่ตั๊ว คึดว่า ตายแล้วกะทานพระทานเจ้า ทำบุญทำทานไปตามฮีตตามคลองที่ไทบ้านเพิ่นเฮ็ดเพิ่นทำฮั่นตี้ เว้านำเจ้าของมันอยากให้เอาไปเผาอยู่นาหัวบุ่ง พุ้นแหล่ว มนต์พระเล็ก ๆ น้อย ๆ มาซักอนิจจา พอเสร็จพิธีรีตองไป เว้านำความคิดดอกว้า ตอนอีแม่ตาย กะย้านแต่ลูกยากนำ อย่าเฮ็ดนำแม่หลายเด้อ เพิ่นสั่งความไว้”

“ทุกมื้อนี้ พ่อมันบ่มีแนวห่วงแล้วล่ะ มันกะท่อนั้นตั๊วคนเฮา ลูกกะใหญ่หากินหาอยากเองเป็นเบิ่ดสู่คนแล้ว จักสิห่วงหยัง”
“คันแต่กี้ห่วงอยู่ฮั่นแหล่ว แต่คราวลูกน้อย ๆ พ่อไปกางมองอยู่คูมูล ปีนั้น กางมองแล้วอ่วยหัวเฮือออกมา จังใด๋ลมแดงจังฟาดทึด ๆ มา บ่เห็นฝั่งเห็นแดน ทั้งลมทั้งฟองฟาดเฮือเข้าใส่อุ่มพี้ บาดเฮือขึ้นไปค้างอยู่อุ่มพี้พุ้น มันจังเซา คิดว่า ตายบาดนี้น้อ คันตายไผสิหาให้ลูกกิน ลูกยังน้อย ๆ ตอนนั้นคิดว่า จังใด๋กะตายแล้วล่ะ”

“น้ำท่วมปีนั้น พ่อไปกางมองอยู่คูมูล ลูกยังน้อย ๆ นอนอยู่เถียงนากับแม่ กะเถียงอีพ่ออีแม่ที่บักเวินอยู่สู่มื้อนี้ล่ะ ลมแดงยามฝนอื้ออ้า อื้ออ้ามา บ่ไหวแล้วเด้บาดนี้ คิดว่า กะเลยเข้ามานั่งกลางเฮือ ลมตีเฮือหมุนเข้าใส่อุ่มพี้ ขึ้นไปค้างอยู่เทิ่งอุ่มพี้พุ้น ลมจังเซา เฮือกะบ่ล่มจบเจือ น้ำเข้าเฮือพอท่วมหลังตีนนี่ล่ะ”

“แต่กี้คูหนองหวายมนมีอุ่มพี้หลาย สมัยเขายังบ่ได้มาเอากกไม้ ออก อุ่มพี้เฟือยน้ำแก่งอยู่ แนวยามน้ำแก่งขึ้นท่วมบุ่งท่วมมูล มื้อนั้น ลมกะฟาดมาแฮงหลาย กกไม้ถืกลมพัดมันหลูบไปเบิ่ด แนวลมแดงมันแฮง เฮือผัดเฮือน้อย ๆ จังว่ามันขึ้นไปค้างอยู่เทิงอุ่มพี้ เฮือกะบ่ล่มดอก คิดว่า ถึงแม่นล่มกะคือสิบ่ตาย เพราะว่ากกไม้มันหลาย ถ้าเฮือล่มกะลอยน้ำเฟือขึ้นยอดไม้ได้อยู่ คันเอิ้นแม่นอนอยู่เถียงนากะสิได้ยินอยู่ดอก”

“หนองบัวคูมูลยามน้ำหลาย ๆ คันเอิ้นมันกะสิพอได้ยินอยู่ แค่คนเว้ากันธรรมดาอยู่คูมูล กะยังได้ยินมาฮอดเถียงนา ยามน้ำท่วมเสียงมันก้องไปนำน้ำแก่ง ถ้าสมมุติว่าพ่อเอิ้นแม่เพิ่น “มาเอาเด้อ ๆๆๆ” กะสิได้ยินอยู่ดอก ลมมันส่งไปนำน้ำ แต่ว่า ผู้มาเอาสิฮู้จักไปฮู้จักมาบ่ มันยามกลางค่ำกลางคืน จักสิไปทางใด๋มาทางใด๋”

“แต่กี้ ยายหนูกับลูกน้อย ๆ นอนอยู่เถียงนา เจ้าของกะไปหาใส่เบ็ดใส่ขอนำหนองจอกหนองแจกไปพู้น ไกลปานใด๋กะไปหาใส่เบ็ดกบมาขายให้อิตาปั่น สมัยนั้นกบกิโลฯ ละสิบสลึงค์ ได้เงินมื้อละสี่สิบห้าสิบบาท มันกะยังเบิ่ดทุกบาททุกสตางค์ แนวบ่ได้ซื้อกินซื้ออยากคือทุกมื้อนี้”

“แต่กี้ มีพ่อค้ามารับซื้อปลานำบุ่งนำมูล เขาแล่นเฮือเครื่องมาซื้อ ไผหากบหาปลาได้กะเอามาขาย ตอนนั้นกบบักหลายเขากะซื้อถืก ๆ แนวเขาเป็นพ่อค้า แต่กี้ใส่เบ็ดกบมันกะได้หลายแน่ เวลาสามโมงสี่โมงเซ้า เขากะแล่นเฮือเครื่องมารับซื้อ ลางเถื่อกะมาสามโมง มันกะบ่แน่ แล้วแต่ซ้าแต่เร็ว”

“พวกท่ากกแต้เขาหาปลาขาย พวกซื้อปลากะแล่นเฮือเครื่องมาแต่เมือง ซื้อปลาเลาะบุ่งเลาะมูลมา ฮอดท่าใด๋กะจอดซื้อท่านั้น จนมาฮอดท่ากกแต้ ท่านาเฮา บ่อนใด๋เคยซื้อได้เขากะมานั้นตี้ พ่อกะนอนนาเป็นหมู่พวกท่ากกแต้ พวกบ้านบุ่งกะแทว บ่ได้ขึ้นบ้านขึ้นเมืองนำเขาดอก”

“สมัยแต่กี้มีเฮือไฟแล่นรับส่งคนนำแม่น้ำมูล อีแม่เลากะหาบสิ่งหาบของขึ้นเฮือไฟไปขายในเมือง เฮือไฟไปจอดท่าตลาด ยายจูมเลากะหาบของขึ้นไปขาย ตอนนั้น ยายหนูกะหาบหมากแตงไปขายในเมืองคือกัน หาบบืนล้มบืนตายจากท่ากกแมบ ย่างข้ามท่าข้วม โฮงเกลือ โนนพระเจ้าไปถ้าเฮือไฟอยู่ท่ากกไม้ ฮิมมูลสูงพุ้นตี้”

“เฮือไฟนั้นเขามีซื่ออยู่ แต่พ่อจำบ่ได้ สิแม่นเฮือสมพงษ์หรือเฮืออีหยังนี่ล่ะ บ่าวเบยเป็นนายท้ายเฮือ จังมาได้สาวคำมีอยู่บ้านเฮา บ่าวเบย กำไรงามเฮานี่ล่ะ สาวคำมีเป็นแม่หม้ายกะเทียวเมือเมืองหาบสิ่งหาบของไปขายเป็นหมู่กับแม่ สาวคำมีกะไปขายหมากเต้า หมากแตง ปลูกฟักแฟงแตงโมได้ กะหาบไปขาย หาบข้ามทางข้วมไปถ้าเฮือไฟอยู่ท่ากกไม้สูง บ่าวเบยเป็นคนตระการ ย้อนเลาเป็นนายท้ายเฮือ ซ่อยยกสิ่งยกของขึ้นเฮือ เลามาติดสาวคำมี กะเลยได้มาเป็นเขยบ้านบากนี่ตี้”

“ตอนนั้น บ่าวเทียมตาย สาวคำมีตกมาเป็นแม่หม้าย อยู่มา ๆ เลากะเลยมาเอากับบ่าวเบย กะหาอยู่หากิน เลี้ยงงัวเลี้ยงควาย อยู่หัวบุ่งนำกันกับพวกพ่อนี่ล่ะ”
“อยู่ต่อมา รถศรีประไพรมาแล่นนำบ้าน จังได้ไปทางรถ ตอนนั้น ทางยังบ่ดีดอก มีแต่เลนมีแต่ตม ยามหน้าฝนกะแล่นลุยน้ำลุยตมไป หลวงพ่อพาไทบ้านเอาหมากจกเอาเสียมถมทาง ขนดินขนดอน ตัดใบพร้าวใส่ทางให้รถแล่นได้ แนวทางรถแล่นไปแล่นมา มันกะเป็นหลุมเป็นบ่อ มีแต่ขุมมีแต่บวก ตามคลองฮอยรถ ยามคนย่างกะลุยน้ำลุยตมไปซั้นตี้”

“สมัยนั้น รถประจำทางที่เขามาแล่นนำบ้านกะมีรถรุ่งสุริยา บ้านยางวังพระ รถศรีประไพร บ้านนิคม หัวสนามบิน กับรถผู้ใหญ่บ้านเหลือ บ้านกุดลาด ลางเถื่อ ยามหน้าฝน รถรุ่งสุริยาแล่นไป เขากะเอาโซ้ถักล้อไว้บ่ให้มันติดหล่ม ถ้าติดหล่มแล้วล้อมันกะบ่ฟรี มันกะปีนขึ้นได้ เวลารถแล่นโซ้มันกะดังซ่วงซ่าง ๆ ไป แนวเขาเอาโซ้ถักล้อมันไว้ ”

“รถศรีประไพร เมียเลาซื่อยายกอง คุ้นกับพ่อแน่ เลาว่า ขายดินหัวสนามบินได้ จังมีเงินมาซื้อรถแล่น รถแล่นอยู่ ผาแก้ว นาคำ ปากน้ำ บ้านค้อกุดลาดแล้วกะเข้าเมือง สินค้ากะมีปอ มีถ่าน ปลา หมากบัว หมากแตง ผักนางอางหญ้าหมู่นั่นล่ะ เอาเข้าไปขายในเมือง”

“อยู่มาพ่อออกมาอยู่เฮือนน้อย กะมาเผาถ่านขาย ยายหนูกะหาบถ่านไปขาย หมู่พวกบ้านกระโสบกะว่าให้โตแน่ว่าให้เมียหาบถ่านขาย โตกะคึดอยากอาย แนวหมู่เล่นหมู่กินนำกัน กะเลยเซาให้ยายหนูหาบถ่านขาย บาดนี้ มาขายเป็นกระสอบป่านเอา แบกกระสอบถ่านขึ้นใส่รถเข้าเมือขายในเมือง ให้ยายหนูย่างไปถามขายนำร้านค้าเขา เลาถามขายได้พ่อกะแบกไปส่ง ต่อมา ได้บ่อนส่งประจำกะบ่ยาก เขาบอกเอาไว้ว่ามื้อนั่นมื้อนี่ให้เอาถ่านมาส่ง กะเอาไปส่งเขา”

“แต่กี้ ยายหนูเลาจักค้าจักขายดี เลาค้าขายเก่งคือหยังนี่ บ่ได้หนังสือจักโต ไปใสฮั่งกล้าเว้ากล้าถาม ไปนำตลาดตลี นำร้านค้าร้านขาย เลาฮู้จักเขาไปเบิ่ด พอเจ้าของให้เลาเซานั่นตี้ กะเลยขายบ่เป็น ย้อนเจ้าของคึดอยากอาย เอาถ่านใส่รถเมือขายในเมืองเถื่อละห้าหกสอบ ให้เลาไปย่างเลาะถามขาย เจ้าของกะนั่งเฝ้ากระสอบถ่าน พอถามขายบ่อนฮั่นบ่อนนี่ได้ เลากะย่างกลับมาบอก”
“อยู่มายายหนูเซาขาย โลดค้าขายนำเขาบ่เป็นเลยบาดนี้ ถ้าขายต่อกะคือสิเป็นแม่ค้าใหญ่นำเขาอยู่บ่จักล่ะ ตอนนั้น เลากะหาบถ่านขาย ได้เถื่อละร้อยเถื่อละห้าสิบกะเหลือใส่ถงใส่ไถ่ของเลาอยู่”
“ตอนยังมีเฮือไฟมาจอดรับคนอยู่ท่ากกไม้สูง ยามหน้าแล้งกะพากันปลูกบักแตง บักถั่วนำเลาะฮิมบุ่ง บางเถื่อกะเป็นบักบัวหมู่นั่นล่ะ กะพากันหาบไปขายซั้นตี้ ยายหนูเลาหาบบักแตงหนัก ๆ ข้ามทางข้วมบืนล้มบืนตายไปกว่าสิฮอดท่ากกไม้สูง จักแม่นปี พ.ศ.หยังล่ะ พ่อมันกะจำบ่ได้ ของมันดนมาแล้ว”

“เฮือไฟที่แล่นนำน้ำมูล มันเป็นเฮือพ่วงกัน เฮือลำน้อย ๆ พ่วงเฮือลำใหญ่ ลากกันไป ต่อมาเขาเลิกเฮือพ่วงมาใซ้เฮือลำเดียวแล่น บาดนี้ ตอนขึ้นเฮือเขากะมีไม้พาดเป็นตะพานให้ย่างขึ้นย่างลง พอเฮือเข้าจอดท่า เขากะพาดตะพานลงมา เฮากะย่างขึ้นไป ลูกน้องเขากะมาซ่อยขนของขึ้นเฮือ บ่ว่าสิเป็นถ่าน เป็นหาบหมากแตง แล้วแต่ไผมีหยังไปขายจังว่าบ่าวเบย เลาได้มาติดสาวคำมี ”

“เฮือหัวเครื่องนั้นลำบ่ใหญ่ มีแต่คนขับ เอาไว้ลากอย่างเดียว ลำที่เขาขนคนขนสินค้ามันจังใหญ่ แต่ละมื้อคนหลาย บางมื้อคนแน่นนั่งแซมเฮือไป เขารับคนมาเรื่อย ๆ ตั้งแต่พิมูล(พิบูลฯ) นาหว้า นาโพธิ์ มาดงบังจังผ่านบ้านเฮาเข้าไปเมือง เขากะมีเวลาว่าเฮือสิมาเวลาทอนั่นทอนี่ เฮากะฟ้าวไปลัด ขากลับกะคือกัน เขานัดเวลาไว้ เฮาขายของแล้วกะฟ้าวฝั่งนำเฮือ ย้านบ่ทันเฮือ ย้านเฮือออกก่อน สมมติว่า เฮือสิมาฮอดท่ากกไม้สูงสองโมงเซ้า เฮากะหาบของไปถ้าก่อนสองโมงเซ้า”

“อยู่ต่อมา มีรถประจำทางมาแล่นนำบ้าน คนปลูกแตง ปลูกบัว ปลูกหมากพริก หมากเขือกะหาบมาขึ้นรถ บาดนี้ กะพากันไปเมืองทางรถ บ่มีไผไปทางเฮือ เฮือกะเซาแล่น”

“พ่อมันกะอายุเจ็ดสิบเข้า ผ่านมาหลายยุคหลายสมัย ตั้งแต่นั่งเฮือเข้าเมืองกับอีแม่พุ้น ขายถ่านขายคีกะได้ไปกับเลา เอาปลาไปแลกข้าวแลกน้ำบ้านนาหว้า โพธิ์ศรี พิมูล (พิบูลฯ) ฮอดเมืองเดชกะได้ไปกับเลา มาฮอดมื้อนี้มันกะบ่ธรรมดา เกิดมานี้มันกะดนเติบหนึ่งแล้วล่ะ”

“สมัยน้ำท่วมเมืองอุบลพุ้น จักแม่นปี พ.ศ. หยังล่ะ พ่อกะจื่อบ่ได้ อีพ่อกับอ้ายพวงเพิ่นพากันเอาเฮือไปพายรับจ้างอยู่ในเมือง พวกโรงพยาบาลสิไปทางใด๋กะรับจ้างพายเฮือไปส่งเขา ปีนั้นน้ำท่วมสูงขึ้นไปฮอดเถียงนาที่บักเผิ้งอยู่สู่มื้อนี้ อีพ่อเลากะเอางัวเอาควายขึ้นไปผูกไว้เทิงดอนหัวนา หนีน้ำท่วม”

“ปีนั้น ข้าวถอกฮวงกำลังเหลืองเต็มท่ง พากันเกี่ยวข้าวหนีน้ำท่วม อีพ่อเลาว่า ระวังแข้เด้อ ได้ยินเขาว่าแข้หลุดออกมาหลายโต” แม่พอจำเหตุการณ์เมื่อครั้งน้ำท่วมใหญ่เมืองอุบลได้ พูดแทรกพ่อขึ้นมา

“ซ่วงนั้นคือสิแม่นโตไปขอเอาเงินนำอีแม่ว่าสิไปปักใต้นำบักลี พอดีอีพ่อให้อีแม่มานำเอาเงินคืน เลาบ่ให้ไป กะเลยลงไปนา ย่างฮั่นย่างนี่ เห็นมองอีพ่อห้อยอยู่เถียงกะเลยแบกลงบุ่ง เอาไปไล่ทางข้วมตอนน้ำบุ่งบก ได้ปลาหลายเบิ่งบ่เป็น ปลาค้อกะถืกแม่ถืกพ่อมันพาโล มื้อนั้นให้ยายหนูเอาไปขายได้เงินร้อยหนึ่ง เห็นว่าหาปลาขายได้กะเลยมาไล่ต่งไล่มองนำบุ่งนำมูลหาปลาขาย ได้เงินเจ็ดแปดร้อยขึ้นมา จังฮู้ลายหากิน ปีนั้นยายหนูไปขายปลาได้เงินอยู่สองสามพัน พอมีแฮงแน่ เจ้าของออกเฮือนใหม่ ๆ ยังบ่ฮู้จักลายหากิน นอนคืนคึดเอามือก่ายหน้าผาก สิหนีกลับคืนเมืออยู่นำพ่อนำแม่สาบ่ คึดว่า”

“แต่กี้ทองคำบาทละเจ็ดร้อย ยายหนูเลามีสร้อยทองหนักห้าสิบตางค์ สิแม่นพ่อเถ้าซื้อให้ลูกสาวใส่ โตกะออยให้เลาเอาไปขายมาตื่มค่างัว ย้อนอยากได้งัวแฮงหลาย เลากะเฮ็ดนำอยู่ดอก เอาสร้อยทองไปขายได้เงินสามร้อยห้าสิบบาทมาซื้องัวโตหนึ่ง ราคาเจ็ดร้อยบาท เอาเงินขายปลาตื่ม กะมาขุนขายได้เงินสิบห้าร้อย(1,500 บาท) ซื้อแล้วกะขาย ขายแล้วกะซื้อไปเรื่อย ๆ”

“บาดนี้ มาซื้องัวนำแม่ใหญ่คูณ ประสานพิมพ์ แม่พ่อถ่าน งัวแม่ลูก ซื้อมาแล้วโลดมาซักบุ๊บ ๆ เข้า เจ้าของกะย้านหลึบทึน กะเลยฟ้าวขาย สิแม่นขายให้อ้ายโฮม แม่ใหญ่คูณเวรเบิ่งบ่เป็น เพิ่นว่าขายงัวพรากลูกพรากเต้ามัน ยายหนูกะว่ามาตัวะขายงัวป่วยงัวเป็นให้ นอนซักบุ๊บ ๆ เข้าโตกะแห่งบ่มีเงิน ย้านมันตายกะเลยฟ้าวขาย”

“ขายแล้วกะบ่ซื้อไกลใด๋บาดนี้ มาซื้องัวนำพ่อใหญ่แดงตันสิบหก ร้อย( ๑,๖๐๐ บาท) บาดนี้ พ่อใหญ่คำทนฮ้องใส่พ่อใหญ่แดงตัน ว่า “อย่าขายให้มัน ๆ”
เล่าย้อนความหลังแล้วพ่อก็หัวเราะร่วนสุขใจ

แต่ว่า พ่อใหญ่แดงตันเลากะขายให้อยู่ดอก เอามาขุนแน่แล้วกะขายซาวห้าร้อย ( ๒,๕๐๐ บาท) เลยมาซื้องัวน้อยคู่หนึ่งนำพ่อใหญ่ทา (วันหนา) เป็นงัวเกวียน แต่ยังบ่ได้เป็นเกวียน เอามาหัดเอง พ่อใหญ่ทาเลาว่าอยากได้สามพัน โตมีอยู่สองพันกะเลยให้ไปก่อน บอกเลาว่า ตีปอแนวได้ข้อยจังสิเอาให้อีก ปีนั้นตีปอแนวได้กะเลยเอาเงินไปให้พ่อใหญ่ทาอีกพันหนึ่ง”

ปอแนวที่พ่อพูดถึง คือ พันธุ์ปอตามนโยบายเศรษฐกิจที่รัฐส่งเสริมให้ประชาชนเพาะปลูกเพิ่มรายได้จากการทำนาอีกทาง คนอีสานเริ่มปลูกปอมาตั้งแต่ราวพุทธศักราช ๒๕๑๒ จนมาถึงราวพุทธศักราช ๒๕๑๘ การปลูกปอตามชนบทได้ถึงจุดอิ่มตัวและเริ่มหมดไปในที่สุด พร้อมกับการจางหายไปของเพลงผู้ใหญ่ลี ตีกลองประชุม

ปีนั้น พ่อขายปอได้ก็เอามาสมทบกับเงินขายสร้อยทองของแม่มาหมุนซื้อวัวซื้อควาย

“บาดนี้ กะเอามาหัดแก่เกวียนจนเป็น ยายหนูกะพอได้แก่บักบัว แก่บักแตงไปขาย แก่นั่นแก่นี่ มีเกวียนแล้วกะบ่ได้หาบของบืนล้มบืนตายคือเก่า”

“ต่อมาโตเอาไปเลี้ยงอยู่นาดงบะเฮน บักหนึ่งมาตึกแหหาปลาอยู่ชลประทาน เป็นคนทางบ้านยาง มาถามซื้อ โตเลยเว้าพาโลมันว่า เอาสาตี้สี่พันห้า มันว่าขายอีหลีบ่ โตว่าขายอีหลีนั่นแหล่ว มันกะฟ้าวเมือเอาเงินมาให้ ตอนนั้น ขายงัวแต่บ่ได้ขายเกวียน โตกะมาซื้องัวเกวียนคู่ใหม่สี่พันสามร้อยบาท ซื้อมาขุนมาเพียรจังใด๋กะบ่อ้วนบ่พี เกี่ยวหญ้าเกี่ยวยูให้กินกะแล้ว เลยขายทั้งงัวทั้งเกวียนพร้อมกัน จังมีเงินมีทองแน่เลยไปขอซื้อเกวียนนำอาวมีพันหนึ่ง เพิ่นจอดถิ้มไว้ตะล่างเฮือน แล้วกะไปซื้องัวเกวียนนำบ่าวเบย แม่ใหญ่คำมีสี่พันบาท ได้งัวได้เกวียนแล้วกะไปหารับจ้างแก่ปอแก่ป่านนำเขาตี้บาดนี้”

“พวกมีเงินเขากะมีงัวใหญ่ คือ พวกจารย์สังข์ พวกบักนึก ยามแก่เกวียนเขาไปฮอดโค้งใด๋แล้ว งัวโตยังย่างเต๊าะแต๊ะ ๆ อยู่ ของงัวโตมันจ่อย ตอนนั้น รับจ้างแก่ปอร้อยละสี่สิบ-ห้าสิบบาท แก่ปอได้ร้อยมัดต่อเงินห้าสิบบาท ลางเถื่อกะร้อยมัดต่อซาวห้าบาท (ยี่สิบห้าบาท) แล้วแต่ใกล้แต่ไกล กะเลยมาเพียรงัวเกวียนคู่นี้เอา หาเกี่ยวหญ้าเกี่ยวผือให้งัวกิน โลดพีขึ้นโวยบาดนี้ ”

“พวกจารย์สังข์ พวกบักนึก ไปหารับจ้างแก่เกวียนนำกัน โตว่า มึงไปบาดนี้ ของงัวโตขุนขึ้นมา มันอ้วนมันพีแล้ว มันกะมีแฮงลากมีแฮงแก่ ไปใสกะบ่ปะก้นหมู่แล้วบาดนี้ หมู่ไปฮอดใสกะนำก้นหมู่ไปต้อย ๆ ซั้นตี้”
“จากนั้นมา กะพอได้อยู่ได้กินนำล้อนำเกวียนมานั่นละ พอมีงัวมีควายแล้ว กะได้ฝุ่นใส่ไฮ่ใส่นา จัังได้ข้าวใส่เล้าเก้าเกวียนสิบเกวียน บ่อึดกินอึดยาก”

“บาดนี้ อยู่มากะมาขายหกพันบาท ว่าอยากซื้องัวเก่งมาขี่คือหมู่แน่ ไปเลื่อยไม้ได้เงินมาว่าสิเอามาตื่มใส่งัวเก่ง ๆ นำเขา ยายหนูผัดว่า โอ้ย! อย่าสิซื้อเถาะ เพิ่นว่าซั้น เพิ่นอยากได้ไฟฟ้าเข้าเฮือน ตอนนั้นไทบ้านกำลังพากันเอาไฟฟ้าเข้าเฮือน (พุทธศักราช ๒๕๒๑) โตว่า ไปต่อไฟนำเฮือนแม่ใหญ่ตันมาใซ้สาก่อน แม่เพิ่นผัดว่า ไปทางหน้าย้านมันบ่ถึกเขา แม่เพิ่นบ่จักโอยจักครางอยู่ เพิ่นบ่อยากให้ซื้องัว อยากได้ไฟฟ้าเข้าเฮือน โตกะเอาไฟเข้าเฮือนตามแม่เพิ่นว่าอยู่ดอก กะเลยบ่ได้งัวเก่ง ๆ นำเขา กะได้ซื้องัวธรรมดามาใซ้ แต่ว่างัวคู่นี้มันกะพอใซ้อยู่ดอก โตฮั่งอยากได้เก่งกว่าหมู่แน่”

“กะเลยมาซื้อมาขายไปเรื่อย ตอนนั้น มันกะมีแต่กำไร บ่มีหลุบทุน เทิ่งแก่เกวียน เทิ่งซื้อ เทิ่งขาย กะพอมีเงินมาแน่ พอได้เล่นได้กินนำหมู่นำพวก”

“พวกเล่นพวกกินนำกันกะแม่นบักแสงเค เป็นหมู่ฮักหมู่แพงกันมาแต่น้อย ๆ ไปใสกะไปนำกันดี มันติดเจ้าของย้อนมันบ่มีพ่อมีแม่นำหมู่”

“บักแสงเคมันมาเอากับสาวหนู ผัวเลาตาย เป็นแม่หม้าย จังมาได้กับบักแสง ผัวก่อนได้ลูกสามคน มีอีบัวลี อีวรรณ กับอีนางเมียบักสวน อยู่มา ๆ สาวหนูเลามาเอากับบักแสง กะมาได้อีตึ๋ง อีรัศมิ์ อีเกตุ สามคน”

“บักแสงเคมันเป็นกำพร้าแม่กำพร้าพ่อแต่ยังน้อย ๆ พอมีครอบมีครัวแล้วมันกะมีความสุขแน่อยู่ สมกับคนบ่มีพ่อบ่มีแม่ ทุกข์ยากมาแต่น้อย ลูกไปกรุงเทพกรุงไทกะหาเงินมาให้ ลางเถื่อเจ้าของกะไปหาแปะกินนำมัน ยามลูกมันฝากเงินมาโตกะบอกมันว่า หมอ! ซื้อเหล้าให้กินแน่โว้ย มันกะซื้อให้กิน เหล้าแน่ ยาสูบแน่กะท่อนั่นล่ะ มันกะซื้อดีอยู่”

“ยามลูกฝากเงินมาให้ ลูกมันกะบ่ฝากให้แม่ แต่ฝากให้พ่อ มันกะเป็นคนดีอยู่ดอก มันบ่วาดนั้นวาดนี้กับลูกกับเต้า บ่ว่าสิเป็นลูกเก่าหรือลูกใหม่ มันกะว่าลูกคือกันเบิ่ดสู่คน ลูกเต้าเขากะนับถือมันดีอยู่ ที่เคยเห็นมา บางคนนั้น ผัดว่า พ่อน้าเฮ็ดกับลูกบ่ส่ำกัน ใจกะบ่เป็นธรรม แต่บักแสงมันบ่เป็นจังซั้น มันเป็นคนดี ลูกกะดีนำมัน”

“แต่กี้ลูกเต้าบักแสงเขากะดีนำโตอยู่ ย้อนแม่มันดีนี่แหล่ว ของแต่กี้ ว่าแต่กินข้าวแลงแล้ว โตกะไปนอนเล่นอยู่เฮือนมันโลด นอนดูดยาเล่นอยู่นำกันกับมัน”

“เมียมันกะดีอยู่ ตอนครูบาเป็นเณรน้อย ๆ ไปอยู่วัดป่า นาอยู่ใกล้วัด สาวหนูเลากะไปส่งจังหันจังเพลเณรให้อยู่ แนวโตมันอยู่ไกล ลางมื้อแม่เลากะให้น้องปั่นจักรยานไปส่งจังหัน มื้อใด๋มหามังกรบ่อยู่ บักแสงเคมันกะมาบอกว่า “หมอ ๆ มันว่า มื้อนี้ บ่มีผู้อยู่นำเณรเด้อ เณรอยู่คนเดียว มหามังกรบ่อยู่” มันว่าซั้น “ฮ้วย! บ่อยู่กะสิย้านหยัง แนวใจมัก” โตว่า

พูดถึงช่วงนี้ พ่อก็หยุดหัวเราะเอิ๊กอ๊ากสุขใจ
“แนวใจมัก สิย้านอีหยัง” โตว่า บักแสงเคเถียงนามันอยู่ใกล้วัดป่า ทางเข้าวัด มื้อใด๋มหามังกรบ่อยู่ เห็นเณรอยู่คนเดียว มันกะย่างมาบอกโต”

“พ่อกะคึดลุโตนซาดเธออยู่ดอก ตอนตาย เธอเป็นโรคไต เป็นนิ่วในไตเธอกะมาผ่าตัดไต กะสิเจ็บสิปวดแน่อยู่ จังว่า นิ่วอีหยังจังเป็นตาย้านแท้ มันเอามาให้โตเบิ่ง เป็นแหลม ๆ เฮ็ดกากซากคือนิ้วมือคนนี้ กะย้อนมันแทงนั้นแทงนี้เฮ็ดให้มันเจ็บมันปวด”

“แต่ยังน้อยบักแสงมันขึ้นกกไม้กกตอกเก่ง ว่าแต่อยากหยังมันกะโก้ยเก้ยขึ้นให้กินโลด ของมันขึ้นกกไม้เก่ง โตขึ้นบ่เก่งคือมันกะเป็นผู้ถ้าเก็บอยู่ทางล่าง มันถิ้มลงมา คันว่าอยากกินหมากยาง มันกะปีนขึ้นโลด”
“ก่อสิเอิ้นแสงเคนั้น ย้อนขามันหัก

ปีนั้น พ่อถ่านสร้างโรงเรียน เพิ่นหาไทบ้านไปซ่อยเฮ็ด บักแสงมันขึ้นปูแป้นโรงเรียน หมู่ผัดเลื่อนไม้ไปบ่เบิ่งว่ามีคนงอยอยู่ ไม้พาดหลุดลงใส่โต๊ะ บักแสงตกลงมาขาหัก หัวพ่อสุข บ้านหนองสะโน มาเป่าให้ ใซ้น้ำมันทาขามันจังคืนมาย่างได้”

“ตอนอีแพรวถืกรถชนขาหักกะไปให้ลุงดำป้าหวาย บ้านหนองสะโนมาเป่าให้คือกัน ลุงดำเป็นลูกหัวพ่อสุข กะสิแม่นเฮียนจอดกระดูกจากหัวพ่อสุข แต่กี้กะบ่ฮู้จักว่าเลาเป็นไผ โตเคยเห็นเลาตั้งแต่ตอนหัวพ่อสุขมาปัวบักแสงพุ้น เคยได้ยินแต่แม่เพิ่นว่า ป้าหวายอยู่บ้านหนองสะโน ตอนไปหาลุงดำ เลาว่าเดี๋ยวนี้บ่ได้เฮ็ดแล้ว แต่เป็นหลานเลากะเฮ็ดน้ำมันมาปัวมาเป่าให้หลานอยู่ดอก ตอนนี้ลุงดำเลาตายแล้ว จักมีคนสืบต่อเลาบ่ ลูกเต้ากะสิบ่สนใจบ่จักล่ะ”

“แต่กี้ บ้านหนองสะโนนั่น ยามมีบุญศีลกินทานหยัง พ่อกะไปเล่นไปกินอยู่ แต่บ่ได้ไปเฮือนป้าหวาย ของมันบ่ฮู้จักว่าไผเป็นไผ ตอนไปหาลุงดำ ป้าหวายเห็นโต เลาว่า มันแม่นไผ แม่นผัวอีหนูอยู่บ่ “เออ! แม่ป้า” โตว่า มาหาพ่อลุง รถชนหลาน อีแพรวมันขาหัก อยากให้ลุงดำไปเบิ่งให้หลานแน่ ป้าหวายเพิ่นกะฟ้าวอยู่ดอก ฟ้าวไปนำลุงดำ เพิ่นว่า มันกะไปยากมายาก คันบ่เทียวมารับมาส่งเอา มื้อใด๋ลูกเลาว่าง มันกะพาเพิ่นมาอยู่ดอก”

“ตอนนี้ ลุงดำเลาตายแล้ว ยังแต่ป้าหวายกะเลิง ๆ เลง ๆ จำหยังบ่อยากได้แล้ว มีแต่พวกลูกเต้าไปมาหากันอยู่ อีแพรวมันกะเทียวไปหาเพิ่นอยู่ เอาข้าวหนอกข้าวหนมไปให้”
“น้องชายลุงดำคนหนึ่งเลาเป็นนักเลงเมืองเดช ลูกน้องเจ้าของโรงเลื่อยใหญ่ แต่กี้พวกโรงเลื่อยมีแต่นักเลงใหญ่ เขาผิดกันฆ่ากันเบิ่งบ่เป็น มื้อหนึ่งโตเมือนาหัวบุ่ง เห็นเลามาเถียงนา เลาว่า แม่นเถียงอีหนูอยู่บ่ เขาว่าเถียงอีหนูอยู่นี้ กะเลยย่างมาเบิ่งนามัน ได้สองสามมื้อเห็นหายไป อยู่ต่อมาบ่ดน กะได้ยินว่าเขายิงเลาตายอยู่เมืองเดช ตอนนั้น จักแม่นเลาหนีมาหรือจังใด๋ล่ะ”

“พ่อกับแม่มันทุกข์หลาย พากันตัดไม้ไง้ขอนเผาถ่านขาย อยู่นำฮิมบุ่ง ฮิมมูล เอาลูกน้อย ๆ ผูกอู่นอนไว้นำอุ่มพี้ จังว่า สู้ทุกข์สู้ยากมานำกันกับแม่เพิ่น จนเฒ่าซากันหลังเลาก่องกอเซาะลง เฒ่ามาแล้วกะคึดไปทางหลัง อีพ่ออีแม่เลากะอายุหย่านเจ็ดสิบแปดสิบ เอื้อยกะอายุหย่านหกสิบเจ็ดสิบ อ้ายกะหย่านเจ็ดสิบคือกัน เจ้าของกะเจ็ดสิบเข้ามาแล้วเด้ มันกะใกล้มื้อเข้ามาแล้ว จักมื้อใด๋ล่ะสิฮอดมื้อมัน”

“ผิว่า ยายหนูเลาบ่อยากเอาหยังแล้วล่ะ เว้าหยังขึ้นกะมีแต่เซา ๆ พอเซากะเซา ตายไปกะเอาหยังไปนำบ่ได้จักอย่าง เลาว่า แต่ว่า เจ้าของมันเคยทุกข์เคยยาก กะอยากมีดินมีดอนไว้ให้ลูกให้หลานเฮ็ดกินเฮ็ดอยากแน่”

ด้วยความที่พ่อเป็นคนอารมณ์ดี มีความเบิกบานอยู่ข้างใน แต่ก็เป็นคนชอบใช้ความคิดอยู่เสมอ พ่อจึงชอบนอนเอามือก่ายหน้าผากครุ่นคิดอะไรบางอย่างเป็นเวลานาน บางทีก็นอนขาไขว่ห้างฮัมเพลงในลำคออยู่คนเดียวที่นอกชานบ้านบ้าง ที่ใต้ร่มหว้านาหัวบุ่งบ้าง

ในยามเมื่อความชรามาเยือน ความรู้สึกหลายอย่างที่ถูกเก็บงำไว้ตั้งแต่วัยหนุ่มก็หลั่งไหลออกมา ผ่านคำพูดของพ่อ ระหว่างการสนทนา ทำให้สัมผัสได้ถึงคำพูดของผู้ที่เป็นทั้งพ่อและชายชราในคนเดียวกัน
แล้วการสนทนาในบ่ายวันนี้ก็สิ้นสุดลง

ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน ๕๔. “เมื่อความชราเยือน” ผู้เขียน ญาณวชิระ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม) อดีต พระราชกิจจาภรณ์

The post ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน ๕๔. “เมื่อความชราเยือน” ผู้เขียน ญาณวชิระ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม) อดีต พระราชกิจจาภรณ์ appeared first on Manasikul Online.

ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน
๕๕ ความเรียง
ว่าด้วยบทสนทนาของพระลูกชายกับโยมพ่อผู้ชรา
๕๓. “เรื่องของฮีตคลอง”
ผู้เขียน ญาณวชิระ
(พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม)
อดีต พระราชกิจจาภรณ์

๕๓. เรื่องของฮีตคลอง

วิถีชีวิตชาวบ้านปากน้ำดำเนินไปในวิถีแห่งฮีตคลองเหมือนวิถีชีวิตของชาวบ้านทั่วไป แม่ก็เช่นเดียวกัน เมื่อวันทำบุญข้าวประดับดินตามฮีตคลองเดือนเก้ามาถึง แม่ก็มักจะกุลีกุจอขะมักเขม้นทำโน่นทำนี่ทั้งวัน เพื่อตระเตรียมสิ่งของทำห่อข้าวน้อย นอกจากจะเตรียมไว้ใช้เองแล้วแม่ยังเตรียมเผื่อส่งไปให้ลุงดิษฐ์พี่ชายของแม่อีกด้วย

“พ่อใหญ่แม่ใหญ่ทางบ้านนาคำจักแม่นนามสกุลหยังแม่กะจื่อบ่ได้ เอาปูเอาปลาไปส่งลุงดิษฐ์อยู่บ้านหนองทามให้เพิ่นใส่ห่อข้าวน้อย กะได้ถามลุงดิษฐ์อยู่ว่า แต่กี้พ่อใหญ่แม่ใหญ่ทางบ้านนาคำขึ้นนามสกุลหยัง ลุงดิษฐ์เพิ่นพอจื่อได้อยู่ แต่ว่าแม่บ่จื่อ เพิ่นว่านามสกุลนี้เขากะฮู้จักเบิดบ้านนาคำนั่นล่ะ ถามแม่ป้าจันทร์เพิ่นกะจื่อบ่ได้คือกัน ตอนแม่เกิดมาแม่ใหญ่เพิ่นกะมาขึ้นวงศ์หอมนำพ่อใหญ่เล็ดแล้ว”

แม่เอาข้าวของสำหรับใส่ห่อข้าวน้อยไปให้ลุงดิษฐ์ที่บ้านหนองทาม ถือโอกาสถามนามสกุลดั้งเดิมของยาย ซึ่งเป็นคนมาจากบ้านนาคำ ลุงดิษฐ์บอกแต่แม่จำไม่ได้ แม่บอกว่า เมื่อก่อนเคยมีนาอยู่ทางเข้าบ้านนาคำ เป็นที่ของยาย หลังยายตายพ่อใหญ่เล็ดจึงขายมาซื้อใหม่อยู่ฟากฮ่อง ทางดงบะเฮน

ตอนยายตายน้องเพิ่งเกิดยังแบเบาะ (น้าบุญมี วงศ์หอม) ยังไม่หย่านม เวลาน้องร้องไห้หิวนม ต้องอุ้มน้องไปขอกินนมจากแม่ใหญ่ทองกิ้นจากคนนั้นคนนี้ นานเข้าเขาก็ไม่ให้กิน เพราะลูกเขาร้องไม่ยอมให้แย่งนมกิน แม่ใหญ่แหวนบ้านนาคำ แม่มหาลำแพน ก็เป็นเพื่อนกับแม่ อายุรุ่นราวคราวเดียวกัน   ตอนน้าสาวบุญ น้องแม่ใหญ่ยังอยู่ ก็ยัังได้ไปมาหาสู่อยู่บ้าง แต่พอน้าสาวบุญตาย ตอนนี้ที่บ้านนาคำก็ไม่เหลือใครแล้ว

“มื้อคืนไอ้แพรวไปส่งข้าวพ่อใหญ่แม่ใหญ่ สั่งความไปว่า บ่อนธาตุพ่อใหญ่กับแม่ใหญ่ให้เอาเทียนไปไต้นำ บ่อนพ่อใหญ่กะต่างหาก บ่อนแม่ใหญ่กะต่างหาก ธาตุเพิ่นอยู่คนละม้อง พวกคุ้มบ้านน้อย เขาพากันย่างไปเป็นหมู่กัน พวกขี่รถไปหยื่งหย่าง ๆ กะมี แต่พวกหมู่นี้เขาชวนกันย่างไป”

“พ่อของพ่อใหญ่เล็ด เพิ่นซื่อว่า “พ่อใหญ่เซียงพรหมา” ส่วนแม่ของพ่อใหญ่เล็ดนั่น ซื่อว่า “แม่ใหญ่ทองสูง” กะเอิ้นเอาเบิ่ดนั่นล่ะ”

“มื้อวานไปเพลเฮ็ดบุญข้าวประดับดินนำเพิ่น นั่งดนแน่กะเจ็บหลังเข้า ใจสิหลูดสิขาด พลิกไปอีกทางหนึ่งกะจังเข้า คันย่างไปแน่มันกะเจ็บกะปวด”

แม่บ่นเรื่องเจ็บหลังแต่ก็อยากไปทำบุญข้าวประดับดิน

“ยายหนูกะจักเป็นหยังจังหลังโก่งลง นั่งอยู่กะหลังโก่งโล่งโค้ง เฮ็ดโก่งโก๊ะ โก่งโก๊ะอยู่”

พ่อเพิ่งกลับจากเกี่ยวหญ้าให้วัว พูดแทรกขึ้นมา

“เจ้าของมันกะเจ็บขาเจ็บแข่งคือกัน ลางเถื่อกะเจ็บ ลางเถื่อกะเซา บ่เฮ็ดบ่ไปมันกะอยากเฮ็ด มื้อก่อนลงไปนาหัวบุ่ง เกี่ยวหญ้าให้งัวนำ ดกหญ้า*ออกจากนานำ ไปเห็นนำไฮ่นำนาฮกเฮื้อกะถากกะฟันออก ของมันอดบ่ได้ ไฮ่นาคันบ่พิถีพิถันแน่ มันกะบ่ได้ข้าวได้น้ำนำเขา เห็นเขาได้กะอยากได้นำเขานั่นตี้ บางมื้อคันมันบ่เมื่อย ย่างหลบหน้าหลบหลังอยู่เบิดมื้อ มันกะบ่เมื่อย” (*ดกหญ้า คือ ถอนหญ้า)

“แนมเบิ่งหายใจ เห็นแต่กระดูกส้วงยวบยาบ ๆ แล้วกะยังบืนไปเฮ็ดไปทำอยู่ เฒ่าแล้วจักสิทะเยอทะยานไปเฮ็ดหยัง พอเซากะเซา”

แม่พูดตัดบท

“คนบ่ทันตายมันต้องทะเยอทะยาน หันใส่อันนั่นแน่อันนี่แน่ มันจังทันกินทันอยาก มานั่งถ้านั่งคอยกินมันบ่แม่นแนว คันตายแล้วกะแล้วไป กะมาถ้าห่อข้าวห่อน้ำเขาส่งไปให้จังซี้ตี้”

พ่อต่อปากไม่ลดละ

“เจ้าของมันบ่เคยทุกข์เงิน มันมาทุกข์ตอนเฒ่ามานี่ล่ะ ขอเงินไปซื้องัวกะเว้าบ่แล้วบ่เลิก แต่กี้อยากซื้องัวซื้อควายท่อใด๋กะซื้อ มาอึดเงินตอนเฒ่าย้อนเป็นนำพยาธิ แต่กี้ถือเงินเป็นแสน หาเลาะถามซื้องัวซื้อควายนำบ้านนั่นบ้านนี่ อย่างขี้หล่ายกะเจ็ดหมื่นแปดหมื่น โขงคิค่ายนี้* พ่อเลาะไปมาเบิด” (*โขงคิค่าย คือ แถบนี้ ย่านนี้ หรือ บริเวณนี้)

พ่อคุยอวดต่อ

“เฒ่ามาแล้ว จักแม่นเป็นคนแนวใด๋ แต่กี้คือจังบ่เป็นจังซี้ ว่าให้

เอาเงินในถงในไถ่เจ้า  มาเพาะมาโมนำกันกับข้อยแน่  กะบ่หัวสา สะผัดว่า “ไผเฮ็ดกะคือกัน  เจ้าเฮ็ดแหล่วกะแล้วตั๊ว  ปูปลานาน้ำกะหามาให้แล้ว” ข้อยเฮ็ดมันแล้วข้อยอยู่ แต่มันบ่แล้วเจ้า ข้อยเฮ็ด ข้อยกะได้ของข้อย มันบ่ได้เจ้า เอามาเพาะมาโมนำกัน

ให้เพิ่นเขียนซื่อซักอนิจจาหาพ่อใหญ่ แม่ใหญ่ พอให้พ่อให้แม่เจ้าทางนั้น เพิ่นได้ว่า “อันนี้มันส่วนของลูกกูตั๊วนี่” กะเสย ๆ เลย ๆ อยู่ โลดสิบ่อยากกินอยากทานนำเพิ่นอิหยังจักอย่าง ลูกอยากบวช กะบ่ให้บวช  วัดบ่เข้า พระเจ้าบ่นบ  แต่งปิ่นโตให้ไปจังหันจังเพลนำพวกผู้เฒ่า  กะบ่ไปนำหมู่นำพวก  คันตายไป ยมพบาลถามว่า เจ้าเฮ็ดบุญหยังมาแน่ กะสิตอบบ่ได้นำเขา จังแม่นคือพ่อใหญ่โทนพ่อเจ้าน้อ”  แม่แขวะพ่อ

“บุญข้าวประดับดิน แฮมสิบสี่ค่ำเดือนเก้า เฮ็ดแนวกินแนวอยากใส่ห่อข้าวน้อยให้พ่อใหญ่แม่ใหญ่ ส่วนบุญข้าวสาก แม่นเดือนสิบเพ็ง ถัดไปอีกเดือนสิบเฮ็ด จังออกพรรษา ก่อนออกพรรษากะมีสังฆทานวัดบ้าน วัดป่า พ่อแม่เพิ่นพาเฮ็ดพาทำมาจังซั้น” 

แม่เลิกต่อล้อต่อเถียงกับพ่อ หันมาพูดเรื่องบุญข้าวประดับดินและฮีตคลองต่อ

 “ได้ของใส่ห่อข้าวน้อยให้พ่อใหญ่แม่ใหญ่หลายอยู่ ได้เนื้อ ได้ปลาข้าวหนอกข้าวนม ของหวานของมัน บักส้มบักหวานมีเบิ่ดสู่อย่าง ปีที่แล้วบักฟ้าไป ปีนี้ไอ้แพรวไป”

แม่สาธยายของใส่ห่อข้าวน้อยปีนี้

บุญข้าวประดับดินนับเป็นการทำบุญตามฮีตคลองที่สำคัญของชาวบ้าน จะทำในวันแรม ๑๔ ค่ำ เดือน ๙  เพื่ออุทิศให้กับญาติที่ล่วงลับไปแล้ว

ชาวบ้านเชื่อกันว่า ในวันดังกล่าวนรกเปิดให้ผู้ตายมาโลกมนุษย์ได้ในรอบหนึ่งปี ญาติพี่น้องที่ตายไปก็จะมาเดินอยู่ตามบ้านเรือนที่เคยอยู่อาศัย ตามเรือกสวนไร่นาที่เคยทำอยู่ทำกิน และตามวัดวาอารามเพื่อรอรับส่วนบุญที่ญาติจะกรวดน้ำอุทิศให้

ลูกหลานจะทำข้าวปลา อาหาร คาวหวาน ผลไม้ หมาก พลู บุหรี่ อย่างละเล็กอย่างละน้อย มาห่อด้วยใบตองทำเป็นห่อเล็ก ๆ ตามจำนวนญาติที่ตายไป นอกจากนั้นยังต้องทำเกินไว้เผื่อญาติที่อาจหลงลืม และทำเผื่อเปรตที่ไม่มีญาติด้วย แล้วนำไปยาย(วาง)ไว้ตามธาตุที่เก็บกระดูกปู่ ย่า ตา ยาย ตามบริเวณเจดีย์  โบสถ์ โคนต้นไม้ใหญ่ ตามพื้นดิน หรือตามทางแพร่งให้กับเปรตที่ไม่มีญาติ

บางทีชาวบ้านก็เรียกบุญข้าวประดับดินว่า “เอาบุญห่อข้าวน้อย” เพราะอาหารที่ใส่จะหยิบเอามาห่ออย่างละนิดอย่างละหน่อยรวมกันเป็นห่อข้าวน้อย ดูไปก็เหมือนการตระเตรียมข้าวปลาอาหารและของฝากอย่างพิเศษไว้ต้อนรับญาติจากทางไกล

 ครั้นวันแรม ๑๓ ค่ำ เดือน ๙ มาถึงเข้า ลูกหลานแต่ละบ้านแต่ละเรือนจะจัดเตรียมข้าวปลาอาหารคาวหวาน และหมากพลู บุหรี่ไว้ทำห่อข้าวน้อยให้ญาติที่ตายไป

นอกจากจะตระเตรียมอาหารคาวหวานให้เพียงพอสำหรับทำห่อข้าวน้อยแล้ว ยังต้องทำเผื่อคนในครอบครัวได้กิน และเผื่อแผ่แจกจ่ายให้ญาติพี่น้องด้วย แต่ส่วนที่จะขาดไม่ได้คือต้องจัดเตรียมไว้สำหรับใส่บาตรทำบุญถวายพระสงฆ์ด้วย

ตามฮีตเก่าคลองหลัง เวลาทำห่อข้าวน้อย พ่อแม่มักจะให้ลูกหลานตัวเล็กตัวน้อยมาช่วยหยิบโน่นหยิบนี่ด้วย เป็นการฝึกให้ลูกหลานรู้ฮีตคลองไปในตัว จะว่าไปก็คือการสอนเรื่องความกตัญญูต่อบรรพชนนั่นเอง แต่สอนด้วยการให้ลูกหลานลงมือทำในวิถีแห่งฮีตคลอง ที่ดำเนินไปในวิถีชีวิตแบบชาวบ้าน ซึ่งปฏิบัติกันมาจนเป็นแบบแผน

บางทีขณะกำลังลงมือทำพ่อแม่ก็จะบอกลูกบอกหลานไปด้วยว่า “อันนี่พ่อปู่เลามัก อันนี่แม่ย่าเลามัก อันนี่พ่อใหญ่เลามัก อันนี่แม่ใหญ่เลามัก อันนี่อีพ่อเลามัก อันนี่อีแม่เลามัก”

ส่วนวิธีห่อข้าวน้อยจะห่อด้วยใบตอง จะใช้ฝ่ามือกะขนาดใบตองเท่าฝ่ามือโดยประมาณ สำหรับความยาวนั้นให้ยาวไปจนสุดซีกของใบตอง อาหารคาวหวานที่ใส่ในห่อนั้น จะจัดใส่ห่ออย่างละเล็กละน้อย ประกอบด้วย

 ข้าวเหนียวนึ่งสุกปั้นเป็นก้อนเล็ก ๆ ขนาดเท่าหัวแม่มือ ๑ ก้อน

 เนื้อปลา เนื้อไก่ หมู และอาหารอื่น ๆ ใส่ลงไปอย่างละเล็กน้อย ถือว่าเป็นอาหารคาว

กล้วย น้อยหน่า ฝรั่ง มะละกอ มันแกว อ้อย มะละกอสุก บักยาง บักผีผ่วน ส้มเขียวหวาน ส้มโอ ผลไม้ตามพื้นที่ ข้าวต้มมัด ขนมหวานอื่น ๆ ใส่ลงไป ถือเป็นอาหารหวาน

 หมากพลูหนึ่งคำ บุหรี่หนึ่งมวน และเมี่ยงหนึ่งคำ

หลังจากนั้นก็เอาใบตองห่อรวมกันเข้าแล้วใช้ริ้วไม้ไผ่กลัดหัวท้ายและตรงกลางจะได้ห่อข้าวน้อย ที่มีลักษณะยาวๆ ตามซีกใบกล้วยหนึ่งห่อ (ทุกวันนี้มีมีดกรรไกรก็สะดวกขึ้น) จากนั้นก็เอาหมากพลูหนึ่งคำ บุหรี่หนึ่งมวน เมี่ยงหนึ่งคำ สีเสียด แก่นคูน นำมาห่อใบตองเข้าด้วยกันแล้วไม้กลัดหัวท้าย ก็จะได้ห่อหมาก พลู อีกหนึ่งห่อ เสร็จแล้วก็นำห่อข้าวน้อยและห่อหมากพลูมาผูกรวมกันเป็นคู่ ๆ แล้วนำไปมัดรวมกันเป็นพวง ๑ พวง ๆ ละ ๙ ห่อ

ครั้นย่ำรุ่งย่างเข้าสู่วันแรม ๑๔ ค่ำเดือน ๙ เวลาประมาณ ๐๓.๐๐ น. ได้ยินเสียงกลองดึกตุ้มต้าม ตุมโมง ดังมาจากวัด ชาวบ้านแต่ละครัวเรือนจะลุกขึ้นนำเอาห่อข้าวน้อยที่จัดเตรียมไว้ไปยาย (วาง) ไว้เป็นระยะ ๆ ตามธาตุที่ใส่กระดูกปู่ ย่า ตา ยาย และญาติที่ล่วงลับ ตามโคนต้นไม้ในวัด  ตามพื้นดิน ตามริมกำแพงวัด ตามริมโบสถ์ ริมเจดีย์ และตามทางแพร่งสำหรับให้เปรตที่ไม่มีญาติ

หลังกลับจากการยาย(วาง)ห่อข้าวน้อยเสร็จ ก็จะกลับบ้านมาจัดเตรียมอาหารใส่บาตรและทำบุญในวันดังกล่าว

สำหรับความเป็นมาของการทำบุญข้าวประดับดินมีมูลเหตุมาจากเหตุการณ์ทางพระพุทธศาสนาตอนพระเจ้าพิมพิสารสร้างวัดแห่งแรกถวายพระพุทธเจ้า

เมื่อพระเจ้าพิมพิสารได้ฟังเทศนาจากพระพุทธเจ้าจนได้บรรลุธรรม  ปราศจากความสงสัยในพระพุทธองค์แล้ว ถึงความเป็นผู้แกล้วกล้า ไม่ต้องเชื่อผู้อื่น นอกจากคำสอนของพระบรมศาสดา จึงกราบทูลว่า

“เมื่อหม่อมฉันยังเป็นราชกุมาร มีความปรารถนา ๕ ประการ คือ  หนึ่ง ขอเราได้รับอภิเษกในราชสมบัติ สอง ขอพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เสด็จมาสู่แว่นแคว้นของเรา  สาม ขอเราได้เข้าเฝ้าพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น สี่ ขอพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น แสดงธรรมแก่เรา และ ห้า ขอเรารู้ทั่วถึงธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า 

บัดนี้ ความปรารถนาของหม่อมฉัน สำเร็จแล้วทั้ง ๕ ประการ ภาษิตของพระองค์ แจ่มแจ้งและไพเราะยิ่งนัก หม่อมฉันขอถึงพระผู้มีพระภาคเจ้า พระธรรม และพระภิกษุสงฆ์ว่า เป็นสรณะ ขอพระองค์ทรงจำหม่อมฉันไว้ว่า เป็นอุบาสกผู้มอบชีวิตถึงสรณะ จำเดิมแต่บัดนี้เป็นต้นไป” แล้วนิมนต์พระผู้มีพระภาคเจ้า พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์ทรงรับภัตตาหารในพระราชนิเวศน์ในวันรุ่งขึ้น

พระเจ้าพิมพิสารรับสั่งให้จัดเตรียมภัตตาหารอย่างประณีต ครั้นรุ่งเช้า ได้ให้เจ้าพนักงาน ไปกราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า ถึงเวลาแล้ว พระบรมศาสดา ทรงครองผ้า ถือบาตร เสด็จพุทธดำเนินสู่กรุงราชคฤห์ พร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่จำนวนหนึ่งพันรูป ซึ่งเคยเป็นนักบวชชฎิลมาก่อน

ในกาลนั้น ท้าวสักกะจอมเทพ ทรงแปลงเป็นมาณพ เสด็จดำเนินนำหน้าพระภิกษุสงฆ์  มีพระพุทธเจ้าเป็นประมุข พลางร้องเพลงสดุดีพระบรมศาสดาโดยประการต่าง ๆ

ประชาชน ได้เห็นท้าวสักกะจอมเทพแล้ว กล่าวกันว่า “พ่อหนุ่มนี้ เป็นใครกัน ช่างมีรูปงาม น่าชมนัก” ท้าวสักกะได้ตอบประชาชนว่า “พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์ใด เป็นปราชญ์  ทรงฝึกอินทรีย์ทั้งปวงแล้ว เป็นผู้ประเสริฐ หาบุคคลเปรียบมิได้ พ้นแล้วจากกิเลส เสด็จไปดีแล้ว      เป็นพระอรหันต์ในโลก ข้าพเจ้าเป็นผู้รับใช้พระผู้มีพระภาคเจ้าพระองค์นั้น” 

พระบรมศาสดาเสด็จพุทธดำเนินพร้อมด้วยภิกษุสงฆ์ ไปสู่พระราชนิเวศน์ของพระเจ้าพิมพิสาร ประทับนั่งบนพระพุทธอาสน์ที่จัดถวาย พระเจ้าพิมพิสารทรงปฏิบัติภิกษุสงฆ์  มีพระพุทธเจ้าเป็นประมุข ด้วยพระองค์เอง

เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าเสวยเสร็จแล้ว พระราชามีพระราชดำริว่า พระบรมศาสดา  ควรประทับอยู่ในสถานที่ไม่ใกล้ไม่ไกลนัก การคมนาคมสะดวก ควรที่ประชาชนผู้ต้องประสงค์  จะเข้าไปเฝ้าได้ กลางวันไม่พลุกพล่าน กลางคืนเงียบสงัด สมควรเป็นที่หลีกเร้นอยู่ ตามสมณวิสัย 

พระเจ้าพิมพิสาร ทรงพิจารณาว่า สวนเวฬุวัน สมควรเป็นที่หลีกเร้นอยู่ ตามสมณวิสัยทรงตัดสินพระทัยว่า เราควรถวายสวนเวฬุวัน แก่พระภิกษุสงฆ์มีพระพุทธเจ้าเป็นประมุข

พระราชาจึงตรัสสั่งให้จัดเตรียมสุวรรณภิงคาร ทรงหลั่งน้ำทักษิโณทก น้อมถวายวัดเวฬุวัน  แด่พระพุทธเจ้า นับว่าเป็นวัดแห่งแรกในพระพุทธศาสนา

หลังจากถวายวัดเวฬุวันแล้ว พระเจ้าพิมพิสารไม่ได้กรวดน้ำอุทิศส่วนกุศลแก่ญาติผู้ล่วงลับ ตกกลางคืน พวกเปรตซึ่งเป็นญาติในชาติก่อนของพระองค์ รอรับส่วนกุศลที่จะมีคนอุทิศให้มาหลาย  ภพชาติ คาดหวังว่า จะได้รับส่วนกุศลจากพระเจ้าพิมพิสาร เมื่อไม่ได้ก็ผิดหวัง จึงมาปรากฏตัว กรีดร้องโหยหวนขอส่วนกุศล

พระเจ้าพิมพิสารทรงสะดุ้งตื่นเพราะเสียงร้องโหยหวนของพวกเปรต ทรงหวาดหวั่นว่า จะมีภัยมาถึง จึงรีบไปเฝ้าพระพุทธองค์แต่เช้าตรู่ กราบทูลเล่าเรื่องให้ทรงทราบ

พระพุทธองค์ตรัสว่า เปรตเหล่านั้น คือ ญาติของพระเจ้าพิมพิสาร ในชาติก่อนทำบาปกรรมไว้มาก รอส่วนกุศลที่ญาติจะอุทิศไปให้ แต่ไม่มีใครระลึกได้ จำต้องรอคอยบุญกุศลด้วยความหิวโหยทรมานมาหลายภพชาติ ครั้นทราบว่า พระเจ้าพิมพิสารทรงทำบุญใหญ่ ถวายวัดแก่พระพุทธเจ้าและ หมู่ภิกษุสงฆ์ จึงพากันมาด้วยความหวังว่า จะได้ส่วนกุศลในครั้งนี้ แต่พระองค์ก็ไม่ได้อุทิศให้ จึงมาปรากฏกายให้เห็น 

พระเจ้าพิมพิสารกราบทูลถามว่า หากพระองค์ทำบุญแล้วอุทิศในเวลานี้ พวกญาติ ของพระองค์ยังจะได้รับส่วนกุศลอยู่หรือไม่ พระพุทธองค์ตรัสว่า หากพระองค์ตั้งใจกรวดน้ำอุทิศ ส่วนกุศลให้ พวกญาติของพระองค์ก็จะได้รับ

พระเจ้าพิมพิสารจึงอาราธนาพระพุทธองค์พร้อมหมู่ภิกษุสงฆ์ ไปเสวยภัตตาหารที่พระราชวัง  เพียงชั่วขณะที่ทรงกรวดน้ำอุทิศส่วนกุศลให้เท่านั้น อัตภาพอันแสนลำบากของเปรตเหล่านั้น ได้อันตรธานไป ปรากฏได้อัตภาพทิพย์ขึ้นในขณะนั้นเลยทีเดียว

วิถีชีวิตฮีตคลองชาวบ้านยึดโยงอยู่กับพระพุทธศาสนา ทั้งหลักคำสอนและความเชื่อท้องถิ่นได้เชื่อมประสานเข้าเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ด้วยเหตุนี้จึงเกิดธรรมเนียมกรวดน้ำอุทิศส่วนกุศล เกิดฮีตคลองของชาวบ้าน และเป็นที่มาของการทำบุญข้าวประดับดินเพื่ออุทิศให้กับญาติที่ตายไปนี้ด้วย

ตามปกติชาวบ้านปากน้ำจะตั้งเฮือนเจ้าที่ไว้ที่หัวเฮือน เรียกว่า “เฮือนพระเจ้า” เอาไว้หยาดน้ำหาปู่ ย่า ตา ยาย หรือ หยาดน้ำหาเจ้าที่เจ้าทาง หลังใส่บาตรเสร็จก็จะเอาข้าวเหนียวก้อนหนึ่งเท่าหัวแม่มือ มาไหว้ที่เฮือนเจ้าที่ แล้วก็หยาดน้ำลงตรงนั้น

แม่บอกว่า ถึงแม้ไม่ใช่บุญข้าวประดับดิน เวลากลับจากใส่บาตร แม่ก็จะมาหยาดน้ำหาพ่อใหญ่แม่ใหญ่ที่เฮือนพระเจ้า ทุกครั้ง แล้วแม่ก็ขยายความเรื่องการหยาดน้ำว่า บางทีการหยาดน้ำก็ไม่ใช่คิดถึงบุญถึงคุณเท่านั้น คนไม่ถูกกัน เขาก็หยาดน้ำใส่ด้นไฟสุด* (*ด้นไฟ คือ ดุ้นไฟ หรือ ดุ้นฟืน) เวรกันให้กุดให้มุด ไม่ให้ขึ้นไม่ให้เกิน แต่ถ้าทำไม่ถูกไม่ต้อง มันจะกลับมาเข้าตัวเอง ต้องหาขันดอกไม้ไปขอสมมา*(*ขอสมมา คือ ขอขมา

“คันคนบ่ถืกกันสิเป็นใผกะแล้วแต่ เขากะหยาดน้ำใส่ด้นไฟสุด เป็นตายกะบ่เผาผีกััน ป้อยเวรกันให้กุดให้มุด บ่ให้ขึ้นบ่ให้เกิน แต่คันเฮ็ดบ่ถืกบ่ต้อง มันฮั่งเข้าเจ้าของ พ่อแม่เพิ่นว่าจังซั้น”

            แม่เอ่ยคำคติสอนใจ

ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน
๕๕ ความเรียง
ว่าด้วยบทสนทนาของพระลูกชายกับโยมพ่อผู้ชรา
๕๓. “เรื่องของฮีตคลอง”
ผู้เขียน ญาณวชิระ
(พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม)
อดีต พระราชกิจจาภรณ์

The post ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน ๕๓. “เรื่องของฮีตคลอง” ผู้เขียน ญาณวชิระ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม) อดีต พระราชกิจจาภรณ์ appeared first on Manasikul Online.

ชรัง อนตีโต
เมื่อความชรามาเยือน
๕๕ ความเรียง
ว่าด้วยบทสนทนาของพระลูกชายกับโยมพ่อผู้ชรา

 ผู้เขียน
ญาณวชิระ
(พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม)
อดีต พระราชกิจจาภรณ์

ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน ๕๒. “ เรื่องของหนองสะทัง ” ผู้เขียน ญาณวชิระ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม) อดีต พระราชกิจจาภรณ์

จากคำบอกเล่าของพ่อ ตอนขุดพระที่วัดป่านั้น มีการขุดสองครั้ง ตอนขุดครั้งแรก หลวงพ่อท่านจะรู้ด้วยวิธีใดพ่อเองก็ไม่รู้  ตอนพ่อไปยืนดูก็เห็นเอาพระล้างน้ำใส่ถาดผึ่งแดดไว้เป็นถาด ๆ แล้ว                      

 พวกคนแก่คนเฒ่าที่พอจะรู้เรื่องก็ตายกันไปจะหมดแล้ว ส่วนพ่อไม่รู้รายละเอียด พวกที่รู้อยู่บ้างก็จะเป็นพวกได้บวชได้เรียน พ่อไม่ได้บวชไม่ได้เรียนจึงได้แต่ไปยืนดูเฉย ๆ ผู้ที่ช่วยหลวงพ่อขุดก็มีพ่อใหญ่เลิศ (ประสานพิมพ์) พ่อใหญ่เสริม(บุญเอื้อ) ผู้ใหญ่บ้านนำ (แสงสว่าง) ผู้ใหญ่บ้านภู (ชื่นบาน) และพวกกรรมการหมู่บ้าน

“แต่ก่อนเขาว่ามันมีแสงขึ้นใกล้วัดป่า อยู่หนองสะทัง อยู่นาอ้ายโสม อ้ายพรหม นาอ้ายพุด เขาว่ามันมีฆ้องใหญ่อยู่หนองฮั่น แต่กี้มันกะสิมีบาดว่านั่นล่ะ มันกะสิคือปู่น้ำคำแต่กี้ ล้อมฮั้วล้อมฮาวมันคือสิได้ ใผล้อมฮั้วผิดเอาแท้ ๆ เฮ็ดให้ซักแอนซักแงนเข้า ตายขอดตายคืนขึ้นมาปัจจุบันทันด่วนโลด”

“อีแม่ล้อมฮั้วนำไฮ่นำนากะต้องเฮ็ดสามง่ามเอาไว้ให้ปู่เพิ่นข้ามไปมาได้ ทุกมื้อนี้มันกะอยากจืดจางไปแล้วละ ไฮ่นาใผกะล้อมฮั้วเบิ่ด คือกับปู่ท่าน้ำคำ ตอนเฮ็ดหอปู่ใหม่ ๆ คนถืกเลขดีเบิ่งบ่เป็น ไผกะถืกเลข  แต่ทุกมือนี้มิดสิหลี่”

“แต่กี้เพิ่นศักดิ์สิทธิ์อีหลีปู่ใหญ่เฮานั่น เป็นช้างเป็นม้ามาแล่นนำกลางบ้าน คันปู่ขึ้นมา เวลาทุ่มหนึ่ง สามทุ่ม สี่ทุ่ม ได้ยินเสียงกระดิ่งช้างกระดิ่งม้ากุ่งกิ่ง ๆ มาโลด หมานำเฮือนนำซานพากันเห่าพากันหอนเบิ่งบ่เป็น  งัวอยู่ในคอกกะแตกตื่นบื้นบั้น ๆ ทั้งเต้นทั้งฮ้อง”

เมื่อนำคำบอกเล่าของพ่อเกี่ยวกับเรื่องการขุดพบหลวงพ่อเงินในช่วงปีพุทธศักราช ๒๕๑๕ มาสอบทานกับคำบอกเล่าของพ่อใหญ่เลิศ ประสานพิมพ์ ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้ที่อยู่ในเหตุการณ์จริงของวันดังกล่าว ก็ได้ข้อมูลที่แจ่มชัดขึ้น

“บุ่งสระพัง” ที่ชาวบ้านลงหาอยู่หากินจนเป็นที่มาของสร้อยนามหมู่บ้าน กับ “หนองสะทัง” ที่ลือกันว่ามีเสียงฆ้องทองคำดังขึ้นในวันพระใหญ่นั้นเป็นคนละแห่งกัน

“หนองสะทัง” ที่มักจะได้ยินเสียงฆ้องในวันพระใหญ่จะอยู่ตรงนาพ่อใหญ่เคน นาพ่อใหญ่โทน เป็นหนองน้ำไม่ใหญ่ เป็นฮ่อมเป็นคลองลงไป เเต่ก่อนเป็นหนองนํ้าเขียวลื่ม ๆ (น้ำสีเขียวมรกต) น่ากลัว อยู่ตรงบ้านพ่อใหญ่พุด เป็นนาเข็ดนาขวาง คนลงไม่ได้เลยเด็ดขาด

พอถึงวันศีลวันพร(วันพระ)จะมีเสียงฆ้องใหญ่ดังมาจากหนองสะทังนั้น พ่อใหญ่ศิลาเล่าว่าเคยเห็นฆ้อง เพราะนาพ่อใหญ่ศิลาอยู่ตรงนั้น คนที่เคยเห็นต่างก็บอกว่า เวลาฆ้องผุดขึ้นให้คนเห็น ดินยุบลงเหมือนเตาถ่านยุบ บางทีเวลาพลบค่ำเข้าใต้เข้าไฟก็ลือกันว่ามีฆ้องใหญ่กลิ้งไล่คน

ผู้ที่เคยพบเห็นต่างก็เล่าตรงกันว่า ก่อนฆ้องจะดัง จะมีลำแสงสีเขียวพุ่งขึ้นตรงต้นบกใหญ่ ทางลงหาดบุ่งสระพัง แต่ก็ไม่รู้ตำแหน่งที่แน่นอนว่าขึ้นจากตรงไหน รู้เพียงว่าขึ้นจากบริเวณนั้น สว่างไปทางวัดป่าพระพิฆเณศวร์ ลำแสงจะขึ้นระหว่างต้นบกกับต้นยางใหญ่ ยางใหญ่ต้นนั้นราวห้าคนโอบได้

แสงจะขึ้นเฉพาะวันศีล (วันพระ) วันธรรมดาไม่ขึ้น ฆ้องใหญ่ก็จะดังขึ้นวันนั้นเหมือนกัน พอถึงวันศีลคนจะพูดกันว่า คอยดู! เดี๋ยวจะเห็นบั้งไฟใหญ่ขึ้น จากนั้นจะได้ยินเสียงฆ้องตามมา พอเห็นแสงไฟพุ่งขึ้นวาบ ๆ ก็มีเสียงฆ้องดังตามมาจริง ๆ แสงนั้นมองเห็นได้จากที่ไกลประมาณหนึ่งกิโลเมตร  เเสงจะพุ่งขึ้นสูงถ่วมหัว แต่ไม่ได้สว่างตลอด จะสว่างวาบ วาบขึ้นไปเป็นจังหวะ เหมือนเวลาจุดบั้งไฟ เป็นแสงสีเขียว หลังจากเห็นแสงไฟเสียงฆ้องก็จะดังตามมา

สมัยยังเป็นป่าดงพงพี หลวงพ่อเคยคิดจะเอาฆ้องทองคำขึ้นมา ท่านจึงไปปักกลดนั่งภาวนาอยู่บริเวณต้นบกใหญ่ แล้วท่านก็บอกลูกหลานว่า เจ้าของเขาไม่ให้เอาขึ้นมาก็อย่าไปรบกวน

ส่วนการพบพระพิฆเณศวร์นั้น ฟังจากคำบอกเล่าต่อกันมา ตอนแรก ชาวบ้านเห็นพิงอยู่ที่ต้นบก บริเวณทางลงบุ่งสระพัง แถวนั้นเป็นนา

พ่อใหญ่โทน พ่อใหญ่สา ผัวยายเเพง คนบ้านวังกางฮุง ใครผ่านไปผ่านมา ก็เห็นพิงอยู่ต้นบก แต่ไม่รู้ว่าเป็นพระอะไร  ก็คิดว่า เป็นพระอิฐพระปูนทั่วไป

ตอนนั้น ญาถ่านโสม วัดบ้านวังกางฮุง มาเยี่ยมน้องชายท่าน อยู่นาพ่อใหญ่แพง  มาเยี่ยมลูกพ่อใหญ่สา  ที่มาเอาเมียอยู่นาพ่อใหญ่เเพง จึงเรียกกันมากินข้าวกินน้ำ ญาถ่านโสมเดินมาเห็นพระพิฆเณศวร์ ก็บอกว่า โอ้ย! อาตมาขอได้ไหมพระองค์นี้ ญาถ่านโสมบอก

สมเด็จพระมหาวีรวงศ์(อ้วน)มาเป็นเจ้าอาวาสอยู่วัดสุปัฏฯ ญาถ่านโสมบอกว่าจะเอาไปถวายหลวงปู่สมเด็จฯ ให้อาตมาเถอะ ชาวบ้านไม่รู้ว่าจะตอบอย่างไร ก็บอกว่า เอาไปเถอะ ถ้าเอาไว้ก็เอาไว้เฉย ๆ ไม่ได้ทำอะไร  เอาไปตอนแรกก็เอาไปตากแดดไว้ อยู่หน้าโบสถ์  ทีนี้พอบ้านเราดังขึ้นมา ก็เลยเอาไปไว้ในพิพิธภัณฑ์

ส่วนการขุดพบหลวงพ่อเงินได้ที่วัดป่าพระพิฆเณศวร์นั้น พ่อใหญ่เลิศ เล่าว่า ใน ปีพุทธศักราช ๒๕๑๔ ทหารฝรั่งอเมริกามาตั้งฐานทัพอยู่เมืองอุบล สมัยนั้น วัดป่ายังไม่ได้เป็นวัด ยังไม่มีอะไรเลย ยังเป็นป่าเป็นดงพงพีรกเรื้อ ใบไม้ทับถมกันสูงเท่าเอว เวลาเดินไปทางไหนก็มีแต่เสียงเหยียบใบไม้ดังสวบสาบ แต่ก็มีโบสถ์เก่าและมีพระพุทธรูปอยู่องค์หนึ่ง เป็นพระอิฐพระปูน

สาเหตุที่ทำให้พระพุทธรูปหายไปจากดงพระคเณศนั้น พ่อใหญ่เลิศเล่าว่า เมื่อก่อนในดงพระคเณศมีสัตว์อยู่เยอะมาก โดยเฉพาะลิง คนบ้านท่าหมากมั่งไม่ได้นับถือพุทธ ข้ามแม่น้ำมูลเข้ามายิงลิงในดงพระคเณศ แต่ยิงไม่ได้สักที พอตามลิงหนีเข้ามาในดงแห่งนี้ พวกลิงก็หายไป เจ้าที่บังลิงบังสัตว์เอาไว้  เขาจึงคิดว่า เป็นเพราะพระพุทธรูปทำให้ยิงลิงไม่ได้ จึงเอาค้อนทุบพระพุทธรูปในดงนั้นแขนหัก

ดงนี้ศักดิ์สิทธิ์ใครจะเข้ามายิงลิง ยิงสัตว์ก็ไม่ได้ จะตัดไม้ก็ไม่ได้ ใครเข้ามาทำอะไรก็ไม่ได้ทั้งนั้น

พ่อบอกว่า พ่อก็เคยได้ยินมาเหมือนกันว่า ลิงที่ดงพระคเณศมันดื้อ เวลาคนเข้าไป มันจะกำขี้มันปาใส่คน เล่าแล้วพ่อก็หัวเราะชอบอกชอบใจ

อยู่มาราวพุทธศักราช ๒๕๑๔ – ๒๕๑๕ หลังจากหลวงพ่อพัฒนาหมู่บ้าน ตัดถนนหนทาง สร้างโรงเรียนเสร็จแล้ว ทีนี้ ท่านก็ออกธุดงค์ ออกนั่งวิปัสสนา ที่ดงพระคเณศ ท่านจะพาพระพาเณรสลับกันตามท่านไปนั่งปฏิบัติอยู่ในดงนั้นด้วย ไม่รู้บังเอิญอย่างไร เครื่องบินทหารอเมริกามาตกอยู่หัวป่าแวง

ตอนนั้น ทหารอเมริกาเข้ามาลาดตระเวน บอกว่า เห็นแสงพุ่งขึ้นใส่เครื่องบินจากบริเวณนี้ เรดาร์จับได้ เขาว่า มีคอมมิวนิสต์อยู่ในดงที่หลวงพ่อนั่งวิปัสสนาจึงพากันมาสำรวจ สมัยนั้น ยังมีคอมมิวนิสต์มาก

ตามปกติ ตอนกลางคืน หลวงพ่อท่านจะพาเณรไปปักกลดในดงพระคเณศ จะกลับเข้ามาวัดในหมู่บ้านตอนตีสี่  แต่วันนั้น ท่านบอกให้เณรกลับวัดไปก่อน ท่านยังไม่กลับจะนั่งต่ออีกสักพัก

พอดีได้เวลาสามโมงทหารอเมริกายกขบวนเข้าไปล้อมดงพระคเณศ ตีวงเป็นพะลานล้อมท่านเข้ามา พอไปถึงเห็นหลวงพ่อนั่งกรรมฐานอยู่ในกลดองค์เดียว

ทหารอเมริกาเขามีล่ามคนไทยมาด้วย เขามากับล่าม นั่งอยู่ข้าง ๆ ถามตอบกันกลับไปกลับมากับหลวงพ่อ อยู่ต่อมา ทหารฝรั่งเกิดถูกอัธยาศัยจึงเทียวมาหาหลวงพ่ออยู่บ่อย ๆ มากราบมาไหว้ มาสนทนา

วันหนึ่ง ล่ามบอกหลวงพ่อว่า หลวงพ่อ! เขาให้ถามหลวงพ่อว่า หลวงพ่ออยากให้เขาสร้างอะไรไว้เป็นอนุสรณ์ให้กับบ้านกับวัดบ้างไหม เขาจะให้หมดทุกอย่าง เขาบอก

หลวงพ่อบอกว่า อยากได้โบสถ์หลังงาม ๆ โบสถ์ทาสีไม่เอา อยากได้โบสถ์ลงรักปิดทอง ซุ้มประตูหน้าต่างติดกระจกเหมือนวัดในกรุงเทพ  “แต่ว่า ความคิดมีบ่แพ้ ทุนสิค้าฮั่นบ่มี”  คิดอยากได้ แต่มันทำไม่ได้ เพราะเป็นหมู่บ้านทุกข์ หมู่บ้านยาก

ทหารอเมริกาบอกว่า ถ้าจะสร้างโบสถ์ก็ให้เตรียมสถานที่เอาไว้ จากนั้น ประมาณหนึ่งอาทิตย์ถัดมา เขาก็ขนหิน ขนเหล็ก ขนทราย ขนปูนออกมาพร้อมกันทั้งหมดในวันเดียวกันนั้น ให้หลวงพ่อสร้างโบสถ์ หลวงพ่อจึงได้เหล็ก ได้อิฐ ได้ปูน ได้เครื่องอุปกรณ์ และเงินค่าก่อสร้างเขาก็ให้มาด้วย ทุกเย็นหลวงพ่อจะตีกลองโฮมขอแรงลูกหลานชาวบ้านมาขนดินเข้าโบสถ์ 

พอทหารฝรั่งเอาอุปกรณ์มาให้สร้างโบสถ์  หลวงพ่อก็สร้างไปได้ประมาณ ๕๐ เปอร์เซ็นต์  ได้โครงสร้างทั้งหมด แต่โบสถ์ยังไม่เสร็จ สงครามยุติเขาก็เลิกฐานทัพกลับ หลวงพ่อทำอะไรต่อไม่ได้จึงหยุดสร้างโบสถ์เอาไว้เพียงแค่นั้น เพราะไม่มีเงินทุน ท่านจึงออกเหรียญพระครูวิโรจน์ (รอด )อาจารย์ของท่าน ออกพระเครื่องและพระผงรุ่นต่าง ๆ หาทุนสร้างโบสถ์ แต่ก็ยังไม่พอที่จะสร้างโบสถ์ให้แล้วเสร็จได้

อยู่ต่อมา ท่านก็กลับเข้ามานั่งสมาธิที่ดงพระคเณศอีกเหมือนเดิม ทีนี้ หลวงพ่อได้เลขสองตัวสามตัวมาบอกชาวบ้าน พูดอะไรออกไปก็เป็นเลขเป็นเบอร์แม่นทุกงวดยังกับตาเห็น ตอนนั้น ชาวร้านค้าตลาดเมืองอุบลไม่มีใครไม่รู้จักญาถ่านจันทร์ ต่างก็หลั่งไหลกันออกมาพบท่านรถราแน่นวัด จนบางคนได้รถป้ายแดงนั่งมาหาท่านก็มี คนก็เริ่มเข้าวัดมากขึ้น ท่านจึงสร้างโบสถ์ลงรักปิดทองติดกระจกต่อจนแล้วเสร็จตามความประสงค์  

พ่อใหญ่เลิศเล่าว่า ตอนจะขุดหลวงพ่อเงินนั้น ชีปะขาวมาเข้าฝันหลวงพ่อให้ไปขุดเอาของอยู่ที่ดงพระคเณศ ก็คือป่าที่ท่านไปนั่งวิปัสสนา เขาถือขันห้ามานั่งคุกเข่าอยู่ปลายเท้า บอกว่า หลวงพ่อเป็นเจ้าของ เป็นคนสร้าง เป็นคนฝังทั้งหมด  ให้ขุดเอาขึ้นมาเก็บรักษาไว้ ดูไปก็เหมือนว่าจริง ๆ หลวงพ่อชี้ลงตรงไหนไม่ผิด ท่านบอกว่า ขุดตรงนี้ก็เจอ จะมีหัวกะโหลกสองหัว มีแขนมีขาครบหมด  เขาฝังไว้เฝ้าสมบัติ ตอนฝังนั้น ก็จะบอกว่า เอาทหารผู้กล้าหาญ ใครกล้าหาญก็ตัดคอฝังลงตรงนั้น ใครจะกล้าเฝ้า ยุคคนแปดศอก

เมื่อก่อน ชาวบ้านไม่กล้าเข้าไปดงนั้น เพราะรู้ว่า สมัยก่อน พวกพ่อใหญ่เกี้ยวเอาหัวพ่อทันมาทำพิธีทุบพระพุทธรูป อยู่ในดงนั้น พระพุทธรูปบางองค์ก็ถูกกืงลงแม่น้ำมูล แล้วถางป่าแถบนั้นทำไร่อ้อย ต้นไม้ที่เห็นทุกวันนี้เป็นต้นไม้รุ่นใหม่ที่ขึ้นมาทีหลังทั้งนั้น

ตอนนั้น พ่อใหญ่เลิศยังเป็นเด็ก เรียนอยู่ ประถม ๔ ก็คงราวอายุ ๑๒ ปีพากันวิ่งไปรับจ้างขุดหลุมปลูกอ้อยให้พ่อใหญ่เกี้ยว  

ตอนขุดหลวงพ่อเงินที่วัดป่านั้น ใช้เวลาขุดสามคืน ในคืนแรกจะพบพระผงหว่านจำปาสัก พระทองคำ พระสัมฤทธิ์ และพระบุเงินองค์เล็ก ๆ เป็นส่วนมาก พอย่างเข้าคืนที่สองขุดมาได้ครึ่งหนึ่ง เวลาประมาณสองทุ่ม ตำรวจจากสถานีบ้านแคนสี่ห้าคนมากวน ขู่ว่าจะจับหลวงพ่อ เขาบอกว่าที่ดินที่ขุดมีเจ้าของไหม ถ้าเป็นที่ดินไม่มีเจ้าของ หลวงพ่อพาคนมาขุดเอาของผมจะจับ ของที่ได้ขึ้นมาจะต้องเอาไปเป็นของหลวง ถ้าจะขุดต่อของอันไหนดี ๆ ให้ผมเลือกเอาจึงจะให้ขุดต่อ

อยากได้อะไรหลวงพ่อก็ให้เขาเลือกเอา ตำรวจแต่ละคนจึงหยิบเอาพระทองคำ และพระเงินไป

เวลาประมาณห้าหรือหกทุ่ม ในคืนเดียวกันนั้น ตำรวจก็เอาพระกลับมาคืนทุกคน  หลวงพ่อถามว่า ทำไมไม่เอา เขาบอกว่า เอาเข้าบ้านไม่ได้ เมียไม่ยอมให้เอาเข้าบ้าน เมียจะฆ่าเอา ยังไม่ทันได้เข้าบ้านทั้งเมียทั้งลูกก็ร้องห่มร้องไห้โวยวายตึงตังขึ้นมา กระทืบเท้า ชี้หน้าด่ากราดว่าไปเอาอะไรมา ให้เอาไปคืน ไม่ยอมให้เอาเข้าบ้านแม้แต่คนเดียว บางคนก็บอกว่า ไม่ได้หลับไม่ได้นอน เหมือนมีมือใหญ่ ๆ ดำ ๆ มาจับบ้านเขย่า จึงพากันเอาพระมาคืนหลวงพ่อ บอกว่า ไม่เอา ท่านไม่ให้ แล้วก็ไม่มายุ่งอีกเลย

พ่อใหญ่เลิศเล่าว่า ในคืนที่สามนั้น ขุดหลวงปู่เงินอย่างเดียว หลวงพ่อบอกว่าพักผ่อนกันให้เต็มที่ วันนี้จะขุดของสำคัญ สองทุ่มค่อยไปขุด ตอนนั้น พ่อใหญ่เลิศจะเป็นคนคอยอยู่ใกล้ชิดท่าน ไม่ได้ลงมือขุดกับเพื่อน จะเป็นคนคอยเดินไปดูเขาขุด แล้วกลับมารายงานให้ท่านทราบ

ถึงเวลาสองทุ่มท่านจึงพาไปขุด ท่านชี้จุดให้แล้วก็ไปนั่งคอย พอขุดไปได้พักหนึ่งพวกที่ขุดก็บ่นว่า โอ้ย! ดินเเก่นมาก ขุดลึกลงไปถึงเอวก็แล้ว ถึงหน้าอกก็แล้ว ยังเปล่าแปน ไม่เจออะไร โอ้ย ! ไม่มีดอกหลวงพ่อ 

“มี” หลวงพ่อบอก “ขุดอีก ขุดลงไปอีก” ท่านบอกให้ขุดลงไปจนเห็นขี้ถ่านไฟ ถ้าเห็นขี้ถ่านไฟแล้วก็ใช่

พ่อใหญ่เลิศเล่าถึงเหตุการณ์ในวันขุดหลวงพ่อเงินด้วยความอัศจรรย์ใจว่า โอ้ย! ปานตาหลวงพ่อเห็น พอขุดลงไปแล้วมันมีถ่านไฟอยู่ก่อนตามที่ท่านบอกจริง ๆ  ท่านนั่งอยู่ในศาลา ไม่ได้ออกมาดูกับพวกเราด้วย มีแต่พ่อใหญ่เลิศเป็นคนคอยมารายงานท่าน

ท่านถามว่า เห็นถ่านไฟหรือยัง ก็ตอบท่านว่า เห็นแล้วข้าน้อย นั่นล่ะ ต่อไปจะถึงทราย ท่านบอก น่าอัศจรรย์ยังกับตาท่านมองเห็น ยอมท่านเหมือนกัน หลังจากเจอถ่านไฟ พอขุดลงไปอีกก็ถึงทรายจริง ๆ แล้วท่านก็ให้ค่อย ๆ เอามือโกยทรายออก พอโกยทรายออกก็เจอเกตุพระพุทธรูปก่อน จึงเรียกให้หลวงพ่อมาดู  ท่านก็ลุกมาดู เขาใช้ศิลาแลงวางเป็นกล่องปิดองค์พระพุทธรูปเอาไว้กันดินเลื่อนมากระแทกพระพุทธรูปเกิดชำรุดเสียหาย ส่วนทรายก็กันไม่ให้รากไม้ชอนไชมาถึงองค์พระเพราะทรายไม่มีปุ๋ย รากไม้จึงไม่ชอนไชเข้ามาหาอาหาร นับว่าเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านในการฝังพระพุทธรูปอีกอย่างหนึ่ง

พ่อใหญ่เลิศให้ข้อมูลเพิ่มว่า ขุดลงไปจะพบกระดูกคนก่อน มีแต่หัวใหญ่ ๆ พอขุดลงไปอีกก็เจอกระปุกสองอัน มีพระเงิน ๑๐ องค์อยู่ในนั้น พระเงินแท้เท่าหัวแม่มือ ทีนี้ กระปุกที่ ๒ มีพระทองคำอีก ๑๐ องค์อยู่ด้วยกัน ขุดลงไปอีกจึงเจอเกตุหลวงพ่อเงิน ตอนเห็นเกตุหลวงพ่อเงินนั้นเป็นเวลาเที่ยงคืน กว่าจะเอาขึ้นได้ก็ราวตีสี่ พอเอาหลวงพ่อเงินขึ้นมาได้แล้วหลวงพ่อจึงสั่งให้ปิดหลุมเอาไว้ทันที เสร็จสรรพเรียบร้อยทุกอย่างก็พอดีสว่าง เห็นแสงเงินแสงทองจับขอบฟ้าได้อรุณ

ตรงที่ขุดพบหลวงพ่อเงิน ก็คือตรงที่ศาลาครอบอยู่ในปัจจุบัน หลวงพ่อสร้างพระประธานและสร้างศาลาครอบเอาไว้ ตอนขุดพบนั้น หลวงพ่อเงินตั้งหันหน้าไปทางด้านหนึ่ง จะเป็นหันหน้าไปทางแม่น้ำมูลหรือไม่ก็จำไม่ได้ แต่ตอนสร้างศาลาครอบไว้ หลวงพ่อหันหน้าพระประธานกลับไปทางทิศตะวันออก

 “ตั้งแต่พุทธศักราช ๒๕๑๕ ที่ขุดหลวงพ่อเงินได้ กว่าจะเอามาเปิดเผยอีกทีก็ถึงพุทธศักราช ๒๕๔๗ คิดดู อาจารย์วิมานกับเจ้าคุณเทอด เป็นคนเอาออกมาเปิดเผย”  

พ่อใหญ่เลิศกล่าว

ก่อนจะขุดหลวงพ่อเงินนั้น พอถึงดงพระคเณศ หลวงพ่อจะจุดธูปป่าวเจ้าที่ สุณันตุ โภนโต เย เทวา ดูราเทพยุดาเจ้าทั้งหลาย ฯลฯ ทุกครั้ง จากนั้น ก็สวดมนต์แล้วสาธยายบทไชยน้อยจึงเข้าที่ภาวนา คนช่วยหลวงพ่อมีประมาณหกเจ็ดคน ที่จำได้  ก็มีพ่อใหญ่สุข (รักษาวงษ์) คนหนึ่ง พ่อใหญ่นำ (แสงสว่าง) ผู้ใหญ่บ้านภู (ชื่นบาน) ตอนนั้น ผู้ใหญ่บ้านภู เป็นผู้ใหญ่บ้าน แล้วก็มีพวกกรรมการหมู่บ้าน คือ พ่อใหญ่สอน พ่อใหญ่สีบิด พ่อใหญ่กาญจน์ พ่อใหญ่แดง พ่อใหญ่ทอง (พ่อใหญ่ทองยักษ์) บ้านโนน

ทุกวันนี้ คนที่ช่วยหลวงพ่อขุดหลวงพ่อเงินในวันนั้น ที่มีชีวิตอยู่ ที่ยังเหลือ คือ พ่อใหญ่เลิศ ประสานพิมพ์ กับพ่อใหญ่สุข รักษาวงศ์ ตอนนั้นก็คงหนุ่มกว่าคนอื่น อายุคงประมาณ ๕๐ ปีได้

ตอนเขาจะให้ไปเอาหลวงพ่อเงินขึ้นมานั้น เขามาเข้านิมิตหลวงพ่อหลายครั้ง ทีแรกท่านยังไม่เชื่อ คิดจิตปรุงแต่งไป เขาต้องมาเข้านิมิตท่านถึงสามครั้งสามครา ครั้งสุดท้ายหลวงพ่อก็ตัดสินใจขุด

ก่อนจะตัดสินใจ หลวงพ่อบอกเขาว่า ถ้าจะให้ผู้ข้า(อาตมา) ขุดเอาของขึ้นมาจริง ๆ ก็ให้ผู้ข้า(อาตมา) ขอสถานที่สร้างศาลาน้อยเอาไว้สักหลัง พอได้อาศัยร่มเงาภาวนา ท่านก็ให้ พอให้แล้วหลวงพ่อก็กลับมาปรึกษาพ่อออกแม่ออกว่าจะขุดพระพุทธรูปที่ดงพระคเณศตามที่ท่านนิมิตเห็น พ่อออกแม่ออกได้ยินก็ถอยกันหมด กลัวตาย เพราะเคยเห็นพวกพ่อใหญ่เกี้ยวเข้าไปถางป่าดงพระคเณศปลูกไร่อ้อยนั่งตาย นอนตาย สมัยนั้น

ใครไปล่วงเกิน มีอันเป็นไปทุกคน พวกบ้านท่าหมากมั่งเข้าไปยิงลิงทุบแขนพระหักก็วิ่งแตกป่าหนีไม่มาใกล้อีกเลย ก็เลยไม่มีใครกล้าไปกับหลวงพ่อ จึงมีแค่กรรมการหกเจ็ดคนไปช่วยท่าน  ส่วนคนอื่นหลวงพ่อให้ไปบอกไปตามก็ไม่มีใครกล้าไปด้วยสักคน

พ่อใหญ่เลิศย้ำภาพความเข็ดขวางของดงพระคเณศให้แจ่มชัดขึ้น

ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน ๕๒. “ เรื่องของหนองสะทัง ” ผู้เขียน ญาณวชิระ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม) อดีต พระราชกิจจาภรณ์

The post ชรัง อนตีโต : เมื่อความชรามาเยือน ๕๒. “ เรื่องของหนองสะทัง ” ผู้เขียน ญาณวชิระ (พระมหาเทอด ญาณวชิโร,วงศ์ชะอุ่ม) อดีต พระราชกิจจาภรณ์ appeared first on Manasikul Online.